Hieronder volgt een aantal richtlijnen voor het op een juiste wijze omgaan met auteursrecht met betrekking tot leermiddelen. De richtlijnen gelden zowel voor papieren en digitale readers als voor materiaal dat wordt opgenomen in de elektronische leeromgeving (ELO).
Het overnemen van auteursrechtelijk beschermd werk van anderen
Volgens de Auteurswet is het toegestaan om een kort gedeelte van een auteursrechtelijk beschermd werk te gebruiken in onderwijsmateriaal zonder vooraf toestemming te vragen. U moet het gebruik wel aanmelden aan de auteursrechthebbenden en u betaalt daarvoor een billijke vergoeding. Voor lange gedeeltes moet toestemming gevraagd worden. In beide gevallen geldt uiteraard dat u de bron duidelijk vermeldt.
Wageningen UR heeft met het Nederlands Uitgeversverbond en Stichting PRO een readerovereenkomst afgesloten, waarin is aangegeven hoeveel er precies zonder toestemming mag worden overgenomen, wat dat kost en hoe het gebruik moet worden aangemeld. Stichting PRO is daarbij aangewezen als het centrale meld- en betaaladres.
Naast de readerovereenkomst bestaan er ook afspraken die rechtstreeks met uitgevers gemaakt zijn. Deze afspraken overrulen de auteurswet en hiermee ook de readerovereenkomst.
Voor "Open Access" publicaties hoeft vooraf ook geen toestemming gevraagd te worden en geen vergoeding betaald te worden. Vaak zijn deze publicaties voorzien van een zogenaamde Creative Commons licentie, waarin de auteur richtlijnen geeft voor het gebruik, bijvoorbeeld
- © 2011 The authors. This is an open-access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits unrestricted use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original author and source are credited.
Een alternatief voor het volledig opnemen van een publicatie in het lesmateriaal is een (internet)verwijzing geven naar de publicatie. Dit mag altijd, behalve wanneer verwezen wordt naar een illegale kopie, en scheelt uitzoekwerk (en kosten).
Readerovereenkomst
In de readerovereenkomst wordt onderscheid gemaakt tussen korte gedeelten of werken en niet-korte gedeelten of werken.
Voor het overnemen van korte werken en korte gedeelten uit binnen- en buitenlandse werken in papieren of digitale readers en in de elektronische leeromgeving betaalt Wageningen Universiteit aan Stichting PRO een jaarlijkse afkoopsom. Het is niet nodig om iedere korte overname afzonderlijk aan te melden, maar PRO wil wel een bewijsexemplaar van iedere reader waarin materiaal is overgenomen dat onder de afkoopregeling valt, met een vermelding van de oplage. Bij plaatsing in BlackBoard of andere ELO hoeft niets opgestuurd te worden. Een docent die een reader met korte overnames maakt, moet hier zelf voor zorgen, want dit wordt niet centraal geregeld.
Dit geldt alleen voor readers waarin materiaal is opgenomen dat onder de afkoopregeling valt. Readers die uitsluitend bestaan uit publicaties waarvoor de rechten al geregeld zijn via licenties met de uitgevers (zie Afspraken met uitgevers) en/of open-accesspublicaties vallen hier niet onder.
Er zijn hulpmiddelen om woorden te tellen in digitale bestanden. In Word kan dit via Review - Word Count, en op deze site kunt u uw pdf uploaden en worden vervolgens het aantal woorden geteld.
Voor niet-korte werken, waarvoor geen toestemming is via licenties met uitgevers, moet u eerst toestemming vragen. Dit kunt u rechtstreeks bij de uitgever doen of regelen via Stichting PRO. Voor de toestemmingsaanvraag heeft PRO een online aanvraagformulier. Stichting PRO wil een bewijsexemplaar van iedere reader waarin niet-korte werken opgenomen zijn, met een vermelding van de oplage en een bewijs van toestemming. U moet hier zelf voor zorgen, dit wordt niet centraal geregeld. Bij plaatsing in BlackBoard of andere ELO hoeft u niks op te sturen. Voor niet-korte overnames krijgt u een factuur toegestuurd op basis van de geldende tarieven voor overnames.
