Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Current refinement(s):

    Records 1 - 100 / 544

    • help
    • print

      Print search results

    • export
      A maximum of 250 titles can be exported. Please, refine your queryYou can also select and export up to 30 titles via your marked list.
    Check title to add to marked list
    The effectiveness of flower strips and hedgerows on pest control, pollination services and crop yield: a quantitative synthesis
    Albrecht, Matthias ; Kleijn, David ; Williams, Neal M. ; Tschumi, Matthias ; Blaauw, Brett R. ; Bommarco, Riccardo ; Campbell, Alistair J. ; Dainese, Matteo ; Drummond, Francis A. ; Entling, Martin H. ; Ganser, Dominik ; Groot, Arjen de; Goulson, Dave ; Grab, Heather ; Hamilton, Hannah ; Herzog, Felix ; Isaacs, Rufus ; Jacot, Katja ; Jeanneret, Philippe ; Jonsson, Mattias ; Knop, Eva ; Kremen, Claire ; Landis, Douglas A. ; Loeb, Gregory M. ; Marini, Lorenzo ; McKerchar, Megan ; Morandin, Lora ; Pfister, Sonja C. ; Potts, Simon G. ; Rundlöf, Maj ; Sardiñas, Hillary ; Sciligo, Amber ; Thies, Carsten ; Tscharntke, Teja ; Venturini, Eric ; Veromann, Eve ; Vollhardt, Ines M.G. ; Wäckers, Felix ; Ward, Kimiora ; Wilby, Andrew ; Woltz, Megan ; Wratten, Steve ; Sutter, Louis - \ 2020
    Ecology Letters (2020). - ISSN 1461-023X
    agri-environment schemes - Agroecology - bee pollinators - conservation biological control - ecological intensification - farmland biodiversity - floral enhancements - natural pest regulation - pollination reservoirs - sustainable agriculture - wildflower strips

    Floral plantings are promoted to foster ecological intensification of agriculture through provisioning of ecosystem services. However, a comprehensive assessment of the effectiveness of different floral plantings, their characteristics and consequences for crop yield is lacking. Here we quantified the impacts of flower strips and hedgerows on pest control (18 studies) and pollination services (17 studies) in adjacent crops in North America, Europe and New Zealand. Flower strips, but not hedgerows, enhanced pest control services in adjacent fields by 16% on average. However, effects on crop pollination and yield were more variable. Our synthesis identifies several important drivers of variability in effectiveness of plantings: pollination services declined exponentially with distance from plantings, and perennial and older flower strips with higher flowering plant diversity enhanced pollination more effectively. These findings provide promising pathways to optimise floral plantings to more effectively contribute to ecosystem service delivery and ecological intensification of agriculture in the future.

    Alles over kringlooplandbouw met Martin Scholten | Food Hub Colleges
    Scholten, M.C.T. - \ 2020
    Wageningen : Wageningen University & Research
    circular agriculture - farmers - citizens - food policy - returns - climate - energy - agri-environment schemes - soil management - feeds - land-based
    Kringlooplandbouw is de toekomstvisie voor ons toekomstige voedselsysteem. Maar wat is het nou eigenlijk en wat is het niet? Martin Scholten van Wageningen Universiteit en Research vertelt je alles wat je moet weten over kringlooplandbouw. Als boer en als burger.
    A critical analysis of the potential for EU Common Agricultural Policy measures to support wild pollinators on farmland
    Cole, Lorna J. ; Kleijn, David ; Dicks, Lynn V. ; Stout, Jane C. ; Potts, Simon G. ; Albrecht, Matthias ; Balzan, Mario V. ; Bartomeus, Ignasi ; Bebeli, Penelope J. ; Bevk, Danilo ; Biesmeijer, Jacobus C. ; Chlebo, Róbert ; Dautartė, Anželika ; Emmanouil, Nikolaos ; Hartfield, Chris ; Holland, John M. ; Holzschuh, Andrea ; Knoben, Nieke T.J. ; Kovács-Hostyánszki, Anikó ; Mandelik, Yael ; Panou, Heleni ; Paxton, Robert J. ; Petanidou, Theodora ; Pinheiro de Carvalho, Miguel A.A. ; Rundlöf, Maj ; Sarthou, Jean Pierre ; Stavrinides, Menelaos C. ; Suso, Maria Jose ; Szentgyörgyi, Hajnalka ; Vaissière, Bernard E. ; Varnava, Androulla ; Vilà, Montserrat ; Zemeckis, Romualdas ; Scheper, Jeroen - \ 2020
    Journal of Applied Ecology 57 (2020)4. - ISSN 0021-8901 - p. 681 - 694.
    agri-environment schemes - bees - CAP Green Architecture - Common Agricultural Policy - Ecological Focus Areas - habitat complementarity - pollination services - pollinator conservation

    Agricultural intensification and associated loss of high-quality habitats are key drivers of insect pollinator declines. With the aim of decreasing the environmental impact of agriculture, the 2014 EU Common Agricultural Policy (CAP) defined a set of habitat and landscape features (Ecological Focus Areas: EFAs) farmers could select from as a requirement to receive basic farm payments. To inform the post-2020 CAP, we performed a European-scale evaluation to determine how different EFA options vary in their potential to support insect pollinators under standard and pollinator-friendly management, as well as the extent of farmer uptake. A structured Delphi elicitation process engaged 22 experts from 18 European countries to evaluate EFAs options. By considering life cycle requirements of key pollinating taxa (i.e. bumble bees, solitary bees and hoverflies), each option was evaluated for its potential to provide forage, bee nesting sites and hoverfly larval resources. EFA options varied substantially in the resources they were perceived to provide and their effectiveness varied geographically and temporally. For example, field margins provide relatively good forage throughout the season in Southern and Eastern Europe but lacked early-season forage in Northern and Western Europe. Under standard management, no single EFA option achieved high scores across resource categories and a scarcity of late season forage was perceived. Experts identified substantial opportunities to improve habitat quality by adopting pollinator-friendly management. Improving management alone was, however, unlikely to ensure that all pollinator resource requirements were met. Our analyses suggest that a combination of poor management, differences in the inherent pollinator habitat quality and uptake bias towards catch crops and nitrogen-fixing crops severely limit the potential of EFAs to support pollinators in European agricultural landscapes. Policy Implications. To conserve pollinators and help protect pollination services, our expert elicitation highlights the need to create a variety of interconnected, well-managed habitats that complement each other in the resources they offer. To achieve this the Common Agricultural Policy post-2020 should take a holistic view to implementation that integrates the different delivery vehicles aimed at protecting biodiversity (e.g. enhanced conditionality, eco-schemes and agri-environment and climate measures). To improve habitat quality we recommend an effective monitoring framework with target-orientated indicators and to facilitate the spatial targeting of options collaboration between land managers should be incentivised.

    Kringlooplandbouw: Hoe kunnen we de natuur benutten in onze landbouw?
    Doorn, A.M. van - \ 2019
    Wageningen : Wageningen University & Research
    circular agriculture - biodiversity - agri-environment schemes
    Het gaat niet goed met de biodiversiteit maar natuurinclusieve landbouw kan helpen om daar verandering in te brengen. Anne van Doorn, projectleider Natuurinclusieve landbouw aan Wageningen University & Research vertelt over de mogelijkheden.
    Data from: Landscape context and farm uptake limit effects of bird conservation in the Swedish Volunteer & Farmer Alliance
    Josefsson, Jonas ; Pärt, Tomas ; Berg, Åke ; Lokhorst, A.M. ; Eggers, Sönke - \ 2018
    Swedish University of Agricultural Sciences
    agri-environment schemes - collaborative conservation - farmland birds - landscape composition - unsibsidised conservation - farmers - organic farming - biodiversity - AES - BACI
    In Europe, agri-environmental schemes (AES) have been unsuccessful in halting biodiversity declines to any great extent. Two particular shortcomings of AES include the low farm uptake and the modest efficacy of many AES options. Partly in response to these shortcomings, initiatives encouraging farmers to take an active role in biodiversity conservation have gained in popularity. However, almost no evaluations of such initiatives exist. 2. We evaluated uptake of conservation advice on farms in the Swedish Volunteer & Farmer Alliance, a BirdLife Sweden-coordinated project aimed at farmland bird conservation, and the response of farmland birds to those actions using farm-level survey data, in a before-after implementation assessment. 3. Uptake was higher for unsubsidised (i.e. non-AES) measures than for AES options, and depended on farmers’ interest in nature, farm size (higher uptake on larger farms) and production type (higher on organic farms). 4. In general, abundances of non-crop nesting and field-nesting bird species declined between inventory years (median interval 3 years). Decreases were more marked in agriculturally marginal regions than in more arable-dominated regions, and declines were stronger on organic than conventional farms. 5. Negative abundance trends among non-crop nesting species were reduced by an increasing number of conservation measures at the farm, but only in the more arable-dominated landscapes. Changes in other non-crop species and in field-nesting species did not significantly relate to implemented measures, but the power to detect such effects was generally small due to the small sample size of high-uptake farms as well as high inter-farm variability. 6. Implications: Our results suggest that Volunteer Farmer Alliances and the addition of unsubsidised measures may be successful in changing the local number of non-crop nesting farmland birds at the farm level, and especially so in intensively managed agricultural landscapes. Thus, unsubsidised measures can be a useful addition to the set of agri-environment tools, although their effects on breeding bird numbers are (as with AES) dependent on landscape context, as well as on ensuring high on-farm uptake of different interventions.
    Europe: the paradox of landscape change : A case-study based contribution to the understanding of landscape transitions
    Sluis, Theo van der - \ 2017
    Wageningen University. Promotor(en): B.J.M. Arts, co-promotor(en): G.B.M. Pedroli. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789463438094 - 227
    europe - case studies - landscape - change - landscape conservation - land use dynamics - cultural landscape - regions - urbanization - rural areas - policy - ecosystem services - agri-environment schemes - europa - gevalsanalyse - landschap - verandering - landschapsbescherming - dynamiek van het ruimtegebruik - cultuurlandschap - regio's - urbanisatie - platteland - beleid - ecosysteemdiensten - agrarisch natuurbeheer

    This thesis explores the processes of change in European rural landscapes. Landscapes have evolved over millennia as a result of human influence on the physical environment. Europe has a wide variety of landscapes that can alter within a relatively short distance, and which often form part of the national cultural identity of a European country. Central to this thesis, however, are insights into the processes of landscape change.

    In this context, the overall objective of this thesis is: To assess the dynamics of landscape change and increase the scientific understanding of the underlying processes and policies that have shaped the rural landscapes of Europe after establishment of the EU.

    The focus is on the period following the establishment of the European Economic Community in 1965, which is hypothesised as the main driver of landscape change. European policies have an important direct impact on national and regional policies. The way that European policy transposition took place, existing governance structures and policy cultures also defined how ‘European policy’ influenced countries and regions. The object of this study is in particular the changing rural landscape, including the role of European agricultural policies, such as the Common Agricultural Policy (CAP) and conservation policies (for example Natura2000) in these changes.

    The thesis uses an integrated approach to assess the various processes of landscape change: land use transitions, urbanisation of the countryside, land use intensification, extensification or abandonment. These processes are linked to drivers of landscape changes, the role of policies, and how these affect the landscape processes.

    Research questions

    The research objective requires unravelling the correlations between land-related policies and landscape change in the EU, the drivers of landscape change and in particular how policies affect the European landscape. To operationalise this objective, the following research questions are addressed:

    What are the major landscape change processes occurring in different regions of Europe?

    What are the drivers of landscape change in different regions of Europe, and what is the role of EU-policies in particular?

    How do landscape changes affect the provision of landscape services?

    How does the implementation of conservation policies affect processes of landscape change?

    Which effective strategies and future pathways can be followed to conserve valuable cultural landscapes?

    The thesis consists of an introductory chapter, five chapters each addressing one of the research questions, and a concluding synthesis: putting the findings together and indicating their potential significance for research and policy. The first chapter introduces the theoretical framework, which focusses on the benefits (goods and services) that landscapes provide, satisfying human demands directly or indirectly. The framework recognises the institutions, the policies (indirect drivers), as well as natural and anthropogenic drivers of landscape change. The five central chapters have each been submitted to international peer reviewed scientific journals, three of which have been accepted, and one has been revised and resubmitted.

    Research question Q1, ‘What are major landscape changes occurring in different regions of Europe?’ is addressed by interviewing 437 farmers in six selected study areas in Denmark, the Netherlands, Austria, Greece and Romania (Chapter 2). The aim of this survey was to acquire a better understanding of farmer’s decision making, the environmental conditions and the landscape change processes taking place. The focus is on intensification and extensification processes in the case-study areas and regional similarities and differences. A statistical analysis of land use intensity was carried out on the basis of the interviews.

    Research question Q2, ‘What are the drivers of landscape change in different regions of Europe, and what particularly are the role of EU-policies?’, discusses the factors and drivers of change in a meta-study of six countries (Chapter 3). This study is based on stakeholder’s interpretations of change processes, using Fuzzy Cognitive Mapping. Groups of landscape experts participated in five workshops to jointly construct a cognitive map of landscape change processes over the past 25 years. The study examines in particular the storylines of the processes of landscape change. Two cases of Mediterranean and Boreal landscapes, are detailed.

    Question Q3, ‘How do landscape changes affect the provision of landscape services?’ is addressed in Chapter 4, and discusses five European case studies with regard to changes in landscape services. The analysis is based on observed landscape changes by comparing maps for periods of up to 25 years. The changes were interpreted in terms of the consequences for landscape services, and related to European policies of landscape change.

    Question Q4: ‘How does the implementation of conservation policies affect processes of landscape change?’ is discussed in Chapter 5 through focus on landscape governance. The transposition of European policy is assessed using the case of the Habitats Directive in four countries: Denmark, Greece, The Netherlands and Romania. It is assessed how legislation is locally translated and how this ‘fits’ the national governance system.

    The last Question, Q5: ‘Which effective strategies and future pathways can be followed to conserve valuable cultural landscapes?’ is addressed in Chapter 6 on Mediterranean landscape change. Two ‘iconic’ Greek and Italian cultural olive yard landscapes were compared. Both landscapes have a centuries-old farming system. Long-term data sets on landscape change (exceeding 100 years) were combined with map data, interviews and literature, to discuss the characteristics of cultural landscape management, opportunities and potential risks for the future of these cultural landscapes.

    The final chapter, Chapter 7, reflects on the results and presents the conclusions of the previous chapters, and on the scientific and societal significance of the thesis as a whole. It is concluded that the landscape in Europe is permanently changing as a result of complex interacting drivers. Policy has been one of the important drivers, but the landscape changes that have taken place are the outcome of various economic drivers and policies. The paradox is that the intentions of different European and regional spatial policies have been ambitious with regard to rural development, environmental quality, conservation of natural habitats and cultural heritage. In the end however, the complex interactions among direct and indirect drivers led to unintentional changes negatively affecting landscape value, resulting in land degradation, loss of cultural values and biodiversity. In other words, dominant drivers of landscape change (global economy, European policies) resulted in an outcome of landscapes that are preferred by the majority of the agricultural and forest sector, but otherwise no specific stakeholders were targeted, an outcome which was not envisaged by the policies.

    Without efficient allocation of land resources and failing to regulate sustainable use, the landscape services are declining One approach to meet the diverse demands for landscape services is to focus on the provision of multiple benefits, using a multifunctional land use approach. The assumption thereby is that a multifunctional landscape has all aspects of a sustainable, liveable and biodiverse landscape.

    The case studies landscapes in this thesis are characterised by different approaches that differ in multifunctionality: the marginal areas in southern Europe are less embedded in the global economy, and demonstrate high multifunctionality. Denmark and The Netherlands show typical ‘lowland agriculture’, that are weakly multifunctional. The Eastern European landscape cases in Romania and Estonia have higher multifunctionality, but the opportunities for change towards multifunctionality are less than in Western Europe. The opportunities are mostly dictated by environmental conditions, in particular the marginality of land, and the economy. Farming in these regions may have been profitable in the past, but abandonment is looming if no measures are taken to counteract economic driving forces.

    The cultural landscapes such as in Lesvos and Portofino are particularly highly multifunctional. These old social systems are in decline: landscapes have deteriorated and changed since they have not been well maintained. The discontinuance of traditional management has occurred due to ageing populations, a lack of labour, skills and high costs. If iconic cultural landscapes are to be preserved for the future, deterioration must be halted. Traditional knowledge, skills and techniques are key for maintaining valuable cultural landscapes, such as in Italy and Greece, but also cultural landscapes in Western Europe like England or France, or traditional landscapes in Hungary or Poland. Solutions must be found to preserve the knowledge and traditions of landscape management, but also funds and labour are required to maintain these landscapes.

    European landscapes have been permanently changing as a result of complex interacting drivers. Policy is one of the important drivers, but the landscape changes that take place are not the outcome of ‘a’ policy which steers the landscape development, but as the outcome of globalisation, economic drivers and policies; mostly the CAP, Rural Development Plan (RDP) and national forest policies which affect to a large measure the landscapes. There is no European policy for landscapes: landscape is not a prerogative of the EU.

