Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Current refinement(s):

    Records 1 - 100 / 130

    • help
    • print

      Print search results

    • export

      Export search results

    Check title to add to marked list
    The steering role of plant-soil interactions in natural community dynamics and nature restoration
    Wubs, Engel Reinder Jasper - \ 2017
    Wageningen University. Promotor(en): W.H. Putten; T.M. Bezemer. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789463434447 - 242
    soil plant relationships - soil - plants - ecological restoration - terrestrial ecosystems - soil inoculation - plant communities - soil ecology - bodem-plant relaties - bodem - planten - ecologisch herstel - terrestrische ecosystemen - bodeminoculatie - plantengemeenschappen - bodemecologie

    Biodiversity is declining worldwide and many ecosystems have been degraded due to human actions. There have been many attempts to restore degraded ecosystems, but restoration success varies. Past human management has left important abiotic and biotic legacies and active intervention is needed to overcome these legacies. Legacy effects include altered abiotic conditions and limited availability of appropriate seeds. However, plants also have many interactions with the myriad organisms that inhabit the soil. Soil biota include e.g. bacteria, fungi, nematodes, collembolan, and mites. Restoring plant-soil interactions may be key to successful ecological restoration, because studies on natural succession in ecosystems show that both plant and soil communities develop in concert. In addition, late-successional soil communities promote the performance of late-succession plant species that are often the target species for restoration. The aims of my thesis were to 1) test whether inoculation of living soil can improve restoration of species-rich grasslands and dry heathlands, and 2) understand how plant-soil interactions affect plant composition and diversity.

    In a large-scale field experiment, called “Reijerscamp-experiment”, I tested the potential of soil inoculation to speed up ecosystem restoration. On a former arable field large areas of on average 0.5 ha were inoculated with a thin layer of <1 cm living soil, which was taken either from a mid-succession grassland or a dry-heathland. After six years I monitored the species composition of the vegetation and the soil community. I found that both types of inoculum had substantially altered the community composition of both soil and vegetation. Moreover, the soil inocula had caused a shift in the direction of the respective donor communities. In a parallel mesocosm experiment I repeated the experiment while sowing a standardized species-rich seed mixture to ensure that seed availability was the same in all treatments. Also in this case the sown plant community developed towards the respective communities found in the donor sites. Consequently the soil community is, at least in part, able to steer plant community composition in the field.

    I also tested how mixtures of inocula from different donor systems affect restoration success. In a greenhouse experiment I made replacement series of soil inocula sourced from arable fields, mid-succession grasslands and dry heathlands and monitored the responses of target and ruderal plant species. The target species all responded positively to higher proportions of heathland material in the inoculum, while the responses of the ruderal species were variable. Interestingly, a 50:50 mixture of arable and heathland inoculum strongly reduced the growth of the ruderal species. Soil inoculation may be considered as a way of microbiome engineering, which is a newly emerging field mainly used to improve human health and agricultural production. My results show that conceptually similar techniques can be applied to improve inocula for the restoration of ecological communities.

    In a second field experiment I tested the long-term consequences of soil inoculation with and without sowing mid-successional plant species for plant and soil community composition. I found that sowing strongly altered plant community composition for over two decades. Soil inoculation, on the other hand, substantially altered the composition of the soil nematode community and that these effects persisted for at least 15 years. However, in contrast to the Reijerscamp experiment, the effect of soil inoculation on vegetation composition was transient. I propose that in this case the presence of an intact arable top soil, as well as perhaps a too minimal difference between the composition of the donor and recipient soil communities may have limited the impact of the soil inocula.

    In general, the restoration of plant cover and a number of common (‘matrix’) plant species can be achieved using standard approaches, e.g. reducing site fertility and providing seed material, but creating conditions that allow for coexistence of both locally dominant and rare subordinate species proves much more elusive. Fundamental knowledge on how biodiversity is regulated is needed to restore diverse plant communities including the rare species. Testing plant-soil feedback provides a way to directly study the net consequences of the myriad interactions between plants and soil biota for plant performance and community composition. However, while both plants and soil communities are strongly heterogeneous in space and time, spatiotemporally explicit tests of plant-soil feedback are rare.

    In a greenhouse experiment I studied how spatial heterogeneity in plant-soil feedbacks influence plant communities. I found that when multiple species conditioned the soil, plant performance was reduced compared to mono-specific soil conditioning. This reduction in competitive ability led to a higher plant diversity in the experimental communities. The plant responses were not related to differences in abiotic conditions, but soil conditioning induced clear changes in fungal community composition. Recent meta-analyses and experiments have shown that spatial heterogeneity in abiotic conditions only promotes plant diversity when the grain of the heterogeneity is larger than the size of individual plants. When it is smaller, heterogeneity simply selects for those species that have the highest root plasticity and this leads to lower plant diversity. Together, these results suggest that spatial heterogeneity in abiotic conditions only promotes plant beta diversity, while interaction with the soil community, primarily soil-borne antagonists, maintains plant alpha diversity.

    Finally, I used repeated soil conditioning by conspecific and heterospecific species to show that soil feedbacks may carry over across soil conditioning periods. In contrast to what is commonly assumed my data show that heterospecific soil-conditioning can result in equally negative PSF as repeated conspecific soil-conditioning and repeated conspecific soil-conditioning does not always lead to stronger negative feedback. Instead, the particular sequence of plant species that successively condition the soil strongly determines the sign and magnitude of PSF. These results highlight the need to incorporate sequential soil-conditioning in models of plant communities and effective crop-rotations.

    In conclusion, plant-soil interactions are a key aspect in the natural dynamics of plant communities and can be used to improve restoration of semi-natural ecosystems. Abiotic conditions and dispersal ability determine which species may occur in a given site. However, at small spatial scales plant-soil feedbacks and particularly interactions with soil borne antagonists can enhance plant species diversity. Manipulation of the soil community, through inoculation of soil from well-developed donor sites can speed up natural succession and even steer its direction in the field. However, soil inoculation success will not be universal and depends on the match in abiotic conditions of donor and recipient sites, as well as the community composition of the inoculum and the resident communities. Future studies are needed to test the success of introducing soil communities across environmental gradients.

