Auteursrecht in de (elektronische) leeromgeving


English version

Hieronder volgt een aantal richtlijnen voor het op een juiste wijze omgaan met auteursrecht met betrekking tot leermiddelen. De richtlijnen gelden zowel voor papieren en digitale readers als voor materiaal dat wordt opgenomen in de elektronische leeromgeving (ELO).

Het overnemen van auteursrechtelijk beschermd werk van anderen

Volgens de Auteurswet is het toegestaan om een kort gedeelte van een auteursrechtelijk beschermd werk te gebruiken in onderwijsmateriaal zonder vooraf toestemming te vragen. U moet het gebruik wel aanmelden aan de auteursrechthebbenden en u betaalt daarvoor een billijke vergoeding. Voor lange gedeeltes moet toestemming gevraagd worden. In beide gevallen geldt uiteraard dat u de bron duidelijk vermeldt.

Wageningen UR heeft met het Nederlands Uitgeversverbond en Stichting PRO een readerovereenkomst afgesloten, waarin is aangegeven hoeveel er precies zonder toestemming mag worden overgenomen, wat dat kost en hoe het gebruik moet worden aangemeld. Stichting PRO is daarbij aangewezen als het centrale meld- en betaaladres.

Naast de readerovereenkomst bestaan er ook afspraken die rechtstreeks met uitgevers gemaakt zijn. Deze afspraken overrulen de auteurswet en hiermee ook de readerovereenkomst.

Voor "Open Access" publicaties hoeft vooraf ook geen toestemming gevraagd te worden en geen vergoeding betaald te worden. Vaak zijn deze publicaties voorzien van een zogenaamde Creative Commons licentie, waarin de auteur richtlijnen geeft voor het gebruik, bijvoorbeeld

Een alternatief voor het volledig opnemen van een publicatie in het lesmateriaal is een (internet)verwijzing geven naar de publicatie. Dit mag altijd, behalve wanneer verwezen wordt naar een illegale kopie, en scheelt uitzoekwerk (en kosten).

Readerovereenkomst

In de readerovereenkomst wordt onderscheid gemaakt tussen korte gedeelten of werken en niet-korte gedeelten of werken.

Voor het overnemen van korte werken en korte gedeelten uit binnen- en buitenlandse werken in papieren of digitale readers en in de elektronische leeromgeving betaalt Wageningen Universiteit aan Stichting PRO een jaarlijkse afkoopsom. Het is niet nodig om iedere korte overname afzonderlijk aan te melden, maar PRO wil wel een bewijsexemplaar van iedere reader waarin materiaal is overgenomen dat onder de afkoopregeling valt, met een vermelding van de oplage. Bij plaatsing in BlackBoard of andere ELO hoeft niets opgestuurd te worden. Een docent die een reader met korte overnames maakt, moet hier zelf voor zorgen, want dit wordt niet centraal geregeld.

Opmerking Dit geldt alleen voor readers waarin materiaal is opgenomen dat onder de afkoopregeling valt. Readers die uitsluitend bestaan uit publicaties waarvoor de rechten al geregeld zijn via licenties met de uitgevers (zie Afspraken met uitgevers) en/of open-accesspublicaties vallen hier niet onder.

Opmerking Er zijn hulpmiddelen om woorden te tellen in digitale bestanden. In Word kan dit via Review - Word Count, en op deze site kunt u uw pdf uploaden en worden vervolgens het aantal woorden geteld.

Voor niet-korte werken, waarvoor geen toestemming is via licenties met uitgevers, moet u eerst toestemming vragen. Dit kunt u rechtstreeks bij de uitgever doen of regelen via Stichting PRO. Voor de toestemmingsaanvraag heeft PRO een online aanvraagformulier. Stichting PRO wil een bewijsexemplaar van iedere reader waarin niet-korte werken opgenomen zijn, met een vermelding van de oplage en een bewijs van toestemming. U moet hier zelf voor zorgen, dit wordt niet centraal geregeld. Bij plaatsing in BlackBoard of andere ELO hoeft u niks op te sturen. Voor niet-korte overnames krijgt u een factuur toegestuurd op basis van de geldende tarieven voor overnames.

Afspraken met uitgevers

Bibliotheek Wageningen UR heeft met een groot aantal uitgevers contracten afgesloten die de toegang regelen tot de elektronische versies van tijdschriften en boeken. In een aantal van deze contracten is opgenomen dat artikelen of hoofdstukken mogen worden opgenomen in papieren of digitale readers en/of op een intern netwerk ten behoeve van het onderwijs. Hiervoor hoeft dus niet apart toestemming te worden gevraagd en geen vergoeding betaald te worden. Bronvermelding is uiteraard altijd een voorwaarde. Aangeraden wordt om de volgende mededeling bij het document te plaatsen: Overname toegestaan volgens afspraak met uitgever.