    Therefore, a tailor-made approach is essential for European policies implemented in each member state, taking into account the structure and functioning of existing national institutions, without losing sight of the overall aims of the policy. This requires input from the recipient countries in designing regulations, adapting them to existent institutions and modifying historical and current practices.

    Holmes’ framework for changing modes of occupancy (use of rural space) has been used, whereby landscape transitions are considered the result of a changing balance between societal consumption, conservation and production. Landscapes where (agricultural or forestry) production is less dominant, may allow for more multifunctional policies that counterbalance the dominant position of production. Most countries do not have policies that fill the ‘gap’ of multifunctional landscape management. Gaps exist for landscapes not subject to Natura 2000, high nature value farming areas, outside urban zones, locations not affected by the Water Framework Directive or national forest policies, or those insufficiently covered at present by effective planning for multifunctional land use.

    Existing (sectoral) schemes need to be re-examined with respect to multifunctionality. Potential multifunctional impacts should be considered in policymaking, e.g. payment schemes in the CAP or in Natura 2000, and about appropriate target areas for measures. Making more funds from CAP and RDP available for multifunctional land use could lead to more land sharing.

    Landscapes, particularly iconic cultural landscapes, can benefit from mechanisms that allow the costs incurred by lower agricultural production to be covered. Payments for regulating and cultural services could be integrated in funding programs, e.g. through better targeting of Agri-Environment Schemes (AES) at smaller farmers in these valuable landscapes. Funding schemes should ensure that small, multifunctional farmers particularly in need support benefit. Better use must also be made of the added value potential of multifunctional effects. Increased multifunctionality would benefit the attractiveness of the countryside for residence, recreation and tourism.

    Countries implement policies differently, but key success factors for multifunctional landscapes are the existence of locally- appropriate institutions that implement multifunctional policies. Building of new institutions can be time consuming and requires staff development.

    Policy instruments on their own may be insufficient to harmonise the different aims of multifunctionality. Despite the AES, biodiversity and landscape quality is declining. The domination of some functions requires interventions and choices about trade-offs to be made (Arts et al. 2017). Given the dominant power of globalisation and European markets, payment for landscape services alone is ineffective, requiring additional incentives for the valorisation of these services, and to stimulate multifunctionality. Regional integrative approaches could be supported, with positive examples provided in the cases of alternative funding schemes, and how obstructions for such experiments can be tackled.

    Finally, stakeholder involvement in landscape governance appears promising as a way to better meet the socio-ecological context within a landscape, provided that stakeholders address different scale levels. This requires a dynamic process to mobilise stakeholders, and flexibility of the government towards negotiations and conflict management at the landscape level. In particular, these last issues can be decisive for successful landscape governance. Different landscape governance arrangements are currently being tested in Europe which demonstrate new avenues. Notwithstanding some successful stakeholder involvement in landscape management, there are also challenges: in all such processes, there is a risk that collaboration results in power inequalities that affect the outcome, or may give certain groups more benefits than others, which may make the process unsustainable. It remains, therefore, important that the concept of multifunctional landscapes is integrated in existing legislation and regulations, and further integrated into land-related policies.

    Collaborative governance arrangements to deliver spatially coordinated agri-environmental management
    Westerink, J. ; Jongeneel, R.A. ; Polman, N.B.P. ; Prager, K. ; Franks, Jeremy ; Dupraz, Pierre ; Mettepenningen, Evy - \ 2017
    Land Use Policy 69 (2017). - ISSN 0264-8377 - p. 176 - 192.
    agri-environment schemes - landscape approach - farmer groups - cooperation - adaptive governance
    Several studies show that agri-environment schemes (AES) are likely to be more effective if they are designed at the landscape scale. However, this requires spatial coordination of environmental management across multiple farm holdings and collaboration among governmental and other actors, including, possibly, groups of farmers. In this study we analyse alternative approaches to spatial coordination and collaboration. Through case studies from five EU member states in North West Europe we analysed collaborative governance arrangements, from the perspective of the distribution of governance tasks among collaborating actors and changes to these over time. Of these governance tasks, spatial coordination had our particular interest. The collaborative governance arrangements were shaped in various ways. In four out of five case studies a group of farmers had become involved in the performance of more governance tasks over time. In all cases a professional(ized) organisation (governmental organisation or a group of farmers) was responsible for spatial coordination, possibly due to the complexities inherent to a landscape approach. In relation to the change of schemes over time, we argue that adaptive collaborative governance, incorporating learning, monitoring and evaluation in the governance arrangements, is key to effective agri- environmental management.
    Vergroening, agrarisch natuurbeheer en collectieven : praktijkideeën voor een groenere landbouw
    Terwan, P. ; Miltenburg, José van; Guldemond, A. ; Doorn, A.M. van - \ 2017
    Utrecht : - 60
    agri-environment schemes - circular agriculture
    In the Netherlands, there is a strong political and societal commitment to an ambitious greening of agriculture. Besides national and market incentives, the EU’s Common Agricultural Policy (CAP) is seen as an important instrument to enhance the basic level of greening in Pillar 1 and to provide further-reaching and more targeted agri-environment measures in Pillar 2. Now that the dust has settled after a protracted greening discussion, the implementation of the greening measures has got underway and the discussion on the CAP post-2020 has already begun, there is an increasing sense of urgency to improve the greening’s ‘value for money’. Even within the farming community – usually not the strongest advocate of strengthened greening – there is a growing awareness that the current system is not fit for the future and that the legitimacy of spending public money is at stake. Moreover, the current system is perceived to be unfair as many farms are exempt from the greening obligations and arable farms carry most of the burden. For this reason,, the farmers’ organisation for agri-environment, has investigated grass-roots ideas for an improved greening of agriculture in a project financed by the Dutch Ministry of Economic Affairs. Note that the ideas outlined below do not necessarily reflect the opinions of and/or the Ministry.
    Kennissysteem agrarisch natuurbeheer: aandacht voor inpasbaarheid en validatie
    Melman, Dick ; Schotman, Alex ; Vanmeulebrouk, Bas ; Staritsky, Igor ; Meeuwsen, Henk - \ 2016
    Wageningen : Wageningen Environmental Research (Wageningen Environmental Research rapport 2791) - 65
    agrarisch natuurbeheer - weidevogels - habitats - kennissystemen - agri-environment schemes - grassland birds - habitats - knowledge systems
    Van chemie naar ecologie: niet straks maar nu!
    Vet, Emely de - \ 2016
    plant protection - pesticides - biological control - golf - agriculture - agri-environment schemes - ecosystems - biodiversity
    'Van chemie naar ecologie. Niet straks maar nú!'
    Vet, Emely de - \ 2016
    golf - pesticides - agri-environment schemes - biological control - agriculture - plant protection - sports grounds - golf green soils - ecosystems - biodiversity - golf courses
    Youtube registratie van de presentatie 'Van chemie naar ecologie. Niet straks maar nú!'
    Hens Runhaar | Beheer biodiversiteit in agrarisch landschap
    Runhaar, Hens - \ 2016
    Wageningen University & Research
    biodiversiteit - agrarisch natuurbeheer - biodiversity - agri-environment schemes
    Hens Runhaar vertelt over zijn onderzoek dat zich richt over biodiversiteit in agrarisch landschap. Zijn onderzoek richt zich op de vraag hoe je dit sector nou zo kan sturen en stimuleren dat er weer meer ruimte is voor de natuur.
    Boeren tussen de weidevogels
    Melman, Dick - \ 2016
    agri-environment schemes - netherlands

    De samenstellers van het boek Agrarisch Natuurbeheer in Nederland draaien er niet omheen: sinds 1975 zijn de meeste doelen niet bereikt. Maar dat betekent niet dat je kind met het badwater moet weggooien . Wel laten ze doorschermeren dat ze hopen op grotere maatschappelijke betrokkenheid.

    Ex-ante-evaluatie ANLb-2016 voor lerend beheer : een eerste blik op de omvang en ruimtelijke kwaliteit van het beheer in het nieuwe stelsel
    Melman, Th.C.P. ; Schotman, A.G.M. ; Meeuwsen, H.A.M. ; Smidt, R.A. ; Vanmeulebrouk, B. ; Sierdsema, H. - \ 2016
    Wageningen : Wageningen Environmental Research (Rapport / Wageningen Environmental Research 2752) - 75
    agrarisch natuurbeheer - natuurbeheer - habitats - weidevogels - natuurbescherming - agri-environment schemes - nature management - habitats - grassland birds - nature conservation
    Een ex-ante-evaluatie is uitgevoerd van het beheer zoals dat in het vernieuwde stelsel voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb-2016) wordt uitgevoerd. Bekeken zijn omvang, de ligging van de beheerde percelen t.o.v. kansrijke gebieden, de ruimtelijke samenhang en de kwaliteit van weidevogelhabitat. Voor ruimtelijke omvang en ligging is een vergelijking gemaakt met de situatie uit 2010: het eerste jaar van het agrarisch natuurbeheer onder het Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL). Aandacht is geschonken aan vier agrarische leefgebieden: open grasland, open akker, droge dooradering en natte dooradering. De focus is gelegd op het weidevogelbeheer: daarover is de meeste kennis en is het leeuwendeel van het beheerde areaal. De omvang van het beheer is in absolute zin gedaald van ca. 143.000 naar 90.000 ha (waarvan ca. 23.000ha zgn. doorlopers waarvan op termijn zal blijken welk deel ervan wordt gecontinueerd). Van het weidevogelbeheer ligt ca. 62-64% in kansrijk gebied (was 58% in 2010); 65% ligt redelijk geconcentreerd, 35% verspreid tot zeer verspreid. Met het zware beheer, voor zover binnen kansrijk gebied liggend, wordt voor ca. 50% een redelijke tot goede habitatkwaliteit gerealiseerd. Om tot een verdere verbetering van het beheer te kunnen komen, zijn geobjectiveerde, door alle betrokkenen gedeelde inzichten onontbeerlijk over onder andere kansrijkdom van gebieden, ondergrenzen voor ruimtelijke samenhang en habitatkwaliteit. Hier kan lerend beheer veel betekenen.
    Towards 'nature-inclusive' agriculture
    Runhaar, Hens - \ 2016
    Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462579132 - 36
    biodiversity - agri-environment schemes - agriculture - nature conservation - governance - netherlands - biodiversiteit - agrarisch natuurbeheer - landbouw - natuurbescherming - governance - nederland
    Goed voor elkaar : over omgaan met krachtenvelden en lerend beheren in het nieuwe stelsel ANLB
    Nieuwenhuizen, W. ; Westerink, J. ; Gerritsen, A.L. ; Och, R.A.F. van - \ 2016
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2709) - 19
    agrarisch natuurbeheer - natuurbeheer - landschapsbeheer - participatie - samenwerking - agri-environment schemes - nature management - landscape management - participation - cooperation
    Deze brochure is gemaakt ten behoeve van het nieuwe stelsel agrarisch natuur- en landschapsbeheer.
    Kennissysteem agrarisch natuurbeheer : ondersteuning voor lerend beheer in het agrarisch natuurbeheer
    Melman, T.C.P. ; Buij, R. ; Schotman, A.G.M. ; Vos, C.C. ; Verdonschot, R.C.M. ; Sierdsema, H. ; Vanmeulebrouk, B. - \ 2016
    Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2702) - 109
    agrarisch natuurbeheer - kennissystemen - weidevogels - vogels - ecologie - biodiversiteit - agri-environment schemes - knowledge systems - grassland birds - birds - ecology - biodiversity
    In het nieuwe stelsel agrarisch natuurbeheer (ANLb-2016) heeft het collectief dat een beheeraanvraag indient een verantwoordelijkheid voor het realiseren van de natuurresultaten. Kennis over vóórkomen en ecologische vereisten van de soorten krijgen daarin een steeds belangrijker plek. Kennisontsluiting is daarvoor nodig. Voor alle 67 soorten waarvoor ANLb-2016 doelstellingen heeft, zijn al eerder opgestelde fiches aangevuld, met name wat betreft dispersieafstanden en minimumareaal. Er is een format ontwikkeld om deze informatie op handzame wijze te ontsluiten en op een aantrekkelijke manier te presenteren: het kennissysteem ANB. Om er met het beheer gemakkelijker grip op te krijgen, is per leefgebiedtype een poging gedaan de soorten in enkele clusters te groeperen. Het kennissysteem ANB is een topografisch gestuurde, web-based ontsluiting van deze kennis. Voorkomen, ecologische randvoorwaarden en beheer worden daarin opgenomen en zijn interactief benaderbaar. Voor weidevogels is het in voorgaande jaren opgebouwde systeem verder ontwikkeld en kan nu in de praktijk worden beproefd. Voor akkervogels, droge dooradering en natte dooradering is voor enkele voorbeeldsoorten het concept van kennisontsluiting ontwikkeld. Voor elk leefgebiedtype is een Prezipresentatie gemaakt die de gebruiker inleidt in het concept van het kennissysteem. Deze is bedoeld om gebruikers te ondersteunen bij verdere wensen ten aanzien van de ontwikkeling van het kennissysteem.
    Data from: How much would it cost to monitor farmland biodiversity in Europe?
    Geijzendorffer, I.R. ; Targetti, Stefano ; Schneider, Manuel K. ; Brus, D.J. ; Jongman, R.H.G. ; Knotters, M. ; Bogers, M.M.B. ; Staritsky, I.G. - \ 2015
    Wageningen University & Research
    species richness - farmland biodiversity - habitat - plants - spiders - bees - earth worms - agriculture - agri-environment schemes - biodiversity indicator - common agricultural policy - empirical data - farming system - sampling design - species trend - power analysis
    To evaluate progress on political biodiversity objectives, biodiversity monitoring provides information on whether intended results are being achieved. Despite scientific proof that monitoring and evaluation increase the (cost) efficiency of policy measures, cost estimates for monitoring schemes are seldom available, hampering their inclusion in policy programme budgets. Empirical data collected from 12 case studies across Europe were used in a power analysis to estimate the number of farms that would need to be sampled per major farm type to detect changes in species richness over time for four taxa (vascular plants, earthworms, spiders and bees). A sampling design was developed to allocate spatially, across Europe, the farms that should be sampled. Cost estimates are provided for nine monitoring scenarios with differing robustness for detecting temporal changes in species numbers. These cost estimates are compared with the Common Agricultural Policy (CAP) budget (2014–2020) to determine the budget allocation required for the proposed farmland biodiversity monitoring. Results show that the bee indicator requires the highest number of farms to be sampled and the vascular plant indicator the lowest. The costs for the nine farmland biodiversity monitoring scenarios corresponded to 0·01%–0·74% of the total CAP budget and to 0·04%–2·48% of the CAP budget specifically allocated to environmental targets. Synthesis and applications. The results of the cost scenarios demonstrate that, based on the taxa and methods used in this study, a Europe-wide farmland biodiversity monitoring scheme would require a modest share of the Common Agricultural Policy budget. The monitoring scenarios are flexible and can be adapted or complemented with alternate data collection options (e.g. at national scale or voluntary efforts), data mobilization, data integration or modelling efforts.
    PAS: meer milieutechniek bij stal naast natuurgebied : Stikstofdepositie sleutel bij combinatie van natuur, landbouw en stallenbouw
    Dekking, A.J.G. - \ 2015
    Ekoland 2015 (2015)11. - ISSN 0926-9142 - p. 23 - 25.
    veehouderij - emissiereductie - stikstof - ammoniakemissie - landbouw en milieu - agrarisch natuurbeheer - milieubescherming - biologische landbouw - vergunningen - natuurbeschermingsrecht - wetgeving - livestock farming - emission reduction - nitrogen - ammonia emission - agriculture and environment - agri-environment schemes - environmental protection - organic farming - permits - nature conservation law - legislation
    Boeren beheren steeds meer natuurgebieden door natuurbeheer te combineren met landbouw, recreatie of zorg. Tot voor kort zette dreigende ammoniakvervuiling elk plan van deze boeren voor bedrijfsontwikkeling op slot. De overheid bedacht een oplossing: een veehouder mag groeien, mits hij milieuwinst behaalt. Voor stikstofdepositie is dat geregeld via de ‘PAS’. Hoe werkt dat?
    Veldleeuwerik heeft meer nodig dan faunaranden : themanummer Agrarisch natuurbeheer
    Kuiper, M.W. ; Ottens, H.J. - \ 2015
    Vakblad Natuur Bos Landschap 12 (2015)115. - ISSN 1572-7610 - p. 38 - 40.
    vogels - fauna - populatie-ecologie - foerageren - agrarisch natuurbeheer - habitats - broedplaatsen - akkerbouw - birds - fauna - population ecology - foraging - agri-environment schemes - habitats - breeding places - arable farming
    Lange tijd is er weinig aandacht geweest voor akkervogels. Zo is in de afgelopen 50 jaar de populatie veldleeuweriken met 96 procent afgenomen. Het is van belang om de juiste maatregelen uit te voeren om deze negatieve trend stoppen.
    De psychologie van het Nederlandse agrarisch natuurbeheer : themanummer Agrarisch natuurbeheer
    Dijk, W.F.A. van - \ 2015
    Vakblad Natuur Bos Landschap 12 (2015)115. - ISSN 1572-7610 - p. 30 - 31.
    agrarisch natuurbeheer - landschapsbeheer - boeren - psychologie - stimulansen - houding van boeren - burgers - relaties tussen stad en platteland - agri-environment schemes - landscape management - farmers - psychology - incentives - farmers' attitudes - citizens - rural urban relations
    Om boeren te motiveren voor agrarisch natuurbeheer of vrijwillige (ongesubsidieerde) maatregelen zijn er naast een financiële vergoeding alternatieve sturingsmogelijkheden. Uit mijn onderzoek aan Wageningen Universiteit blijkt dat sturing op maat nodig is voor verschillende vormen van agrarisch natuurbeheer. Meer zicht op de psychologie van boeren voor uitvoering van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer kan daarbij zeer behulpzaam zijn.
    Op weg naar professioneel Natuurbeheer
    Ham, A. van den; Kortstee, H.J.M. ; Prins, H. ; Veer, G. - \ 2015
    Den Haag : LEI Wageningen UR (Nota / LEI 2015-030) - 51
    agrarisch natuurbeheer - natuurbeheer - boeren - bedrijfseconomie - opleiding - agrarische bedrijfsvoering - nederland - agri-environment schemes - nature management - farmers - business economics - training - farm management - netherlands
    Deze notitie is uitgevoerd in nauwe samenwerking met de praktijk en in het bijzonder met de Stichting Professionele Natuurboeren (werkmaatschappij van de Beroepsvereniging Natuurboeren). De Beroepsvereniging Natuurboeren heeft als doel het ‘vestigen en behouden van de goede naam van professionele natuurboeren’. De ambitie van de vereniging is om ‘de eredivisie’ te vormen van ondernemers die multifunctionele landschappen met natuurwaarden verzorgen. Daartoe heeft het ministerie van Economische zaken opdracht gegeven aan LEI Wageningen UR om de onderdelen businessmodelontwikkeling en de bedrijfseconomische onderbouwing van een nieuwe Groen KWIN uit te werken. Met de resultaten zetten we een fundamentele stap naar een professioneel Natuurbeheer.
    Programmatische Aanpak Stikstof : En wat dat voor de landbouw betekent
    Groenestein, Karin - \ 2015
    agriculture and environment - nitrogen - agri-environment schemes - measures - natura 2000 - natural areas
    Dossier Functionele Agrobiodiversiteit
    Alebeek, F.A.N. van - \ 2015
    Groen Kennisnet
    agrobiodiversiteit - agrarische productiesystemen - plagenbestrijding - biologische bestrijding - agrarisch natuurbeheer - gewasbescherming - bodemvruchtbaarheid - agro-biodiversity - agricultural production systems - pest control - biological control - agri-environment schemes - plant protection - soil fertility
    De diversiteit aan soorten organismen als planten, dieren, micro-organismen – in een woord biodiversiteit – is een samenhangend geheel. De soorten binnen een systeem kunnen elkaar op verschillende manieren beïnvloeden. Regenwormen en micro-organismen kunnen de bodemstructuur verbeteren, bijen zorgen voor bevruchting van planten en zweefvliegen kunnen de ontwikkeling van luizen onderdrukken.
    Evaluation of effects of agri-environmental measures on rangeland degradation in two less favoured areas in Portugal
    Jones, N.M. - \ 2015
    Wageningen University. Promotor(en): Leo Stroosnijder, co-promotor(en): Jan de Graaff; Luuk Fleskens. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462574618 - 154
    agrarisch natuurbeheer - extensieve weiden - landdegradatie - milieuafbraak - landgebruik - bedrijfssystemen - portugal - agri-environment schemes - rangelands - land degradation - environmental degradation - land use - farming systems - portugal

