Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Current refinement(s):

    Records 1 - 50 / 103

    • help
    • print

      Print search results

    • export

      Export search results

    Check title to add to marked list
    Acute toxicity of chlorpyrifos to embryo and larvae of banded gourami Trichogaster fasciata
    Sumon, Kizar Ahmed ; Saha, Sampa ; Brink, Paul J. van den; Peeters, Edwin T.H.M. ; Bosma, Roel H. ; Rashid, Harunur - \ 2017
    Journal of Environmental Science and Health. Part B, Pesticides Food Contaminants, and agricultural wastes 52 (2017)2. - ISSN 0360-1234 - p. 92 - 98.
    aquatic environment - banded gourami - developmental toxicity - malformation - Organophosphorous pesticide

    This study elucidated the acute toxicity of chlorpyrifos on the early life stages of banded gourami (Trichogaster fasciata). To determine the acute effects of chlorpyrifos on their survival and development, we exposedthe embryos and two-day-old larvae to six concentrations (0, 0.01, 0.10, 1.0, 10 and 100 µg L−1) of chlorpyrifos in plastic bowls. Log-logistic regression was used to calculate LC10 and LC50 values. Results showed that embryo mortality significantly increased with increasing chlorpyrifos concentrations. The 24-h LC10 and LC50 values (with 95% confidence limits) of chlorpyrifos for embryos were 0.89 (0.50–1.58) and 11.8 (9.12–15.4) µg L−1, respectively. Hatching success decreased and mortality of larvae significantly increased with increasing concentrations of chlorpyrifos. The 24-h LC10 and LC50 values (with 95% confidence limits) of chlorpyrifos for larvae were 0.53 (0.27–1.06) and 21.7 (15.9–29.4) µg L−1, respectively; the 48-h LC10 and LC50 for larvae were 0.04 (0.02–0.09) and 5.47 (3.77–7.94) µg L−1, respectively. The results of this study suggest that 1 µg L−1 of chlorpyrifos in the aquatic environment may adversely affect the development and the reproduction of banded gourami. Our study also suggests that banded gourami fish can serve as an ideal model species for evaluating developmental toxicity of environmental contaminants.

    Herstel en ontwikkeling van laagdynamische, aquatische systemen in het rivierengebied
    Arts, Gertie ; Verdonschot, Ralf ; Maas, Gilbert ; Massop, Harry ; Ottburg, Fabrice ; Weeda, Eddy - \ 2016
    Driebergen : Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren, VBNE (Alterra-rapport 2729) - 128
    aquatische ecosystemen - aquatisch milieu - ecologisch herstel - rivierengebied - nederland - aquatic ecosystems - aquatic environment - ecological restoration - rivierengebied - netherlands
    Na een inleiding (Hoofdstuk 1) beschrijft het rapport achtereenvolgens de macro-evertebraten (Hoofdstuk 2); de vissen, amfibieën en reptielen (Hoofdstuk 3); en de waterplanten van het rivierengebied (Hoofdstuk 4). Hoofdstuk 5 beschrijft de uitgevoerde GIS analyse en presenteert de resultaten en de kansenkaarten. Alle gegenereerde kaarten zijn opgenomen in twee bijlagerapporten. Hoofdstuk 6 geeft een discussie van het uitgevoerde onderzoek ten aanzien van de methode, de beschikbare gegevens en de analyse en plaatst de resultaten in het licht van uitgevoerde herstelmaatregelen in het rivierengebied. Hoofdstuk 7 vat de voornaamste conclusies samen. Hoofdstuk 8 geeft een overzicht van de gebruikte literatuur.
    The neurotoxin BMAA in aquatic systems : analysis, occurrence and effects
    Faassen, E.J. - \ 2016
    Wageningen University. Promotor(en): Marten Scheffer, co-promotor(en): Miguel Lurling. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462577855 - 194
    cum laude - neurotoxins - aquatic environment - urban areas - effects - environmental impact - daphnia magna - elisa - water quality - analytical methods - aquatic ecology - neurotoxinen - aquatisch milieu - stedelijke gebieden - effecten - milieueffect - daphnia magna - elisa - waterkwaliteit - analytische methoden - aquatische ecologie

    Eutrophication is a major water quality issue and in many aquatic systems, it leads to the proliferation of toxic phytoplankton species. The neurotoxin β-N-methylamino-L-alanine (BMAA) is one of the compounds that can be present in phytoplankton. BMAA has been suggested to play a role in the neurodegenerative diseases Alzheimer’s disease, Parkinson’s disease and amyotrophic lateral sclerosis, although this hypothesis still needs to be confirmed. It is expected that the main human exposure pathways to BMAA are through direct contact with BMAA containing phytoplankton and through ingestion of BMAA contaminated food, such as fish and shellfish. However, reports on the occurrence of BMAA in aquatic systems have been conflicting and the cause of these reported differences was heavily debated. The use of different analytical methods seems to play a crucial role in the observed discrepancies, but initially, there was little consensus on which method produced most reliable results. The objectives of the work presented in this thesis therefore were to find out what has caused the differences in published results on BMAA concentrations, and to identify and produce reliable data on the presence of BMAA in aquatic systems. In addition, I aimed to determine the effect of BMAA exposure on a key species in many freshwater ecosystems, the grazer Daphnia magna.

    The performances of different analytical techniques were compared, and LC-MS/MS analysis, either preceded by derivatisation or not, was found to produce most reliable results. LC-FLD and ELISA should not be used for BMAA analysis, as both methods risk misidentifying BMAA or overestimating its concentrations due to their low selectivity. When reviewing literature on the presence of BMAA in aquatic systems, it was found that the observed discrepancies in results could be explained by the use of unselective analytical methods in some studies, and by severe reporting deficiencies in others. When only studies that used appropriate analytical techniques and that correctly reported their work were taken into account, it was shown that BMAA could be present in phytoplankton and higher aquatic organisms, in concentrations of µg/g dry weight or lower. These results are in agreement with our findings of BMAA in cyanobacterial scums from Dutch urban waters. In a 2008 screening, BMAA was found to be present in 9 out of 21 analysed cyanobacterial scums, at concentrations ranging from 4 to 42 µg/g dry weight. When this screening was repeated 8 years later with 52 similar samples, BMAA was detected below the quantification limit in one sample and quantified in another sample at 0.6 µg/g dry weight.

    In order to perform the work presented in this thesis, sensitive and selective analytical methods, mostly based on LC-MS/MS analysis without derivatisation, were developed. This resulted in a standard operating procedure for the underivatised LC-MS/MS analysis of BMAA in cyanobacteria. Also, a CYANOCOST initiated workshop was given, in which a group of scientists from 17 independent laboratories evaluated LC-MS/MS based methods in different matrices. A bound BMAA from found in the supernatant was the most abundant fraction in the positive samples that were tested: cycad seed, seafood and exposed D. magna. In addition, it was found that the deuterated internal standard used for quantification was not a good indicator for the release of BMAA from bound forms, resulting in unprecise quantification of total BMAA.

    BMAA was found to reduce survival, somatic growth, reproduction and population growth in D. magna. Animals did not adapt to BMAA exposure: exposed animals born from exposed mothers had a lower brood viability and neonate weight than animals exposed to BMAA, but born from unexposed mothers. In addition, D. magna was shown to take up BMAA from the growth medium and to transfer it to its offspring. D. magna therefore might be an important vector for BMAA transfer along the pelagic food chain, but whether BMAA plays a role in preventing zooplankton from controlling cyanobacterial blooms needs further investigation.

    Although BMAA research has much progressed between the start of this thesis’ work and its completion, some important questions still require an answer. Most urgently, it should be determined whether BMAA is indeed involved in the neurological diseases mentioned above, and if so, which doses trigger the onset of these diseases. Human exposure pathways should then be more systematically quantified, and it might be prudent to investigate if the occurrence of BMAA is restricted to aquatic systems, or whether sources from terrestrial systems contribute to BMAA exposure as well.