    'De plant voedt ook de bodem' : 'Inzicht in bodem-plantrelaties gunstig voor bodemvitaliteit en productkwaliteit'
    Sukkel, W. - \ 2017
    Ekoland 37 (2017)1. - ISSN 0926-9142 - p. 14 - 15.
    bodem-plant relaties - biologische landbouw - groenbemesters - grondbewerking - bodemvruchtbaarheid - soil plant relationships - organic farming - green manures - tillage - soil fertility
    Een belangrijk uitgangspunt van biologische landbouw is dat de bodem de plant voedt. Maar het omgekeerde is ook waar. Aandacht voor variatie in gewassen en groenbemesters kan de bodem helpen verbeteren. Het is een van de zaken waar WUR-onderzoekers tijdens de BioBeurs op inzoomen in een serie workshops over de bodem.
    PEARL model for pesticide behaviour and emissions in soil-plant systems
    Berg, F. van den; Tiktak, A. ; Boesten, J.J.T.I. ; Linden, A.M.A. van der - \ 2016
    Wageningen : Statutory Research Tasks Unit for Nature & the Environment (WOt-technical report 61) - 134
    pesticides - emission - models - leaching - modeling - soil - drainage - groundwater - soil plant relationships - pesticiden - emissie - modellen - uitspoelen - modelleren - bodem - drainage - grondwater - bodem-plant relaties
    In the EU the risk of leaching of plant protection products is assessed according to the new regulation 1107/2009. For the assessment of this risk the FOCUS Groundwater scenarios have been developed. The PEARL model is one of the models that can be used to calculate the leaching concentration in groundwater
    for these scenarios. At the national level, the GeoPEARL model is used to assess the 90th percentile in space of the plant protection product in its area of use. In this report a description is given of all processes considered to describe the fate of the plant protection product in the plant-soil system, such as transport in
    the soil matrix and in the macropore domain of the soil, transformation, volatilisation and sorption in soil, and processes at the plant canopy (volatilisation, penetration into the plant tissue and phototransformation
    on the plant surface). The PEARL model is integrated with the hydrological model SWAP. This report describes the most important processes to describe the hydrology of the soil system. Furthermore, the recent additions of the PEARL model for paddy rice systems, as well as those to simulate the fate in
    greenhouse systems are also presented.
    De stikstofkringloop in duinbodems : Micro-organismen in de Amsterdamse Waterleiding Duinen
    Bloem, J. ; Jagers Op Akkerhuis, G.A.J.M. - \ 2015
    Infoblad Veldwerkplaats (2015). - p. 2 - 3.
    duingebieden - bodem-plant relaties - stikstof - bodemchemie - ecologisch herstel - duneland - soil plant relationships - nitrogen - soil chemistry - ecological restoration
    In het kader van Natura2000 worden zeldzame soorten en
    habitattypen beschermd, waaronder Habitattype H2130, de
    Grijze duinen. Dit is zelfs een van de prioritaire habitattypen,
    dat wil zeggen dat spoedmaatregelen gewenst zijn om ze in
    een gunstige staat van instandhouding te brengen.
    In veel duingebieden is de hoge stikstofdepositie een probleem
    voor een gunstige staat van instandhouding van dit
    type. Daarom is binnen de PAS (Programmatische Aanpak
    Stikstof) voor de Grijze duinen een herstelstrategie uitgewerkt,
    die onder andere is gebaseerd op de beheermaatregel
    plaggen. Er is echter nog veel onduidelijkheid over de stikstofkringloop
    in de bodem en in welke mate de atmosferische
    stikstof wordt vastgelegd en welke gevolgen dit heeft voor
    het bodemleven en de vegetatie. Daarom zijn in het kader van
    OBN en in opdracht van de duinwaterleidingbedrijven enkele
    onderzoeken uitgevoerd in verschillende typen duinbodems
    (kalkrijke en kalkarme) naar de rol van stikstof en het bodemleven
    (vooral bacteriën, schimmels en micro-arthropoden) en
    naar de bodem en vegetatiesuccessie in Grijze duinen.
    In deze veldwerkplaats zijn een viertal onderzoeken gepresenteerd.
    Tijdens een fietstocht door de Amsterdamse Waterleidingduinen
    zijn drie onderzoekslocaties bezocht en is in het
    veld gediscussieerd over de implicaties van de onderzoeken
    voor de effectiviteit van plaggen en andere beheermaatregelen
    in de Grijze duinen.
    Bodemonderzoek heischraal grasland Drouwenerzand : ecopedologisch en bodemchemisch onderzoek voor maatregelen tot behoud en verbetering van de kwaliteit van heischraal grasland
    Delft, S.P.J. van; Waal, R.W. de - \ 2015
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2651) - 53
    bodem-plant relaties - bodemchemie - herstelbeheer - natuurgebieden - heidegebieden - drenthe - soil plant relationships - soil chemistry - restoration management - natural areas - heathlands - drenthe
    In het terrein is een gedetailleerd veldbodemkundig onderzoek verricht. Er zijn bodemmonsters gestoken en geanalyseerd. Uit het gedetailleerde bodemecologisch onderzoek blijkt dat de huidige stabiele staat van het grasland vooral samenhangt met de eigenschappen van de humus-houdende, biotisch actieve bovengrond. Op grond van gedetailleerd veldonderzoek zijn een bodem- en fysiotopen kaart vervaardigd die een goed overzicht geven van de ecopedologische geschiktheid van het gebied voor instandhouding en ontwikkeling van heischraal grasland. Door uitgebreide analyse van bodemmonsters is inzicht verkregen in de zuur-, basen- en nutriëntenhuishouding van de verschillende standplaatsen en daarmee hun geschiktheid voor behoud en uitbreiding van het heischrale grasland.
    Predictability of plant-soil feedback
    Cortois, R. - \ 2015
    Wageningen University. Promotor(en): Wim van der Putten, co-promotor(en): Gerlinde de Deyn. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462573406 - 152
    bodem-plant relaties - bodem - planten - biodiversiteit - graslanden - bodembiologie - bodemfauna - soil plant relationships - soil - plants - biodiversity - grasslands - soil biology - soil fauna


    In my thesis project I studied the role of soil biota as possible drivers of linkages between plant community diversity and plant productivity. My study was carried out in the framework of a large grassland biodiversity experiment in Jena, the so-called Jena Experiment.
    In chapter 1 I explain how soil biota may exert control over plant community productivity by recycling organic material and by intimately interacting with plant roots, either acting as antagonists to plants or as plant growth-promoting symbionts. Reciprocal interactions between plant and soil communities are an important component of so-called ‘plant-soil feedbacks’ (PSFs). In the PSF loop, plant community composition drives changes in belowground communities and abiotic conditions, which can subsequently alter plant community composition and productivity. Such PSF interactions have been proposed to play a major role in plant community composition and functioning.
    In the second chapter I review studies that use an experimental approach of inoculating live soils into sterilized background soils to study the effects of root symbionts on plant growth. I demonstrate that we make many assumptions when translating results of controlled studies to natural systems. I propose that we should continuously and carefully consider these assumptions and aim for rigid hypothesis testing by cross-talking between different levels of ecological realism.
    In chapter 3 I test how plant traits relate to PSF using a 49 grassland plant species of the Jena Experiment. First, I grew individuals of all species for two months in sterilized soil inoculated with field soil. In the subsequent feedback phase, I grew all plant species for 6 weeks in sterilized soil inoculated with (I) species-specific inoculum (conspecific conditioned soil), (II) sterilized species-specific inoculum, or (III) a mixture of all 49 species-specific inoculums (mixed conditioned soil). Subsequently I compared biomass production in conspecific conditioned soil to biomass production in sterilized soil (PSFsterilized) and in mixed conditioned soil (PSFmixed). Species with increasing specific root length (SRL) were increasingly susceptible to antagonistic interactions in conspecific conditioned soil (i.e. they had strong negative PSFsterilized), while thick-rooted plants had both positive PSFsterilized and high colonization rates of arbuscular mycorrhizal fungi (AMF). Finally, I showed that species ranking of PSFmixed was similar to species ranking of PSFsterilized, indicating that plants with increasingly negative net interactions in conspecific conditioned soil increasingly

    benefit from growing in mixed conditioned soil. With these findings, I made a first important