    Evaluation of effects of agri-environmental measures on rangeland degradation in two less-favoured areas in Portugal

    Nadia Manuela Jones

    In the past decades there have been significant land use changes in Portugal. After the integration of Portugal in the EU, farmers have been able to benefit from EU policy measures, which were initially mainly aimed at supporting farmer’s income. It soon became apparent that these land use changes led to both intensification and abandonment of land, which were detrimental to the environment in various ways, in particular to higher soil erosion hazards and to an increased incidence of wildfire.

    The thesis assesses the impact of agro-environmental policies on agro-ecosystem goods and services and land degradation at farm and regional levels in Portugal. It identifies the main land use changes, provides insight in the role of past policy measures targeting the preservation of extensive grazing in marginal areas, and explores the options for the improvement of future policy measures.

    First an historical review is provided of land use changes in Portugal and their implications for land degradation and conservation. Thereafter an analysis is made of the farming systems in two less favoured areas in Centro and Alentejo regions, which showed an increasing focus on livestock and rangeland activities. Subsequently an assessment is made of the role of two specific EU agri-environmental measures (AEM) that preserve extensive grazing in these two less-favoured areas in Portugal. Thereby attention is paid to the uptake of these AEMs and to their effects on preserving reduced stocking rates and sufficient soil cover. An analysis is also made of the AEM payments and other EU subsidy flows, and their changes over the period 2005-2009, and of the effectiveness of the financial incentives offered through the two specific AEMS for preserving extensive grazing in the two research areas. Finally a normative analysis is made, whereby the impact of agri-environmental policy is targeted. Through scenario analysis of different combinations of policy measures for the two research areas, the impacts on extensive livestock farm production, soil erosion risk and wildfire hazard are assessed. A final discussion about the respective research results is presented in the synthesis of the thesis.