    Towards spatially smart abatement of human pharmaceuticals in surface waters: defining impact of sewage treatment plants on susceptible functions
    Gils, J.A.G. ; Coppens, L.J.C. ; Laak, T.L. ter; Raterman, B.W. ; Wezel, A.P. van - \ 2015
    Water Research 81 (2015). - ISSN 0043-1354 - p. 356 - 365.
    afvalwaterbehandeling - waterzuivering - geneesmiddelen - oppervlaktewater - inventarisaties - nederland - waste water treatment - water treatment - drugs - surface water - inventories - netherlands - personal care products - endocrine disrupting compounds - organic persistent pollutants - health-risk assessment - municipal waste-water - aquatic environment - drinking-water - climate-change - transformation products - continental-scale
    For human pharmaceuticals, sewage treatment plants (STPs) are a major point of entry to surface waters. The receiving waters provide vital functions. Modeling the impact of STPs on susceptible functions of the surface water system allows for a spatially smart implementation of abatement options at, or in the service area of, STPs. This study was performed on a nation-wide scale for the Netherlands. Point source emissions included were 345 Dutch STPs and nine rivers from neighboring countries. The Dutch surface waters were represented by 2511 surface water units. Modeling was performed for two extreme discharge conditions. Monitoring data of 7 locations along the rivers Rhine and Meuse fall mostly within the range of modeled concentrations. Half of the abstracted volumes of raw water for drinking water production, and a quarter of the Natura 2000 areas (European Union nature protection areas) hosted by the surface waters, are influenced by STPs at low discharge. The vast majority of the total impact of all Dutch STPs during both discharge conditions can be attributed to only 19% of the STPs with regard to the drinking water function, and to 39% of the STPs with regard to the Natura 2000 function. Attributing water treatment technologies to STPs as one of the possible measures to improve water quality and protect susceptible functions can be done in a spatially smart and cost-effective way, using consumption-based detailed hydrological and water quality modeling.
    Different compositions of pharmaceuticals in Dutch and Belgian rivers explained by consumption patterns and treatment efficiency
    Laak, T.L. ter; Kooij, P.J.F. ; Tolkamp, H. ; Hofman, J. - \ 2014
    Environmental Science and Pollution Research 21 (2014)22. - ISSN 0944-1344 - p. 12843 - 12855.
    waste-water treatment - personal care products - treatment plants - environmental concentrations - transformation products - aquatic environment - risk-assessment - drinking-water - removal - fate
    In the current study, 43 pharmaceuticals and 18 transformation products were studied in the river Meuse at the Belgian-Dutch border and four tributaries of the river Meuse in the southern part of the Netherlands. The tributaries originate from Belgian, Dutch and mixed Dutch and Belgian catchments. In total, 23 pharmaceuticals and 13 transformation products were observed in samples of river water collected from these rivers. Observed summed concentrations of pharmaceuticals and transformation products in river water ranged from 3.5 to 37.8 µg/L. Metformin and its transformation product guanylurea contributed with 53 to 80 % to this concentration, illustrating its importance on a mass basis. Data on the flow rate of different rivers and demographics of the catchments enabled us to calculate daily per capita loads of pharmaceuticals and transformation products. These loads were linked to sales data of pharmaceuticals in the catchment. Simple mass balance modelling accounting for human excretion and removal by sewage treatment plants revealed that sales could predict actual loads within a factor of 3 for most pharmaceuticals. Rivers that originated from Belgian and mixed Dutch and Belgian catchments revealed significantly higher per capita loads of pharmaceuticals (16.0¿±¿2.3 and 15.7¿±¿2.1 mg/inhabitant/day, respectively) than the Dutch catchment (8.7¿±¿1.8 mg/inhabitant/day). Furthermore, the guanylurea/metformin ratio was significantly lower in waters originating from Belgium (and France) than in those from the Netherlands, illustrating that sewage treatment in the Belgian catchment is less efficient in transforming metformin into guanylurea. In summary, the current study shows that consumption-based modelling is suitable to predict environmental loads and concentrations. Furthermore, different consumption patterns and wastewater treatment efficiency are clearly reflected in the occurrence and loads of pharmaceuticals in regional rivers.
    Implications of nanoparticles in the aquatic environment
    Velzeboer, I. - \ 2014
    Wageningen University. Promotor(en): Bart Koelmans. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789461739506 - 253
    microplastics - polychloorbifenylen - nanotechnologie - adsorptie - ecotoxicologie - aquatisch milieu - verontreinigde sedimenten - aquatische ecologie - microplastics - polychlorinated biphenyls - nanotechnology - adsorption - ecotoxicology - aquatic environment - contaminated sediments - aquatic ecology
    De productie en het gebruik van synthetische nanodeeltjes (ENPs) nemen toe en veroorzaken toenemende emissies naar het milieu. Dit proefschrift richt zich op de implicaties van ENPs in het aquatisch milieu, met de nadruk op het sediment, omdat er wordt verwacht dat ENPs hoofdzakelijk in het aquatisch sediment terecht zullen komen. ENPs kunnen directe effecten veroorzaken op organismen in het aquatisch milieu, indirecte effecten op het levensgemeenschap niveau en/of voedselweb en kunnen effecten op het gedrag en de risico’s van andere contaminanten hebben. Om de risico’s van ENPs vast te stellen, is niet alleen informatie nodig over het gevaar, oftewel de kans op een effect, maar ook over de kans op blootstelling.
    Thin-Film Photovoltaic Cells: Long-Term Metal(loid) Leaching at Their End-of-Life
    Zimmermann, Y.S. ; Schäffer, A. ; Corvini, P.F.X. ; Lenz, M. - \ 2013
    Environmental Science and Technology 47 (2013)22. - ISSN 0013-936X - p. 13151 - 13159.
    heterojunction solar-cells - daphnia-magna - comparative toxicity - aquatic environment - selenium toxicity - bulk zno - water - cadmium - health - fate
    The photovoltaic effect of thin-film copper indium gallium selenide cells (CIGS) is conferred by the latter elements. Organic photovoltaic cells (OPV), relying on organic light-absorbing molecules, also contain a variety of metals (e.g., Zn, Al, In, Sn, Ag). The environmental impact of such technologies is largely unknown, in particular when the physical integrity deteriorates upon end-of-life, possibly facilitating cell constituent leaching. This study analyzed long-term inorganic leaching from damaged OPV and CIGS into different model waters. Leachate concentrations were put into perspective by calculating the predicted environmental concentrations (PEC) for several scenarios. Roof-top acidic rain runoff from CIGS was found to be the predominant emission source for metals and metalloids, with Cd released to such extents that PEC (173.4 µg Cd L–1) would considerably exceed acute toxicity concentrations for Daphnia magna. Other PEC for CIGS (9.9 mg Mo L–1 and 9.4 µg Se L–1) were in the range of teratogenic effects. In contrast, OPV released little metals with calculated PEC being below even conservative drinking water guidelines. Time-resolved single-particle ICP-MS indicated that some metals (Zn, Mo, Ag) were in nanoparticulate form, raising nanotoxicity concerns. Leaching kinetics called for revision of existing standardized (accelerated) leaching protocols because long-term release was most relevant.
    Microbial Removal of the Pharmaceutical Compounds Ibuprofen and Diclofenac from Wastewater
    Langenhoff, A.A.M. ; Inderfurth, N.S. ; Veuskens, T. ; Schraa, G. ; Blokland, M. ; Kujawa-Roeleveld, K. ; Rijnaarts, H.H.M. - \ 2013
    BioMed Research International 2013 (2013). - ISSN 2314-6133 - 9
    biodegradatie - geneesmiddelen - afvalwater - afvalwaterbehandeling - bioremediëring - afvalwaterbehandelingsinstallaties - verwijdering - oppervlaktewater - geneesmiddelenresiduen - biodegradation - drugs - waste water - waste water treatment - bioremediation - waste water treatment plants - removal - surface water - drug residues - personal care products - activated carbon - batch experiments - aquatic environment - metabolites - systems - sludge - acid - transformation
    Studies on the occurrence of pharmaceuticals show that the widely used pharmaceuticals ibuprofen and diclofenac are present in relevant concentrations in the environment. A pilot plant treating hospital wastewater with relevant concentrations of these pharmaceuticals was evaluated for its performance to reduce the concentration of the pharmaceuticals. Ibuprofen was completely removed, whereas diclofenac yielded a residual concentration, showing the necessity of posttreatment to remove diclofenac, for example, activated carbon. Successively, detailed laboratory experiments with activated sludge from the same wastewater treatment plant showed bioremediation potential in the treatment plant. The biological degradation pathway was studied and showed a mineralisation of ibuprofen and degradation of diclofenac. The present microbes were further studied in laboratory experiments, and DGGE analyses showed the enrichment and isolation of highly purified cultures that degraded either ibuprofen or diclofenac. This research illuminates the importance of the involved bacteria for the effectiveness of the removal of pharmaceuticals in a wastewater treatment plant. A complete removal of pharmaceuticals from wastewater will stimulate water reuse, addressing the worldwide increasing demand for clean and safe fresh water.