    step in placing PSFs in plant ecological strategy frameworks: high SRL is typical for plants

    that adopt a ‘fast’ growth strategy, characterized by fast resource acquisition but poor defense

    against antagonists and little reliance on AMF.
    In chapter 4, I test the relation between phylogenetic relatedness and the feedback effect of one (soil conditioning) plant species to another (responding) plant species. This is named indirect PSF. I grew eleven focal plant species, chosen to represent plants that had negative, neutral and positive PSFsterilized, in soils that were conditioned by conspecifics and soils conditioned by three to four other species with a varying degree of phylogenetic relatedness to the focal plant species. I found that plant species with negative PSF had no different or slightly better growth when growing in soil conditioned by plant species with larger phylogenetic distance to the focal plant. In contrast, plant species with neutral PSF grew less well, and species with positive PSF even worse, in soil conditioned by plant species with increasing phylogenetic distance to the focal plant. I conclude that the effect of phylogenetic relatedness on PSF interactions between plant species may depend on the tendency of the focal plant species to develop detrimental or beneficial interactions with soil microbes.
    In chapter 5, I use the PSFmixed values of chapter 3 in a correlational analysis to test how short-term PSFs relate to longer-term species’ performances in the field, using established monocultures and species-rich (60 species) plant communities of the Jena Experiment. Based on some recently published studies I expected that plants with more negative PSFmixed would benefit most from growing in mixtures; these plant species were expected to overyield most in mixed plant communities. However, opposite to the expectation, plant species with the most negative PSF produced least biomass in the 60-species plant communities, whereas plant performance in monoculture was not related to its short-term PSF. I conclude that species-specific overyielding was positively related to species-specific PSF, and that community overyielding was mostly driven by plant species with a neutral to positive PSF. Finally, in chapter 6 I examine the role of quality and quantity of plant biomass in driving nematode feeding group abundance and diversity. I found strong positive effects of both plant species- and plant functional group-richness on abundances of plant feeding, bacterial feeding and fungal feeding nematodes, as well as omnivores, but not for predators. Structural equation modeling (SEM) analysis showed that the positive effect of plant diversity on the abundance of microbial feeding nematodes (fungal plus bacterial feeders) could not be explained by increased microbial biomass. Similarly, the abundance of plant feeding nematodes was not driven by the higher plant biomass in species rich plant communities. Instead, increased plant biomass explained the positive relation between plant species richness and the abundance of microbial feeding nematodes, while for plant feeding nematodes, increased C to N ratio of aboveground plant biomass appeared to explain the positive relation between the abundance of plant feeding nematodes and plant species and functional group richness. Importantly, the density of plant feeding nematodes per unit root biomass decreased with increasing plant diversity, indicating a root feeder dilution effect. I conclude that plant diversity does not explain nematode community composition primarily by simple bottom-up relations, but that other aspects, such as quality of resource and microhabitats quality, may play a role as well.