Afspraken met uitgevers
Bibliotheek Wageningen UR heeft met een groot aantal uitgevers contracten afgesloten die de toegang regelen tot de elektronische versies van tijdschriften en boeken. In een aantal van deze contracten is opgenomen dat artikelen of hoofdstukken mogen worden opgenomen in papieren of digitale readers en/of op een intern netwerk ten behoeve van het onderwijs. Hiervoor hoeft dus niet apart toestemming te worden gevraagd en geen vergoeding betaald te worden. Bronvermelding is uiteraard altijd een voorwaarde. Aangeraden wordt om de volgende mededeling bij het document te plaatsen: Overname toegestaan volgens afspraak met uitgever.
In onderstaande tabellen (Elektronische tijdschriften en E-books) is per uitgever aangegeven wat toegestaan is. In de kolom "Looptijd en licentie" vindt u onder de links de passages uit de contracten die gaan over hergebruik in onderwijs.
Voor meer informatie kunt u terecht bij Aquila Weijers van Bibliotheek Wageningen UR. tel. 0317 4 84541.
Elektronische tijdschriften
| Uitgever | Expliciete toestemming voor | Looptijd en licentie | Opmerkingen | Update | |
|---|---|---|---|---|---|
| papieren reader | elektronische reader | ||||
| ACM Digital Library | Ja | Ja | 2011- | Geldt alleen voor gratis readers? | maart 2011 |
| ACS - American Chemical Society (via SURF) | Ja | Ja | 2008-2012 | sept 2009 | |
| AGU | Ja | Verboden | 2002- | sept 2009 | |
| AIP - American Institute of Physics | Nee | Nee | 2003- | sept 2009 | |
| AMA - American Medical Association | Ja | Ja | 2004- | Elektronische kopieën dienen na afloop van het academische jaar vernietigd te worden | sept 2009 |
| AMS - American Meteorological Society | Nee | Nee | 1999- | sept 2009 | |
| Amsterdam University Press (via SURF) | Ja | Ja | 2008-2010; 2011-2013 | maart 2011 | |
| American Society of Animal Science | Ja | Ja | 2001- | sept 2009 | |
| American Society of Limnology and Oceanography | Nee | Nee | 2003- | sept 2009 | |
| American Society of Mechanical Engineers (ASME) | Nee | Nee | 2004- | sept 2009 | |
| Annual Reviews (via SURF) | Ja | Ja | 2009; 2011 | sept 2009 | |
| AOCS Press - American Oil Chemistry Society | Nee | Nee | 2003- | sept 2009 | |
| APS - American Physical Society | Nee | Nee | 2000- | sept 2009 | |
| APS - American Phytopathological Society | Ja | Ja | looptijd abon. | feb 2010 | |
| Asian Development Bank | Nee | Nee | 1994- | sept 2009 | |
| ASAE Technical library | Ja | Ja | 2004- | Niet voor commercieel gebruik. | sept 2009 |
| Bio Med Central | Ja | Ja | ? | Dit geldt alleen voor materiaal waarbij vermeld is dat het "open access" is | maart 2011 |
| BioOne (via SURF) | Ja | Ja | 2009-2011 | sept 2009 | |
| Blackwell Science | Valt nu onder Wiley InterScience | sept 2009 | |||
| Brill (via SURF) | Niet expliciet | Ja | 2008-2010; 2011-2013 | sept 2009 | |
| CABI Publishing | Ja | Ja | 2003- | Verwijderen als het niet langer gebruikt wordt; Geen commercieel gebruik | sept 2009 |
| Canadian Institute of Forestry | Nee | Nee | 2002- | sept 2009 | |
| CBS | Ja | Ja | 2009- | sept 2009 | |
| Dekker journals | Valt nu onder Taylor & Francis | sept 2009 | |||
| Elsevier Science Journals: Science Direct Online (via SURF) | Ja | Ja | 2010-2014 | Voor opname in reader hoeft geen vergoeding te worden betaald | maart 2011 |
| Emerald (via SURF) | Ja | Niet apart genoemd | 2010-2012 | Course-packs mogen gratis worden gedistribueerd aan studenten van de instelling | sept 2009 |
| Evolutionary Ecology Research | Ja | Ja | 2004- | sept 2009 | |
| Georg Thieme Verlag KG | Nee | Nee | 2009- | sept 2009 | |
| Haworth Press | Valt nu onder Taylor & Francis | sept 2009 | |||
| Institute of Southeast Asian Studies (ISEAS) | Nee | Nee | 2007- | sept 2009 | |
