Dossier Klimaatverandering en plantgezondheid

Er komen in Nederland steeds vaker uitheemse ziekten en plagen voor. De opwarming van de aarde lijkt een belangrijke rol te spelen bij deze toename. Warmteminnende soorten doen het de laatste 20 jaar beter in Nederland. Bestrijding van deze nieuwe ziekten en plagen is nog vaak een probleem. In dit dossier een aantal voorbeelden.

Insecten

Het klimaat is een belangrijke factor bij de ontwikkeling van insectenpopulaties. Er zijn directe klimaateffecten op insecten (invloeden natte en zachte winters en hogere zomertemperaturen). Daarnaast zijn er indirecte klimaateffecten via waardplant (plantstress door droogte en verandering synchronisatie activiteit plant en insect). Er is sprake van een noordwaartse verschuiving van Zuid-Europese soorten, bijvoorbeeld de Eikenprocessierups, of van de introductie van insecten uit andere werelddelen zoals de Paardekastanjemineermot die oorspronkelijk uit Azië komt.

Kernpublicaties

•  Klimaatverandering en plantgezondheid (artikel Gewasbescherming)
•  Pests and climate change (abstracts KNPV symposium)
•  Effecten van klimaatverandering op insectenplagen bij bomen (rapport)
•  Meer publicaties

Bacterieziekten

Het warmere, nattere weer in Nederland versterkt de problemen met bacterieziekten. Dat is te merken in het vaker voorkomen van allerlei door Pseudomonas-bacteriën veroorzaakte ziekten als 'het zwart' en taksterfte in de afgelopen jaren. Goede middelen om deze ziekten te bestrijden ontbreken.

Virussen

Het tomatengeelkrulbladvirus (Tomato yellow leaf curl virus) is een virus dat vooral schade veroorzaakt in tomaat. Het wordt overgedragen door de tabakswittevlieg. Het komt o.a. voor in landen rond het Middellandse Zeegebied. In oktober 2007 is het virus door de PD ook in Nederland aangetroffen en gaat er nader onderzoek plaatsvinden naar de verspreiding.

Meer publicaties

•  Eikenprocessierups
•  Paardekastanjemineermot
•  Tomatengeelkrulbladvirus

Klimaatverandering, de verandering in het gemiddelde weertype, uit zich in Nederland in stijgende temperatuur en neerslaghoeveelheden. Uitheemse ziekten en plagen zijn het gevolg. Gewasbescherming, gericht op deze nieuwe situatie, moet worden ontwikkeld.

Schimmels

Boomkwekers hebben meer te maken met Phythopthora-schimmels. Echte meeldauw is een groeiend probleem in de afgelopen jaren, bijvoorbeeld in de rozenteelt. De oorzaak hiervan is o.a. gelegen in schommelingen in klimaatomstandigheden. Het vroege optreden van echte meeldauw in het voorjaar past in een verschuivend patroon. De schimmelziekte steekt vroeger de kop op dan valse meeldauw, wat de omgekeerde volgorde is van de ziektebeelden in een 'normaal' voorjaar.

Meer informatie

•  Onderzoek naar ziekten en plagen
•  Insectenweb
•  Teksten en opdrachten op Plantgezondheid.nl
•  Expert: L.G. Moraal (Wageningen UR)
•  Expert: Ir A.J. van Kuik (Wageningen UR)

Bestrijding

Voor bestrijding van de meeste nieuwe ziekten en plagen is meer onderzoek nodig. Een grondige inventarisatie welke uitheemse ziekten en plagen een reële bedreiging vormen en informatie-uitwisseling zijn erg belangrijk. Toch biedt klimaatverandering ook nieuwe kansen. De ontwikkeling van biologische bestrijders gaat door de stijging van de temperatuur ook sneller. Door de hogere temperaturen kunnen insecten en mijten buiten beter hun werk doen tegen trips en luis.