    Eikensterfte: een serieus en complex probleem
    Oosterbaan, A. ; Bobbink, R. ; Decuyper, M. - \ 2015
    Vakblad Natuur Bos Landschap (2015)113. - ISSN 1572-7610 - p. 10 - 14.
    quercus - bodem-plant relaties - bodemchemie - verzuring - droogte - bomen - groeiplaatsen - quercus - soil plant relationships - soil chemistry - acidification - drought - trees - sites
    Steeds meer beheerders zien met lede ogen aan hoe de eiken in hun bossen langzaam maar zeker afsterven. Over de precieze oorzaak is nog niet zo heel veel bekend. Wel maakt onderzoek duidelijk dat er meerdere oorzaken zijn die elkaar lijken te versterken. Droogte en aantasting door insecten zijn zeker een deel van het probleem, maar ook de snelle uitspoeling van basische kationen zijn waarschijnlijk een heel belangrijke factor
    Increase of plant resistance with rhizosphere competent entomopathogenic fungi (EPF)
    Tol, R.W.H.M. van - \ 2015
    gewasbescherming - tuinbouw - entomopathogene schimmels - biologische bestrijding - rizosfeer - natuurlijke vijanden - bodeminsecten - insect-plant relaties - conferenties - melolontha melolontha - bodem-plant relaties - insectenplagen - plant protection - horticulture - entomogenous fungi - biological control - rhizosphere - natural enemies - soil insects - insect plant relations - conferences - melolontha melolontha - soil plant relationships - insect pests
    Entomopathogenic fungi are able to kill insects and are as such a potential mean for pest control. Recently it was discovered that these fungi can also colonize plant roots. Most previous work with EPF has ignored the habitat preferences and survival of the fungus outside of the host. It is possible that factors associated with fungal biology outside of the host are more important when selecting an isolate than how pathogenic it is against a particular host in a laboratory bioassay. Poster van PlantgezondheidEvent 12 maart 2015.
    De invloed van vegetatie op de verdroging van kleikades
    Zee, F.F. van der; Frissel, J.Y. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2590) - 51
    dammen - bodemtypen - bodem-plant relaties - bodemwater - verdroging - dams - soil types - soil plant relationships - soil water - desiccation
    In 2003 braken bij Wilnis en Terbregge de (veen)dijken door als gevolg van extreme droogte. Sinds die tijd is veel zorg en aandacht besteed aan deze nieuwe vorm van bezwijkende dijken. Naast de grondsoort (klei, veen) als belangrijkste factor is ook de vegetatie mogelijk van invloed op het ontstaan van scheuren in de kade.
    Potential sensitivity of fen plant species to salinity
    Stofberg, S.F. ; Klimkowska, A. ; Paulissen, M.P.C.P. ; Witte, J.P.M. - \ 2014
    Utrecht : Knowledge for Climate Programme Office - 57
    vegetatietypen - zouttolerantie - bodem-plant relaties - standplaatsfactoren - waterkwaliteit - ecohydrologie - vegetation types - salt tolerance - soil plant relationships - site factors - water quality - ecohydrology
    Het is te verwachten dat laagveen plantensoorten verschillend kunnen reageren als gevolg van een blootstelling aan zout. In dit rapport worden verschillende typen informatie vergeleken, waaronder verspreidingsdata, indicatiegetallen en experimentele data. Een aantal soorten (13–18% van totaal aantal soorten, vooral wijdverspreide soorten) tolereren brakke condities, terwijl 41 andere (minder wijdverspreide) soorten mogelijk gevoelig zijn voor chlorideconcentraties boven 100 à 200 mg/L, maar er blijven onzekerheden. Verspreidingsdata geven een beperkt inzicht in de tolerantiegrenzen, maar gevoeligheid hangt niet altijd samen met verspreiding. Daarnaast kan de blootstelling in de wortelzone verschillen van het zoutgehalte in het oppervlaktewater. Experimentele gegevens zouden meer inzicht kunnen bieden, maar op dit moment is er weinig informatie beschikbaar van experimenteel onderzoek naar wilde plantensoorten.
    Onderzoek naar de relatie van eikensterfte met droogte en bodemchemie
    Oosterbaan, A. ; Bobbink, R. ; Decuyper, M. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2575) - 29
    quercus - bodem-plant relaties - bodemchemie - verzuring - droogte - bomen - groeiplaatsen - quercus - soil plant relationships - soil chemistry - acidification - drought - trees - sites
    In verband met verhevigde eikensterfte is onderzocht of er verband is tussen de eikensterfte en droogte en/of bodemchemie. Hiervoor is op tien locaties in een opstand met veel sterfte en een opstand met weinig sterfte de jaarringbreedte van de laatste 50 jaar vergeleken met weersgegevens van de dichtstbijzijnde weerstations, de hoeveelheid fijne wortels op 0-25 cm en 25-50 cm diepte bepaald en aan de hand van grondmonsters de bodemchemie gekarakteriseerd. Uit dit onderzoek is gebleken dat er een duidelijk verband is tussen de van tijd tot tijd optredende sterke groeivermindering van eiken en droogteperioden. Niet alle sterke groeiverminderingen zijn hiermee te verklaren. Er zijn aanwijzingen dat het aantal vorstdagen in de lente ook een rol speelt. In opstanden met veel sterfte zitten gemiddeld bovenin het bodemprofiel meer wortels en onderin minder dan in opstanden met weinig sterfte. In opstanden met veel sterfte heeft de bodem in de meeste gevallen lagere gehaltes aan uitwisselbaar Ca en/of K en/of Mg (dus een lagere buffercapaciteit). Het gehele proces van primaire oorzaken en secundaire factoren, die verantwoordelijk zijn voor de sterfte, is nog niet helder. Hiervoor is een breder en fundamenteler onderzoek noodzakelijk. Voor het beheer van eikenbossen worden voorlopige adviezen gegeven.
    Zijn Mars- en maanbodem geschikt voor plantenteelt?
    Wamelink, G.W.W. ; Frissel, J.Y. ; Krijnen, W.H.J. ; Verwoert, M. ; Goedhart, P.W. - \ 2014
    Landschap : tijdschrift voor landschapsecologie en milieukunde 31 (2014)3. - ISSN 0169-6300 - p. 125 - 127.
    maangronden - bodem-plant relaties - vegetatie - gewassen - bodemgeschiktheid - experimenteel veldonderzoek - innovaties - lunar soils - soil plant relationships - vegetation - crops - soil suitability - field experimentation - innovations
    Als ruimtereizigers in de toekomst langere tijd op de maan en op Mars willen verblijven, dan zullen ze daar voedsel moeten gaan verbouwen. Maar kan dat wel? Is plantengroei mogelijk op bodems van die hemellichamen? Om dat te onderzoeken hebben we een experiment opgezet met kunstmatige Mars- en maanbodems waarop zaden van verschillende plantensoorten te kiemen zijn gelegd en gevolgd in hun groei.
    Biodiversiteit van graslanden en moerassen in het zeekleilandschap : een inventarisatie van knelpunten, succesfactoren en kennislacunes
    Jagers Op Akkerhuis, G.A.J.M. ; Delft, S.P.J. van; Huiskes, H.P.J. ; Sival, F.P. ; Corporaal, A. ; Ozinga, W.A. - \ 2014
    Vakblad Natuur Bos Landschap 11 (2014)101. - ISSN 1572-7610 - p. 26 - 29.
    vegetatietypen - bodem-plant relaties - bodemchemie - biodiversiteit - zware kleigronden - verzilting - zuidwest-nederland - groningen - friesland - vegetation types - soil plant relationships - soil chemistry - biodiversity - clay soils - salinization - south-west netherlands - groningen - friesland
    In een OBN studie heeft Alterra onderzoek gedaan naar succesvolle maatregelen en kennisvragen van belang voor het behoud van biodiversiteit in binnendijkse graslanden en moerassen. De volgende primaire standplaatsen (PS) vielen binnen de onderzoeksvraag naar graslanden en moerassen op zeeklei: Brak verlandingsveen (PS025), Binnendijkse zilte kleigronden (PS041), Zoet en brak verlandingsveen (PS026), Eutrofe, matig basenrijke veengronden (PS019), Kalkrijke, of kalkarme vochtig tot natte zeekleigronden (PS042A, PS042C), en kalkrijke, of kalkarme afgesloten strandvlakten en kreekruggen (PS043A, PS043C)
    Klimaatverandering en natuur : ontwikkeling van een provinciaal adaptatieplan
    Geertsema, W. ; Vos, C.C. ; Wamelink, G.W.W. ; Baveco, J.M. ; Mol-Dijkstra, J.P. - \ 2014
    Landschap : tijdschrift voor landschapsecologie en milieukunde 31 (2014)2. - ISSN 0169-6300 - p. 63 - 72.