In onderstaande tabellen (Elektronische tijdschriften en E-books) is per uitgever aangegeven wat toegestaan is. In de kolom "Looptijd en licentie" vindt u onder de links de passages uit de contracten die gaan over hergebruik in onderwijs.

Voor meer informatie kunt u terecht bij Aquila Weijers van Bibliotheek Wageningen UR. tel. 0317 4 84541.

Elektronische tijdschriften

UitgeverExpliciete toestemming voorLooptijd en licentieOpmerkingenUpdate
papieren reader elektronische reader
ACM Digital LibraryJaJa2011-Geldt alleen voor gratis readers?maart 2011
ACS - American Chemical Society (via SURF)JaJa2008-2012sept 2009
AGUJaVerboden2002-sept 2009
AIP - American Institute of PhysicsNeeNee2003-sept 2009
AMA - American Medical AssociationJaJa2004-Elektronische kopieën dienen na afloop van het academische jaar vernietigd te wordensept 2009
AMS - American Meteorological SocietyNeeNee1999-sept 2009
Amsterdam University Press (via SURF)JaJa2008-2010; 2011-2013maart 2011
American Society of Animal ScienceJaJa2001-sept 2009
American Society of Limnology and Oceanography NeeNee2003-sept 2009
American Society of Mechanical Engineers (ASME)NeeNee2004-sept 2009
Annual Reviews (via SURF)JaJa2009; 2011sept 2009
AOCS Press - American Oil Chemistry SocietyNeeNee2003-sept 2009
APS - American Physical SocietyNeeNee2000-sept 2009
APS - American Phytopathological SocietyJaJalooptijd abon.feb 2010
Asian Development BankNeeNee1994-sept 2009
ASAE Technical library JaJa2004-Niet voor commercieel gebruik.sept 2009
Bio Med CentralJaJa?Dit geldt alleen voor materiaal waarbij vermeld is dat het "open access" is maart 2011
BioOne (via SURF)JaJa2009-2011sept 2009
Blackwell ScienceValt nu onder Wiley InterSciencesept 2009
Brill (via SURF)Niet explicietJa2008-2010; 2011-2013sept 2009
CABI PublishingJaJa2003-Verwijderen als het niet langer gebruikt wordt; Geen commercieel gebruiksept 2009
Canadian Institute of ForestryNeeNee2002-sept 2009
CBSJaJa2009-sept 2009
Dekker journalsValt nu onder Taylor & Francissept 2009
Elsevier Science Journals: Science Direct Online (via SURF)JaJa2010-2014Voor opname in reader hoeft geen vergoeding te worden betaaldmaart 2011
Emerald (via SURF)JaNiet apart genoemd2010-2012Course-packs mogen gratis worden gedistribueerd aan studenten van de instellingsept 2009
Evolutionary Ecology ResearchJaJa2004-sept 2009
Georg Thieme Verlag KGNeeNee2009-sept 2009
Haworth PressValt nu onder Taylor & Francissept 2009
Institute of Southeast Asian Studies (ISEAS)NeeNee2007-sept 2009
Inderscience Academic PublishersJaJa2003-sept 2009
IOS Press (via SURF)JaJa2007-2012sept 2009
JSTOR (via SURF)NeeVerboden2008-2011Het opnemen van links naar de database is wel toegestaan.sept 2009
Karger (via SURF)JaJa2007-2012maart 2011
Keesings Historisch Archief (via SURF)JaJa2007-2012sept 2009
Kluwer Academic PublishersValt nu onder Springersept 2009
Lexis Nexis (Krantenbank) (via SURF)JaJa2010-2012feb 2010
Lippincott Williams & Wilkins Inc. (via SURF)JaJa2006-2010; 2011-2013maart 2011
Mary Ann Liebert (via SURF)JaJa2007-2012sept 2009
Multi-Science Publishing (via SURF)JaJa2009-2011sept 2009
Nature Publishing Group (MacMillan)NeeNee2006-sept 2009
New England Journal of MedicineNeeNee1993-sept 2009
OECD (via SURF)JaJa2008-2010zie ook http://www.oecd-ilibrary.org/about/copyrightmaart 2011
Office for Official Publications of the European CommunitiesJaJa2005-2008zie http://europa.eu/geninfo/legal_notices_nl.htm#copyrightsept 2009
Oxford University Press (via SURF)JaJa2006-2009; 2010-2012juli 2010
Palgrave MacMillan JournalsValt nu onder Naturesept 2009
Poultry Science Association NeeNee2002-sept 2009
Pion (voorheen Turpion)JaJa?zie: http://www.turpion.org/licen.htmlsept 2009
RoutledgeValt nu onder Taylor & Francisfeb 2010
Sage (via SURF)JaJa2009-2011sept 2009
SAS - Society for Applied SpectroscopyVerbodenVerboden2002-Voor gebruik in het onderwijs eerst toestemming vragensept 2009
SDU Uitgevers (via SURF)JaJa2009-2010sept 2009
Society for General MicrobiologyNeeNee2000?-Ingeval van een reader toestemming vragen aan uitgever.sept 2009
Society for Industrial and Applied MathematicNeeNee2002-sept 2009
Springer Journals JaNiet apart genoemd2008-2009; 2010-2011maart 2011
Taylor & Francis (via SURF)JaJa2011-2012Voor gebruik in het onderwijs eerst toestemming vragennov 2011
The Scientific World Journal (via SURF)JaJa2009-2011sept 2009
Thomson Reuters (Web of Science, JCR, ESI) (via SURF)JaJa2008-2010; 2011-2013maart 2011
University of Chicago PressVerbodenVerboden2001-Voor gebruik in het onderwijs eerst toestemming vragensept 2009
Wiley InterScience / John Wiley (via SURF)JaJa2009-2011sept 2009

