DossierWatergift in de boomkwekerij

Planten hebben water nodig om te kunnen groeien; ze bestaan immers grotendeels uit water. Als de plantencellen voldoende water bevatten, blijven ze op spanning en behoudt het niet verhoute deel van de plant ook z'n stevigheid. Als de potkluiten goed vochtig blijven, maar niet te nat, is dit een basis voor een goede groei en ontwikkeling. Maar ook is de plant minder blootgesteld aan ziekten en plagen. De watergift is een belangrijk onderdeel in de pot-en containerteelt. Het vraagt veel ervaring en kennis om de planten de juiste hoeveelheid water te geven. De laatste jaren zijn veel nieuwe technieken op de markt gekomen, die helpen bij een efficiënte watergift. In de afgelopen jaren heeft PPO onderzoek gedaan naar deze technieken die daarbij kunnen helpen.

Watervoorraad in de pot

Hoeveel water er daadwerkelijk beschikbaar is voor de verdamping van de plant hangt af van verschillende factoren. De samenstelling en aard van het potgrondmengsel spelen daarbij een zeer grote rol. De hoeveelheid water die in een pot aanwezig kan zijn, is sterk afhankelijk van de samenstelling van de potgrond.

Potgrond bestaat uit drie delen: vaste delen, water en lucht. Sommige grondstoffen in de potgrond houden veel water vast en geven het makkelijk weer af zoals veen; andere grondstoffen kunnen ook goed water vasthouden, maar geven het minder makkelijk af zoals klei. Ook zijn er grondstoffen die het water niet goed vasthouden maar juist het luchtvolume verhogen, zoals perlite.

Potmengsel aanpassen aan plantbehoefte

Naast water heeft de wortel ook lucht nodig, zodat er op elk moment voldoende zuurstof in de potgrond aanwezig is. Dit is belangrijk voor de groei en wortelontwikkeling. Een goede lucht-waterverhouding in de potkluit is van het grootste belang voor de gezondheid van het gewas, zowel boven- als ondergronds. Elk gewas stelt zijn eigen eisen aan de grond waarin hij staat. Wortelrotgevoelige gewassen, zoals Skimmia, Rhododendron of Taxus vragen in het algemeen een wat luchtiger mengsel.

Kernpublicaties

•  Zicht op de watergift in pot- en containerteelt
•  Automatische watergift in de containerteelt
•  Meer publicaties

Zicht op waterbehoefte van de plant

Het is niet altijd makkelijk om de juiste hoeveelheid water aan de planten te geven. Daarom zijn er technieken ontwikkeld om de gewenste hoeveelheid te bepalen.

Handmatig water geven

De meest eenvoudige methode om water te geven is om een beregening uit te voeren op een vast tijdstip per dag via een tijdklok. Op basis van de kennis en ervaring van de kweker krijgt het gewas een bepaalde gift per dag. Teveel of te weinig water geven kan hierbij echter makkelijk optreden. Groeiremming door vochttekort kan optreden, maar vooral uitspoeling van nutriënten door een te grote gift. Er zal immers eerder teveel dan te weinig water worden gegeven. Bij deze methode is daarom dagelijks een handmatige controle nodig om vast te stellen hoe groot de watergift de volgende ochtend moet zijn. Bij regenachtig weer, buien die 's nachts vallen of bij de voorspelling van buien moet de dagelijkse gift aangepast worden. Deze methode vraagt veel ervaring en aandacht van de kweker.

Elk gewas heeft z'n eigen waterbehoefte. Weten wat het specifieke gewas nodig heeft is, vormt de basis voor een optimale watergift. Een groot deel van het water gebruikt een plant voor de verdamping. De verdamping is erg afhankelijk van de weersomstandigheden. Bij bewolkt weer en lage temperatuur zal het gewas weinig water verdampen. Bij zonnig weer en veel wind juist heel veel.

Meet- en sturingssystemen watergift

Efficiënt beregenen

Efficiënt beregenen is van steeds groter belang. De overmaat aan water loopt uit de potten waarbij ook voedingsstoffen uitspoelen. In recirculerende systemen zorgt een te grote watergift voor relatief veel meststoffen in het bassinwater en het nodeloos rondpompen van water. In systemen die niet recirculeren worden onnodig veel water en meststoffen verbruikt. De watergift wordt efficiënter naarmate deze gerichter gegeven wordt. Bij druppelirrigatie komt de gehele watergift op het potoppervlak terecht en heeft daarmee de hoogste efficiency, maar dit is vooral bij grotere potten interessant.

Overheadberegening wordt in de praktijk het meest toegepast. Door de hoogte van de sproeiers aan te passen op de gewashoogte, wordt de watergift regelmatig over het gewas verdeeld en krijgen alle randen en hoeken voldoende water.

Meer informatie

•  PPO Bomen
• Expert: Pieter van Dalfsen