Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

Record number 17420
Title Starting all over again : making and remaking a living on the Atlantic coast of Nicaragua
Author(s) Vernooy, R.
Source Agricultural University. Promotor(en): N.E. Long. - S.l. : Vernooy - 299
Department(s) Rural Development Sociology
Publication type Dissertation, internally prepared
Publication year 1992
Keyword(s) menselijke relaties - sociale structuur - sociale interactie - sociale systemen - sociale ontwikkeling - plattelandsontwikkeling - technologie - sociaal welzijn - sociaal beleid - sociale voorzieningen - welzijnsvoorzieningen - gemeenschappen - onderzoek - sociologie - regionale verkenningen - milieu - mens - milieueffect - sociaal milieu - natuurrampen - rampen - politiek - nicaragua - sociale relaties - sociale kwesties - sociale problemen - sociaal werk - menselijke invloed - sociografie - sociale situatie - nationale politiek - human relations - social structure - social interaction - social systems - social development - rural development - technology - social welfare - social policy - social services - welfare services - communities - research - sociology - regional surveys - environment - man - environmental impact - social environment - natural disasters - disasters - politics - nicaragua - social relations - social issues - social problems - social work - human impact - sociography - social situation - national politics
Categories Sociography
Abstract

In dit proefschrift heb ik uiteen gezet hoe de bevolking van de Nicaraguaanse Atlantische kust, met name de bewoners van de stad Bluefields en de zone die haar omringt, zich gedurende de afgelopen tien jaar genoodzaakt hebben gezien om steeds weer opnieuw hun werk en leven van de grond af aan op te bouwen. Met andere woorden, om steeds maar weer opnieuw te beginnen. Ik heb daarbij speciale aandacht besteed aan de manieren waarop hun pogingen om dit te bewerkstelligen beinvloed zijn door en tegelijkertijd invloed uitoefenen op specifieke culturele waarden, gender-verhoudingen en vormen van politieke organisatie en strijd. Sinds 1979 hebben de Atlantische kustbewoners een aantal extreem moeilijke problemen van ecologische, politiek-militaire en ekonomische aard moeten overkomen. Vandaag de dag, ondanks de mooie beloften van de in 1990 aangetreden UNO-regering en ondanks de beloofde financiële steun van de regering Bush, is de situatie er niet veel rooskleuriger op geworden. Integendeel, volgens de laatste berichten nemen problemen zoals werkeloosheid, armoede en delinquentie alleen maar toe.

In deze studie hebben we gezien hoe vrouwen, mannen en kinderen verschillende keren hun land, woning, onderneming, vee en andere schaarse bezittingen hebben moeten achterlaten vanwege de contra-oorlog. Een triest dieptepunt van ellende en verdriet werd vervolgens veroorzaakt door de orkaan "Joan" die in oktober 1988 over Nicaragua raasde. "Joan" liet weinig heel van de stad Bluefields en haar achterland. De oorlog en de orkaan, en de negatieve gevolgen van de ekonomische crisis, maken het opnieuw beginnen voor de meeste mensen een uiterst hachelijke onderneming. Desondanks slagen velen erin om er het beste van te maken. Onze kontakten en vriendschap met de mensen opgebouwd gedurende meer dan drie jaar veldwerk, zo goed mogelijk beschreven in de drie delen van dit proefschrift, vormen daarvoor het beste bewijs.

Deel 1 bevat een beschrijving en analyse van de gevarieerde wijzen waarop de rurale ondernemingen in de zone rondom Bluefields vorm geven aan het produktie en reproduktie proces, zowel voor als na de orkaan "Joan". In Deel 2 verplaatsen we onze aandacht naar de roerige wereld van de (kleinschalige) handel in Bluefields, de relaties tussen de stad en haar achterland en de bemoeienissen van de regionale regering met het commerciele gebeuren. Op basis van een actorgericht sociologisch perspektief, plaatsen we in beide delen onze bevindingen binnen het kader van aktuele theoretische discussies betreffende de sociale betekenis van beleid enerzijds en commoditiserings-processen anderzijds. Waar relevant refereren we hierbij ook aan studies verricht in Nicaragua. Een kritische bijdrage aan deze debatten is het onderwerp van hoofdstuk 1. In Deel 3 tenslotte,
plaatsen we de veranderingen van de laatste tien jaar in een langer tijdskader. In dit deel richt onze aandacht zich op de geschiedenis van de Atlantische Kust en de Bluefields zone in het speciaal.