    Towards a predictive model supporting coral reef management of Bonaire's coral reef. Progress report 2012
    Meesters, H.W.G. ; Brinkman, A.G. ; Duyl, F.C. van; Gerla, D.J. ; Groot, A.V. de; Meer, J. van der; Ruardij, P. ; Vries, P. de - \ 2013
    Den Burg : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C070/13) - 10
    coral reefs - models - environmental management - aquatic environment - bonaire - koraalriffen - modellen - milieubeheer - aquatisch milieu - bonaire
    Speciation analysis of aqueous nanoparticulate diclofenac complexes by solid-phase microextraction
    Zielinska, K. ; Leeuwen, H.P. van; Thibault, S. ; Town, R.M. - \ 2012
    Langmuir 28 (2012)41. - ISSN 0743-7463 - p. 14672 - 14680.
    bovine serum-albumin - walled carbon nanotubes - drug binding-sites - capillary-electrophoresis - aquatic environment - antiinflammatory drugs - mass-spectrometry - metal-complexes - water samples - nd-spme
    The dynamic sorption of an organic compound by nanoparticles (NPs) is analyzed by solid-phase microextraction (SPME) for the example case of the pharmaceutical diclofenac in dispersions of impermeable (silica, SiO(2)) and permeable (bovine serum albumin, BSA) NPs. It is shown that only the protonated neutral form of diclofenac is accumulated in the solid phase, and hence this species governs the eventual partition equilibrium. On the other hand, the rate of the solid/water partition equilibration is enhanced in the presence of the sorbing nanoparticles of SiO(2) and BSA. This feature demonstrates that the NPs themselves do not enter the solid phase to any appreciable extent. The enhanced rate of attainment of equilibrium is due to a shuttle-type of contribution from the NP-species to the diffusive supply of diclofenac to the water/solid interface. For both types of nanoparticulate complexes, the rate constant for desorption (k(des)) of bound diclofenac was derived from the measured thermodynamic affinity constant and a diffusion-limited rate of adsorption. The computed k(des) values were found to be sufficiently high to render the NP-bound species labile on the effective time scale of SPME. In agreement with theoretical prediction, the experimental results are quantitatively described by fully labile behavior of the diclofenac/nanoparticle system and an ensuing accumulation rate controlled by the coupled diffusion of neutral, deprotonated, and NP-bound diclofenac species.
    Use of chemicals and biological products in Asian aquacultire and their potential environmental risks: a critical review
    Rico, A. ; Satapornvanit, K. ; Haque, M.M. ; Min, J. ; Nguyen, P.T. ; Telfer, T. ; Brink, P.J. van den - \ 2012
    Reviews in Aquaculture 4 (2012)2. - ISSN 1753-5123 - p. 75 - 93.
    species sensitivity distributions - fresh-water - macrobrachium-rosenbergii - veterinary antibiotics - aquatic environment - malachite green - mangrove areas - shrimp ponds - toxicity - fish
    Over the past few decades, Asian aquaculture production has intensified rapidly through the adoption of technological advances, and the use of a wide array of chemical and biological products to control sediment and water quality and to treat and prevent disease outbreaks. The use of chemicals in aquaculture farms has raised environmental concerns owing to their potential impacts on downstream aquatic ecosystems. Currently little is known about the environmental fate and effects of the chemicals used in Asian aquaculture. Consequently, we reviewed recent information on the use of chemical and biological products in the most important Asian aquaculture producing countries and briefly summarize their main potential environmental impacts. We provide an overview of the main factors controlling the use of these chemicals and describe the international risk assessment guidelines available for aquaculture chemicals. Finally, data gaps and research needs for their implementation in Asian countries are discussed. Our review aims to form a basis for developing environmental risk assessment studies of the chemicals used in Asian aquaculture.
    Pulsvissen rendabel en milieuvriendelijker
    Taal, C. - \ 2012
    Kennis Online 9 (2012)april. - p. 6 - 6.
    pulsvisserij - vismethoden - visserij - pleuronectiformes - aquatisch milieu - pulse trawling - fishing methods - fisheries - pleuronectiformes - aquatic environment
    Onderzoek van IMARES, onderdeel van Wageningen UR, laat zien dat het vissen op platvis met pulsen in plaats van wekkerkettingen het bodemleven met de helft minder verstoort. Ook is het beter voor de portemonnee van de vissers.
    Gewapende vrede : beschouwingen over plant-dierrelaties
    Schaminée, J.H.J. ; Janssen, J.A.M. ; Weeda, E.J. - \ 2011
    Zeist : KNNV uitgeverij (Vegetatiekundige Monografieën 3) - ISBN 9789050113526 - 191
    plant-dier interacties - dieren - planten - ecologie - vogels - lepidoptera - biocenose - aquatisch milieu - terrestrische ecologie - plant-animal interactions - animals - plants - ecology - birds - lepidoptera - biocoenosis - aquatic environment - terrestrial ecology
    Planten en dieren hebben elkaar nodig, maar staan ook op gespannen voet met elkaar. Dieren worden door planten aangetrokken voor bestuiving en het verspreiden van zaden, maar tegelijkertijd moeten deze laatste zich beschermen tegen overmatige vraat en fysiek geweld. Daarover gaat dit boek, een reeks beschouwingen over het fascinerende samenspel van plant en dier in de natuur. Aan bod komen onderwerpen als de relaties tussen een enkele plantensoort en zijn dierlijke partners, het functioneren van levensgemeenschappen in water of op land en de co-evolutie van grassen en grazers. Is er nog toekomst voor weidevogels in ons land en wat zal het effect zijn van klimaatverandering op onze dagvlinders? Welke methoden staan de bioloog ter beschikking om meer inzicht te verkrijgen in de samenhang tussen vegetatie en de daarvan afhankelijke fauna?
    Fate of hormones and pharmaceuticals during combined anaerobic treatment and nitrogen romoval by partial nitritation-anammox in vacuum collected black water
    Graaff, M.S. de; Vieno, N.M. ; Kujawa, K. ; Zeeman, G. ; Temmink, B.G. ; Buisman, C.J.N. - \ 2011
    Water Research 45 (2011)1. - ISSN 0043-1354 - p. 375 - 383.
    sewage-treatment plants - personal care products - waste-water - activated-sludge - aquatic environment - musk fragrances - surface waters - estrogens - antibiotics - behavior
    Vacuum collected black (toilet) water contains hormones and pharmaceuticals in relatively high concentrations (mu g/L to mg/L range) and separate specific treatment has the potential of minimizing their discharge to surface waters. In this study, the fate of estrogens (natural and synthetical hormones) and pharmaceuticals (paracetamol, metoprolol, propranolol, cetirizine, doxycycline, tetracycline, ciprofloxacin, trimethoprim, carbamazepine, ibuprofen and diclofenac) in the anaerobic treatment of vacuum collected black water followed by nitrogen removal by partial nitritation-anammox was investigated. A new analytical method was developed to detect the presence of several compounds in the complex matrix of concentrated black water. Detected concentrations in black water ranged from 1.1 mu g/L for carbamazepine to >1000 mu g/L for paracetamol. Anaerobic treatment was only suitable to remove the majority of paracetamol (>90%). Metoprolol was partly removed (67%) during aerobic treatment. Deconjugation could have affected the removal efficiency of ibuprofen as concentrations even increased during anaerobic treatment and only after the anammox treatment 77% of ibuprofen was removed. The presence of persistent micro-pollutants (diclofenac, carbamazepine and cetirizine), which are not susceptible for biodegradation, makes the application of advanced physical and chemical treatment unavoidable. (C) 2010 Elsevier Ltd. All rights reserved.
    Een verkenning naar de natuurwaarden van de Zeeuwse Banken
    Goudswaard, P.C. ; Bemmelen, R.S.A. van; Bos, O.G. - \ 2011
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C061a/10) - 40
    mariene gebieden - mariene ecologie - kustgebieden - aquatisch milieu - natuurwaarde - natura 2000 - natuurbeleid - voordelta - marine areas - marine ecology - coastal areas - aquatic environment - natural value - natura 2000 - nature conservation policy - voordelta
    Het gebied van de Zeeuwse Banken in Nederland is een onderdeel van een grotere geologische formatie die zich uitstrekt van de Franse Kanaal / Noordzeekust via het Belgische kustgebied tot in Nederland. Het Nederlandse deel van dit systeem loopt vanaf de Belgisch Nederlandse zeegrens in het zuidwesten en eindigt naar het noordoosten ter hoogte van de Kop van Goeree. Het gebied Zeeuwse Banken kwalificeert zich onder de habitatrichtlijn als type H1110 met een eigen karakteristiek buiten de directe kustzone waarin twee aansluitende Natura 2000 gebieden liggen: de Voordelta en de Vlakte van de Raan. Om tot een besluit over de aanwijzing van het gebied van de Zeeuwse Banken als aanvullend beschermd gebied te komen is met name kennis over de natuurwaarden van bodem, bodemfauna en vogels gevraagd. Daarbij is de vraag in hoeverre deze gebieden bijdragen aan meerwaarde ten opzichte van het totale te beschermen areaal.