    klimaatadaptatie - natuurbeheer - bodem-plant relaties - grondwaterstand - ecohydrologie - klimaatverandering - noord-brabant - climate adaptation - nature management - soil plant relationships - groundwater level - ecohydrology - climatic change - noord-brabant
    Klimaatverandering heeft zowel direct als indirect gevolgen voor planten en dieren. Adaptatiestrategieën versterken ecosystemen zodanig dat ze in staat zijn om veranderingen op te vangen. We hebben een methodiek ontwikkeld om samen met stakeholders ruimtelijke adaptatieplannen voor een provincie te ontwerpen. De methodiek is generiek inzetbaar op provinciale schaal; de toepassing is beschreven voor Noord-Brabant.
    Moestuin op mars lijkt haalbaar
    Kleis, R. ; Wamelink, G.W.W. - \ 2014
    Resource: weekblad voor Wageningen UR 8 (2014)10. - ISSN 1874-3625 - p. 9 - 9.
    landbouwplantenteelt - buitenaardse bodemtypen - bodem-plant relaties - teelt - experimenten - crop husbandry - soil types (extraterrestrial) - soil plant relationships - cultivation - experiments
    Ruimtepioniers die hun eigen groenten willen kweken, kunnen waarschijnlijk beter op Mars terecht dan op de maan. Tuinkers kiemt, bloeit en vormt zaad op Marsgrond. Maanbodem is niet zuur genoeg voor plantengroei.
    Voedselkwaliteit en biodiversiteit in bossen van de hoge zandgronden
    Burg, A. Van den; Dees, A. ; Bijlsma, R.J. ; Waal, R.W. de - \ 2014
    Bosschap, bedrijfschap voor bos en natuur - 128
    zandgronden - ecosystemen - bosecologie - insect-plant relaties - bodem-plant relaties - bossen - fauna - zure depositie - veluwe - sandy soils - ecosystems - forest ecology - insect plant relations - soil plant relationships - forests - fauna - acid deposition - veluwe
    Terrestrische ecosystemen die geen invloed kennen van grondwater en bovendien een van nature matig tot slecht gebufferde bodem hebben, zijn heel erg gevoelig voor verzuring. Hierbij horen bijvoorbeeld de natuurlijke standplaatsen van Oude eikenbossen (H9190) en Beuken-Eikenbos met hulst (H9120), waarvoor het moeilijk is om beheerstrategieën te ontwerpen die de effecten van verzuring en vermesting tegengaan. Er is in dit OBN-project gewerkt aan de volgende drie onderzoeksvragen: (1) Via welk mechanisme kan de bodem-plant interactie bijgestuurd worden, zodat herstel optreedt van de voedingsbalans van planten en vervolgens ook van de daarvan afhankelijke fauna (plant-insect interactie), (2) Onder wat voor omstandigheden (bodem, depositie, evt. maatregelen in verleden) treedt een verstoorde voedingsbalans op en (3) wat zijn mogelijke praktische maatregelen.
    Low investment in sexual reproduction threatens plants adapted to phosphorus limitation
    Fujita, Y. ; Olde Venterink, H. ; Bodegom, P.M. van; Douma, J.C. ; Heil, G.W. ; Hölzel, N. ; Jablonska, E. ; Kotowski, W. ; Okruszko, T. ; Pawlikowski, P. ; Ruiter, P.C. de; Wassen, M.J. - \ 2014
    Nature 505 (2014). - ISSN 0028-0836 - p. 82 - 86.
    vegetatie - flora - soortendiversiteit - voortplantingsgedrag - ecosystemen - wetlands - veenplanten - bodem-plant relaties - stikstof - fosfaat - waterbeheer - bedreigde soorten - europa - azië - vegetation - flora - species diversity - reproductive behaviour - ecosystems - wetlands - bog plants - soil plant relationships - nitrogen - phosphate - water management - endangered species - europe - asia - n-p stoichiometry - biological stoichiometry - endangered plants - mineral-nutrition - community biomass - european flora - life-history - patterns - traits
    Plant species diversity in Eurasian wetlands and grasslands depends not only on productivity but also on the relative availability of nutrients, particularly of nitrogen and phosphorus1–4. Here we show that the impacts of nitrogen:phosphorus stoichiometry on plant species richness can be explained by selected plant life-history traits, notably by plant investments in growth versus reproduction. In 599 Eurasian siteswithherbaceous vegetationwe examined the relationship between the local nutrient conditions and community-mean life-history traits. We found that compared with plants in nitrogen-limited communities, plants in phosphorus-limited communities invest little in sexual reproduction (for example, less investment in seed, shorter flowering period, longer lifespan) and have conservative leaf economy traits (that is, a low specific leaf area and a high leaf dry-matter content). Endangered species weremore frequent in phosphorus-limited ecosystems and they too invested little in sexual reproduction. The results provide new insight into how plant adaptations to nutrient conditions can drive the distribution of plant species in natural ecosystems and can account for the vulnerability of endangered species.
    The influence of spatiotemporal variability and adaptations to hypoxia on empirical relationships between soil acidity and vegetation
    Cirkel, D.G. ; Witte, J.P.M. ; Bodegom, P.M. van; Nijp, J.J. ; Zee, S.E.A.T.M. van der - \ 2014
    Ecohydrology 7 (2014)1. - ISSN 1936-0584 - p. 21 - 32.
    bodemchemie - bodemaciditeit - vegetatietypen - bodem-plant relaties - soortensamenstelling - plantenfysiologie - rizosfeer - wetlands - heterogeniteit - ecohydrologie - ruimtelijke variatie - soil chemistry - soil acidity - vegetation types - soil plant relationships - species composition - plant physiology - rhizosphere - wetlands - heterogeneity - ecohydrology - spatial variation - ellenberg indicator values - field-measurements - plant ecology - ph changes - iron - regression - diversity - diffusion - oxidation
    Soil acidity is well known to affect the species composition of natural vegetation. The physiological adaptations of plants to soil acidity and related toxicity effects and nutrient deficiencies are, however, complex, manifold and hard to measure. Therefore, generally applicable quantifications of mechanistic plant responses to soil acidity are still not available. An alternative is the semi-quantitative and integrated response variable ‘indicator value for soil acidity’ (Rm). Although relationships between measured soil pH and Rm from various studies are usually strong, they often show systematic bias and still contain high residual variances. On the basis of a well-documented national dataset consisting of 91 vegetation plots and a dataset with detailed, within-plot, pH measurements taken at three periods during the growing season, it is shown that strong spatiotemporal variation of soil pH can be a critical source of systematic errors and statistical noise. The larger part of variation, however, could be explained by the moisture status of plots. For instance, Spearman's rho decreased from 93% for dry plots and 87% for moist plots to 59% for wet plots. The loss of relation between soil pH and Rm in the moderately acid to alkaline range at increasingly wetter plots is probably due to the establishment of aerenchyma-containing species, which are able to control their rhizosphere acidity. Adaptation to one site factor (oxygen deficit) apparently may induce indifference for other environmental factors (Fe2+, soil pH). For predictions of vegetation response to soil acidity, it is thus important to take the wetness of plots into account
    Basisrapport voor de Rode Lijst mossen 2012
    Siebel, H.N. ; Bijlsma, R.J. ; Sparrius, L.B. - \ 2013
    KNNV / Bryologische en Lichenologische Werkgroep, Oude-Tonge (BLWG-rapport 14) - 98
    mossen - bryophyta - flora - bedreigde soorten - natuurbescherming - habitats - bodem-plant relaties - nederland - mosses - endangered species - nature conservation - soil plant relationships - netherlands
    In dit rapport is een voorstel voor een herziene Rode Lijst Mossen opgenomen. Wanneer het Ministerie van Economische Zaken deze lijst publiceert in de Staatscourant, zal daarmee de Rode Lijst van 2000 worden vervangen. Van de 517 soorten die zich in ons land regelmatig voortplanten, is bepaald of ze volgens de Nederlandse criteria op de Rode Lijst moeten worden opgenomen. Daarvoor komen soorten in aanmerking die na 1900 zijn verdwenen of die bedreigd zijn. Deze laatste groep wordt in vier klassen onderverdeeld. In Figuur 1 is het resultaat zichtbaar. De Rode Lijst 2012 bestaat uit de volgende categorieën soorten: • 22 Verdwenen uit Nederland • 27 Ernstig bedreigd • 52 Bedreigd • 43 Kwetsbaar • 102 Gevoelig De Rode Lijst 2012 omvat dus 246 soorten (48% van de beschouwde soorten). De overige 271 soorten zijn Thans niet bedreigd.