E-books

UitgeverExpliciete toestemming voorLooptijd en
licentie
OpmerkingenUpdate
papieren reader elektronische reader
CABI e-booksJaJa2008-mrt 2010
Encyclopaedia Britannica (via SURF)JaJalopend maart 2011
Elsevier e-booksNeeNee2009-Links opnemen wel toegestaanfeb 2010
Oxford Reference Online (via SURF)JaJa2008-2010sept 2009
Sage Reference JaJa2010-apr 2010
Springer e-booksJaJa2010-A resonable amount - dus geen complete boekenfeb 2010
Wiley e-books (via SURF)JaJa2009-2011Alleen artikelen (hoofdstukken)sept 2009

Linken versus opnemen

Wanneer het onduidelijk is of materiaal van uitgevers zonder toestemming gebruikt kan worden of wanneer dit expliciet verboden wordt, dan is een (internet)verwijzing naar dit materiaal een goed alternatief voor volledig opnemen van het materiaal. Dit scheelt namelijk in kosten en administratie.

Voor een internetverwijzing (linken) naar materiaal dat vrij beschikbaar is op het Internet hoeft geen vergoeding te worden betaald. Dit geldt ook voor linken naar elektronische bronnen die niet vrij beschikbaar zijn, maar waarvoor de Bibliotheek een licentie heeft afgesloten voor gebruik binnen WUR.

Als een elektronisch document voorzien is van een DOI kan deze gebruikt worden voor het samenstellen van een link ernaartoe. DOI staat voor Digital Object Identifier en is een uniek nummer voor elektronische documenten. De DOI staat meestal vermeld op de eerste pagina van het document. Met het voorvoegsel http://dx.doi.org/ is een stabiele link naar het document te maken (voorbeeld: Voor een document met DOI 10.1016/j.molbiopara.2003.08.017 wordt de URL http://dx.doi.org/10.1016/j.molbiopara.2003.08.017).

Heeft een artikel geen DOI dan kunt u het URL vaak overnemen uit het adresvenster van de browser. Deze links kunnen een beperkte levensduur hebben, vooral wanneer er een sessie ID in is opgenomen.

Stroomschema

In dit stroomschema is stapsgewijs weergegeven welke acties u moet ondernemen wanneer u auteursrechtelijk beschermd materiaal wilt gebruiken in het onderwijs.

Contactpersonen

Elk departement heeft een contactpersoon voor zaken rond auteursrechten in verband met het onderwijs. Deze contactpersonen kunnen vragen beantwoorden rond dit thema en advies geven over facturen. Zij zijn geen tussenpersoon voor het aanvragen van toestemming en voldoen van facturen aan Stichting PRO.

Agrotechnology & Food Sciences / Agrotechnologie en voedingswetenschappen
mr. T.G.L.E. Bessems
Animal Sciences / Dierwetenschappen
mw. ing. G.J. Noordewier
Environmental Sciences / Omgevingswetenschappen
mw. E.C.W.M. Ruyten
Plant Sciences / Plantenwetenschappen
drs. D.F. Rademaker
Social Sciences / Maatschappijwetenschappen
ir. I.R. den Os

Vragen en opmerkingen over deze pagina kunt u richten aan Aquila Weijers van Bibliotheek Wageningen UR. tel. 0317 4 84541.

Verder lezen

Vrijwaring

Hoewel bij de samenstelling van de inhoud van deze internetsite de grootst mogelijke zorgvuldigheid is betracht, bestaat de mogelijkheid dat bepaalde informatie na verloop van tijd verouderd of onvolledig is. Bibliotheek Wageningen UR staat niet in voor de actualiteit en volledigheid van de op deze internetsite aangeboden informatie en is in geen geval aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade welke ontstaat door gebruikmaking van de op deze internetsite aangeboden informatie.

mail icon Wageningen Digital Library, 3 maart 2011