    Comparing the sensitivity of algal, cyanobacterial and bacterial bioassays to different groups of antibiotics
    Grinten, E. van der; Pikkemaat, M.G. ; Brandhof, E.J. Van den; Stroomberg, G.J. ; Kraak, M.H.S. - \ 2010
    Chemosphere 80 (2010)1. - ISSN 0045-6535 - p. 1 - 6.
    tandem mass-spectrometry - environmental risk-assessment - aquatic environment - waste-water - fluoroquinolone antibiotics - antibacterial agents - antimicrobial agents - treatment plants - ecotoxicity test - vibrio-fischeri
    Antibiotics may affect both primary producers and decomposers, potentially disrupting ecosystem processes. Hence, it is essential to assess the impact of antibiotics on aquatic ecosystems. The aim of the present study was therefore to evaluate the potential of a recently developed test for detecting antibiotics in animal tissue, the Nouws Antibiotic Test (NAT), as a sensitive bioassay to assess the effects of antibiotics in water. To this purpose, we determined the toxicity of sulphamethoxazole, trimethoprim, flumequine, tylosin, streptomycin, and oxytetracycline, using the NAT adapted for water exposure. The sensitivity of the NAT was compared to that of bioassays with bacteria (Microtox), cyanobacteria and green algae. In the Microtox test with Vibrio fischeri as test organism, no effects were observed for any of the test compounds. For three of the six antibiotics tested, the cyanobacteria were more vulnerable than the green algae when using photosynthetic efficiency as an endpoint. The lowest EC50 values for four out of six tested antibiotics were obtained using the NAT bacterial bioassay. The bacterial plate system responded to antibiotics at concentrations in the mu g L-1 and lower mg L-1 range and, moreover, each plate proved to be specifically sensitive to the antibiotics group it was designed for. It is concluded that the NAT bioassay adapted for water exposure is a sensitive test to determine the presence of antibiotics in water. The ability of this test to distinguish five major antibiotic groups is a very strong additional value.
    Occurrence of xenobiotics in gray water and removal in three biological treatment systems
    Hernandez Leal, L. ; Vieno, N. ; Temmink, B.G. ; Zeeman, G. ; Buisman, C.J.N. - \ 2010
    Environmental Science and Technology 44 (2010)17. - ISSN 0013-936X - p. 6835 - 6842.
    personal-care products - tandem mass-spectrometry - solid-phase extraction - waste-water - uv filters - aquatic environment - polycyclic musks - in-vitro - estrogenic activity - treatment plants
    Eighteen selected xenobiotics related to personal care and household chemicals (UV-filters, fragrances, preservatives, biocides, surfactants) were measured in gray water from 32 houses and in effluents of three different biological treatment systems (aerobic, anaerobic, and combined anaerobic + aerobic). All selected xenobiotics were detected in gray water samples in the low µg L-1 range. Generally, lower concentrations were measured after biological treatment and removal efficiencies were higher under aerobic conditions than under anaerobic conditions. However, most of the xenobiotics were still detected in biologically treated gray water. The most persistent compounds were the fragrance tonalide and the UV-filters 2-phenyl-5-benzimidazolesulfonic acid and ethylhexyl methoxycinnamate. Estimated estrogenic potential of the effluent ranged between 0.07 and 0.72 ng L-1 of 17ß-estradiol equivalents. Depending on the application of the effluent and its environmental risk, physical-chemical processes might be required to increase the removal efficiency of these compounds from gray water
    Reduction of protein adsorption on silica and polysulfone surfaces coated with complex coacervate core micelles with poly(vinyl alcohol) as a neutral brush forming block
    Brzozowska, A.M. ; Zhang, Q. ; Keizer, A. de; Norde, W. ; Cohen Stuart, M.A. - \ 2010
    Colloids and Surfaces. A: Physicochemical and Engineering Aspects 368 (2010)1-3. - ISSN 0927-7757 - p. 96 - 104.
    bovine serum-albumin - polyelectrolyte multilayers - ultrafiltration membranes - poly(ethylene glycol) - polyvinyl pyridine - aqueous-solution - assembled monolayers - aquatic environment - organic pollutants - polymeric micelles
    We have studied the formation and stability of complex coacervate core micelles (C3Ms) in solution, and the influence of C3M coatings on the adsorption of the proteins ß-lactoglobulin (ß-lac), bovine serum albumin (BSA), and lysozyme (Lsz) on silica and polysulfone surfaces. The C3Ms consist of a block copolymer PAA50-65-b-PVA445 (poly(acrylic acid)-b-poly(vinyl alcohol)), with a neutral PVA block, and the positively charged homopolymers: P2MVPI (poly(N-methyl 2-vinyl pyridinium iodide), or PAH·HCl (poly(allylamine hydrochloride)). In solution at pH 7 these micelles disintegrate if the salt concentration exceeds 100 mM NaCl. Adsorption of C3Ms and proteins was studied by fixed angle optical reflectometry at salt concentrations ranging from 1 to 50 mM NaCl. C3M consisting of PAH·HCl strongly suppresses protein adsorption on silica, also at low salt concentration. However, at high salt concentrations it enhances adsorption of BSA on hydrophobic polysulfone, probably due to the formation of complexes between BSA and PAH·HCl. Much smaller reduction of protein adsorption on silica and polysulfone was obtained by C3Ms consisting of P2MVPI.. In this case the effectiveness of the coating strongly depends on the type of protein. On polysulfone at 50 mM NaCl we have observed only reduction of Lsz adsorption whereas adsorption of the negatively charged proteins is enhanced rather than reduced by the coating. We relate the results obtained for C3M with P2MVPI to the low density of the PVA chains on the surfaces, partial segregation of polymer chains within coacervate layer, and penetration of the adsorbed layer by the proteins.
    Verkennend onderzoek naar blauwalgengroei in de woonomgeving : blauwalgen in stadswater
    Lürling, M.F.L.L.W. ; Oosterhout, J.F.X. ; Beekman-Lukassen, W.D. ; Dam, H. van - \ 2010
    Amersfoort : Stowa (Rapport / STOWA 2010 20) - ISBN 9789057734830 - 57
    oppervlaktewater - plassen - stedelijke gebieden - aquatisch milieu - cyanobacteriën - monitoring - inventarisaties - kwantitatieve analyse - fluorescentie - oppervlaktewaterkwaliteit - noord-brabant - gelderland - surface water - ponds - urban areas - aquatic environment - cyanobacteria - monitoring - inventories - quantitative analysis - fluorescence - surface water quality - noord-brabant - gelderland
    De leerstoelgroep Aquatische Ecologie en Waterkwaliteitsbeheer van Wageningen University is in 2006 begonnen met een inventarisatie van cyanobacteriënbloei in stedelijk water. De hoeveelheid cyanobacteriën, de soortensamenstelling, het voorkomen van drijflagen, de hoeveelheid gifstoffen en een aantal milieuvariabelen werden in kaart gebracht. Om een eerste indruk te verkrijgen van de cyanobacteriënbloei in oppervlaktewater in de woonomgeving, is in de zomer van 2006 (juli, augustus) een kleine selectie van 50 verschillende stadswateren in Noord-Brabant en Gelderland bemonsterd. Twee vijvers zijn gedurende 2006 intensiever bemonsterd om een indruk te verkrijgen van het verloop van de cyanobacteriënbloei in deze vijvers. De cyanobacteriën werden gekwantificeerd en onderscheiden van eukaryote algen met behulp van in vivo chlorofyl-a fluorescentie.
    Linking Aquatic Exposure and Effects: Risk Assessment of Pesticides
    Brock, T.C.M. ; Alix, A. ; Brown, C.D. ; Capri, E. ; Gottesburen, E. - \ 2010
    Boca Raton, London, New York : SETAC Press & CRC Press, Taylor & Francis Group - ISBN 9781439813478 - 440
    pesticiden - risicoschatting - blootstelling - aquatisch milieu - toxicologie - ecotoxicologie - pesticides - risk assessment - exposure - aquatic environment - toxicology - ecotoxicology
    Time-variable exposure profiles of pesticides are more often the rule than exception in the surface waters of agricultural landscapes. There is, therefore, a need to adequately address the uncertainties arising from time-variable exposure profiles in the aquatic risk assessment procedure for pesticides. This book provides guidance and recommendations for linking aquatic exposure and ecotoxicological effects in the environmental assessment of agricultural pesticides. International scientists share their expertise in aquatic exposure assessment, aquatic ecotoxicology, and the risk assessment and management of plant protection products. The book incorporates the tools and approaches currently available for assessing the environmental risks of time-variable exposure profiles of pesticides. It also discusses the science behind these techniques.
    Resultaten van het Rijkswaterstaat JAMP 2009 monitoringsprogramma van milieukritsiche stoffen in mosselen
    Hoek-van Nieuwenhuizen, M. van - \ 2010
    IJmuiden : IMARES (Rapport / Wageningen IMARES nr. C040/10) - 11