    De invloed van het bodemleven op plantengroei en natuurherstel
    Brinkman, E.P. ; Putten, W.H. van der - \ 2013
    De Levende Natuur 114 (2013)5. - ISSN 0024-1520 - p. 194 - 197.
    natuurbeheer - ecologisch herstel - bodemfauna - bodem-plant relaties - nature management - ecological restoration - soil fauna - soil plant relationships
    In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd aangenomen dat natuurbeheer vooral de abiotische omgeving betrof. Vervolgens is de rol van begrazing uitgebreid onderzocht. Pas daarna ontstond belangstelling voor de invloed van het bodemleven op de groei van planten en de samenstelling van plantengemeenschappen. Het meest recent is het onderzoek naar de wijze waarop het bodemleven kan bijdragen aan natuurherstel (Harris, 2009). Hier presenteren we een overzicht van de bodembewoners, hun functies en effecten op plantengroei en natuurherstel. Naast inzichtvergroting beogen we suggesties te geven voor het toepassen van deze recent ontwikkelde kennis.
    Graslanden en moerassen in het zeekleilandschap : een inventarisatie van knelpunten, succesfactoren en kennislacunes
    Jagers Op Akkerhuis, G.A.J.M. ; Delft, S.P.J. van; Huiskes, H.P.J. ; Sival, F.P. ; Corporaal, A. ; Ozinga, W.A. - \ 2013
    Driebergen : Bosschap - 152
    vegetatietypen - bodem-plant relaties - bodemchemie - biodiversiteit - zware kleigronden - verzilting - zuidwest-nederland - groningen - friesland - vegetation types - soil plant relationships - soil chemistry - biodiversity - clay soils - salinization - south-west netherlands - groningen - friesland
    In de binnendijkse zeekleigebieden heeft de mens de strijd met de natuur gewonnen. Hoge dijken beschermen vruchtbare landbouwgebieden tegen de zee. De natuur in de polders verandert, omdat met het zeewater ook het zout en de dynamiek is verdwenen. Binnen de dijken, gaat de landbouw samen met kunstmatige ontwatering, peilbeheersing en bodemdaling. Dit leidt tot problemen bij de realisering van natuurdoelen. In een OBN studie heeft Alterra onderzoek gedaan naar succesvolle maatregelen en kennisvragen van belang voor het behoud van biodiversiteit in binnendijkse graslanden en moerassen. De volgende primaire standplaatsen (PS) vielen binnen de onderzoeksvraag naar graslanden en moerassen op zeeklei: Brak verlandingsveen (PS025), Binnendijkse zilte kleigronden (PS041), Zoet en brak verlandingsveen (PS026), Eutrofe, matig basenrijke veengronden (PS019), Kalkrijke, of kalkarme vochtig tot natte zeekleigronden (PS042A, PS042C), en kalkrijke, of kalkarme afgesloten strandvlakten en kreekruggen (PS043A, PS043C)
    Herstel broekbossen
    Runhaar, J. ; Lucassen, E.C.H.E.T. ; Smolders, A.J.P. ; Verdonschot, R.C.M. ; Hommel, P.W.F.M. - \ 2013
    Driebergen : Bosschap (Rapport / [DKI] nr. 2013/OBN169-BE) - 135
    bosecologie - ecohydrologie - fauna - aquatische ecologie - bodem-plant relaties - forest ecology - ecohydrology - fauna - aquatic ecology - soil plant relationships
    Het voorliggende rapport bevat de resultaten van het OBN-project ‘Herstel Broekbossen’. Broekbossen vormen een belangrijk onderdeel van het habiatttype H19E0, Vochtige alluviale bossen, en behoud en ontwikkeling van broekbossen vormt dan ook een belangrijk doel in het Nederlandse natuurbeleid. Als onderdeel van het project is ook een literatuuronderzoek uitgevoerd naar de fauna in broekbossen, een aspect waaraan tot nu toe nauwelijks of geen aandacht is besteed. Ten onrechte, zoals het onderzoek laat zien, want broekbossen zijn rijk aan soorten, mede dank zij de grote variatie aan habitats binnen een goed ontwikkeld broekbos. Het waterregime speelt een belangrijke rol in de overlevingsstrategieën van de verschillende organismengroepen. Daarbij vormt voor aquatische soorten droogval in de zomer een kritische factor, en voor terrestrische soorten overstroming in de winter. Het literatuuronderzoek is bij gebrek aan Nederlands onderzoek vooral gebaseerd op buitenlandse literatuur.
    Herstel van jeneverbesstruwelen : resultaten OBN-onderzoek 2007-2011
    Hommel, P.W.F.M. ; Haveman, R. ; Huiskes, H.P.J. ; Waal, R.W. de - \ 2013
    Driebergen [etc.] : Bosschap [etc.] (Rapport / DKI nr. 2013/OBN157-DZ) - 84
    vegetatietypen - ecotypen - landschapsanalyse - heidegebieden - zandgronden - bodem-plant relaties - vegetation types - ecotypes - landscape analysis - heathlands - sandy soils - soil plant relationships
    Jeneverbesstruwelen vormen een karakteristiek onderdeel van de heide- en stuifzandlandschappen van onze pleistocene zandgronden. Binnen de open struwelen van jeneverbes waren tot voor kort botanisch zeer waardevolle mosvegetaties aanwezig. De toekomst van de jeneverbesstruwelen en hun karakteristieke ondergroei is echter onzeker geworden. Dit heeft enerzijds te maken met de jeneverbesstruiken die verouderen en waar sedert ongeveer zestig jaar nauwelijks nog verjonging optreedt, en anderzijds met de ondergroei die is veranderd en verarmd door voortgaande successie en strooiselophoping.
    Natuurpotentie in graslanden bij Muggenbeet en Duinigermeer : resultaten van een ecopedologisch en bodemchemisch onderzoek
    Delft, S.P.J. van - \ 2013
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2400) - 74
    graslanden - natuurgebieden - landschapsecologie - bodemchemie - bodem-plant relaties - fosfaten - noordwest-overijssel - veengronden - grasslands - natural areas - landscape ecology - soil chemistry - soil plant relationships - phosphates - noordwest-overijssel - peat soils
    Voor veertien graslandpercelen (ca. 30 ha) in de omgeving van Muggenbeet, in het overgangsgebied tussen De Wieden en de Weerribben zijn in opdracht van Natuurmonumenten de potenties voor natte schraallanden onderzocht. Volgens de benadering van de Landschapsleutel is een Landschapsecologische systeemanalyse uitgevoerd. Bestaande regionale en lokale gegevens over geologie, geomorfologie, hydrologie en bodem zijn gecombineerd om een aantal primaire standplaatsen te kunnen onderscheiden. Hierbij is zowel gebruik gemaakt van bestaande gegevens als van nieuwe in het veld verzamelde gegevens en bodemmonsters. Er komen voornamelijk 'Eutrofe, matig basenrijke veengronden' voor met een gunstige vochttoestand en zuurgraad voor de doeltypen Blauwgrasland en Dotterbloemhooiland. Ook de voedselrijkdom, afgemeten aan de fosfaattoestand, is overwegend gunstig. Aanbevelingen zijn gedaan voor verbeteringen in de waterhuishouding en het beheer
    Planten voor natte locaties
    Hoffman, M.H.A. ; Hop, M.E.C.M. - \ 2012
    Dendroflora 2013 (2012)49. - ISSN 0374-7247 - p. 4 - 26.
    stadsomgeving - beplantingen - bodemtypen (ecologisch) - bodem-plant relaties - soortendiversiteit - wadigronden - houtachtige planten - struiken - sierplanten - groeiplaatseisen - nomenclatuur - urban environment - plantations - soil types (ecological) - soil plant relationships - species diversity - wadi soils - woody plants - shrubs - ornamental plants - site requirements - nomenclature
    De hoeveelheid vocht in de bodem is één van de belangrijkste groeivoorwaarden voor planten. De meeste soorten geven de voorkeur aan een normale vochthoudende bodem, maar er zijn ook soorten die een veel drogere of juist nattere bodem prefereren. En ook tolereren. Nederland kent vooral veel natte locaties. In het stedelijke gebied geldt dit voor bijvoorbeeld oevers, laaggelegen delen en wadi’s. Vooral wadi’s zijn de laatste jaren erg populair geworden en bieden ook veel perspectief voor vergroening. Een goede soortkeuze voor zowel permanent natte als periodiek natte locaties is van essentieel belang.