    Het nieuwe stelsel agrarisch natuurbeheer: wat mogen we ervan verwachten?
    Melman, T.C.P. - \ 2015
    Vakblad Natuur Bos Landschap 2015 (2015)mei. - ISSN 1572-7610 - p. 4 - 7.
    agrarisch natuurbeheer - natuurbeleid - landschapsbeheer - habitats - soorten - provincies - sociaal kapitaal - samenwerking - agri-environment schemes - nature conservation policy - landscape management - habitats - species - provinces - social capital - cooperation
    Per januari 2016 gaat een vernieuwd stelsel voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer van start. Het is bedoeld om het agrarisch natuur- en landschapsbeheer effectiever te maken en formeel alleen gericht op de 67 soorten waarvoor Nederland in EU verband verplichtingen heeft. Agrarische collectieven gaan het beheer doen, de verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de provincies en het rijk is systeemverantwoordelijk.
    Vernieuwing in het provinciaal natuurbeleid : vooronderzoek voor de evaluatie van het Natuurpact
    Kuindersma, W. ; Boonstra, F.G. ; Arnouts, R. ; Folkert, R. ; Fontein, R.J. ; Hinsberg, A. van; Kamphorst, D.A. - \ 2015
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-technical report 35)
    natuurbeleid - beleidsevaluatie - provincies - decentralisatie - ecologische hoofdstructuur - natura 2000 - natuurontwikkeling - agrarisch natuurbeheer - nature conservation policy - policy evaluation - provinces - decentralization - ecological network - natura 2000 - nature development - agri-environment schemes
    In dit rapport staat het provinciaal natuurbeleid van na de decentralisatie van 2011/2011 centraal. Het natuurbeleid van de twaalf provincies is vergeleken aan de hand van vijf thema’s: (1) Natuurnetwerk Nederland; (2) agrarisch natuurbeheer; (3) soortenbeleid; (4) natuur en economie en (5) maatschappelijke betrokkenheid. Daarbij zijn de belangrijkste overeenkomsten en verschillen in het natuurbeleid van deze provincies in beeld gebracht. Ook zijn de belangrijkste vernieuwingen in dit beleid geïnventariseerd. Dit zijn: (1) de stelselvernieuwing agrarisch natuurbeheer; (2) procesbeheer natuur; (3) natuur op uitnodiging; (4) nieuwe uitvoeringsarrangementen en (5) natuur-inclusieve landbouw. In de evaluatie van het Natuurpact in 2016 zullen deze vernieuwingen nader worden geanalyseerd
    Achtergronddocument Driemeting : Verantwoording van de berekeningen en gemaakte keuzes voor het komen tot de omzet van de multifunctionele landbouw 2013
    Veen, E.J. ; Schoutsen, M.A. ; Meulen, H.A.B. van der; Voskuilen, M.J. ; Vijn, M.P. - \ 2015
    Lelystad : PPO AGV (PPO 654) - 52
    multifunctionele landbouw - neveninkomsten - inkomen van landbouwers - zorgboerderijen - agrarisch natuurbeheer - boerderijwinkels - agrarische bedrijfsvoering - bedrijfsvoering - omzet - vakanties op de boerderij - multifunctional agriculture - supplementary income - farmers' income - social care farms - agri-environment schemes - on-farm sales - farm management - management - turnover - farm holidays
    Neveninkomsten op de boerderij door: Agrarisch natuurbeheer, boerderijeducatie, agrarische kinderopvang, zorglandbouw, recreatie of boerderijverkoop
    Verdienmodellen voor Natuurinclusieve landbouw. Wat ondernemers al doen, en wat de overheid kan doen om opschaling te bevorderen
    Grin, J. ; Polman, N.B.P. ; Dijkshoorn-Dekker, M.W.C. ; Vogelzang, T.A. - \ 2015
    Den Haag : LEI Wageningen UR (LEI Notitie 2015-044) - 19
    landbouw - agrarisch natuurbeheer - ecosysteemdiensten - agrarische productiesystemen - duurzaamheid (sustainability) - agriculture - agri-environment schemes - ecosystem services - agricultural production systems - sustainability
    De Rijksnatuurvisie 2014 breekt een lans voor natuurinclusieve landbouw waarbij veel nadruk ligt op de rol van markt en maatschappij. Zulke landbouw behelst wat de nota noemt ‘natuurcombinaties’ waarbij natuur en economische activiteiten met elkaar vervlochten zijn. Een natuurinclusieve landbouw heeft een wezenlijk andere oriëntatie dan gangbare landbouw. In dit essay gaan we in op de voorwaarden waaronder natuurinclusieve verdienmodellen op middellange termijn op grote schaal kunnen worden gerealiseerd. Dit wordt uiteengezet op basis van de ervaringen van koplopers, die al langer aan natuurinclusieve landbouw doen.
    Samen met collectieven 'lerend beheren'
    Schotman, A.G.M. ; Ottburg, F.G.W.A. ; Poelmans, W. ; Teunissen, A. - \ 2015
    Vakblad Natuur Bos Landschap 2015 (2015)5. - ISSN 1572-7610 - p. 24 - 29.
    agrarisch natuurbeheer - landschapselementen - struiken - ecotypen - stilstaand water - habitats - noord-brabant - agri-environment schemes - landscape elements - shrubs - ecotypes - standing water - habitats - noord-brabant
    In 2014 moesten de provincies een concept ontwerp-Natuurbeheerplan 2016 opstellen. De provincie geeft daarin aan wat ze waar wil bereiken. Alterra heeft de provincie Noord-Brabant hierbij geholpen. In de provincie Noord-Brabant was al enorm veel kennis over agrarisch natuurbeheer. De vraag was vooral hoe je die kennis bij de nieuwe spelers krijgt en hoe je het nieuwe natuurbeheerplan formuleert zodat het voldoet aan de eisen die de stelselherziening stelt. Passend binnen het ‘korset’ van de agrarische natuurtypen en het nationaal doelenkader. Het is een gezamenlijke zoektocht geworden met een handreiking voor de collectieven als resultaat. Dit is ‘maatwerk voor Noord-Brabant’.
    Boeren voor natuur past uitstekend tussen natuurbeheer en agrarisch natuurbeheer
    Westerink, J. ; Stortelder, A.H.F. ; Corporaal, A. ; Ottburg, F.G.W.A. - \ 2015
    Vakblad Natuur Bos Landschap 2015 (2015)5. - ISSN 1572-7610 - p. 16 - 17.
    agrarisch natuurbeheer - landschapsbeheer - boeren - gebiedsgericht beleid - multifunctionele landbouw - agrarische bedrijfsvoering - agri-environment schemes - landscape management - farmers - integrated spatial planning policy - multifunctional agriculture - farm management
    Natuurbeheer kan effectiever door beheer in natuur- en landbouwgebieden beter op elkaar te laten aansluiten. Beide typen beheer vallen binnen dezelfde provinciale natuurbeheerplannen, waardoor boerencollectieven en terreinbeherende organisaties worden gestimuleerd tot afstemming. Landbouwbedrijven die werken volgens het concept Boeren voor Natuur kunnen deze aansluiting en afstemming goed vormgeven. Nu Boeren voor Natuur in de Catalogus Groenblauwe Diensten is opgenomen, is het een serieuze optie geworden voor integrale gebiedsplannen.
    Verdienmodellen Natuurinclusieve landbouw
    Polman, N.B.P. ; Dijkshoorn, M.W.C. ; Doorneweert, R.B. ; Rijk, P.J. ; Vogelzang, T.A. ; Reinhard, A.J. ; Heideveld, A. - \ 2015
    Den Haag : LEI Wageningen UR - 49
    akkerbouw - veehouderij - agrarische bedrijfsvoering - agrarische economie - agrarisch natuurbeheer - extensieve landbouw - economische samenwerking - natuurbeheer - inventarisaties - arable farming - livestock farming - farm management - agricultural economics - agri-environment schemes - extensive farming - economic cooperation - nature management - inventories
    Voor de sectoren akkerbouw en veehouderij zijn voorbeelden uitgewerkt hoe rekening gehouden kan worden met natuur. Bij natuurinclusieve landbouw zijn de negatieve effecten van de agrarische bedrijfsvoering op de natuur minimaal en de positieve effecten van de natuur op de bedrijfsvoering maximaal. Dit nieuwe perspectief op de relatie tussen economie en natuur biedt, zeker in de landbouw met zijn specifieke relatie tot natuur en omgeving, een andere kijk op bedrijfsvoering.
    Natuurlijk kapitaal als bron voor verdere vergroening van het GLB
    Melman, D. ; Doorn, A.M. van; Buij, R. ; Gerritsen, A.L. ; Heide, M. van der; Bos, E.J. ; Martens, S. ; Blanken, H. ; Holt, H. ten - \ 2015
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2641) - 178
    agro-ecosystemen - agrarisch natuurbeheer - gebiedsgericht beleid - ecosysteemdiensten - inkomen van landbouwers - gemeenschappelijk landbouwbeleid - salland - veenkolonien - agroecosystems - agri-environment schemes - integrated spatial planning policy - ecosystem services - farmers' income - cap - salland - veenkolonien
    Onderzocht is in hoeverre het waarderen en verzilveren van ecosysteemdiensten, de zogenaamde TEEB-benadering, bruikbaar is voor het genereren van mogelijkheden voor verdere vergroening van het GLB vanaf 2020. Hier zijn twee gebieden bij betrokken: Salland en de Veenkoloniën. In gebiedsbijeenkomsten zijn belangrijke ecosysteemdiensten geïdentificeerd en besproken.
    Beheer op Maat, op weg naar lerend beheer voor weidevogels
    Schotman, A.G.M. ; Melman, T.C.P. ; Ringrose, J. ; Meeuwsen, H.A.M. ; Vanmeulebrouk, B. ; Nieuwenhuizen, W. - \ 2015
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2643) - 39
    weidevogels - agrarisch natuurbeheer - coöperatieve landbouw - natuurbeleid - grassland birds - agri-environment schemes - cooperative farming - nature conservation policy
    Het weidevogelbeheer pakket "beheer-op-maat" is sterk vereenvoudigd om de drempelwaarde voor gebruik in de praktijk te verlagen. Het is nu bovendien mogelijk om naast de grutto ook de tureluur, kievit, scholekster en wulp mee te nemen. Zes agrarische natuurverenigingen zijn benaderd om na te gaan in hoeverre BoM voor hun praktijk een welkom hulpmiddel is en tevens wat randvoorwaarden voor een breder gebruik zijn. Voor zestien gebieden is doorgerekend in hoeverre met het geplande beheer voldoende opgroeimogelijkheden voor de jongen van de verschillende soorten worden aangeboden; tevens is nagegaan of met kleine wijzigingen de effectiviteit van het beheer zou kunnen worden versterkt
    Verkenning meerwaarde vergroening GLB voor doelen agrarisch natuurbeheer
    Doorn, A.M. van; Melman, T.C.P. ; Griffioen, A.J. - \ 2015
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2607) - 29
    agrarisch natuurbeheer - gemeenschappelijk landbouwbeleid - houding van boeren - beleidsevaluatie - agri-environment schemes - cap - farmers' attitudes - policy evaluation
    Dit rapport verkent in hoeverre in hoeverre de vergroening van pijler 1 van GLB en het agrarisch natuurbeheer van pijler 2 op elkaar zijn afgestemd, zowel ruimtelijk, inhoudelijk als wat betreft de bereidheid bij boeren om vergroeningsmaatregelen en agrarisch natuurbeheer te combineren op hun bedrijf. Hiertoe worden kansen en bedreigingen voor de optimale afstemming van de vergroeningsmaatregelen (EFA) met agrarisch natuurbeheer(ANB) geïdentificeerd, en verder uitgewerkt tot handvatten voor beleidsimplementatie van zowel 1e pijler vergroeningsmaatregelen als het agrarisch natuurbeheer.
    Nationale monitoring en evaluatie van de vergroening van het GLB : systematiek en nulmeting
    Doorn, A.M. van; Vullings, L.A.E. ; Smidt, R.A. - \ 2015
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2606) - 37
    gemeenschappelijk landbouwbeleid - agrarisch natuurbeheer - akkerranden - indicatorsoorten - beleidsevaluatie - cap - agri-environment schemes - field margins - indicator species - policy evaluation
    In 2015 is de vergroening van het GLB geeffectueerd. Effecten en resultaten worden op EU niveau gemonitord. Voorliggend rapport stelt een systematiek voor monitoring en evaluatie voor die op nationaal niveau betekenisvol is. Met het toepassen van de voorgestelde systematiek en de resultaten van de nul meting kan de voortgang en effectiviteit van de vergroening geanalyseerd worden en biedt een basis om te kijken in hoeverre de vergroeningsmaatregelen van het GLB doeltreffend zijn. De resultaten kunnen gebruikt worden voor de EU mid-term review van het GLB in 2017.
    Kom over de brug! Op weg naar boer-burgercollectieven voor natuur- en landschapsbeheer. Tips voor agrarische natuurverenigingen en groene burgergroepen
    Westerink, J. ; Vogelzang, T.A. ; Rooij, S.A.M. van; Holster, H.C. ; Alebeek, F.A.N. van; Schrijver, R.A.M. - \ 2015
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR
    agrarisch natuurbeheer - financieren - landschap - ecosysteemdiensten - burgers - boeren - economische samenwerking - agri-environment schemes - financing - landscape - ecosystem services - citizens - farmers - economic cooperation
    Tot nu toe staat private financiering van agrarisch natuur- en landschapsbeheer nog in de kinderschoenen. Op kleine schaal zijn enkele gebiedsfondsen opgezet waar bedrijven en burgers aan meebetalen, soms ondersteund vanuit goede doelen, of vanuit initiatieven zoals Streekrekeningen. Wat is er nodig voor meer financiering van het landschap door ‘de buurt’? Agrarische natuur- en landschapsbeheerders en de Agrarische Natuurverenigingen (ANV’s) op zoek naar nieuwe verdienmodellen voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer. In de zoektocht naar ‘verdienmodellen’ door partnerschap met ‘de buurt’ is snel succes niet te verwachten. Een combinatie van de uitdaging aangaan, lange adem, en weten dat het moeilijk wordt, is nodig voor deze zoektocht.
    Naar nieuwe verdienmodellen op een landgoed met pachters
    Vijn, M.P. ; Borgstein, M.H. ; Alebeek, F.A.N. van; Migchels, G. - \ 2015
    Lelystad : PPO AGV (PPO 630)
    landgoederen - agrarische aanpassing - duurzame landbouw - landschapsbeheer - agrarisch natuurbeheer - agrarische bedrijfsvoering - pachtovereenkomsten - economische ontwikkeling - estates - agricultural adjustment - sustainable agriculture - landscape management - agri-environment schemes - farm management - farm leases - economic development
    De financiering door overheden van het behoud en beheer van natuur en landschap staat onder druk. Dat dwingt landgoedeigenaren om op zoek te gaan naar extra inkomensbronnen om de kwaliteiten van natuur en landschap op hun landgoed op niveau te kunnen houden. Landgoederen hebben behoefte aan nieuwe verdienmodellen die aansluiten bij de specifieke kenmerken van hun landgoed. Voor het beheer van hun gronden zijn landgoederen mede afhankelijk van hun pachters. De gewenste ontwikkelingsrichting kan dan zijn ‘intensivering via extensivering’ waarbij ‘intensivering’ staat voor een hogere efficiëntie.
    The value of field margins for farmland birds
    Kuiper, M.W. - \ 2015
    Wageningen University. Promotor(en): Geert de Snoo; Frank Berendse, co-promotor(en): Jasper van Ruijven. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462572393 - 163
    akkerranden - biodiversiteit - habitats - vogels - agrarisch natuurbeheer - natuurwaarde - beleidsevaluatie - landbouwgrond - oost-groningen - field margins - biodiversity - habitats - birds - agri-environment schemes - natural value - policy evaluation - agricultural land - oost-groningen
    De afgelopen 60 jaar is de landbouw sterk geïntensiveerd. Dit bracht veranderingen teweeg in zowel de agrarische werkzaamheden als de samenstelling van het landschap: het gebruik van bestrijdingsmiddelen en (kunst)mest nam toe, percelen werden groter, de diversiteit aan gewassen liep terug en natuurlijke elementen werden uit het landschap verwijderd. Om het nog altijd doorgaande verlies van biodiversiteit te stoppen is het agrarisch natuurbeheer ingevoerd in Nederland en andere Europese landen. In akkerbouwgebieden komt met name de akkerrand veel voor, een strook langs de akker die is ingezaaid met grassen en bloeiende planten. Het doel van deze beheersmaatregel is onder meer het bieden van foerageer- en broedgelegenheid voor vogels. In dit proefschrift wordt de waarde van akkerranden voor vogels geëvalueerd, met speciale aandacht voor de Veldleeuwerik.
    Ecological contrasts drive responses of wintering farmland birds to conservation management
    Hammers, M. ; Muskens, G.J.D.M. ; Kats, R.J.M. van; Teunissen, W.A. ; Kleijn, D. - \ 2015
    Ecography 38 (2015)8. - ISSN 0906-7590 - p. 813 - 821.
    agri-environment schemes - agricultural intensification - biodiversity - populations - grassland - food - metaanalysis - communities - diversity - declines
    In the past decades, large-scale conservation programs have been implemented to halt the decline of farmland species. The mechanisms explaining the effectiveness of these programs remain poorly understood. Here we test the recent hypothesis that the effects of conservation management are determined by the ecological contrasts in limiting resources they create relative to the baseline situation. We examine responses of wintering seed-eating farmland birds to the experimental establishment of winter food plots in areas with contrasting food availability. We found that farmland bird abundance and species richness were strongly positively related to seed availability, regardless of compositional differences between agricultural landscapes. In line with the ecological contrast hypothesis, the responses of wintering farmland birds increased with increasing conservation induced contrast in a key limiting resource. Both contrasts and relative responses were negatively related to baseline food availability, but the absolute bird density in food plots was unrelated to baseline food availability. This indicates that both relative and absolute effects of conservation management need to be considered to properly evaluate the effectiveness of conservation management.
    Agrarisch natuurbeheer verdraagt zich niet met marktgerichte bedrijfsvoering
    Berendse, F. - \ 2014
    Vork 1 (2014)1. - ISSN 2352-2925 - p. 68 - 73.
    agrarisch natuurbeheer - biodiversiteit - graslandbeheer - akkerbouw - agrarische bedrijfsvoering - grondwaterstand - bemesting - fungiciden - pesticiden - rentabiliteit - landbouwbedrijven - weidevogels - agri-environment schemes - biodiversity - grassland management - arable farming - farm management - groundwater level - fertilizer application - fungicides - pesticides - profitability - farms - grassland birds
    De sleutelvariabelen voor biodiversiteit in weidegebieden zijn een hoge grondwaterstand en een laag bemestingsniveau. In de akkerbouw is het gebruik van insecticiden en fungiciden bepalend voor biodiversiteit. Diezelfde sleutelvariabelen, maar dan omgekeerd zijn bepalend voor de rentabiliteit van het boerenbedrijf. Volgens Frank Berendse, hoogleraar Natuurbeheer in Wageningen, past agrarisch natuurbeheer daarom slecht in een marktgerichte bedrijfsvoering.
    Sturingskracht van een collectief. Evaluatie GLB-pilot Winterswijk 2011-2013
    Korevaar, H. ; Geerts, R.H.E.M. ; Stronks, J. ; Schoemaker, A. - \ 2014
    Wageningen : Plant Research International (PRI rapport 577) - 48
    gemeenschappelijk landbouwbeleid - landbouwbeleid - agrarisch natuurbeheer - evaluatie - monitoring - achterhoek - cap - agricultural policy - agri-environment schemes - evaluation - monitoring - achterhoek
    De Stichting Waardevol Cultuurlandschap Winterswijk is in oktober 2010 samen met de Agrarische Natuurvereniging Water, Land & Dijken, de Vereniging Noordelijke Friese Wouden en Agrarische Natuurvereniging Oost-Groningen door het Ministerie van EL&I geselecteerd om pilot-projecten uit te voeren in het kader van de hervorming van het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). In de pilots wordt geoefend met het uitvoeren van agrarisch natuurbeheer en andere maatschappelijke diensten in collectief verband. Hiermee wordt vooruitgelopen op de hervorming en vergroening van het Europees Landbouwbeleid. Doel van de GLB-pilot was om te onderzoeken hoe in een nieuwe GLB-periode (2014-2020) de vergroening van het Europees Landbouwbeleid gerealiseerd kan worden via overeenkomsten met boerencollectieven.
    Agrarisch natuurbeheer, potenties buiten de Ecologische Hoofdstructuur
    Melman, T.C.P. ; Hammers, M. ; Dekker, J. ; Ottburg, F.G.W.A. ; Cormont, A. ; Jagers Op Akkerhuis, G.A.J.M. ; Ozinga, W.A. ; Clement, J. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2521) - 122
    natuurbeheer - agrarisch natuurbeheer - natuurbescherming - nature management - agri-environment schemes - nature conservation
    Voor een aantal soortgroepen (vleermuizen, vissen, amfibieën, reptielen, vlinders, zweefvliegen, libellen, sprinkhanen, paddenstoelen) is verkend wat de mogelijkheden voor agrarisch natuurbeheer zijn om het duurzaam voortbestaan in Nederland te versterken. Daarbij is vooral gekeken naar de doelsoorten van natuurdoeltypen, soorten waarvan wordt ingeschat dat agrarisch natuurbeheer relevant kan zijn en soorten waarvoor Nederland een internationale verantwoordelijkheid heeft (VHRsoorten). Als eerste aangrijpingspunt is in beeld gebracht welk deel van de soortengroepen zich buiten de EHS bevindt, welk deel in de randzone en welk deel binnen de EHS. Voor de verschillende soortengroepen is in de vorm van een quick scan een overzicht gemaakt van maatregelen binnen het agrarisch bedrijf die een duurzaam voortbestaan kunnen ondersteunen. De resultaten kunnen worden gebruikt bij de onderbouwing van het nieuwe stelsel voor agrarisch natuurbeheer zoals dat door het ministerie van EZ en de provincies wordt voorbereid. Eerder werd vergelijkbaar onderzoek gedaan aan vogels en plantensoorten (Melman et al., 2013).
    Wat je aan elkaar hebt - Sociaal kapitaal in het agrarisch natuur- en landschapsbeheer
    Nieuwenhuizen, W. ; Westerink, J. ; Gerritsen, A.L. ; Schrijver, R.A.M. ; Salverda, I.E. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR
    agrarisch natuurbeheer - boeren - burgers - coöperatieve verenigingen - natuurbeleid - agri-environment schemes - farmers - citizens - cooperative societies - nature conservation policy
    Bij de overgang naar een nieuw stelsel voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer in 2016 gaat de aandacht vooral uit naar de ecologische uitwerking en het praktisch organiseren van de nieuwe organisatievormen: de collectieven. Minder aandacht is er voor de vraag wat het nieuwe stelsel betekent voor de onderlinge relaties die deelnemers en bestuurders van de agrarische natuurverenigingen (ANV’s) in de loop van de jaren hebben opgebouwd.
    Handboek melkveehouderij 2014
    Remmelink, G.J. ; Dooren, H.J.C. van; Middelkoop, J.C. van; Ouweltjes, W. ; Wemmenhove, H. - \ 2014
    Wageningen : Wageningen UR Livestock Research (Handboek / Wageningen UR Livestock Research 29) - 385
    melkveehouderij - richtlijnen (guidelines) - naslagwerken - bemesting - graslandbeheer - ruwvoer (forage) - veevoeding - dierveredeling - gezondheid - melkproductie - landbouwbedrijfsgebouwen - bodemwater - agrarisch natuurbeheer - dairy farming - guidelines - reference works - fertilizer application - grassland management - forage - livestock feeding - animal breeding - health - milk production - farm buildings - soil water - agri-environment schemes
    Het Handboek Melkveehouderij is hét naslagwerk voor melkveehouder, agrarisch adviseur, docent en student. De opgenomen informatie is bruikbaar voor de ondersteuning van het dagelijks management én voor het management op de lange termijn.
    Naar effectief gebiedsgericht agrarisch natuurbeheer in Noord-Brabant : handreiking voor collectieven in het kader van de stelstelherziening ANLb2016
    Schotman, A.G.M. ; Ottburg, F.G.W.A. ; Poelmans, W.J.C. ; Corporaal, A. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2598) - 49
    agrarisch natuurbeheer - vegetatietypen - fauna - soortendiversiteit - habitats - natuurbeleid - noord-brabant - agri-environment schemes - vegetation types - fauna - species diversity - habitats - nature conservation policy - noord-brabant
    Voor Noord-Brabant zijn zes leefgebieden onderscheiden waarvoor de agrarische collectieven een beheerplan kunnen maken voor behoud van 51 internationale en 50 provinciale doelsoorten door middel van agrarisch natuurbeheer. Per leefgebied zijn selectiecriteria gehanteerd en op hoofdlijnen criteria voor effectiviteit geformuleerd.
    Nieuw stelsel agrarisch natuurbeheer : criteria voor leefgebieden en beheertypen
    Melman, T.C.P. ; Buij, R. ; Hammers, M. ; Verdonschot, R.C.M. ; Riel, M.C. van - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2585) - 53
    agrarisch natuurbeheer - habitatrichtlijn - provincies - natuurbeleid - flora - fauna - subsidies - nederland - agri-environment schemes - habitats directive - provinces - nature conservation policy - flora - fauna - subsidies - netherlands
    In het nieuwe stelsel Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer (ANLb-2016) worden vier agrarisch leefgebieden onderscheiden en daarbinnen 10 beheertypen. Deze eenheden vormen de basiseenheden van het stelsel waarvan het beheer in zogenaamde gebiedsplannen zal worden uitgewerkt. Voor deze eenheden zijn op basis van ecologische kennis kwalitatieve en kwantitatieve criteria uitgewerkt. De criteria zijn bedoeld als hulpmiddel voor het opstellen en beoordelen van gebiedsplannen. De soortenfiches, soortenmaatregelen en de eerder genoemde leefgebiedenbeschrijving, opgesteld door Wouter van Heusden, zijn gebruikt als uitgangspunt.
    Gains to species diversity in organically farmed fields are not propagated at the farm level
    Schneider, M.K. ; Lüscher, G. ; Jeanneret, P. ; Jongman, R.H.G. - \ 2014
    Nature Communications 5 (2014). - ISSN 2041-1723 - 9 p.
    agri-environment schemes - different spatial scales - biodiversity conservation - conventional agriculture - european habitats - food-production - land-use - management - landscape - metaanalysis
    Organic farming is promoted to reduce environmental impacts of agriculture, but surprisingly little is known about its effects at the farm level, the primary unit of decision making. Here we report the effects of organic farming on species diversity at the field, farm and regional levels by sampling plants, earthworms, spiders and bees in 1470 fields of 205 randomly selected organic and nonorganic farms in twelve European and African regions. Species richness is, on average, 10.5% higher in organic than nonorganic production fields, with highest gains in intensive arable fields (around þ45%). Gains to species richness are partly caused by higher organism abundance and are common in plants and bees but intermittent in earthworms and spiders. Average gains are insignificant þ4.6% at the farm and þ3.1% at the regional level, even in intensive arable regions. Additional, targeted measures are therefore needed to fulfil the commitment of organic farming to benefit farmland biodiversity.
    EU agricultural reform fails on biodiversity
    Pe'er, G. ; Dicks, L.V. ; Visconti, A. ; Arlettaz, R. ; Baldi, A. ; Kleijn, D. ; Scott, A.V. - \ 2014
    Science 344 (2014)6188. - ISSN 0036-8075 - p. 1090 - 1092.
    agri-environment schemes - farmland biodiversity - habitat heterogeneity - population trends - food security - conservation - europe - management - birds - intensification
    In December 2013, the European Union (EU) enacted the reformed Common Agricultural Policy (CAP) for 2014–2020, allocating almost 40% of the EU's budget and influencing management of half of its terrestrial area. Many EU politicians are announcing the new CAP as “greener,” but the new environmental prescriptions are so diluted that they are unlikely to benefit biodiversity. Individual Member States (MSs), however, can still use flexibility granted by the new CAP to design national plans to protect farmland habitats and species and to ensure long-term provision of ecosystem services.
    Analyse effectiviteit van het akkervogelbeheer in Provincie Groningen : Evaluatierapport
    Wiersma, P. ; Ottens, H.J. ; Kuiper, M.W. ; Schlaich, A.E. ; Klaassen, R.H.G. ; Vlaanderen, O. ; Postma, M. ; Koks, B.J. - \ 2014
    Scheemda : Stichting Werkgroep Grauwe Kiekendief (2 ) - 222
    bouwland - akkerranden - agrarisch natuurbeheer - vogels - fauna - monitoring - groningen - arable land - field margins - agri-environment schemes - birds - fauna - monitoring - groningen
    De Werkgroep Grauwe Kiekendief en zijn oprichter Ben Koks zijn belangrijke pioniers geweest in het agrarische natuurbeheer. In de loop van de jaren hebben zij – in samenwerking met verschillende universiteiten – onafhankelijk, degelijk en vooral kritisch onderzoek geëntameerd, waarbij niet al van te voren vaststond dat genomen maatregelen wel zouden werken. Dit rapport vat veel van dit belangrijke werk samen
    The effectiveness of ditch banks as dispersal corridor for plants in agricultural landscapes depends on species' dispersal traits
    Dijk, W.F.A. van; Ruijven, J. van; Berendse, F. ; Snoo, G.R. de - \ 2014
    Biological Conservation 171 (2014). - ISSN 0006-3207 - p. 91 - 98.
    agri-environment schemes - european countries - biodiversity - grassland - farmland - habitat - colonization - fragmentation - connectivity - pollinators
    The effectiveness of agri-environment schemes (AES) in enhancing biodiversity in agricultural landscapes is still strongly debated. In the Netherlands, one of the most widely implemented AES is the management of ditch banks to enhance plant species diversity. Previous research has shown that this type of AES has not led to increases in plant diversity. However, this work also showed that the success of this type of AES may depend on the presence of source populations in the surrounding areas. In this study we investigated if species-rich nature reserves can act as seed sources for agricultural ditch banks under AES and whether this function of nature reserves differs among plant species with different dispersal capacities. We used data collected by farmers over a 10 year period to analyse trends in species richness of target plants and in different dispersal groups in ditch banks under AES at different distances from nature reserves. Our results demonstrate that nature reserves can act as species rich sources in agricultural landscapes and that adjacent AES ditch banks can facilitate the colonisation of the surrounding agricultural landscape. However, the suitability of ditch banks as corridors depends on the dispersal capacity of a species. Particularly water-dispersed species clearly spread from nature reserves into the surrounding agricultural landscape along ditches. In contrast, species without adaptations to disperse over long distances do not show these spatiotemporal patterns.
    Een tikkeltje groener : Hervorming gemeenschappelijk landbouwbeleid
    Beintema, N. ; Kleijn, D. ; Doorn, A.M. van - \ 2014
    WageningenWorld (2014)3. - ISSN 2210-7908 - p. 30 - 33.
    gemeenschappelijk landbouwbeleid - graslanden - agrarisch natuurbeheer - subsidies - opinies - nederland - cap - grasslands - agri-environment schemes - subsidies - opinions - netherlands
    Boeren moeten een serie verplichte maatregelen doorvoeren die bedoeld zijn om de Europese landbouw natuur- en milieuvriendelijker te maken. De maatregelen vallen onder drie noemers: gewasrotatie, behoud van permanent grasland, en het inrichten van 5 procent van hun areaal voor ecologische doeleinden, de zogenoemde ecological focus areas (EFA’s). Wat denken experts ervan: gaat de vergroening vruchten afwerpen?
    Uitwerking kerngebieden weidevogels : peiling draagvlak bij provincies, verbreding kenissysteem BoM
    Melman, T.C.P. ; Sierdsema, H. ; Buij, R. ; Roerink, G.J. ; Martens, S. ; Meeuwsen, H.A.M. ; Schotman, A.G.M. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2564) - 81
    weidevogels - agrarisch natuurbeheer - graslanden - provincies - maatschappelijk draagvlak - remote sensing - beoordeling - grassland birds - agri-environment schemes - grasslands - provinces - public support - remote sensing - assessment
    De zogenaamde kerngebebiedbenadering voor weidevogels (Teunissen et al. 2012) is verder verkend en uitgewerkt op drie aspecten: (1) bestuurlijk draagvlak, (2) uitbreiding van het kennissysteem Beheer-op-Maat voor de beoordeling van de kwaliteit van het mozaïekbeheer en ten slotte (3) nadere uitwerking van zoekgebieden voor meerdere weidevogelsoorten. Om het draagvlak te peilen zijn alle provincies benaderd, waarbij zij ondervraagd zijn over het draagvlak (inhoudelijk en beleidsmatig) voor deze benadering. Het kennissysteem BoM is uitgebreid naar enkele andere soorten dan de grutto, waarbij het beoordelingssysteem is vereenvoudigd en waarbij gebruik wordt gemaakt van satellietbeelden om de intensiteit van het grasland te bepalen. De ligging van potentiele zoekgebieden is uitgebreid voor een aantal andere soorten dan de grutto. Voor deze gebieden is de verbeteringsopgave (openheid, drooglegging) berekend voor een viertal scenario's. Deze scenario's verschillen in de mate waarin het weievogelbeheer wordt beperkt tot de huidige reservaten, danwel ook gebruik maakt van agrarisch natuurbeheer binnen en buiten de EHS.
    Nieuw stelsel agrarisch natuurbeheer : voortgang ontwikkeling beoordelingssystematiek
    Hammers, M. ; Sierdsema, H. ; Heusden, W. van; Melman, T.C.P. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2561) - 69
    agrarisch natuurbeheer - landschapsbeheer - habitats - beoordeling - monitoring - subsidies - agri-environment schemes - landscape management - habitats - assessment - monitoring - subsidies
    In 2013 is er begonnen met de ontwikkeling van een nieuw stelsel voor Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) welke per 1 januari 2016 operationeel dient te zijn. De kern van dit vernieuwde stelsel is een effectiever agrarisch natuurbeheer door middel van een collectieve benadering en het breder toepassen van ANlb op de meest kansrijke locaties. Een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van het nieuwe stelsel ANlb is een beoordelingssysteem voor gebiedsaanvragen van collectieven. Voortbouwend op een eerste ontwerp van het beoordelingssysteem wordt in dit onderzoek een aanzet gegeven tot verdere ontwikkeling van de set van criteria en normen die bij de beoordeling van gebiedsoffertes kunnen worden gebruikt. Voor vier typen leefgebieden worden soortensets voorgesteld waarvoor Nederland internationaal verantwoordelijkheden heeft en waarvoor het agrarisch natuurbeheer van betekenis kan zijn voor een duurzaam voortbestaan. Dit rapport bevat in de bijlage een eerste beschrijving van deze leefgebieden en beschrijft condities en beheermaatregelen. Ook zijn er kaarten ontwikkeld die door collectieven en provincies gebruikt kunnen worden als indicatie waar kansrijke leefgebieden kunnen liggen. Een en ander is tot stand gekomen in nauwe samenspraak met Rijk en Provincies en met input van vele deskundigen.
    The ecology and psychology of agri-environment schemes
    Dijk, W.F.A. van - \ 2014
    Wageningen University. Promotor(en): Geert de Snoo; Frank Berendse, co-promotor(en): Anne Marike Lokhorst; Jasper van Ruijven. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462570078 - 110
    slootkanten - oevervegetatie - vegetatiebeheer - soortenrijkdom - agrarisch natuurbeheer - subsidies - houding van boeren - ecologie - psychologie - ditch banks - riparian vegetation - vegetation management - species richness - agri-environment schemes - subsidies - farmers' attitudes - ecology - psychology