    mossels - aquatisch milieu - bemonsteren - aquacultuur en milieu - milieu-analyse - milieumonitoring - mussels - aquatic environment - sampling - aquaculture and environment - environmental analysis - environmental monitoring
    In opdracht van Rijkswaterstaat zijn door Wageningen IMARES werkzaamheden uitgevoerd in het kader van het Joint Assessment and Monitoring Program van de OSPARCOM. De werkzaamheden bestonden uit analyse van milieukritische stoffen in mosselen en zijn dit jaar (2009) volgens protocol uitgevoerd. Ook dit jaar was een gebrek aan grote mosselen. Zowel in de Westerschelde als in de Eems Dollard is de grootste lengteklasse (57-70 mm) in het geheel niet aangetroffen. Voor deze lengteklasse zijn dan ook geen resultaten voor beide locaties vermeld in dit rapport. Van lengteklasse 1 en 4 van de mosselen van de Eems Dollard konden, vanwege de geringe hoeveelheid monstermateriaal (resp. slechts 67 en 71 mosselen), niet alle gehalten bepaald en gerapporteerd worden. De resultaten van deze opdracht zijn in tabelvorm als bijlagen achter in dit rapport bijgevoegd. Alle resultaten voldoen aan de kwaliteitsborging.
    Behoud middelen voor de aardbeienteelt
    Rovers, J.A.J.M. - \ 2010
    Lelystad : PPO AGV
    fragaria ananassa - aardbeien - pesticiden - milieubeheer - aquatisch milieu - fytosanitaire maatregelen - landbouw en milieu - milieumonitoring - fragaria ananassa - strawberries - pesticides - environmental management - aquatic environment - phytosanitary measures - agriculture and environment - environmental monitoring
    Uit een screening van het waterschap Brabantse Delta bleek dat regelmatig MTR-norm wordt overschreden. Twee middelen hiervan worden regelmatig gebruikt in de aardbeienteelt: metolachloor S (Dual Gold) en iprodion (Rovral). Reden om via een gezamenlijk initiatief van Brabantse Delta, de regionale Agrodis-leden, ZLTO, enkele Nefytoleden en LTO-groeiservice aan oplossingen te werken. Er worden tips gegeven aan ondernemers om emissie te voorkomen.
    Aquatic ecosystems in hot water : effects of climate on the functioning of shallow lakes
    Kosten, S. - \ 2010
    Wageningen University. Promotor(en): Marten Scheffer, co-promotor(en): Egbert van Nes. - S.l. : s.n. - ISBN 9789085856016 - 160
    aquatisch milieu - ecologie - meren - klimaatverandering - waterplanten - fytoplankton - biomassa - kooldioxide - voedingsstoffenbeschikbaarheid - klimaatfactoren - aquatische ecosystemen - aquatische ecologie - aquatic environment - ecology - lakes - climatic change - aquatic plants - phytoplankton - biomass - carbon dioxide - nutrient availability - climatic factors - aquatic ecosystems - aquatic ecology - cum laude
    cum laude graduation (with distinction) There is concern that a warmer climate may boost carbon emissions from lakes and promote the chance that they lose their vegetation and become dominated by phytoplankton or cyanobacteria. However, these hypotheses have been difficult to evaluate due to the scarcity of relevant field data. To explore potential climate effects we sampled 83 lakes along a latitudinal gradient of more than 6000 km ranging from Rio Grande do Norte in Brazil to the South of Argentina (5-55 oS). The lakes were selected so as to be as similar as possible in morphology and altitude while varying as much as possible in trophic state within regions. All lakes were sampled once during summer (subtropical, temperate and tundra lakes) or during the dry season (tropical lakes) between November 2004 and March 2006 by the same team. In the first chapters I address the question how climate might affect the chances for shallow lakes to be dominated by submerged plants. It has been shown that temperate lakes tend to have two contrasting states over a range of conditions: a clear state dominated by aquatic vegetation or a turbid state. The turbid state is typically dominated by phytoplankton and often characterized by poorer water quality than the clear state. The backbone of the theory explaining this pattern is a supposed positive feedback of submerged vegetation on water clarity: vegetation enhances water clarity and clearer water, in turn, promotes vegetation growth. The theory furthermore asserts that submerged vegetation coverage diminishes when nutrient concentrations increase until a critical point at which the entire vegetation disappears due to light limitation. Both aspects of the alternative state theory have been well studied in temperate shallow lakes, but the validity of the theory for warmer lakes has been questioned. In chapter 2 a graphical model is used to show how climate effects on different mechanisms assumed in the theory may affect the general predictions. An analysis of our data presented in chapter 4 reveals that submerged vegetation has similar overall effects on water clarity across our climatic gradient. Nonetheless, the results hint at differences in the underlying mechanisms between climate zones. For example, the data suggest that the positive effect of vegetation on top-down control of phytoplankton by zooplankton is lost at high densities of fish that are often found in warmer regions. The main factor explaining differences in the water clearing effect of vegetation among lakes in our data set was the concentration of humic substances. In lakes with a high concentration of humic substances vegetation did not enhance the water clarity.
    Effects of climate on size structure and functioning of aquatic food webs
    Lacerot, G. - \ 2010
    Wageningen University. Promotor(en): Marten Scheffer, co-promotor(en): Miguel Lurling. - [S.l. : S.n. - ISBN 9789085856160 - 98
    aquatisch milieu - voedselwebben - klimaatfactoren - vissen - zoöplankton - lichaamsafmetingen - modellen - meren - zuid-amerika - aquatische ecologie - aquatic environment - food webs - climatic factors - fishes - zooplankton - body measurements - models - lakes - south america - aquatic ecology
    In aquatic food webs, the role of body size is notoriously strong. It is also well known that temperature has an effect on body size. For instance, Bergmann’s rule states that body size increases from warm to cold climates. This thesis addresses the question how climate shapes the size structure of fish and zooplankton communities, and how this affects the strength of the trophic cascade from fish to plankton. I combine three different approaches: a space-for-time substitution study of data from the 83 shallow lakes distributed along a latitudinal gradient in South America, simple mathematical models to explore climate effects on the dynamics of trophic interactions, and an experimental analysis of trophic interactions using outdoor mesocosms.
    Hormoonverstoring in oppervlaktewater; waargenomen en veronderstelde effecten in de natuur
    Lahr, J. ; Lange, H.J. de - \ 2009
    Utrecht : Stowa (Rapport / STOWA 2009 38) - ISBN 9789057734588 - 27
    hormonen - waterverontreiniging - oppervlaktewater - aquatisch milieu - waterorganismen - effecten - nadelige gevolgen - oestrogenen - fauna - toxicologie - hormoonverstoorders - aquatische ecosystemen - ecotoxicologie - hormones - water pollution - surface water - aquatic environment - aquatic organisms - effects - adverse effects - oestrogens - fauna - toxicology - endocrine disruptors - aquatic ecosystems - ecotoxicology
    In laboratoria wordt het nodige onderzoek verricht naar de hormonale, of hormoonverstorende werking van een groot aantal stoffen. Van een aantal van deze stoffen is inmiddels aangetoond dat ze in risicovolle concentraties voorkomen in het watermilieu. Maar het is vaak niet bekend wat de daadwerkelijke, waarneembare effecten van deze hormoonverstorende stoffen zijn op (aquatische) organismen. Bij een aantal diersoorten is aangetoond dat de verhouding tussen het aantal mannetjes en vrouwtjes niet meer gelijk is en tevens dat er soms geslachtsverandering optreedt. Dit rapport vat samen wat er op dit ogenblik bekend is over de hormoonverstorende effecten van stoffen op aquatische organismen. Onderzoekers onderscheidden: schelpen en slakken, Kreeftachtigen en insecten, Vissen; Amfibieën; Vogels en zoogdieren (otters)
    Effecten van piekafvoeren op kokerjuffers in laaglandbeken
    Didderen, K. ; Dekkers, T.B.M. ; Verdonschot, P.F.M. - \ 2009
    H2O : tijdschrift voor watervoorziening en afvalwaterbehandeling 42 (2009)23. - ISSN 0166-8439 - p. 33 - 35.
    waterlopen - neerslag - afvoer - aquatisch milieu - trichoptera - ecologische verstoring - macrofauna - aquatische ecologie - streams - precipitation - discharge - aquatic environment - trichoptera - ecological disturbance - macrofauna - aquatic ecology
    De verwachting is dat neerslagextremen door de opwarming van de aarde vaker zullen gaan voorkomen. Dat zal leiden tot een toename in de omvang en frequentie van piekafvoeren. De vraag is wat de effecten zijn van dergelijke weersextremen op organismen in laaglandbeken. Daarom is in het kader van het Europese project Euro-limpacs onderzocht wat de effecten van piekafvoeren zijn op het gedrag en de habitatvoorkeur van kokerjuffers. Uit het onderzoek blijkt dat bij verstoring drift toeneemt en soorten specifiek gedrag vertonen. Zandtransport verstoort alle soorten kokerjuffers. Bij herinrichting van beken en bij beken waarvan de hydrologie en morfologie niet op orde zijn, zou zandtransport daarom moeten worden voorkomen
    The aquatic ecotoxicology of the synthetic pyrethroids: from laboratory to landscape