Beleidsvorming en politieke strijd

In hoofdstuk 2 hebben we gezien hoe de zeer kritieke situatie veroorzaakt door orkaan "Joan" de verschillende en vaak tegenovergestelde belangen en gezichtspunten onder de boerenbevolking van de Bluefields-zone enerzijds en tussen de boerenbevolking en de vertegenwoordigers van de overheid anderzijds, op een scherpe wijze aan het licht bracht. Tegelijkertijd vestigde het onze aandacht op de sleutelrol die de boerenvakbond UNAG speelt in de uitvoering van landbouw en ontwikkelings-beleid in de regio. De orkaan veroorzaakte niet alleen ekonomische problemen. De specifieke aanwending van schaarse middelen en het nemen van bepaalde besluiten als onderdeel van het rekonstruktie plan werden door de betrokken boerenbevolking aangevochten. Hoewel de emergentie-commissie haar best deed om de politieke inslag van het rekonstruktie-plan vis-a-vis de boerenbevoling van de Bluefields-zone te minimaliseren, maakten de boeren duidelijk dat het proces van "opnieuw beginnen" ook politiek van aard was.

De karakteristieken van dit proces heb ik beschreven en geanalyseerd middels een serie ontmoetingen tussen de boerenbevolking en vertegenwoordigers van de regionale overheid en de UNAG. De boeren -in bijna alle gevallen merendeels mannen-, zetten tijdens deze ontmoetingen hun belangen en ideeën uiteen referend aan korte termijn benodigdheden, praktische aspekten van landbouwbeoefening en het ontbreken van (voldoende) overheidssteun. De vertegenwoordigers van de twee belangrijkste betrokken ministeries, MIDINRA en IRENA, argumenteerden daarentegen vooral op basis van lange termijn belangen, theoretischwetenschappelijke overwegingen en de noodzaak om te denken aan de belangen van de regio (de regionale regering en bevolking in het algemeen). De twee woordvoerders van de UNAG vielen op door hun meer pragmatische houding en hun pogingen om tot een door alle betrokken partijen gedeelde oplossing te komen. Ze deden daarbij hun best om de belangen en gezichtspunten van de boeren bevolking, de UNAG als vakbond en als bondgenoot van het FSLN, en hun persoonlijke belangen (vooral: politieke carrière), te kombineren.

Vrouwen werden in deze ontmoetingen niet of nauwelijks gehoord noch serieus genomen wat, gegeven hun fundamentele bijdrage aan de landbouw in de zone, opmerkelijk en betreurenswaardig is. De uitvoering van het rekonstruktie plan droeg derhalve weinig bij aan een verandering van de sexe-rollen in beleidsvorming en uitvoeringsprocessen in de Atlantische Kust. Vrouwen worden in de realisering van deze taken nog altijd als ondergeschikt beschouwd, zowel in overheids-alsniet-overheids- organisaties. De enkele vrouwen die deze verhoudingen openlijk aanvechten en trachten te veranderen, zien zich gedwongen om keer op keer te onderhandelen met mannen (echtgenoot/compagnon en vertegenwoordigers van de overheid/UNAG/andere organisaties) om toegang te verkrijgen tot schaarse middelen en besluitvormings-organen.