    Het agrarisch natuurbeheer in slootkanten staat centraal, met als doel de diversiteit aan plantensoorten langs slootkanten toe te laten nemen. De afgelopen tien jaar hebben namelijk verschillende onderzoeken aangetoond dat tot nu toe de effectiviteit van agrarisch natuurbeheer beperkt is geweest. In dit proefschrift is zowel vanuit ecologisch als psychologisch perspectief onderzocht welke factoren het resultaat van het agrarisch natuurbeheer hebben beperkt.
    Wintervoedselgewassen als sleutel tot het herstel van akkervogelpopulaties?
    Kleijn, D. ; Teunissen, W. ; Müskens, G.J.D.M. ; Kats, R.J.M. van; Majoor, F.A. ; Hammers, M. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2551) - 73
    agrarisch natuurbeheer - broedvogels - akkerbouw - foerageren - winter - beschikbaarheid - agri-environment schemes - breeding birds - arable farming - foraging - winter - availability
    Deze studie onderzocht of de achteruitgang van akkervogels in kleinschalige Nederlandse landbouwgebieden tegengegaan kan worden door het vergroten van de voedselbeschikbaarheid voor deze soorten in de winterperiode. De voedselbeschikbaarheid werd experimenteel vergroot in 10 gebieden van ongeveer 100 ha door inzaai van gewasmensgels die niet werden geoogst. Tien gepaarde gebieden met vergelijkbare landschapsstructuur waarin voedselbeschikbaarheid niet werd gemanipuleerd fungeerden als controles. De beschikbaarheid aan zaden, het gebruik van de mengsels door akkervogels, het effect van de mengsels op vogels in de winter en in het broedseizoen werden vervolgens gekwantificeerd om het effect van het vergroten van de voedselbeschikbaarheid vast te stellen.
    Kerngebieden voor weidevogels in Zuid-Holland : betekenis daarvan voor internationale verplichtingen overige vogelsoorten
    Melman, T.C.P. ; Sierdsema, H. ; Hammers, M. ; Oosterveld, E. ; Schotman, A.G.M. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Sovon 2014/32) - 49
    weidevogels - agrarisch natuurbeheer - natuurbeleid - peilbeheer - hydrologie - bodemwater - zuid-holland - grassland birds - agri-environment schemes - nature conservation policy - water level management - hydrology - soil water - zuid-holland
    Voor Zuid-Holland worden kerngebieden voor de gruttogroep onder de weidevogels voorgesteld met een totale oppervlakte van 21.190 ha. De hoofd-criteria voor selectie zijn graslanden met actueel hoge weidevogeldichtheden en of gunstige omstandigheden in de vorm van een niet ongunstige doorlegging en weinig verstoring van de openheid van het landschap. De kerngebieden bestaan voor 1745 ha uit reservaat en voor de rest (92%) uit agrarisch gebied. Daarvan wordt op dit moment 1481 ha beheerd via zwaardere pakketten agrarisch natuurbeheer en een belangrijk deel met legselbeheer. Met een aandeel van 15% reservaat of zwaar beheer is het actuele beheer van de voorgestelde gebieden onvoldoende om de achteruitgang van weidevogels te stoppen. Van de kerngebieden heeft het merendeel een verbeteropgave door een ongunstige drooglegging of de aanwezigheid van verstorende elementen in de vorm van bomen of riet. Voorgesteld wordt om eenmalig over 5924 ha het waterpeil te verhogen tot optimaal, om 237 ha bomen of bosjes te verwijderen en jaarlijks 50 riet te maaien om lokaal de openheid te bevorderen. De eenmalige kosten daarvan worden geschat op ca. €15 miljoen. De jaarlijkse kosten, bestaande uit graslandbeheer, maaien van het riet en vergoeding opbrengstderving door een aangepaste ontwatering, bedragen ca. €5,7 miljoen. Andere soorten doelsoorten van het beleid dan weidevogels kunnen in beperkte mate meeliften.
    Evaluatie van gewassen als mogelijke equivalente maatregel voor ecologische aandachtsgebieden in het nieuwe GLB
    Belder, E. den; Korevaar, H. ; Geerts, R.H.E.M. ; Schaap, B.F. - \ 2014
    Wageningen : Plant Research International, Business Unit Agrosysteemkunde (Rapport / Plant Research International 547) - 72
    gewassen - ecologie - agrobiodiversiteit - gemeenschappelijk landbouwbeleid - inventarisaties - agrarisch natuurbeheer - vergelijkingen - akkerbouw - vollegrondsgroenten - crops - ecology - agro-biodiversity - cap - inventories - agri-environment schemes - comparisons - arable farming - field vegetables
    Om voorbereid te zijn op mogelijke verzoeken vanuit de landbouwsector om bepaalde gewassen aan te melden als equivalente maatregel voor EFA's (Ecological Focus Area's) heeft het Ministerie van Economische Zaken gevraagd om een inventarisatie uit te voeren naar de ecologische waarde van die gewassen. De basis van deze inventarisatie wordt gevormd door wetenschappelijke publicaties en teelthandleidingen over deze gewassen, aangevuld met informatie die via internet beschikbaar is en expertise van gewasdeskundigen en biologen, eigen veldkennis en ongepubliceerde resultaten.
    Pilot Natuur- & Landschapsnorm. Resultaten uit de pilot Natuur-& landschapsnorm: 3 jaar ervaring op 19 bedrijven.
    Visser, A.J. ; Alebeek, F.A.N. van; Dekking, A.J.G. ; Kloen, H. ; Lommen, J. ; Stortelder, A.H.F. - \ 2014
    Lelystad : PPO AGV (Rapporten PPO 600) - 85
    agrarisch natuurbeheer - akkerbouw - graslanden - agrarische bedrijfsvoering - landschapsbeheer - financieren - gemeenschappelijk landbouwbeleid - evaluatie - agri-environment schemes - arable farming - grasslands - farm management - landscape management - financing - cap - evaluation
    Het basisidee van de Natuur- en LandschapsNorm (NLN) voor landbouwbedrijven is om een eenvoudig uitvoeringsen financieringssysteem te ontwikkelen voor een aantrekkelijke, streekeigen natuur- en landschapskwaliteit. De natuur- en landschapsnorm gaat om een eenvoudige set van zes voorwaarden waaraan deelnemende bedrijven zouden moeten voldoen. De motivatie om aan de NLN deel te nemen varieert per regio en bedrijf. De pilot was voor veel deelnemers een motief om te kunnen anticiperen op de nieuwe vergroeningseisen van het GLB, en om kennis over natuurbeheer op te doen. De deelnemers vinden een sterk punt van de NLN dat de boer zelf de invulling van de 5% mag bepalen, passend bij de streek en passend bij de bedrijfsvoering. In een bijlage komen de deelnemende agrariërs uitvoerig zelf aan het woord over hun motivatie, ervaringen met de NLN eisen en uitvoering daarvan, zaken waar ze trots op zijn, reacties vanuit de omgeving op hun inspanningen en hun visie op hoe het verder zou moeten met de natuur- en landschapsnorm.
    Ontwerp beoordelingskader nieuwe stelsel agrarisch natuurbeheer
    Melman, T.C.P. ; Hammers, M. ; Clement, J. ; Schmidt, A.M. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2503) - 44
    agrarisch natuurbeheer - samenwerking - regio's - beoordeling - monitoring - agri-environment schemes - cooperation - regions - assessment - monitoring
    In het nieuwe stelsel agrarisch natuurbeheer dat per 2016 operationeel moet zijn, worden door streekcollectieven gebiedsaanvragen ingediend die door de overheid beoordeeld moeten worden. Hiervoor is een beoordelingskader ontworpen. Ecologische effectiviteit en economische efficiëntie zijn hiervan belangrijke aspecten. Het beoordelingskader begint bij het benoemen van doelen, het identificeren van gebieden die hiervoor potenties hebben, kennis die nodig is over ecologische randvoorwaarden en loopt tot het beoordelen van de plannen voor het realiseren van omstandigheden waarmee die doelen gerealiseerd kunnen worden. Een schets van het beoordelingsproces wordt gegeven en aandachtspunten worden geformuleerd voor het verder doorontwikkelen van de beoordelingssystematiek. Omdat de overheid veel ruimte aan initiatieven van de collectieven wil geven is belangrijk dat de beoordelingssystematiek breed wordt gedragen en zowel door beoordelaars als de opstellers van de gebiedsaanvragen kan worden benaderd. Daartoe is ook een ontwerpschets gemaakt van een online kennis- en beoordelingssysteem.
    Kerngebieden voor weidevogels in de praktijk : methodiek gebruikt voor maken voorstel kerngebieden Noord-Holland
    Schotman, A.G.M. ; Sierdsema, H. ; Melman, T.C.P. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2509) - 51
    weidevogels - graslanden - agrarisch natuurbeheer - bodemwater - landgebruik - inventarisaties - natuurgebieden - noord-holland - grassland birds - grasslands - agri-environment schemes - soil water - land use - inventories - natural areas - noord-holland
    Voor de provincie Noord-Holland zijn op basis van de verspreiding van weidevogels en randvoorwaarden voor effectief beheer 46 kerngebieden geselecteerd met een gezamenlijke oppervlakte van 16906 ha, waarin 16-38% van de weidevogelpopulatie terecht kan. Dit zijn de meest kansrijke gebieden om vitale weidevogelpopulaties duurzaam te behouden. Voor een kwart bestaan deze gebieden nu al uit reservaten. In 57% van de oppervlakte is de drooglegging al optimaal voor behoud van weidevogels. De aanname is, in eerste instantie, dat daar agrarisch natuurbeheer gaat plaatsvinden dat voor tenminste een kwart uit zware beheerpakketten bestaat, liefst zo veel mogelijk kruidenrijk grasland op percelen die al nat genoeg zijn (5555 ha.). Een andere (dure) optie is particulier natuurbeheer of verwerving voor uitbreiding van reservaten. Het gevolg van deze optie is een nog kleiner areaal, althans bij gelijkblijvend budget. In de voorgestelde gebieden ligt een geschatte jaarlijkse beheeropgave van €1,6 miljoen voor reservaatbeheer en €3,4 miljoen voor agrarisch natuurbeheer. Uitgangspunt is dat in het hele areaal de drooglegging optimaal wordt. Dit is een geschatte eenmalige inrichtsopgave van €10 miljoen. Waar dit moet gebeuren in reservaten (1380 ha) is dat de meest kosteneffectieve investering. Het rapport beschrijft de stappen waarmee de voorgestelde kerngebieden zijn geselecteerd. Door onnauwkeurigheden op details is het voorstel een hulpmiddel om, na een proces waarbij lokale actoren betrokken zijn, te komen tot een bestuurlijke begrenzing.
    Agriculture and nature: Trouble and strife?
    Baudron, F. ; Giller, K.E. - \ 2014
    Biological Conservation 170 (2014). - ISSN 0006-3207 - p. 232 - 245.
    soil fertility management - agri-environment schemes - land-use change - biodiversity conservation - habitat fragmentation - food-production - tropical conservation - farmland biodiversity - protect biodiversity - organic agriculture
    Global demand for agricultural products is expected to double in the next decades, putting tremendous pressure on agriculture to produce more. The bulk of this increase will come from developing countries, which host most biodiversity-rich areas of the planet. Whilst most biodiversity is found in production landscapes shared with people, where agriculture represents an increasing threat, international conservation organisations continue to focus on the maintenance and expansion of the network of protected areas. When conservation organisations partner with agricultural programmes, they promote low input, extensive agriculture. Combined with the focus on protected areas, this may exacerbate rather than mitigate conflicts between biodiversity conservation and agricultural production. Two models have been proposed to increase agricultural production whilst minimising the negative consequences for biodiversity: ‘land sparing’ and ‘land sharing’. Although often polarized in debates, both are realistic solutions, depending on the local circumstances. We propose a number of criteria that could guide the choice towards one or the other. We conclude that general principles to be considered in both land sparing and land sharing are: managing spillover effects, maintaining resilience and ecosystem services, accounting for landscape structure, reducing losses and wastes, improving access to agricultural products in developing countries and changing consumption patterns in developed countries, and developing supportive markets and policies.
    Waterbirds increase more rapidly in Ramsar-designated wetlands than in unprotected wetlands
    Kleijn, D. ; Cherkaoui, I. ; Goedhart, P.W. ; Hout, J. van der; Lammertsma, D.R. - \ 2014
    Journal of Applied Ecology 51 (2014)2. - ISSN 0021-8901 - p. 289 - 298.
    agri-environment schemes - migratory birds - migrant birds - conservation - biodiversity - benefits - decline - arrival - africa - areas
    There is a general lack of information on how international conservation treaties affect biodiversity. The Ramsar convention on the protection of internationally important wetlands is such an international conservation policy. It initiated the worldwide establishment of over 2000 protected areas currently covering more than 200 million ha. The convention came into force in 1975 but to date it remains unknown whether it actually produces biodiversity benefits.
    Kerngebieden weidevogels en agrarische natuur : Ronde langs de provincies en het Rijk
    Holt, H. ten; Martens, S. ; Melman, T.C.P. - \ 2013
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2465)
    weidevogels - agrarisch natuurbeheer - natuurbeleid - beleidsevaluatie - gemeenschappelijk landbouwbeleid - subsidies - opinies - provincies - grassland birds - agri-environment schemes - nature conservation policy - policy evaluation - cap - subsidies - opinions - provinces
    Verkennend en inventariserend onderzoek onder provincies en Rijk gericht op het in beeld brengen van het draagvlak voor de kerngebiedenbenadering voor weidevogels en agrarisch natuur en de behoeften ten aanzien van de verdere ontwikkeling van de benadering. Het onderzoek is geplaatst binnen de bredere context van de discussie over de effectiviteit van agrarisch natuurbeheer en de herziening van het subsidiestelsel.
    Akkerrandenbeheer niet de sleutel tot succes voor de Veldleeuwerik in Oost-Groningen
    Ottens, H.J. ; Kuiper, M.W. ; Scharenburg, C.W.M. ; Koks, B.J. - \ 2013
    Limosa 86 (2013)3. - ISSN 0024-3620 - p. 140 - 152.
    bouwland - akkerranden - vogels - fauna - foerageren - populatiedichtheid - agrarisch natuurbeheer - evaluatie - oost-groningen - arable land - field margins - birds - fauna - foraging - population density - agri-environment schemes - evaluation - oost-groningen
    De Veldleeuwerik, ooit een van de meest verbreide en talrijkste vogels van het boerenland, holt in aantallen achteruit. We staan er bij en kijken er naar, want goed broedbiologisch onderzoek naar de achteruitgang van de Veldleeuwerik in Nederland is schaars, laat staan pogingen om de achteruitgang te keren. Een uitzondering hierop is het langdurige veldleeuwerikenonderzoek in Oost- Groningen. Naast monitoring en onderzoek wordt hier ook agrarisch natuurbeheer getest. Akkerranden, stukjes extensieve ruigte die intensief boerenland omzomen, lijken de succesformule voor bijvoorbeeld de Grauwe Kiekendief te zijn, maar is deze maatregel ook het ei van Columbus voor de Veldleeuwerik?
    Agrarisch natuurbeheer: wat kost het, wat levert het op en hoe kan het beter
    Kleijn, D. - \ 2013
    De Levende Natuur 114 (2013)2. - ISSN 0024-1520 - p. 51 - 55.
    agrarisch natuurbeheer - weidevogels - bouwland - vogels - flora - fauna - evaluatie - natuurbeleid - beleidsevaluatie - agri-environment schemes - grassland birds - arable land - birds - flora - fauna - evaluation - nature conservation policy - policy evaluation
    Het grote oppervlak dat de landbouw inneemt maakt dat zelfs beperkte positieve effecten van agrarisch natuurbeheer een grote impact kunnen hebben. Anderzijds komen slechts weinig zeldzame soorten voor op landbouwgronden. De financiële middelen voor natuurbeheer staan momenteel onder druk. Er is behoefte aan inzicvhten die kunnen leiden tot een efficiëntere inzet van het beschikbare budget. Dit artikel geeft een overzicht van de (kosten)effectiviteit van agrarisch natuurbeheer en doet op basis daarvan aanbevelingen voor aanpassingen die kunnen leiden tot een slagvaardiger agrarisch natuurbeheer.
    Species richness declines and biotic homogenisation have slowed down for NW-European pollinators and plants.
    Carvalheiro, L.G. ; Kunin, W.E. ; Keil, P. ; Aguirre-Gutiérrez, J. ; Ellis, W.N. ; Fox, R. ; Groom, Q. ; Hennekens, S. ; Landuyt, W. Van; Maes, D. ; Meutter, F. Van de; Michez, D. ; Rasmont, P. ; Ode, B. ; Potts, S.G. ; Reemer, M. ; Roberts, S.P.M. ; Schaminée, J. ; Wallis de Vries, M.F. ; Biesmeijer, J.C. - \ 2013
    Ecology Letters 16 (2013)7. - ISSN 1461-023X - p. 870 - 878.
    agri-environment schemes - global biodiversity - british butterflies - diversity - abundance - britain - scale - netherlands - indicators - similarity
    Concern about biodiversity loss has led to increased public investment in conservation. Whereas there is a widespread perception that such initiatives have been unsuccessful, there are few quantitative tests of this perception. Here, we evaluate whether rates of biodiversity change have altered in recent decades in three European countries (Great Britain, Netherlands and Belgium) for plants and flower visiting insects. We compared four 20-year periods, comparing periods of rapid land-use intensification and natural habitat loss (1930–1990) with a period of increased conservation investment (post-1990). We found that extensive species richness loss and biotic homogenisation occurred before 1990, whereas these negative trends became substantially less accentuated during recent decades, being partially reversed for certain taxa (e.g. bees in Great Britain and Netherlands). These results highlight the potential to maintain or even restore current species assemblages (which despite past extinctions are still of great conservation value), at least in regions where large-scale land-use intensification and natural habitat loss has ceased.
    Factsheets. Netwerken Multifunctioneel Ondernemerschap
    Vijn, M.P. ; Vrolijk, M. ; Zaalmink, W. ; Herten, C. van; Koulil, M. van; Meester, H. ; Raaij, C. van - \ 2013
    Lelystad : PPO AGV
    multifunctionele landbouw - kinderverzorging - plattelandstoerisme - agrarisch natuurbeheer - boerderijeducatie - boerderijwinkels - streekgebonden producten - zorgboerderijen - professionaliteit - ondernemerschap - projecten - multifunctional agriculture - child care - rural tourism - agri-environment schemes - farm education - on-farm sales - regional specialty products - social care farms - professionalism - entrepreneurship - projects
    Zo’n 400 ondernemers werkten in 2012 en 2013 aan een krachtige koers voor hun eigen bedrijf en de sector binnen het project 'Netwerken Multifunctioneel Ondernemerschap'. Verdeeld over 20 netwerken zorgden deze ondernemers voor ontwikkeling en professionalisering op individueel en sectoraal niveau. Elk netwerk stelde hierbij eigen doelen waardoor een brede variatie aan onderwerpen aan de orde is gekomen binnen de sectoren zorglandbouw, plattelandstoerisme, agrarisch natuurbeheer, boerderijeducatie, agrarische kinderopvang of boerderijwinkels/afzet streekproducten. De netwerkbegeleiders hebben de ontwikkeling met de deelnemers doorlopen vanuit eigen expertise en door externen in te zetten. De gedrevenheid van de deelnemers, begeleiders en het projectteam resulteren in aansprekende resultaten. Dit boekje presenteert per netwerk een factsheet met de leerpunten en resultaten. Iets waar we met elkaar als sector trots op mogen zijn.
    Boeren voor Natuur : hoe werkt het en wat levert het op?
    Westerink - Petersen, J. ; Stortelder, A.H.F. ; Ottburg, F.G.W.A. ; Boer, T.A. de; Schrijver, R.A.M. ; Vries, C.K. de; Plomp, M. ; Smolders, E.A.A. ; Eysink, A.T.W. ; Bulten, G.H. - \ 2013
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2472) - 144
    multifunctionele landbouw - agrarisch natuurbeheer - grondwaterstand - agrarische bedrijfsvoering - monitoring - twente - zuid-holland - multifunctional agriculture - agri-environment schemes - groundwater level - farm management - monitoring - twente - zuid-holland
    Boeren voor Natuur is een visie over het samengaan van natuur en landbouw door middel van een extensief bedrijfssysteem (natuurgericht bedrijf). De boer wordt zelfvoorzienend in voer en mest en werkt met hogere waterstanden en meer landschapselementen. Hij krijgt hiervoor een vergoeding op basis van een langjarige overeenkomst. Het concept wordt uitgeprobeerd op een melkveehouderij in de polder van Biesland (Zuid-Holland) en op twee schapenhouderijen en een zoogkoeienbedrijf op landgoed Twickel (Overijssel). Dit rapport doet verslag van monitoring en evaluatie van de eerste vijf jaar op de thema’s bedrijf & economie, ecologie & water, en maatschappij & proces. Het rapport bevat aanbevelingen voor de pilots in beide gebieden en voor bredere toepassing van Boeren voor Natuur.
    Hoop voor de tureluur : agrarisch natuurbeheer op grote schaal
    Berendse, Frank - \ 2013
    agri-environment schemes - polders - grassland birds - grasslands - farmers' income - eemland
    High nature value farmland in Nederland : handvatten voor beleidsimplementatie
    Doorn, A.M. van; Elbersen, B.S. ; Eupen, M. van - \ 2013
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2453) - 47
    plattelandsontwikkeling - regionale ontwikkeling - agrobiodiversiteit - agrarisch natuurbeheer - gemeenschappelijk landbouwbeleid - overheidsbeleid - rural development - regional development - agro-biodiversity - agri-environment schemes - cap - government policy
    High Nature Value farmland (HNV) is in het Europees landbouw-milieubeleid een erkend begrip voor landbouwgrond met hoge natuurwaarden. In dit rapport wordt HNV in Nederland in kaart gebracht. 15% van de gebruikte landbouwgrond kan als HNV aangemerkt worden. Het gaat vooral om de weide- en akkervogel-gebieden, maar ook om andere waardevolle landschappen. Beleidsinstrumenten als de subsidies voor agrarisch natuurbeheer zijn op het moment niet optimaal gericht op HNV-gebieden: slechts een derde van de individuele pakketten ligt op HNV. Het collectief agrarisch natuurbeheer is beter gericht op HNV. De vergroening van het GLB biedt kansen voor het behoud van HNV, zo kan door modulatie, inzet van de nieuwe 1e pijler-maatregel voor gebieden met natuurlijke handicaps en door de Ecological Focus Area-maatregel HNV behouden en versterkt worden. Tenslotte worden aanbevelingen gedaan hoe de HNV-indicator gemonitord kan worden, een verplichting voor de rapportages van het plattelandsontwikkelingsbeleid.
    QuickScan hoofdlijnennotitie 'Ontwikkeling en beheer van natuur in Nederland' : globale toetsing van effectiviteit en doelmatigheid
    Bredenoord, H. ; Hinsberg, A. van; Knegt, B. de; Kragt, F. - \ 2013
    [S.l.] : PBL (PBL-publicatie 1101) - 13
    natuurbeleid - natuurbeheer - agrarisch natuurbeheer - overheidsbeleid - beleidsevaluatie - nature conservation policy - nature management - agri-environment schemes - government policy - policy evaluation
    Provincies en Rijk zetten met de Hoofdlijnennotitie een nieuwe lijn uit voor het natuurbeleid. Met de jaarlijkse 200 miljoen euro uit het Regeerakkoord VVD-PvdA, extra geld van de provincies en extra grond krijgt natuur een impuls. Met de uitvoering van de afspraken is een significante verbetering van Nederlandse natuurkwaliteit waarschijnlijk. Dat betekent dat de leefgebieden van veel planten- en diersoorten verbeteren en dat zij duurzaam kunnen voortbestaan
    Bedrijfsvoering zit in de weg : Landbouw slechts beperkt inzetbaar voor natuur- en landschapsbehoud
    Sanders, M.E. ; Nieuwenhuizen, W. ; Dirkx, G.H.P. ; Schrijver, R.A.M. ; Smidt, R.A. - \ 2013
    Landschap : tijdschrift voor landschapsecologie en milieukunde 30 (2013)2. - ISSN 0169-6300 - p. 57 - 66.
    natuurbeheer - landschapsbeheer - natuurbeleid - agrarisch natuurbeheer - subsidies - beleidsevaluatie - nature management - landscape management - nature conservation policy - agri-environment schemes - subsidies - policy evaluation
    Het rijk wil natuurdoelen realiseren met een grotere inzet van agrariërs. Er is echter veel kritiek op de effectiviteit van agrarisch natuurbeheer. Agrariërs blijken meestal de lichtere pakketten uit de subsidiiregelingen te kiezen, terwijl vooral zware pakketten nodig zijn om de beoogde natuurdoelen te halen. Ook het landschapsbeheer is onvoldoende om het landschap te behouden. Wij constateren dat voor natuur- en landschapsbehoud grote aanpassingen in de bedrijfsvoering nodig zijn waarvoor de subsidieregelingen geen vergoedingen bieden.
    Effects of grazing and biogeographic regions on grassland biodiversity in Hungary: analysing assemblages of 1200 species
    Báldi, A. ; Batáry, P. ; Kleijn, D. - \ 2013
    Agriculture, Ecosystems and Environment 166 (2013). - ISSN 0167-8809 - p. 28 - 34.
    agri-environment schemes - land-use intensity - farmland birds - european countries - landscape scale - conservation - diversity - management - plant - communities
    Agricultural intensification is a major threat to biodiversity. Agri-environment schemes, the main tools to counteract negative impacts of agriculture on the environment, are having mixed effects on biodiversity. One reason for this may be the limited number of species (groups) covered by most studies. Here, we compared species richness and abundance of 10 different species groups on extensively (0.5 cattle/ha) and intensively (1.0–1.2 cattle/ha) grazed semi-natural pastures in 42 fields in three Hungarian regions. Plants, birds and arthropods (leafhoppers, true bugs, orthopterans, leaf-beetles, weevils, bees, carabids, spiders) were sampled. We recorded 347 plant species, 748 territories of 43 bird species, and 51,883 individuals of 808 arthropod species. Compared to West European farmlands, species richness was generally very high. Grazing intensity had minor effects on ¿ and ¿ diversity, abundance and composition of the species assemblages. Region had significant effects on species richness and abundance of four taxa, and had strong effects on ¿ diversity and species composition of all taxa. Regional differences therefore contributed significantly to the high overall biodiversity. We conclude that both grazing regimes deliver significant biodiversity benefits. Agri-environmental policy at the EU level should promote the maintenance of large scale extensive farming systems. At the national level, the effectiveness of agri-environment schemes should be improved via promoting and using research evidence
    Biodiversiteit van de rand naar het land
    Alebeek, Frans van - \ 2013
    field margins - farm management - functional biodiversity - agro-biodiversity - agri-environment schemes - biological control - pest control - arable farming - honey bees - arable land
    Hoogproductieve landbouw : een verkenning van motivaties, knelpunten, condities, nieuwe organisatiemodellen en de te verwachten bijdragen aan natuur en landschap
    Gerritsen, A.L. ; Groot, A.M.E. ; Agricola, H.J. ; Nieuwenhuizen, W. - \ 2013
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-werkdocument 324) - 60
    landbouw - agrarisch natuurbeheer - natuurbeheer - duurzaamheid (sustainability) - bedrijfsgrootte in de landbouw - schaalverandering - agrarische bedrijfsvoering - nederland - agriculture - agri-environment schemes - nature management - sustainability - farm size - scaling - farm management - netherlands
    Het Planbureau voor de Leefomgeving wilde voor haar verkenning Leren van het energieke platteland inzicht in wat de bijdrage van de landbouw zou kunnen zijn voor natuur en landschap. Hiervoor is eerst in beeld gebracht welke hoofdontwikkelingsrichtingen er binnen de landbouw onderscheiden kunnen worden en vervolgens welke motivaties er achter de ontwikkeling van de hoogproductieve landbouw onderscheiden kunnen worden, welke verschijningsvormen er zijn, welke knelpunten er zijn en welke bijdrage aan natuur en landschap verwacht kan worden, en ten slotte welke overheidsinterventies denkbaar zijn om de duurzame ontwikkeling van de hoogproductieve landbouw te ondersteunen. Hierbij is met name gekeken naar het aspect schaalvergroting. Het onderzoek heeft vooral gebruik gemaakt van interviews en workshops als informatiebronnen. Om deze informatie beter te kunnen plaatsen en gebruiken, is ook gebruik gemaakt van bestaande literatuur en van een analyse van informatie uit de Landbouwtellingen (GIAB).
    Exploring green agricultural policy scenarios with a spatially explicit agent-based model
    Schouten, M.A.H. ; Polman, N.B.P. ; Westerhof, E.J.G.M. - \ 2013
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-werkdocument 323) - 82
    gemeenschappelijk landbouwbeleid - besluitvorming - agrarische bedrijfsvoering - agrarisch natuurbeheer - coöperaties - boeren - natuurbeheer - samenwerking - cap - decision making - farm management - agri-environment schemes - cooperatives - farmers - nature management - cooperation
    This report presents an analysis of the impact of environmental cooperative decision-making for the European Commission’s legislative proposals for the EU Common Agricultural Policy (CAP) 2014-2020. The analysis is based on scenarios with a spatially explicit rural agent-based model (SERA) that explicitly models farmers, their socio-economic decision-making, their land use, and the landscape of which they are part. The first part of the analysis focuses on the effects of environmental cooperative collective decision-making for implementation of the ‘greening measure’ Ecological Focus Areas (EFAs). The second part of the analysis focuses on the interest of collective agri-environment measures. Results show that ways through which EFAs are allocated are crucial for effectiveness of cooperative approaches. Relying on simple market oriented governance structures will not by definition result in a better allocation of EFAs in a region. Results show that when the environmental cooperative is a key player in the designation and allocation of Pillar II agri-environment schemes, farmland biodiversity potentially increases because local expert knowledge on favorable ecological sites can be used for optimal allocation of the schemes
    Field margins as foraging habitat for skylarks (Alauda arvensis) in the breeding season
    Kuiper, M.W. ; Ottens, H.J. ; Cenin, L. ; Schaffers, A.P. ; Ruijven, J. van; Koks, B.J. ; Berendse, F. ; Snoo, G.R. de - \ 2013
    Agriculture, Ecosystems and Environment 170 (2013). - ISSN 0167-8809 - p. 10 - 15.
    agri-environment schemes - farmland birds - agricultural intensification - food resources - ecological effectiveness - population trends - landscape context - biodiversity - management - invertebrates
    Agri-environment schemes have been established in many European countries to counteract the ongoing decline of farmland birds. In this study, the selection of foraging habitat by breeding skylarks was examined in relation to agri-environmental management on Dutch farmland. Field margin use was quantified and, based on the observed flight distances, the appropriateness of the current spatial arrangement of field margins in the study landscape was evaluated. Skylarks preferred field margins for foraging over all other habitat types relative to their surface area within the territories. The visiting rate of field margins decreased with increasing distance to the nest, and especially dropped markedly when the distance between the nest and a field margin exceeded 100 m. Analysis of the current spatial arrangement of field margins in the landscape suggested that the area of skylark breeding habitat within 100 m of a field margin could be increased by 46%. This was due to the placement of field margins alongside unsuitable breeding habitat and to the positioning of field margins at short distances from each other. The efficiency of agri-environmental management for skylarks can likely be improved by a more careful spatial arrangement of field margins in the landscape.
    Agrarische bedrijfsvoering en biodiversiteit : kansrijke gebieden, samenhang met bedrijfstypen, perspectieven
    Melman, T.C.P. ; Ozinga, W.A. ; Schotman, A.G.M. ; Sierdsema, H. ; Schrijver, R.A.M. ; Migchels, G. ; Vogelzang, T.A. - \ 2013
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 2436) - 162
    agrarisch natuurbeheer - agrarische bedrijfsvoering - ecologische hoofdstructuur - natuurbescherming - weidevogels - flora - innovaties - nederland - agri-environment schemes - farm management - ecological network - nature conservation - grassland birds - flora - innovations - netherlands
    Een beknopt overzicht wordt gegeven van de geschiedenis van het agrarisch natuurbeheer, gericht op de lessen die we ervan kunnen leren. Met landsdekkende bestanden (Floron, Sovon Nederland) is een analyse uitgevoerd naar de spreiding van vanuit het oogpunt van natuurbehoud relevante planten- en vogelsoorten waarvoor agrarisch natuurbeheer van betekenis zou kunnen zijn. Als criterium voor ‘voor natuurbehoud relevant’ is gehanteerd >15% doelrealisatie voor planten (per km2) en >30% doelrealisatie van vogels (per 250 m grid), gerelateerd aan de natuurdoelentypologie van Bal et al. (2001, 2004). Bepaald is welk deel van de cellen binnen de EHS, in de randzone van de EHS en buiten de EHS voorkomt. Voor enkele weidevogelsoorten is bepaald hoe de huidige populaties over de verschillende beheercategorieën zijn verdeeld. Daarnaast is een analyse uitgevoerd naar de relatie tussen vanuit natuuroogpunt waardevolle cellen en de daar voorkomende agrarische bedrijven (m.b.v. het GIAB-bestand met info over type, grootte, intensiteit enz.). Ten slotte is een overzicht opgesteld van de mogelijkheden die innovatie biedt voor het beter inpassen van natuur binnen het agrarische bedrijf.
    Landbouw en de stad : wat hebben ze elkaar te bieden
    Jong, Daniel de - \ 2013
    urban agriculture - multifunctional agriculture - agri-environment schemes - rural urban relations - regional food chains - social capital - community involvement
    Kwaliteit en professionalisering agrarisch natuurbeheer; waarom, voor wie, hoe?
    Melman, Dick - \ 2013
    agri-environment schemes - nature conservation policy - farmers' associations - cooperation
    Resilience in rural social-ecological systems : a spatially explicit agent-based modelling approach
    Schouten, M.A.H. - \ 2013
    Wageningen University. Promotor(en): Wim Heijman; Paul Opdam, co-promotor(en): Martijn van der Heide. - [S.l.] : s.n. - ISBN 9789461734969 - 142
    ruimtelijke economie - ruimtelijke modellen - plattelandsontwikkeling - ontwikkelingsbeleid - europese unie - landschap - platteland - agrarisch natuurbeheer - nederland - landbouwbeleid - spatial economics - spatial models - rural development - development policy - european union - landscape - rural areas - agri-environment schemes - netherlands - agricultural policy