    Maund, S.J. - \ 2009
    Wageningen University. Promotor(en): Paul van den Brink, co-promotor(en): Theo Brock. - [S.l. : S.n. - ISBN 9789085855002 - 188
    pesticiden - toxiciteit - pyrethroïden - aquatisch milieu - risicoschatting - ecotoxicologie - aquatische ecosystemen - pesticides - toxicity - pyrethroids - aquatic environment - risk assessment - ecotoxicology - aquatic ecosystems
    Synthetische pyrethroïden (SPs) hebben voor een doorbraak in de bestrijding van insectplagen gezorgd door hun breed-spectrum werkzaamheid bij lage doseringen, terwijl ze een relatief lage toxiciteit hebben voor zoogdieren. Bezorgdheid is gerezen omtrent de hoge toxiciteit van SPs voor aquatische organismen in laboratoriumstudies, met name voor vissen en aquatische geleedpotigen. Als gevolg van haar zeer lipofiele eigenschappen zal een groot deel van het pyrethroïde snel uit de waterfase aan organische stof in het sediment gebonden worden, waardoor de blootstelling voor de organismen in de water-kolom relatief laag zal zijn. Het is eerder aangetoond dat de door sorptie veroorzaakte verlaging van de blootstelling de effecten op aquatische organismen onder veldomstandigheden vermindert.
    Verkenning van de steekmuggen- en knuttenproblematiek bij klimaatverandering en vernatting
    Verdonschot, P.F.M. - \ 2009
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1856) - 75
    aquatisch milieu - culicidae - ceratopogonidae - habitats - wetlands - graslanden - klimaatverandering - arbovirussen - ziekten overgebracht door muskieten - geïntroduceerde soorten - aquatische ecosystemen - aquatic environment - culicidae - ceratopogonidae - habitats - wetlands - grasslands - climatic change - arboviruses - mosquito-borne diseases - introduced species - aquatic ecosystems
    Steekmuggen ontwikkelen zich vooral talrijk in moerassen, plas-dras situaties (al dan niet oever) en zeer tijdelijke milieus. Knutten ontwikkelen zich vooral in natte graslanden. Voor beide groepen zijn de factoren permanentie, dynamiek en temperatuur cruciaal. Een verhoogde voedselrijkdom draagt extra aan de ontwikkeling van deze dieren bij. Dit rapport geeft een overzicht van bestaande kennis en een risicosleutel waarmee het risico op ‘overlast’ door steekmuggen en knutten per gebiedstype kwalitatief in beeld kan worden gebracht. In het rapport worden achtereenvolgens de huidige situatie, de effecten van internationalisering en globalisering, de klimaatverandering en de effecten van de implementatie van de vernattingsopgaven beschreven in het licht van de reeds aanwezige soorten steekmuggen en knutten en met het oog op eventuele nieuwkomers
    De risico's van geneesmiddelen in het aquatisch milieu
    Rademaker, W. ; Lange, H.J. de - \ 2009
    H2O : tijdschrift voor watervoorziening en afvalwaterbehandeling 42 (2009)5. - ISSN 0166-8439 - p. 29 - 32.
    waterkwaliteit - waterverontreiniging - oppervlaktewater - geneesmiddelen - risicoschatting - aquatisch milieu - nederland - aquatische toxicologie - ecotoxicologie - water quality - water pollution - surface water - drugs - risk assessment - aquatic environment - netherlands - aquatic toxicology - ecotoxicology
    In een literatuurstudie zijn de effecten en risico’s van een vijftal humane geneesmiddelen op het aquatisch milieu onderzocht. Het gaat om geneesmiddelen die frequent in Nederlandse oppervlaktewateren zijn gedetecteerd: carbamazepine, diclofenac, erytromycine, metoprolol en sulfamethoxazol. Vier van deze vijf geneesmiddelen vormen een risico voor het aquatisch milieu. Het Europese Parlement probeert risicovolle geneesmiddelen op de prioritaire stoffenlijst van de Kaderrichtlijn Water te krijgen. Hierdoor zal de farmaceutische industrie gestimuleerd worden om geneesmiddelen milieuvriendelijker te maken. Tevens zullen overheden en andere partijen aangespoord worden om maatregelen voor afvalwaterzuivering en verantwoord geneesmiddelgebruik te ontwikkelen
    Guidelines for the study of the epibenthos of subtidal environments
    Rees, H.L. ; Bergman, M.J.N. ; Birchenough, S.N.R. ; Borja, A. ; Boois, I.J. de - \ 2009
    Copenhagen : International Council for the Exploration of the Sea (ICES techniques in marine environmental sciences No. 42) - 90
    benthos - aquatische gemeenschappen - kustgebieden - getijden - aquatisch milieu - methodologie - benthos - aquatic communities - coastal areas - tides - aquatic environment - methodology
    These Guidelines for the Study of the Epibenthos of Subtidal Environments document a range of sampling gears and procedures for epibenthos studies that meet a variety of needs. The importance of adopting consistent sampling and analytical practices is highlighted. Emphasis is placed on ship‐based techniques for surveys of coastal and offshore shelf environments, but diver‐assisted surveys are also considered.
    Dispersie van macrofauna door duikers : resultaten van een labexperiment
    Didderen, K. ; Snoek, R.C. ; Verdonschot, P.F.M. - \ 2008
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1746) - 45
    fauna - dispersie - aquatisch milieu - herstel - oppervlaktewater - barrières - verspreiding - macrofauna - aquatische ecologie - fauna - dispersion - aquatic environment - rehabilitation - surface water - barriers - dispersal - macrofauna - aquatic ecology
    Na herstelmaatregelen blijft ecologisch herstel van oppervlaktewateren vaak uit. Een mogelijke oorzaak ligt in de capaciteit van de soorten om de afstand naar een hersteld oppervlaktewater te overbruggen. Om te onderzoeken welke factoren barrières opwerpen voor dispersie van macrofauna, is de verspreiding van organismen in dit onderzoek experimenteel onderzocht. Een veldsituatie van twee wateren verbonden door een duiker is nagebootst in het laboratorium. In totaal zijn zes verschillende type barrières onderzocht voor drie verschillende bewegings¬groepen. Uit het onderzoek komen enkele directe en indirecte barrières voor de verspreiding van verschillende bewegingsgroepen naar voren. Bij het uitvoeren van herstelmaatregelen kan rekening gehouden worden met deze bevindingen en de aangewezen barrières zouden verwijderd kunnen worden, opdat aquatische organismen zich sneller kunnen verspreiden.
    Development guide for Member States' reports : annex : Status and trends of aquatic environment and agricultural practice
    Willemen, J.P.M. - \ 2008
    Brussel : Europese Commissie (Nitrates Directive 91/676/CEE) - 49
    nitraten - nitraatreductie - aquatisch milieu - landbouw - recht - europese unie - waterkwaliteit - Nederland - nitrates - nitrate reduction - water quality - aquatic environment - agriculture - law - european union - Netherlands
    The purpose of this document is to support countries in reporting good quality data. This document contains detailed specifications in a structured format for the geographical information (part 1) and summary tables (part 2) on water quality. The summary tables can help to summarize water quality data in the Member States at national level. Furthermore the tables can help as a control of the results once a (geo) database has been compiled.
    IPOP zee- en kustzones : duurzaam gebruik en klimaatbestendige inrichting
    Lindeboom, Han - \ 2008
    coastal areas - regional planning - land use planning - projects - innovations - marine areas - aquatic environment - environmental protection - climatic factors - sustainable development
    Validatie van ecotopenkaarten van de rijkswateren
    Knotters, M. ; Brus, D.J. ; Heidema, A.H. - \ 2008
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1656) - 47
    aquatisch milieu - ecologie - kaarten - nauwkeurigheid - bemonsteren - gegevens verzamelen - gegevensanalyse - modellen - statistiek - aquatische ecologie - ijsselmeer - volkerak-zoommeer - rijn - maas - aquatic environment - ecology - maps - accuracy - sampling - data collection - data analysis - models - statistics - aquatic ecology - lake ijssel - volkerak-zoommeer - river rhine - river meuse
    Dit rapport behandelt de kaartzuiverheid en classificatiefouten met betrekking tot gegevens over IJsselmeer, Volkerak-Zoommeer, Rijntakken en Maas. Meer specifiek die van de Rijn- Maasmonding. Die kaartzuiverheid van de ecotopenkaarten van de rijkswateren moet door middel van validatie worden vastgesteld. De ecotopenkaart van de Rijn-Maasmonding is gevalideerd op basis van een kanssteekproef. Dit heeft als voordeel dat de nauwkeurigheid van de geschatte kaartzuiverheid zonder modelveronderstellingen kan worden berekend. De nauwkeurigheid van de geschatte kaartzuiverheden wordt bepaald door het aantal en de ruimtelijke spreiding van de steekproeflocaties
    Resultaten vaan het Rijkswaterstaat JAMP 2007 monitoringsprogramma van milieukritische stoffen in mosselen
    Hoek-van Nieuwenhuizen, M. van - \ 2008
    IJmuiden : IMARES (Rapport / Wageningen IMARES nr. C006/08) - 11
    mossels - mosselteelt - analyse - aquatisch milieu - verontreiniging - aquacultuur en milieu - milieu-analyse - mussels - mussel culture - analysis - aquatic environment - pollution - aquaculture and environment - environmental analysis
    In opdracht van Rijkswaterstaat zijn door Wageningen IMARES werkzaamheden uitgevoerd in het kader van het Joint Assessment and Monitoring Program van de OSPARCOM. De werkzaamheden bestonden uit analyse van milieukritische stoffen in mosselen en zijn dit jaar (2007) volgens protocol uitgevoerd. Ook dit jaar was een gebrek aan grote mosselen.