| Inderscience Academic Publishers | Ja | Ja | 2003- | sept 2009 | |
| IOS Press (via SURF) | Ja | Ja | 2007-2012 | sept 2009 | |
| JSTOR (via SURF) | Nee | Verboden | 2008-2011 | Het opnemen van links naar de database is wel toegestaan. | sept 2009 |
| Karger (via SURF) | Ja | Ja | 2007-2012 | maart 2011 | |
| Keesings Historisch Archief (via SURF) | Ja | Ja | 2007-2012 | sept 2009 | |
| Kluwer Academic Publishers | Valt nu onder Springer | sept 2009 | |||
| Lexis Nexis (Krantenbank) (via SURF) | Ja | Ja | 2010-2012 | feb 2010 | |
| Lippincott Williams & Wilkins Inc. (via SURF) | Ja | Ja | 2006-2010; 2011-2013 | maart 2011 | |
| Mary Ann Liebert (via SURF) | Ja | Ja | 2007-2012 | sept 2009 | |
| Multi-Science Publishing (via SURF) | Ja | Ja | 2009-2011 | sept 2009 | |
| Nature Publishing Group (MacMillan) | Nee | Nee | 2006- | sept 2009 | |
| New England Journal of Medicine | Nee | Nee | 1993- | sept 2009 | |
| OECD (via SURF) | Ja | Ja | 2008-2010 | zie ook http://www.oecd-ilibrary.org/about/copyright | maart 2011 |
| Office for Official Publications of the European Communities | Ja | Ja | 2005-2008 | zie http://europa.eu/geninfo/legal_notices_nl.htm#copyright | sept 2009 |
| Oxford University Press (via SURF) | Ja | Ja | 2006-2009; 2010-2012 | juli 2010 | |
| Palgrave MacMillan Journals | Valt nu onder Nature | sept 2009 | |||
| Poultry Science Association | Nee | Nee | 2002- | sept 2009 | |
| Pion (voorheen Turpion) | Ja | Ja | ? | zie: http://www.turpion.org/licen.html | sept 2009 |
| Routledge | Valt nu onder Taylor & Francis | feb 2010 | |||
| Sage (via SURF) | Ja | Ja | 2009-2011 | sept 2009 | |
| SAS - Society for Applied Spectroscopy | Verboden | Verboden | 2002- | Voor gebruik in het onderwijs eerst toestemming vragen | sept 2009 |
| SDU Uitgevers (via SURF) | Ja | Ja | 2009-2010 | sept 2009 | |
| Society for General Microbiology | Nee | Nee | 2000?- | Ingeval van een reader toestemming vragen aan uitgever. | sept 2009 |
| Society for Industrial and Applied Mathematic | Nee | Nee | 2002- | sept 2009 | |
| Springer Journals | Ja | Niet apart genoemd | 2008-2009; 2010-2011 | maart 2011 | |
| Taylor & Francis (via SURF) | Ja | Ja | 2011-2012 | Voor gebruik in het onderwijs eerst toestemming vragen | nov 2011 |
| The Scientific World Journal (via SURF) | Ja | Ja | 2009-2011 | sept 2009 | |
| Thomson Reuters (Web of Science, JCR, ESI) (via SURF) | Ja | Ja | 2008-2010; 2011-2013 | maart 2011 | |
| University of Chicago Press | Verboden | Verboden | 2001- | Voor gebruik in het onderwijs eerst toestemming vragen | sept 2009 |
| Wiley InterScience / John Wiley (via SURF) | Ja | Ja | 2009-2011 | sept 2009 | |
E-books
| Uitgever | Expliciete toestemming voor | Looptijd en licentie | Opmerkingen | Update | |
|---|---|---|---|---|---|
| papieren reader | elektronische reader | ||||
| CABI e-books | Ja | Ja | 2008- | mrt 2010 | |
| Encyclopaedia Britannica (via SURF) | Ja | Ja | lopend | maart 2011 | |
| Elsevier e-books | Nee | Nee | 2009- | Links opnemen wel toegestaan | feb 2010 |
| Oxford Reference Online (via SURF) | Ja | Ja | 2008-2010 | sept 2009 | |
| Sage Reference | Ja | Ja | 2010- | apr 2010 | |
| Springer e-books | Ja | Ja | 2010- | A resonable amount - dus geen complete boeken | feb 2010 |
| Wiley e-books (via SURF) | Ja | Ja | 2009-2011 | Alleen artikelen (hoofdstukken) | sept 2009 |
Linken versus opnemen
Wanneer het onduidelijk is of materiaal van uitgevers zonder toestemming gebruikt kan worden of wanneer dit expliciet verboden wordt, dan is een (internet)verwijzing naar dit materiaal een goed alternatief voor volledig opnemen van het materiaal. Dit scheelt namelijk in kosten en administratie.