    Rural areas are increasingly changed by drivers on large spatial scales such as economic globalization and climate change. These international drivers may bring forth abrupt disturbances, such as high output price peaks and falls, water floods and droughts, and massive outbreaks of animal diseases which negatively affect a rural areas’ environmental and socio-economic development. To understand such effects, approaches are needed that consider rural areas from a complex system perspective, taking into account the interdependence between ecological and socio-economic dynamics. Therefore, in this thesis rural areas are considered as a social-ecological system (SES), characterized by strong links between the social and the ecological component, and by multiple interactions across spatial and temporal scales. The behaviour of such a complex system is highly unpredictable, and the effects of disturbances therefore highly uncertain. In this context, resilience has been promoted as a concept to guide and direct the management of SESs. Resilience is a system property that reflects the capacity of a system to absorb disturbance, undergo change, and retain the same essential functions, structure, identity and feedbacks. So far, resilience has often been explored as a metaphorical or theoretical construct. However, to be able to use the concept in the management of rural SESs, it needs to be made operational and measurable. The objective of this thesis is to explore how the concept of resilience can be operationalized and implemented into the management of rural social-ecological systems. This general objective can be divided into two sub goals. The first objective aims to identify criteria that can be considered as indicators for a rural SESs resilience. The second objective aims at assessing the behaviour of these indicators in an experimental setting, capturing the complex dynamics of rural SESs by means of a spatially explicit agent-based model[1]. In this way, management advice can be provided that takes the coevolving nature of rural SESs into account and supports strategies to cope with uncertainty.