Als een tweede case-studie van beleidsvorming en politieke strijd op lokaal nivo hebben we gekeken naar de door de regionale UNO-regering gevormde en uiteindelijk opgeheven prijscontrole-commissie (hoofdstuk 4). Ook in dit geval hebben we gezien hoe een beleidskwestie, in dit geval de regulering van prijzen van basis-produkten, door de verschillende betrokken "partijen" aangegrepen werd om specifieke ekonomische en politieke belangen en gezichtspunten te verdedigen. De in naam autonome regionale UNO-regering kreëerde de commissie in een poging om haar geschaadde authoriteit te herstellen. Gedurende de zes maanden dat de commissie bestond, kwam van deze poging echter weinig terecht. Konflikten met de gemeente(raad) en met markt-handelaren en winkeliers, interne verdeeldheid, gebrek aan bestuurs-ervaring en organisatorische problemen, bepaalde vormen van vriendjes-politiek en uiterst inconsistente en zelfs tegenstrijdige ideeën omtrent de regulering van de handel en de markt, droegen hiertoe bij. In dit hoofdstuk heb ik beschreven hoe in de opeenvolgende etappes van het uitvoeringsproces de leden van commissie en regionale regering als het ware achter de feiten aanholden zonder ook maar een moment kontrolle op de situatie (en de prijzen) uit te oefenen. Ze zagen zich daarbij steeds opnieuw genoodzaakt om zich aan te passen aan de nieuwe ekonomische en politieke omstandigheden op lokaal en supra-lokaal nivo.

In beide hoofdstukken (2 en 4) is duidelijk geworden dat in het geval van de Atlantische Kust de sociale betekenis van beleid op zeer specifieke wijze gevormd en her- gevormd wordt. Het is daarom van belang om beleidsprocessen en gevolgen in ruimte en tijd nauwgezet en gedurende een zo lang mogelijke periode te volgen en oog te hebben voor de politieke strijd betreffende belangen, interpretaties en regels van het (politieke) spel die er deel van vormen.

Oog in oog met onzekerheid; en een nieuwe kijk op de regionale geschiedenis

In de verschillende hoofdstukken hebben we gezien hoe de bevolking van de Atlantische Kust het hoofd tracht te bieden aan situaties van ekonomische en politieke onzekerheid. Dit fundamentele kenmerk van de Atlantische Kust samenleving komt het meest duidelijk naar voren in de veelzijdige en bewogen arbeids-carrière van Santiago Rivas (hoofdstuk 6). Het komen en gaan van (buitendlandse) groot-schalige kapitalistische (bosbouw) ondernemingen enerzijds en familie-, vriendschaps- en werk-kontakten in kombinatie met persoonlijke beweegredenen van Santiago anderzijds, zijn de belangrijkste faktoren die zijn carrière vorm hebben gegeven. Opvallend en van belang hierbij is dat bijna al deze kontakten een niet-gecommoditiseerd karakter hebben. Zoals in de uiteengezette case- studies van de hoofdstukken 3 en 5, vormen deze niet-gecommoditiseerde relaties één van de centrale manieren waarop de bewoners van de Atlantische Kust de kontinue onzekerheid het hoofd proberen te bieden.

Tegelijkertijd heb ik Santiago Rivas' arbeids-carrière gepresenteerd als een bijdrage aan een nieuwe kijk op de geschiedenis van de Atlantische regio en de Bluefields zone in het bijzonder. Een dergelijke analyse richt niet alleen de aandacht op de invloed van ekonomische en politieke macro-faktoren, maar ook op de vaak zeer diverse individuele en kollektieve pogingen van mannen en vrouwen om hun leven in te richten en geschiedenis op lokaal nivo haar eigen gezicht te geven. In het geval van de Atlantische kust betekent dit dat we bestaande interpretaties van Nicaraguaanse en niet-Nicaraguaansesociale wetenschappers met een kritisch oog moeten bezien. In hoofdstuk 7 heb ik onder andere betoogd dat een dergelijke benadering een herziening van het enclave-concept inhoudt. Daarnaast heb ik de aandacht gevestigd op de rol van een aantal Atlantische kust familie-ondernemingen die in de periode na de tweede wereld oorlog op de voorgrond traden. Tenslotte heb ik duidelijk gemaakt dat de "moderniserings-fase" zoals in beweging gezet door de Somoza-familie in de jaren na 1950 alleen begrepen kan worden wanneer we kijken naar de wijze waarop "modernisering" op regionaal nivo geinterpreteerd en vorm gegeven werd. Dit zijn slechts enkele van de elementen van de regionale geschiedenis die om uitgebreidere studie vragen en die op het zelfde moment ook vereisen dat we gebruik maken van aangepaste onderzoeks- technieken en op zoek gaan naar nieuwe en tot dusver ongebruikte informatie bronnen. Santiago's Rivas arbeids-carrière is slechts een voorbeeld van het gebruik maken een dergelijke techniek.