    Ecologische ontwikkeling in een voor menselijke activiteiten gesloten gebied in de Nederlandse Waddenzee: Tussenrapportage 1 jaar na sluiting (december 2005 - najaar 2006)
    Fey-Hofstede, F.E. ; Dankers, N.M.J.A. ; Meijboom, A. ; Leeuwen, P.W. van; Verdaat, J.P. ; Jong, M.L. de; Dijkman, E.M. ; Cremer, J.S.M. - \ 2007
    Texel : IMARES (Rapport / Wageningen IMARES nr. C070/07) - 73
    aquatisch milieu - ecologie - ontwikkeling - natuurreservaten - nederland - waddenzee - aquatische ecologie - aquatische ecosystemen - wadden - groningen - aquatic environment - ecology - development - nature reserves - netherlands - wadden sea - aquatic ecology - aquatic ecosystems - tidal flats - groningen
    De Nederlandse regering heeft in 2005 een referentiegebied in de Waddenzee ingesteld, waarbinnen geen exploitaties en verstorende activiteiten mogen plaatsvinden. Feitelijk bevindt dat gebied zich ten zuiden van Rottum, waar de schelpenvisserij al tien jaar verboden is. Het project Referentiegebied Rottum richt zich op de ontwikkeling van de benthische mariene fauna. Ook wordt aandacht besteed aan mosselbanken, de zeehondenpopulatie en vogelvoorkomens. In dit rapport de gegevens na één jaar sluiting
    Levensstrategieën van exoten in Nederlandse binnenwateren : een verkennende studie
    Paulissen, M.P.C.P. ; Verdonschot, P.F.M. - \ 2007
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1496) - 117
    invasies - soorten - zoetwaterecologie - aquatisch milieu - monitoring - nederland - aquatische ecosystemen - binnenwateren - invasions - species - freshwater ecology - aquatic environment - monitoring - netherlands - aquatic ecosystems - inland waters
    Natuur- en waterbeheerders zouden de presentie en abundantie van reeds aanwezige en nieuw gesignaleerde aquatische exoten systematisch moeten gaan monitoren ingepast in de reguliere meetnetten van waterbeheerders, waarbij regelmatig trendanalyses worden uitgevoerd. Hierdoor kan het (potentiële) binnendringen van invasieve uitheemse soorten vroegtijdig worden gesignaleerd. Dit verkleint de kans op kostbare ingrepen achteraf om economische of ecologische schade te herstellen. Op basis van literatuuronderzoek is een voor de praktijk werkbare definitie van de term exoot opgesteld. Een exoot is een soort (of ondersoort) die door toedoen van menselijk handelen, in brede zin, buiten zijn natuurlijke areaal voorkomt én die zijn nieuwe leefgebied niet op eigen kracht had kunnen bereiken op een (menselijke) tijdsschaal van tientallen tot enkele honderden jaren. Onderscheid is verder gemaakt tussen invasieve en niet-invasieve exoten en het belang van verspreidingsstatus en vectortype is aangegeven. Er is een exotenlijst voor het zoete water in Nederland met betrekking tot de organismegroepen: macrofyten, macrofauna en vissen opgesteld
    Didderen, K. ; Verdonschot, P.F.M. - \ 2007
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1468) - 90
    waterbeheer - ruimtelijke ordening - aquatisch milieu - ecologie - oppervlaktewater - grondwater - nederland - aquatische ecosystemen - water management - physical planning - aquatic environment - ecology - surface water - groundwater - netherlands - aquatic ecosystems
    Het Waternood-instrumenatrium is een hulpmiddel bij de waterhuishoudkundige herinrichting van een gebied. Met behulp van het instrumentarium kunnen verschillende scenario¿s worden vergeleken. Dit rapport verschijnt als laatste deel in de reeks `Naar een doelbenadering Aquatische natuur in Waternood¿. In de huidige versie van het computerprogramma Waternood-DAN dat in dit rapport beschreven is, kunnen wateren toegedeeld worden aan een watertype van een van de drie typologieën, Aquatisch Supplement (AS), Natuurdoel type (NDT) en Kaderrichtlijn Water (KRW). Na het invoeren van abiotische parameters kan de abiotische doelrealisatie worden gemeten als een percentage. Daarnaast kan middels het invoeren van monsters een type- en soortgroep afhankelijke biotische doelrealisatie worden bepaald. Ten slotte kunnen factoren die niet optimaal zijn afgeleid worden uit de aanwezigheid van stressindicatoren. Dit inzicht in het functioneren, kan de waterbeheerder helpen bij de keuze tussen verschillende scenario's bij het vinden van de beste grondgebruik- en waterfuncties bij een specifiek waterhuishoudkundige regime.
    Draagkracht en exoten in de Waddenzee
    Brinkman, A.G. ; Jansen, J.M. - \ 2007
    Den Burg / Yerseke : IMARES (Rapport / Wageningen IMARES nr. C073/07) - 34
    biocenose - biotopen - aquatisch milieu - biomassa productie - ecologisch evenwicht - draagkracht - populatiedichtheid - schaaldieren - kokkels - mossels - oesters - ensis - diervoeding - vogels - watervogels - waadvogels - waddenzee - biocoenosis - biotopes - aquatic environment - biomass production - ecological balance - carrying capacity - population density - shellfish - clams - mussels - oysters - ensis - animal nutrition - birds - waterfowl - waders - wadden sea
    In het kader van het Nationaal Programma voor Zee- en Kustonderzoek is inzicht gewenst in de draagkracht van het gebied. In dit kader is gekeken wat de verwachte toename van exoten binnen het Waddensysteem is. Het betreft hier de Japanse oester en de Amerikaanse zwaardschede
    Klimaatverandering en aquatische biodiversiteit. 1 literatuurstudie naar temperatuur
    Verdonschot, R.C.M. ; Lange, H.J. de; Verdonschot, P.F.M. ; Besse, A.A. - \ 2007
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1451) - 127
    klimaatverandering - soortendiversiteit - aquatisch milieu - temperatuur - vissen - algen - ecosystemen - aquatische gemeenschappen - macrofauna - aquatische ecosystemen - climatic change - species diversity - aquatic environment - temperature - fishes - algae - ecosystems - aquatic communities - macrofauna - aquatic ecosystems
    Het doel van deze literatuurstudie is het onderzoeken hoe temperatuursverandering de soortensamenstelling en het functioneren van aquatische ecosystemen beïnvloedt, op welke aspecten temperatuur ingrijpt in de keten ‘atmosfeer-oppervlaktewater-organismen’ en wat daarvan de gevolgen zijn. Het rapport geeft inzicht in de beschikbare kennis over de fysische processen die optreden in de atmosfeer en bij de interactie tussen atmosfeer en water
    The ecological status of European rivers. Evaluation and intercalibration of assessment methods. Developments in Hydrobiology 188
    Furse, M.T. ; Hering, D. ; Brabec, K. ; Buffagni, A. ; Sandin, L. ; Verdonschot, P.F.M. - \ 2006
    Dordrecht : Springer - ISBN 9781402051609 - 555 p.
    ecology - rivers - aquatic environment - europe - aquatic ecology - water framework directive
    De productie van reststromen door de Nederlandse visteelt
    Schram, E. ; Sereti, V. ; Buisonjé, F.E. de; Ellen, H.H. ; Mheen, H.W. van der - \ 2006
    IJmuiden : IMARES (Rapport / Wageningen IMARES nr. C015/06) - 93
    visteelt - aquacultuur - aquatisch milieu - milieu - aangepaste technologie - afvalwater - milieu-analyse - fish culture - aquaculture - aquatic environment - environment - appropriate technology - waste water - environmental analysis
    In opdracht van het ministerie van LNV is onderzoek verricht naar de productie van reststromen door de Nederlandse visteelt en de beschikbaarheid van technische maatregelen om de productie van reststromen te beperken en te beheersen. Het belangrijkste doel van de studie was te onderzoeken of een groeiende Nederlandse visteeltproductie leidt tot een nieuw milieuprobleem. De resultaten worden in deze publicatie beschreven
    Integrated ecosystem assessment of wetlands in the in the Northern Territory: a tool for NRM : a pilot case study in the Daly River, Mary River and East Alligator River catchments
    Ypma, O. ; Zylstra, M. ; Verschuuren, B. ; Groot, R.S. de; Bachet, S. ; Mabire, C. ; Shrestha, P. - \ 2006
    Wageningen [etc.] : Wageningen University [etc.] - 38
    wetlands - aquatisch milieu - australië - waterbeheer - natuurbescherming - ecologie - wetlands - aquatic environment - australia - water management - nature conservation - ecology
    Een overzicht van de belangrijkste onderzoeksresultaten van zes MSC Thesis als onderdeel van een onderzoek naar de sociale-economische waarden van wetlands in Noord-Australië. Deze waarden zijn geplaatst tegen de achtergrond van tegengestelde belangen en relevante politieke belangen
    Voorkomen van intersex bij Littorina littorea langs de Nederlandse kust 2006
    Jol, J.G. ; Poelman, M. - \ 2006
    IJmuiden : IMARES (Rapport C060/06) - 8
    aquatisch milieu - littorina littorea - analyse - analytische methoden - ecotoxicologie - aquacultuur en milieu - aquatische toxicologie - aquatic environment - littorina littorea - analysis - analytical methods - ecotoxicology - aquaculture and environment - aquatic toxicology
    In de periode van 20 juni 2006 tot 27 juni 2006 heeft IMARES op zeven locaties alikruiken verzameld. Op iedere locatie zijn alikruiken verzameld voor de analyse van 40 alikruiken op intersex en voor de chemische analyse van alikruiken op organotin verbindingen. In tegenstelling tot eerdere waarnemingen werd op geen enkele locatie intersex geconstateerd.
    Vissen in poldersloten: de invloed van baggeren in "dichte" en open sloten op vissen en amfibieën
    Ottburg, F.G.W.A. ; Jong, T. de - \ 2006
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1349) - 48