    In Chapter 2 criteria are developed for a policy objectives evaluation framework that analyses how rural development policies contribute to the resilience of rural areas. Each criterion is described in its rural social-ecological context and specifications are proposed that make each of the criteria applicable in judging and evaluating policy measures for developing resilience in rural SESs. The framework is applied to European rural development policies, specifically focusing on the spending of compulsory modulation budget. The case study signalled the strengths and weaknesses of the framework with respect to the coherence and distinctiveness of the used criteria.

    In Chapter 3 a spatially explicit rural agent-based model (named SERA) is developed which aims at evaluating how rural policy interventions affect farmers, their land use and the landscape of which they are a part. Using the criteria proposed in Chapter 2, the model provides a way to evaluate how the contribution of these policies to resilience could be made effective, while imposing disturbances to the system. The model constitutes a virtual rural region, comprised by a large number of individually acting farms that operate with each other and with parts of their environment. The model initializes with empirical data on individual farms and existing agricultural spatial structures. According to their behavioural model, the individual farm agents evolve subject to their state of attributes and to changes in their environment.

    Chapter 4 investigates the sensitivity of the model output to changes in parameters. In this way, the parameters that are the key drivers of the model results are discovered. A mixed methodological approach is used, simulating uncertainties one-at-a-time and then together in a Monte Carlo simulation using random sampling. This mixed methodological approach provides understanding in the model’s behaviour by revealing non-linear relations between parameters and outputs, interactions between parameters and possible conditional terms.

    Chapter 5 discusses the implementation of the model for assessing ecological resilience under different policy scenarios in the case study area Winterswijk. The model is used to explore how farmers decisions to include biodiversity conservation in their enterprise are affected by fluctuating market conditions, and how they respond to two different policy scenarios aiming at biodiversity conservation. The first policy scenario includes a fixed compensatory payment per hectare, irrespective of the location and spatial configuration of the parcel in the landscape. In the second policy scenario spatially dependent payments are given, depending on the contribution of parcels to species habitat networks. Results show that during periods of large price falls, farmers have the tendency to switch to biodiversity conservation contracts as they try to secure their income. Parcel size, quality and distance to the homestead show to be decisive characteristics in the decision making process. Furthermore, it is shown that whenever policy makers aim at achieving the highest amount of contracted hectares, a fixed payment is preferable. Whenever they aim at the highest contribution to ecological resilience, they should switch to spatially dependent payments.

    Chapter 6 explores potentials and limitations of operationalizing resilience in rural SESs through measurable indicators. The resilience criteria proposed in Chapter 2 are translated into measurable indicators and their behaviour in a rural SES in times of disturbances is tested using the agent-based model discussed in Chapter 3. The approach is illustrated by comparing two management regimes, namely self-governance and hierarchical governance, in two experiments aiming at conserving biodiversity in the case study area Winterswijk. The first experiment focuses on agri-environment schemes, compensating farmers to preserve biodiversity. The second experiment concerns the compulsory 7% Ecological Focus Areas measure, which is part of the European Commission proposals for the Common Agricultural Policy for the 2014-2020 period. The model and the proposed resilience indicators can assist rural policy makers to evaluate to what extend management strategies contribute to resilience in rural SESs.

    Chapter 7 provides a discussion of the findings from Chapter 2-6 and provides a reflection of the scientific added value of the collection of chapters and what their main messages are to the rural policy makers and managers.This thesis contributes to scientific literature by operationalizing the concept of resilience for use as a management concept in rural SESs.Only few studies empirically operationalize resilience in agent-based simulations, and this approach builds on existing literature by including indicators that covered the interdisciplinary character of the rural SES,not limiting the scope to ecological indicators only. The spatially explicit agent-based model builds on existing ABMs used to operationalize resilience by emphasizing more on the economic, ecological and social dimensionsof rural SESs, including a more realistic natural environment and capturing more social interactions between actors. Furthermore, the output of the model was validated in a sensitivity analysis comparing one-at-a-time and Monte Carlo approaches; this showed the added value of combined approaches for the understanding of nonlinearities and interactions in the model.

    To rural policy makers and managers, this thesis provides arguments for acknowledging resilience in the policy making process, while accepting sustainable development of rural areas as a main framework for decision-making in the EU. The resilience criteria proposed in this thesis can provide a starting point for discussion among policy makers, managers, scientists and rural stakeholders about which aspects of the system are of vital importance for the survivability of rural SESs in times of disturbances, and need policy support. The spatially explicit agent-based model can subsequently serve as a useful tool to explore the contribution of potential rural policy scenarios to the resilience of the rural SES, while disturbances are imposed.