    Decomposition rate of organic fertilizers: effect on yield, nitrogen availability and nitrogen stock in the soil
    Opheusden, A.H.M. van; Burgt, G.J.H.M. van der; Rietberg, P.I. - \ 2012
    Driebergen : Louis Bolk Instituut (Publicatie / Louis Bolk Instituut 2012-033 LbP) - 40 p.
    organische meststoffen - bodemchemie - akkerbouw - mineralisatie - biologische landbouw - stikstof - bodem-plant relaties - opbrengsten - oostelijk flevoland - bemesting - organic fertilizers - soil chemistry - arable farming - mineralization - organic farming - nitrogen - soil plant relationships - yields - oostelijk flevoland - fertilizer application
    The nitrogen of organic fertilizers does not fully mineralize within a season, and hence will partly become available in later years. This effect is taken into account for the first year but generally not in later fertilizer applications. If it would be taken into account, fertilizer use could be more efficient. This study is an analysis of a 13-year field trial where crop yield was measured in 13 fertilizer treatments which differ in total N applied and decomposition rate. This is complemented with a model study in which mineralization and soil nitrogen content were calculated.
    Beworteling van grasland en droogtetolerantie : maatregelen voor een diepere beworteling
    Luske, B. ; Deru, J.G.C. ; Wosten, J.H.M. ; Faber, J.H. ; Eekeren, N.J.M. van - \ 2012
    Driebergen : Louis Bolk Instituut (Publicatie / Louis Bolk Instituut 2012-028 LbD) - 51
    graslanden - bewortelingsdiepte - zandgronden - bodem-plant relaties - bodemfactoren - droogteresistentie - grasslands - rooting depth - sandy soils - soil plant relationships - edaphic factors - drought resistance
    Aan de hand van de literatuur en langlopende proeven zijn de meest veelbelovende maatregelen om de bewortelingsdiepte van grasland te bevorderen op een rijtje gezet. Preventie van bodemverdichting door vertrapping en structuurschade en werken aan de herstelcapaciteit van de bodem is belangrijk. Maatregelen die hierbij horen zijn: verhogen van het organische stof gehalte, op peil houden van de pH en bevorderen van aantallen en activiteit van wormen. Ook kunnen er maatregelen genomen worden bij de inzaai van graslanden door snelgroeiende diepwortelende gewassen als dekvrucht te gebruiken en diepwortelende grassoorten of grasrassen te kiezen. Via de bemesting kan de beworteling verbeterd worden door de N-gift te verlagen, de N-gift uit te stellen na maaien en deze toe te dienen onder het maaiveld. Hoger maaien en minder frequent maaien of beweiden vallen ook onder de management opties voor een betere beworteling.
    Droge duinvegetatie zeer zuinig met water
    Witte, J.P.M. ; Bartholomeus, R.P. ; Voortman, B. ; Hagen van der, H. ; Zee, S.E.A.T.M. van der - \ 2012
    Landschap : tijdschrift voor landschapsecologie en milieukunde 3 (2012). - ISSN 0169-6300 - p. 109 - 117.
    duinplanten - vegetatie - bodem-plant relaties - droogte - klimaatverandering - drinkwater - duingebieden - ecohydrologie - duneland plants - vegetation - soil plant relationships - drought - climatic change - drinking water - duneland - ecohydrology
    Over de gevolgen van droogte voor de soortensamenstelling en de verdamping van grondwateronafhankelijke duinvegetaties is heel weinig bekend. Op basis van verkennend onderzoek verwachten we dat meer droogte in de zomer leidt tot een toename van het aandeel mossen en kale grond. Daardoor daalt de verdamping en neemt de winderosie toe. Klimaatverandering zou zo gunstig kunnen uitpakken voor zowel de noodzakelijke dynamiek in het duin, als voor de aanvulling van de ondergrond met neerslagwater
    Een kaart van de oude bosgroeiplaatsen in Nederland : basisbestand voor de bepaling van de landelijke verspreiding van de habitattypen Beuken-eikenbos met hulst (H9120) en Oude eikenbossen (H9190)
    Dorland, G.J. van; Bijlsma, R.J. ; Bal, D. ; Janssen, J.A.M. - \ 2012
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2376) - 26
    bodem-plant relaties - bosecologie - quercus - fagus - habitats - groeiplaatsen - bosinventarisaties - historische ecologie - nederland - natura 2000 - soil plant relationships - forest ecology - quercus - fagus - habitats - sites - forest inventories - historical ecology - netherlands - natura 2000
    De Habitatrichtlijn (artikel 17) vraagt om een periodieke landsdekkende rapportage over de status en trend van habitattypen en van onder de richtlijn vallende soorten. Voor de herkenning van de habitattypen Beuken-eikenbossen met hulst (H9120) en Oude eikenbossen (H9190) gelden volgens het profielendocument naast vegetatiekundige criteria ook beperkende criteria voor bodemkenmerken en voor de ouderdom van de groeiplaats. Dit rapport documenteert een nieuw GIS-bestand dat ook buiten Natura 2000-gebieden een beoordeling van beperkende criteria mogelijk maakt. Het voorkomen van oude bosgroeiplaatsen is landsdekkend gescoord op de Topografische en Militaire Kaart (TMK) van ca. 1850 in een raster van hokken van 500x500 m. Per hok met bos is precies één punt gedigitaliseerd in het midden van het grootste bosoppervlak. Voor alle punten met bos op de hogere zandgronden en in het heuvelland zijn alle combinaties van bodemcode en grondwatertrap volgens de bodemkaart 1:50.000 beoordeeld als indicatie voor de habitattypen 9120 en 9190. Op grond van de combinatie van oude bosgroeiplaats en bodemindicatie zijn verspreidingskaartjes gemaakt van de potentiële verspreiding van beide habitattypen.
    De ecologie van stroomdalgrasland; in het bijzonder de invloed van zandafzetting. Resultaten eerste onderzoeksfase
    Rotthier, S.L.F. ; Sykora, K.V. - \ 2012
    Den Haag : Bosschap, Directie Kennis en Innovatie, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
    plantengemeenschappen - bodem-plant relaties - graslanden - habitats - stroomdalen - geomorfologie - rivierengebied - plant communities - soil plant relationships - grasslands - habitats - stream valleys - geomorphology - rivierengebied
    Droog stroomdalgrasland (oeverwal of rivierduingrasland) is zeer kenmerkend voor het rivierengebied. Oppervlak en kwaliteit zijn echter sterk achteruitgegaan. Droge stroomdalgraslanden kwamen vóór 1960 vrijwel overal langs de grote rivieren voor en zijn daarna uit 83-84% van de kilometerhokken verdwenen. Voor instandhouding van deze waardevolle graslanden is een goed begrip nodig van de standplaatsomstandigheden. Daarom is de ecologische amplitude van de verschillende stroomdal grasland gemeenschappen onderzocht.
    Validatie van MOVE4
    Wamelink, G.W.W. ; Adrichem, M.H.C. van; Goedhart, P.W. - \ 2012
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-werkdocument 311) - 96
    vegetatie - bodem-plant relaties - soorten - ecohydrologie - modellen - grondwaterstand - vegetation - soil plant relationships - species - ecohydrology - models - groundwater level
    Het model MOVE4 berekent op basis van abiotiek de kans op voorkomen van plantensoorten en zet die vervolgens met behulp van kappa-statistiek om in het al dan niet voorkomen van soorten. Het model was al wel getest en er zijn onzekerheids- en gevoeligheidsanalyses uitgevoerd voor het model. Het was echter nog nooit gevalideerd op onafhankelijke waarnemingen. In dit onderzoek is het model gevalideerd op onafhankelijke vegetatieopnamen. Gemeten abiotische waarden voor grondwaterstand, zuurgraad en nitraatconcentratie in de bodem van vegetatieopnamen zijn gebruikt als invoer. De berekeningen van MOVE4 zijn vervolgens vergeleken met de soortensamenstelling van de vegetatieopnamen. MOVE4 lijkt het op landelijke schaal gemiddeld over alle soorten redelijk te doen. Echter, als er per soort naar de voorspelling versus veldkans wordt gekeken dan is het beeld veel negatiever. Slechts voor een klein deel van de 914 soorten zijn de berekeningen door MOVE4 voldoende te noemen. Op opnameniveau berekende MOVE4 vooral de afwezigheid van soorten vrij goed. Meer data voor validatie is zeer wenselijk, slechts een deel van het model kon worden gevalideerd. MOVE4 is nu gevalideerd door vergelijking met puntdata uit het veld. MOVE4 wordt echter vaak gebruikt in vergelijkende scenarioanalyses. Dit is niet gevalideerd, dus de betrouwbaarheid daarvan blijft onbekend.