    sloten - baggeren - slootkanten - vissen - aquatisch milieu - polders - biodiversiteit - aquatische ecosystemen - agrarisch natuurbeheer - agrobiodiversiteit - zuid-holland - ditches - dredging - ditch banks - fishes - aquatic environment - polders - biodiversity - aquatic ecosystems - agri-environment schemes - agro-biodiversity - zuid-holland
    Er is weinig bekend over de invloed van baggeren op vissen en amfibieën in sloten. Dit onderzoek richt zich op een vergelijking tussen `dichte¿ en open sloten, waarin gebaggerd wordt met een baggerspuit. De verkregen inzichten kunnen bijdragen aan doelstellingen van beleidsvelden als habitatrichtlijn, Kader Richtlijn Water en groen-blauwe dooradering. `Dichte¿ sloten staan door middel van een duikerbuis van maximaal 40 centimeter doorsnede in verbinding met het overige oppervlakte water. Open sloten staan in directe verbinding met andere sloten en weteringen. Het onderzoek is uitgevoerd in een polder gebied rond Driebruggen in de provincie Zuid-Holland. De bemonsteringen zijn voornamelijk door middel van elektrisch vissen uitgevoerd. Dit onderzoek geeft ecologische inzichten voor vissen en amfibieën weer en mondt tevens uit in praktische aanbevelingen m.b.t. duikerbuizen om zo sloten beter bereikbaar te maken voor vissen
    Rapport Inpassing Visserijactiviteiten Compensatiegebied MV2
    Rijnsdorp, A.D. ; Stralen, M.R. van; Baars, J.M.D.D. ; Hal, R. van; Jansen, H.M. ; Leopold, M.F. ; Schippers, P. ; Winter, H.V. - \ 2006
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES C047/06) - 123
    visserij - vis vangen - nadelige gevolgen - aquatische ecosystemen - aquatisch milieu - boomkorvisserij - vismethoden - voordelta - natuurwaarde - fisheries - fishing - adverse effects - aquatic ecosystems - aquatic environment - beam trawling - fishing methods - voordelta - natural value
    Bij de aanleg van de 2e Maasvlakte gaat een oppervlakte ca 2000 ha aan zeehabitat (type 1110) dat onder de Vogel en Habitat Richtlijn valt verloren. Dit verlies moet worden gecompenseerd door een 10% kwaliteitsverbetering van de natuurwaarden in een deel van de Voordelta in de vorm van een zeereservaat met een oppervlakte van ca 20.000 ha (10 x oppervlakte van landaanwinning). De kwaliteitsverbetering is uitgewerkt in een compensatieopgave voor bodemdieren, vissen en vogels. Uit een eerdere studie is gebleken dat de compensatieopgave ruimte biedt aan bepaalde vormen van visserij. In voorliggend rapport worden de effecten van de verschillende vormen van visserij gekwantificeerd, zodat het beleid een keuze kan maken welke visserijen in het zeereservaat kunnen worden ingepast. Omdat uit de eerdere studie bleek dat het onderscheid binnen de groep gesleepte vistuigen moet worden gezocht is bijzondere aandacht besteedt aan de kwantificering van de effecten van de visserijen met over de bodemgesleepte vistuigen (bodemtrawl). Omdat het gaat om een compensatie van het verlies aan natuurwaarden zoals die momenteel in het MV2- gebied aanwezig zijn is in deze studie is de bijdrage aan de compensatieopgave ingeschat ten opzichte van de huidige situatie en niet ten op zichte van de ongestoorde situatie
    Behavioural responses of Gammarus pulex (Crustacea, Amphipoda) to low concentrations of pharmaceuticals
    Lange, H.J. de; Noordoven, W. ; Murk, A.J. ; Lürling, M.F.L.L.W. ; Peeters, E.T.H.M. - \ 2006
    Aquatic Toxicology 78 (2006)3. - ISSN 0166-445X - p. 209 - 216.
    gammarus pulex - aquatisch milieu - geneesmiddelen - waterorganismen - geneesmiddelenresiduen - gedrag - oppervlaktewater - waterverontreiniging - ecotoxicologie - biologische monitoring - gammarus pulex - aquatic environment - drugs - aquatic organisms - drug residues - behaviour - surface water - water pollution - ecotoxicology - biomonitoring - serotonin reuptake inhibitors - sewage-treatment plants - released chemical cues - waste-water - impedance conversion - clofibric acid - surface waters - daphnia-magna - toxicity
    The continuous discharge of pharmaceuticals and personal care products into the environment results in a chronic exposure of aquatic organisms to these substances and their metabolites. As concentrations in surface waters are in the ng/L range, and sometimes in the low microg/L range, they are not likely to result in lethal toxicity. However, prolonged exposure to low concentrations of anthropogenic chemicals may lead to sublethal effects, including changes in behaviour. The aim of this study was to assess the effect of three pharmaceuticals, the antidepressant fluoxetine, the analgesic ibuprofen and the anti-epileptic carbamazepine, and one cationic surfactant, cetyltrimethylammonium bromide (CTAB), on the activity of the benthic invertebrate Gammarus pulex (Crustacea: Amphipoda: Gammaridae). We used the multispecies freshwater biomonitor to assess changes in activity of G. pulex in a quantitative manner. Exposure to low concentrations (10-100ng/L) of fluoxetine and ibuprofen resulted in a significant decrease in activity, whereas the activity of G. pulex at higher concentrations (1microg/L-1mg/L) was similar to the control. Response to carbamazepine showed a similar pattern, however, differences were not significant. The tested surfactant CTAB evoked a decrease in activity at increasing concentration. These behavioural effect concentrations were 10(4) to 10(7) times lower than previously reported LOECs and in the range of environmentally occurring concentrations. The potential consequences of this decreased activity for G. pulex population growth and benthic community structure and the exposure to mixtures of pharmaceuticals deserves further attention.
    Platform Groene grondstoffen, werkgroep 1: duurzame productie en ontwikkeling van biomassa, deelpad: Aquatische biomassa
    Reith, H. ; Steketee, J. ; Brandenburg, W.A. ; Sijtsma, L. - \ 2006
    Petten [etc.] : ECN [etc.] (ECN nota ) - 35
    biomassa - productie - aquatisch milieu - waterplanten - zeewieren - algen - energiebronnen - duurzaamheid (sustainability) - waterbeheer - zoutwaterlandbouw - aquatische biomassa - biobased economy - biomass - production - aquatic environment - aquatic plants - seaweeds - algae - energy sources - sustainability - water management - saline agriculture - aquatic biomass - biobased economy
    Het deelpad Aquatische Biomassa heeft een sterke internationale dimensie. Wereldwijd bestaat een groeiende belangstelling voor het aquatisch milieu (denk hierbij aan waterplanten, zoutwaterlandbouw, micro-algen en zeewieren) als leverancier van voedsel, grondstoffen en energie. Daarnaast is er grote aandacht voor watermanagement, met name gezien de problemen die zich aandienen t.a.v. de berging van regenwater en de beschikbaarheid van zoet water voor drinkwatervoorziening en de landbouw. In dit deelpad worden beide thema’s aan elkaar gekoppeld, zodat meerwaarde ontstaat voor duurzame ontwikkeling met een grote internationale uitstraling van biomassa voor grondstof- en energievoorziening
    The myth of communities; determining ecological quality of surface waters using macroinvertebrate community patterns; Alterra Scientific Contributions 17
    Nijboer, R.C. - \ 2006
    Radboud University Nijmegen. Promotor(en): Henk Siepel, co-promotor(en): Piet Verdonschot. - - 187
    oppervlaktewater - ongewervelde dieren - ecologie - aquatische gemeenschappen - aquatisch milieu - biodiversiteit - waterkwaliteit - gegevensanalyse - aquatische ecosystemen - surface water - invertebrates - ecology - aquatic communities - aquatic environment - biodiversity - water quality - data analysis - aquatic ecosystems
    Om de vragen van het natuur- en waterbeheer echt op te lossen, moeten we terug keren naar de praktijk van fundamenteel onderzoek om de ecologische kennis over soorten uit te breiden. Dit stelt Rebi Nijboer naar aanleiding van haar promotieonderzoek over de beoordeling van de ecologische kwaliteit van oppervlaktewateren op basis van de grotere weekdieren die dat water bevolken. Het blijkt dat de macrofaunasamenstelling in een water zich moeilijk laat beschrijven. Nijboer laat zien dat dergelijke analyses sterk bepaald worden door de gevolgde methode. Een monster is een steekproef en de soortensamenstelling verschilt per locatie en per seizoen. Bovendien is de soortensamenstelling niet alleen gerelateerd aan het milieu (vaak een aanname bij beoordelingssystemen), maar spelen toeval en interacties tussen soorten ook een rol. Voor een juiste interpretatie en gebruik van beoordelingssystemen is gebiedskennis nodig. Tevens moet men weten op welke manier een soort aan zijn omgeving is aangepast. Levensstrategieën (zoals verspreidingsmethode) kunnen hier inzicht in geven. Ook maakt Nijboer aannemelijk dat het voorkomen van zeldzame dieren meer zegt over de kwaliteit van een ecosysteem dan de aantallen algemene soorten
    Aquatic oligochaete biology IX; selected papers from the 9th symposium on aquatic oligochaeta, 6-10 October 2003 Wageningen, the Netherlands
    Verdonschot, P.F.M. ; Wang Hongzhe, ; Pinder, A. ; Nijboer, R.C. - \ 2006
    Dordrecht : Springer (Hydrobiologia vol. 564) - ISBN 9781402047817 - 222
    oligochaeta - aquatisch milieu - ecologie - oligochaeta - aquatic environment - ecology
    Check title to add to marked list
    << previous | next >>

    Show 20 50 100 records per page

    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.