    Actualisatie berekeningen Boeren voor Natuur
    Evers, A.G. ; Haan, M.H.A. de - \ 2013
    Lelystad : Wageningen UR Livestock Research (Rapport / Wageningen UR Livestock Research 693) - 32
    agrarisch natuurbeheer - inkomsten uit het landbouwbedrijf - extensieve landbouw - landgoederen - begrazing - melkveehouderij - zoogkoeien - schapenhouderij - vergelijkend onderzoek - twente - westland - agri-environment schemes - farm income - extensive farming - estates - grazing - dairy farming - nurse cows - sheep farming - comparative research - twente - westland
    In 2006 and 2007, income differences between conventional farms and 'Farming for Nature farms' have been calculated for dairy cattle in the polder "Biesland" and dairy cattle, sheep and suckler cows on "Twickel estate". In this study, these calculations are updated with current prices and insights.
    Focus op kosten le vert veel op
    Doornewaard, G.J. ; Haan, M.H.A. de - \ 2013
    V-focus 10 (2013)2. - ISSN 1574-1575 - p. 38 - 40.
    melkveehouderij - agrarisch natuurbeheer - bedrijfsresultaten in de landbouw - agrarische bedrijfsvoering - extensieve landbouw - natuurgebieden - friesland - dairy farming - agri-environment schemes - farm results - farm management - extensive farming - natural areas - friesland
    Op de opbrengsten heb je weinig invloed, maar op de kosten wel. Vanuit die basisgedachte runt Koeien & Kansen-deelnemer Richard de Wolff zijn bedrijf. Dit leidt al jarenlang tot bijzonder goede economische prestaties, zo ook in 2011. Van de ruim 106 hectare cultuurgrond die De Wolff in gebruik heeft, bestaat echter ongeveer 25 hectare uit grond van Staatsbosbeheer waar maar beperkt voer van gewonnen kan worden. Zouden deze hectares voor de helft mee worden gerekend, dan komt de intensiteit uit op zo’n 13.000 kg melk per hectare. Om de resultaten van het bedrijf goed te kunnen beoordelen, is een vergelijking gemaakt met een spiegelgroep van bedrijven met een ongeveer overeenkomstige bedrijfsstructuur
    Natuur als onderdeel van het product, kunnen onderscheidende merken natuur en landschap financieren?
    Westerink - Petersen, J. ; Engelsma, K.A. ; Migchels, G. - \ 2013
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 2389) - 49
    agrarisch natuurbeheer - natuurgebieden - begrazing - rundvee - vleeskoeien - marketing - innovaties - handelsmerken - netwerken - agri-environment schemes - natural areas - grazing - cattle - beef cows - marketing - innovations - trade marks - networks
    Boeren produceren landschap en natuur naast voedsel en andere verkoopbare producten en diensten. Dit rapport analyseert een aantal voorbeelden van netwerken van boeren die een merk ontwikkelden, waarmee zorg voor natuur en landschap kan worden ‘meeverkocht’ als kenmerk van het product of de dienst, en onderzoekt of dergelijke merken een alternatief kunnen zijn voor subsidies voor agrarisch natuurbeheer. Speciale aandacht wordt gegeven aan de inhoud van het merkverhaal, het verdienmodel inclusief de geldstroom naar natuur en landschap, de afspraken, die nodig zijn binnen het netwerk, en de eventuele rol van ketenpartijen. Het concept Nested Markets wordt gebruikt als basis voor de analyse en aanbevelingen.
    Landschappelijk ondernemen in de Achterhoek
    Oosterbaan, A. ; Kaminski, A. - \ 2013
    Varsseveld [etc.] : Stichting Achterhoek weer Mooi [etc.] - ISBN 9789087401351 - 100
    landschap - economie - ondernemingen - natuur - agrarisch natuurbeheer - plattelandsontwikkeling - economische aspecten - achterhoek - landscape - economics - enterprises - nature - agri-environment schemes - rural development - economic aspects - achterhoek
    Het boek beschrijft de verandering van het Achterhoeks landschap vanaf 1900 en laat zien hoe de Achterhoek er nu uitziet. Vervolgens laten de auteurs voorbeelden zien van ondernemers en hun verbondenheid met dat landschap. Als laatste schetsen een aantal kenners van het gebied waar zij kansen zien voor nieuwe verdienmogelijkheden in dat landschap. Het boek gaat in op de mogelijkheden die de regio biedt om economie en landschap samen te brengen
    Bugquest : webquest natuurlijke vijanden : plaagbeheersing door akkerranden
    PPO BBF Bloembollen, ; Os, G.J. van - \ 2013
    AgriHolland, Praktijkonderzoek Plant en Omgeving Wageningen UR
    akkerbouw - tuinbouw - organismen ingezet bij biologische bestrijding - akkerranden - plaagbestrijding met natuurlijke vijanden - agrarisch onderwijs - kennisoverdracht - geïntegreerde plagenbestrijding - agrarisch natuurbeheer - arable farming - horticulture - biological control agents - field margins - augmentation - agricultural education - knowledge transfer - integrated pest management - agri-environment schemes
    Website waarin leerlingen vragen worden gesteld over het nut van akkerranden, hoe werkt natuurlijke plaagbestrijding en wat zijn de voor- en nadelen van akkerranden
    Proeftuin Food Valley : de kwaliteit van de leefomgeving
    Agricola, H.J. ; Jansen, A. ; Rooij, S.A.M. van; Eisenga, R. ; Vogelzang, T.A. - \ 2013
    Wageningen [etc.] : Wageningen UR etc. - 32
    landgebruik - landbouw - landgoederen - agrarisch natuurbeheer - inventarisaties - gelderse vallei - land use - agriculture - estates - agri-environment schemes - inventories - gelderse vallei
    Het agrarische gebruik heeft gevolgen voor de kwaliteit van de leefomgeving. Schaalvergroting is ook voor veel agrarische bedrijven in FoodValley een toekomststrategie. Een ander deel van de bedrijven is relatief klein, een aanzienlijk deel daarvan heeft geen opvolger. Functieverandering van agrarische bedrijven neemt een hoge vlucht en verandert het aanzien van het landschap. Bovendien ontstaan nieuwe en soms ongewenste soorten van bedrijvigheid in vrijkomende agrarische gebouwen en boerderijen. Ondanks het overwegend intensieve agrarisch gebruik, kent de Vallei ook veel "trage gebieden". Dit zijn delen van de Vallei waar het grootgrondbezit van oudsher van belang was en is. Hier liggen waardevolle oude cultuurlandschappen, die zich kenmerken door een sterke verweving van landbouw en natuur
    Towards Effective Nature Conservation on Farmland: Making Farmers Matter
    Snoo, G.R. de; Herzon, I. ; Staats, H. ; Burton, R.J.F. ; Schindler, S. ; Dijk, J. van; Lokhorst, A.M. ; Bullock, J.M. ; Lobley, M. ; Wrbka, T. ; Schwarz, G. ; Musters, C.J.M. - \ 2013
    Conservation Letters 6 (2013)1. - ISSN 1755-263X - p. 66 - 72.
    agri-environment schemes - planned behavior - farming styles - personal norms - biodiversity - management - landscapes - diversity - policy - birds
    Until now the main instrument to counteract the loss of biodiversity and landscape quality in the European countryside has been Agri-Environment Schemes (AES), which offer short term payments for performing prescribed environmental management behaviours. In our opinion this approach is, in its current set-up, not a sustainable way of enhancing biodiversity and landscape quality. Here we will argue that conservation in agricultural areas is also a social challenge. To change farmers’ behaviours towards more sustainable conservation of farmland biodiversity, instruments should aim to influence individual farmer's motivation and behaviour. We should aim to place farmland biodiversity ‘in the hands and minds of farmers’.
    Maatschappelijke baten van agrarisch natuurbeheer, van agrarische ecosysteemdiensten naar collectieven van boeren en burgers
    Schrijver, R.A.M. ; Westerink - Petersen, J. - \ 2012
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR
    agrarisch natuurbeheer - ecosysteemdiensten - boeren - burgers - particuliere organisaties - wateropslag - biomassa - voedselvoorziening - maatschappelijk verantwoord ondernemen - opbrengsten - economische analyse - agri-environment schemes - ecosystem services - farmers - citizens - private organizations - water storage - biomass - food supply - corporate social responsibility - yields - economic analysis
    Deze brochure vat samen welke baten de maatschappij krijgt vanuit agrarisch natuurbeheer en welke mechanismen het niveau van de geleverde baten bepalen. Dat zullen we vooral doen aan de hand van het concept ecosysteemdiensten. Een belangrijke vraag voor agrarische natuurverenigingen is hoe en in hoeverre zij verschillende maatschappelijke diensten via een markt kunnen verhandelen.
    Beleid kerngebieden weidevolgels vergt keuzen
    Melman, T.C.P. ; Sierdsema, H. ; Teunissen, W.A. ; Wymenga, E. ; Bruinzeel, L. ; Schotman, A.G.M. - \ 2012
    Landschap : tijdschrift voor landschapsecologie en milieukunde 29 (2012)4. - ISSN 0169-6300 - p. 160 - 172.
    weidevogels - biodiversiteit - populatiedichtheid - natuurbeleid - agrarisch natuurbeheer - provincies - grassland birds - biodiversity - population density - nature conservation policy - agri-environment schemes - provinces
    De ongunstige ontwikkeling van de weidevogelstand in Nederland is al tientallen jaren een punt van aandacht voor rijk en provincies. Maar alle inspanningen tot dusver hebben niet voor een omkeer kunnen zorgen; op z’n best is de achteruitgang afgeremd. De laatste jaren wordt steeds vaker gesproken over gebieden waar de beschikbare middelen geconcentreerder worden ingezet en waar de weidevogelstand weer kan floreren. Weidevogelkerngebieden. Wat mag er van verwacht worden en wat zijn de implicaties als deze richting wordt ingeslagen?
    Helofytenfilters in sloten : schoonheid door eenvoud
    Buck, A.J. de; Gerven, L.P.A. van; Kleef, J. van; Schoot, J.R. van der; Wijk, G.C.A. ; Buijert, A. ; Bolt, F.J.E. van der - \ 2012
    Lelystad : PPO AGV (PPO rapport 517) - 84
    sloten - landbouwgrond - helofytenfilters - waterkwaliteit - stikstof - agrarisch natuurbeheer - veldproeven - groningen - ditches - agricultural land - artificial wetlands - water quality - nitrogen - agri-environment schemes - field tests - groningen
    In Noord-Groningen werken Agrarische Natuurvereniging Wierde & Dijk en Waterschap Noorderzijlvest samen aan het overjarig laten staan van riet in sloten waar dat mogelijk is. Omdat dit het landschap siert en omdat het veel waarde heeft voor de natuur. Bekend is dat riet ook gebruikt kan worden voor waterzuivering, in zogenaamde helofytenfilters. In vijf slootvakken met riet op drie locaties in Noord-Groningen is geprobeerd de water- en stofbalansen te meten
    Biodiversiteit levert geld op : samenwerking moet liefst wel langdurig zijn
    Evers, Aart - \ 2012
    dairy farming - arable farming - farm management - biodiversity - agri-environment schemes - cooperation
    Landscape moderation of biodiversity patterns and processes - eight hypotheses
    Tscharntke, T. ; Tylianakis, J.M. ; Rand, T.A. ; Didham, R.K. ; Fahrig, L. ; Batary, P. ; Bengtsson, J. ; Clough, Y. ; Crist, T.O. ; Dormann, C. ; Ewers, R.M. ; Frund, J. ; Holt, R.D. ; Holzschuh, A. ; Klein, A.M. ; Kleijn, D. ; Kremen, C. ; Landis, D.A. ; Laurance, W.F. ; Lindenmayer, D.B. ; Scherber, C. ; Sodhi, N. ; Steffan-Dewenter, I. ; Thies, C. ; Putten, W.H. van der; Westphal, C. - \ 2012
    Biological Reviews 87 (2012)3. - ISSN 1464-7931 - p. 661 - 685.
    different spatial scales - agri-environment schemes - land-use intensity - experimentally fragmented landscape - species-area relationships - tropical habitat gradient - soil decomposer community - biological-control agents - natural enemy diversity - food-web str
    Understanding how landscape characteristics affect biodiversity patterns and ecological processes at local and landscape scales is critical for mitigating effects of global environmental change. In this review, we use knowledge gained from human-modified landscapes to suggest eight hypotheses, which we hope will encourage more systematic research on the role of landscape composition and configuration in determining the structure of ecological communities, ecosystem functioning and services. We organize the eight hypotheses under four overarching themes. Section A: ‘landscape moderation of biodiversity patterns' includes (1) the landscape species pool hypothesis—the size of the landscape-wide species pool moderates local (alpha) biodiversity, and (2) the dominance of beta diversity hypothesis—landscape-moderated dissimilarity of local communities determines landscape-wide biodiversity and overrides negative local effects of habitat fragmentation on biodiversity. Section B: ‘landscape moderation of population dynamics' includes (3) the cross-habitat spillover hypothesis—landscape-moderated spillover of energy, resources and organisms across habitats, including between managed and natural ecosystems, influences landscape-wide community structure and associated processes and (4) the landscape-moderated concentration and dilution hypothesis—spatial and temporal changes in landscape composition can cause transient concentration or dilution of populations with functional consequences. Section C: ‘landscape moderation of functional trait selection’ includes (5) the landscape-moderated functional trait selection hypothesis—landscape moderation of species trait selection shapes the functional role and trajectory of community assembly, and (6) the landscape-moderated insurance hypothesis—landscape complexity provides spatial and temporal insurance, i.e. high resilience and stability of ecological processes in changing environments. Section D: ‘landscape constraints on conservation management' includes (7) the intermediate landscape-complexity hypothesis—landscape-moderated effectiveness of local conservation management is highest in structurally simple, rather than in cleared (i.e. extremely simplified) or in complex landscapes, and (8) the landscape-moderated biodiversity versus ecosystem service management hypothesis—landscape-moderated biodiversity conservation to optimize functional diversity and related ecosystem services will not protect endangered species. Shifting our research focus from local to landscape-moderated effects on biodiversity will be critical to developing solutions for future biodiversity and ecosystem service management.
    De effectiviteit van Agrarisch Natuurbeheer
    Kleijn, D. - \ 2012
    Wageningen : Alterra, Centrum voor Ecosystemen - 23
    natuurbeleid - natuurbeheer - agrarisch natuurbeheer - subsidies - inventarisaties - effecten - nature conservation policy - nature management - agri-environment schemes - subsidies - inventories - effects
    Het budget dat beschikbaar is voor natuurbeheer in Nederland staat momenteel onder druk. De laatste tien jaar is in binnen en buitenland veel onderzoek verricht naar de effectiviteit van agrarisch natuurbeheer. Uit deze studies is een beeld naar voren gekomen van een aantal sleutelfactoren die de effectiviteit van agrarisch natuurbeheer sturen. Op basis daarvan wordt in het eerste deel van de paper een conceptueel kader geschetst van factoren die de effectiviteit van agrarisch natuurbeheer beïnvloeden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen algemene natuur en bedreigde of achteruitgaande soorten. In het tweede deel van de paper wordt een beknopt overzicht gegeven van de resultaten die behaald zijn met agrarisch natuurbeheer in Nederland de afgelopen 15 jaar.
    The Use of Indicators in Agri-environmental Managemanent in the Netherlands
    Lijster, E.B. de; Prager, K. - \ 2012
    Aberdeen, UK : LandscapePartners
    agrarisch natuurbeheer - landschapsbeheer - cultuurlandschap - particuliere organisaties - agri-environment schemes - landscape management - cultural landscape - private organizations
    This report represents part of the research carried out in the Landscape Partners Project which aims to identify, analyse and assess the contribution of multi-stakeholder partnerships to the sustainable management of rural landscapes and to the well-being of communities. For the Dutch case study, the investigation focussed on Agrarische Natuurverenigingen (ANVs). They are agri-environmental collaborative groups which were selected because they represent a mix of stakeholders, including farmers, citizens, municipalities and nature conservation interests
    Hooiwagens (Opiliones) in Groningse akkerranden
    Kuiper, M.W. ; Noordijk, J. - \ 2012
    Entomologische Berichten 72 (2012)4. - ISSN 0013-8827 - p. 231 - 237.
    opiliones - akkerranden - habitats - agrarisch natuurbeheer - groningen - opiliones - field margins - habitats - agri-environment schemes - groningen
    Enkele jaren geleden werd in dit tijdschrift bericht over hooiwagenvondsten uit Zeeuwse akkerranden. Deze keer is het de beurt aan de tegenoverliggende hoek van het land: het noordoosten van de provincie Groningen. Met behulp van bodemvallen werden in 38 akkerranden en vier schouwpaden ongewervelden gevangen gedurende een week in mei en een week in juli in 2010. Er werden in totaal 362 hooiwagens verzameld. Van de zeven gevonden soorten was Phalangium opilio niet alleen de meest gevangen soort, maar ook de wijdst verbreide. Akkerranden van nul tot zes jaar oud waren vooral in trek bij deze soort. Lacinius ephippiatus werd het meest gevangen in randen van vijf tot zes jaar oud en Rilaena triangularis en Oligolophus tridens werden het talrijkst aangetroffen in de oudste randen, die al twaalf jaar bestonden. In de akkerranden werden veel juveniele en vrouwelijks hooiwagens aangetroffen, wat suggereert dat er in de akkerranden wel degelijk voortplanting plaatsvindt.
    Doorrekenen ganzenscenario G-7 en IPO
    Guldemond, J.A. ; Rijk, P.J. ; Hollander, H.J. - \ 2012
    Den Haag : CLM Onderzoek en Advies & LEI, onderdeel van WUR (CLM / LEI-rapport 790 – 2012 / 12-082)
    ganzen - overwintering - populatiedichtheid - foerageren - schade - agrarisch natuurbeheer - financieren - geese - overwintering - population density - foraging - damage - agri-environment schemes - financing
    Nederland is internationaal gezien een belangrijk overwinteringsgebied voor ganzen en smienten. Naar schatting overwintert twee derde tot driekwart van de totale Europese populatie in ons land. Naast deze in de winter verblijvende ganzen is de populatie zomerganzen de afgelopen jaren zeer sterk toegenomen. Daarmee zijn tevens de kosten voor het huidige ganzenbeleid (foerageergebieden en het vergoeden van schade aan gewassen) toegenomen. Momenteel is er een voorstel van de Ganzen-7 (G-7), bestaande uit de twaalf Landschappen, de Federatie Particulier Grondbezit, de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland, Natuurmonumenten, stichting Agrarisch en Particulier Natuur- en Landschapsbeheer Nederland, Staatsbosbeheer, Vogelbescherming Nederland voor een alternatief winter- en zomerganzenbeleid.
    Collectief verantwoord? : verkenning van de accountability van collectieve realisatie van doelen binnen het nieuwe GLB
    Vullings, L.A.E. ; Smits, M.J.W. ; Selnes, T. ; Salverda, I.E. ; Dam, R.I. van; Doorn, A.M. van; Boonstra, F.G. - \ 2012
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 2283) - 54
    gemeenschappelijk landbouwbeleid - samenwerking - inkomen van landbouwers - agrarisch natuurbeheer - innovaties - haalbaarheidsstudies - cap - cooperation - farmers' income - agri-environment schemes - innovations - feasibility studies
    Het ministerie van EL&I wil weten of een collectieve aanpak door boeren een meerwaarde kan leveren aan de realisatie van de gewenste maatschappelijke prestaties in het nieuwe GLB die niet door de markt worden beloond. Het ministerie zoekt naar ideeën en methoden om goed om te kunnen gaan met de ‘accountability’ van collectieven als eindbegunstigden. In deze rapportage staat het resultaat van onderzoek naar drie onderzoeksvragen: • Kan certificering een kans bieden voor agrarisch natuurbeheer, en kan het leiden tot vermindering van de controledruk? • Hoe kan intrinsieke gedrevenheid bijdragen aan het proces van (zelf)sturing van collectieven? • Wat zijn innovatieve voorbeelden van hoe collectieven op doel kunnen monitoren?
    Een mooier landschap met minder plagen : de baten van aantrekkelijke akkerranden wegen ruimschoots op tegen de kosten
    Alebeek, F.A.N. van; Vijn, M.P. ; Willemse, J. ; Rijn, P. van - \ 2012
    Ekoland 32 (2012)5. - ISSN 0926-9142 - p. 26 - 27.
    functionele biodiversiteit - agrobiodiversiteit - akkerranden - plagenbestrijding - bevordering van natuurlijke vijanden - agrarisch natuurbeheer - landschapsbeheer - functional biodiversity - agro-biodiversity - field margins - pest control - encouragement - agri-environment schemes - landscape management
    Onderzoek laat zien dat hoe beter we akkerranden verbinden met kleine landschapselementen in het omringende landschap, hoe beter de natuurlijke plaagbeheersing vanuit die akkerranden kan werken. Om het netwerk aaneengesloten te krijgen is samenwerking nodig tussen verschillende partijen in het gebied.
    Check title to add to marked list
    << previous | next >>

    Show 20 50 100 records per page

    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.