De veelzijdige, kleinschalige ekonomie

De drie case-studies van kleinschalige, rurale ondernemingen gevestigd in de zone rondom de stad Bluefields (hoofdstuk 3) tonen zowel de diversiteit als de fragiliteit aan van lokale produktie en reproduktie processen. De geografische geisoleerdheid van de regio, het complexe eco-systeem van het door "Joan" zwaar beschadigde tropisch regenbos en de voortdurende ekonomische crisis in het land hebben geleid tot een eindeloze reeks van breek-punten in het leven van de bevolking. Gekonfronteerd met deze breek-punten proberen mannen, vrouwen en kinderen op de eerste plaats hun beschikbare bronnen zo optimaal mogelijk te gebruiken om familie consumptie behoeften te bevredigen en om een (minimaal) geld-inkomen te verzekeren. Zoals we hebben gezien, slagen niet alle bedrijven erin om deze doelstellingen met een redelijke mate van sukses te realiseren. Daarnaast treden er binnen de huishoud-eenheden/ondernemingen veelvuldig konflikten op betreffende belangen en ideeën.

De "slash and bum" produktie in de zone rondom Bluefields is nauw verbonden met de regionale markt en politiek-ekonomische formatie, hoewel de eerder genoemde faktoren een konstante bedreiging vormen voor de instandhouding van relaties met deze markt en formatie. Voor het grote merendeel van de rurale ondernemingen geldt dat de relaties met de markt bovenal van onregelmatige aard zijn. Zoals de drie case-studies aantonen, verschilt verder de mate van kontrole over deze relaties aanzienlijk tussen de huishoudens/ondernemingen. Deze differentiatie hangt samen met het type onderneming, de eventuele vestiging in Bluefields van een deel van het huishouden, de afstand tussen bedrijf en de stad, en de netwerken van sociaal-ekonomische en politieke relaties die de leden van het huishouden hebben weten op te bouwen. Binnen de huishoudens treedt differentiatievooral op grond van leeftijdsverschillen (ouders versus kinderen) en gender-verhoudingen op. Over het algemeen zijn het de mannen die bepalen wat, wanneer en van/aan wie gekocht of verkocht wordt, hoewel steeds meer vrouwen deze ongelijke verhoudingen en rollen openlijk en aktief bekritiseren.

In hoofdstuk 5 heb ik uiteengezet hoe ook de kleinschalige markt- en handelsondernemingen in Bluefields door een grote mate van diversiteit gekenmerkt worden. Middels een meer algemene analyse en een aantal cases heb ik kritiek uitgeoefend of de simplistische en dualistische modellen die deze veelkleurige en uiterst dynamische aktiviteiten opdelen in wettelijk/niet-wettelijke praktijken, informele/formele sektoren of kapitalistische/niet-kapitalistische produktiewijzen. Daarbij wordt al te vlug voorbij gegaan aan het heterogene karakter, de cruciale rol van niet-gecommododitiseerde relaties (zelfs binnen kapitaal-intensieve bedrijven gericht op accumulatie), de invloed van kulturele waarden, en van gender rollen die de wereld van de handel op lokaal nivo kleuren. Aandacht voor deze faktoren dient derhalve de basis van een analyse te vormen. We kunnen ze niet, zoals nog te vaak gebeurt, als simpele bijkomstigheden beschouwen.

Comments
There are no comments yet. You can post the first one!
Post a comment
 
Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.