Voor een internetverwijzing (linken) naar materiaal dat vrij beschikbaar is op het Internet hoeft geen vergoeding te worden betaald. Dit geldt ook voor linken naar elektronische bronnen die niet vrij beschikbaar zijn, maar waarvoor de Bibliotheek een licentie heeft afgesloten voor gebruik binnen WUR.
Als een elektronisch document voorzien is van een DOI kan deze gebruikt worden voor het samenstellen van een link ernaartoe. DOI staat voor Digital Object Identifier en is een uniek nummer voor elektronische documenten. De DOI staat meestal vermeld op de eerste pagina van het document. Met het voorvoegsel http://dx.doi.org/ is een stabiele link naar het document te maken (voorbeeld: Voor een document met DOI 10.1016/j.molbiopara.2003.08.017 wordt de URL http://dx.doi.org/10.1016/j.molbiopara.2003.08.017).
Heeft een artikel geen DOI dan kunt u het URL vaak overnemen uit het adresvenster van de browser. Deze links kunnen een beperkte levensduur hebben, vooral wanneer er een sessie ID in is opgenomen.
Stroomschema
In dit stroomschema is stapsgewijs weergegeven welke acties u moet ondernemen wanneer u auteursrechtelijk beschermd materiaal wilt gebruiken in het onderwijs.Contactpersonen
Elk departement heeft een contactpersoon voor zaken rond auteursrechten in verband met het onderwijs. Deze contactpersonen kunnen vragen beantwoorden rond dit thema en advies geven over facturen. Zij zijn geen tussenpersoon voor het aanvragen van toestemming en voldoen van facturen aan Stichting PRO.
- Agrotechnology & Food Sciences / Agrotechnologie en voedingswetenschappen
- mr. T.G.L.E. Bessems
- Animal Sciences / Dierwetenschappen
- mw. ing. G.J. Noordewier
- Environmental Sciences / Omgevingswetenschappen
- mw. E.C.W.M. Ruyten
- Plant Sciences / Plantenwetenschappen
- drs. D.F. Rademaker
- Social Sciences / Maatschappijwetenschappen
- ir. I.R. den Os
Vragen en opmerkingen over deze pagina kunt u richten aan Aquila Weijers van Bibliotheek Wageningen UR. tel. 0317 4 84541.
Verder lezen
- Stichting PRO
- Auteursrecht in het Hoger Onderwijs van SURF
- Auteursrecht en onderwijs.nl (sectie universiteiten)
- Auteursrecht.nl
- Copyright check voor beeld en geluid
- Ius Mentis - Veel voorkomende vragen over het Nederlands auteursrecht
Vrijwaring
Hoewel bij de samenstelling van de inhoud van deze internetsite de grootst mogelijke zorgvuldigheid is betracht, bestaat de mogelijkheid dat bepaalde informatie na verloop van tijd verouderd of onvolledig is. Bibliotheek Wageningen UR staat niet in voor de actualiteit en volledigheid van de op deze internetsite aangeboden informatie en is in geen geval aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade welke ontstaat door gebruikmaking van de op deze internetsite aangeboden informatie.
 Wageningen Digital Library, 3 maart 2011
|