    Influence of soil structure and root water uptake strategy on unsaturated flow in heterogeneous media
    Kuhlmann, A. ; Neuweiler, I. ; Zee, S.E.A.T.M. van der; Helmig, R. - \ 2012
    Water Resources Research 48 (2012)2. - ISSN 0043-1397 - 16
    bodemstructuur - bodem-plant relaties - onverzadigde stroming - modellen - soil structure - soil plant relationships - unsaturated flow - models - nonlinear steady infiltration - hydraulic-properties - controlled ecosystems - hydrologic processes - stochastic-analysis - active-role - moisture variability - deficit irrigation - stratified soils - nutrient-uptake
    We analyze the combined effects of the spatial variability of soil hydraulic properties and the water uptake by plant roots on unsaturated water flow. For this analysis, we use a simplified macroscopic root water uptake model which is usually applied only for homogeneous or layered soil and therefore we also determine whether it is applicable for multidimensional heterogeneous media. Analytical solutions for mean and variance of pressure head (first-order second-moment approximations) in layered media and numerical solutions of two-dimensional (2-D) autocorrelated multi-Gaussian and non multi-Gaussian parameter fields are analyzed for steady state and transient flow conditions. For non-Gaussian topological features, that have little influence on the mean and the variance of the pressure field if root water uptake is ignored, we test whether the influence is significant if root water uptake is accounted for. The results reveal that, in field structures with large patches of coarse material, local regions with pressure head values at the wilting point develop; these are surrounded by wet material. Without a compensation mechanism for local stress, the global transpiration demand is not met if local wilting occurs. Various compensation mechanisms are tested that depend, respectively, on the saturation, the relative conductivity or a strategy where the deficit in the global uptake rate is equally distributed to unstressed locations. The strategies lead to a global actual transpiration rate at the potential value and attenuate the formation of locally wilted areas. Wilted regions can, however, still occur, and may be an artifact of the simplified model concept as root-soil interactions are neglected. Therefore simplified macroscopic models for root water uptake should be used with caution in heterogeneous media
    Voorkómen en vóórkomen van Jakobskruiskruid: hulp uit de bodem?
    Voorde, T.F.J. van de; Putten, W.H. van der; Bezemer, T.M. - \ 2012
    De Levende Natuur 113 (2012)1. - ISSN 0024-1520 - p. 6 - 10.
    senecio jacobaea - bodem-plant relaties - habitats - plagenbestrijding - senecio jacobaea - soil plant relationships - habitats - pest control
    Jakobskruiskruid is een inheemse plantensoort die in grote delen van Nederland veelvuldig voorkomt, maar helaas giftig is voor onder meer paarden en runderen. In het veld vermijden grazers over het algemeen de plant, maar in gedroogd hooi wordt het niet meer door de dieren herkend, terwijl de plant wel giftig blijft. Hooi van natuurgebieden of wegbermen dat Jakobskruiskruid bevat, kan dan ook niet worden verkocht en moet worden afgevoerd en vernietigd. Daarom wordt er veel aandacht besteed aan het Jakobskruiskruid-vrij houden of -krijgen van weiden, bermen en graslanden. Meer inzicht in de dynamiek van Jakobskruiskruid kan bijdragen aan een effectiever beheer
    Biochemisch onderzoek SKNL project Familie Witbreuk uit Enschede
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 15
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - twente - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - twente - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in zes percelen in het SKNL-project Familie Witbreuk uit Enschede besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Visser 't Hooft
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 12
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in een perceel in het SKNL-project Visser ‘t Hooft besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Van Langen
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 10
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in een perceel in het SKNL-project Van Langen besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Hegeveld
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 40
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemkundig en bodemchemisch onderzoek in twee percelen in het SKNL-project Hegeveld besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Goedmakers-Wit
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 13
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in twee percelen in het SKNL-project Goedmakers-Wit besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Familie Exterkate uit Bentelo
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 14
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - twente - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - twente - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in één perceel in het SKNL-project Familie Exterkate uit Bentelo besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Elshof locatie Meibergsdijk
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 14
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in één perceel in het SKNL-project Elshof Locatie Meibergsdijk besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Deterd Oude Weme
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 24
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in zes percelen in het SKNL-project Deterd Oude Weme besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Broekheurne
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 24
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - twente - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - twente - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemkundig en bodemchemisch onderzoek in een cluster percelen (deelgebied 1) in het SKNL-project Broekheurne besproken.
    Biochemisch onderzoek SKNL project Schwering
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 14
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in twee percelen in het SKNL-project B.H.J. Schwering besproken
    Biochemisch onderzoek SKNL project Averink
    Delft, S.P.J. van; Bolhuis, P.R. - \ 2011
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Adviezen ) - 14
    bodemchemie - vegetatietypen - bodem-plant relaties - agrarisch natuurbeheer - overijssel - soil chemistry - vegetation types - soil plant relationships - agri-environment schemes - overijssel
    Deze notitie maakt deel uit van een reeks adviezen over de bodemchemische toestand van terreinen in Overijssel waar in het kader van Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) een inrichtingsplan voor gemaakt wordt. In deze notitie worden de resultaten van een bodemchemisch onderzoek in twee percelen in het SKNL-project Averink besproken.
    Comparison of the root water uptake term of four simulation models
    Willigen, P. de; Dam, J.C. van; Javaux, M. ; Heinen, M. - \ 2011
    Wageningen : Alterra (Alterra-report 2206) - 65
    bodem-plant relaties - bodemwater - transpiratie - modellen - soil plant relationships - soil water - transpiration - models
    Water uptake by plant roots is an important component of the soil water balance. In this report we studied four water uptake models, of different complexity, that were all embedded in a greater model dealing with transport of water in (an unsaturated) soil. Though also some attention was paid to performance of the routines by themselves, the focus was directed to their functioning as a part of the greater models. We examined the results of two scenarios of potential transpiration and precipitation, comprising a period of 16 days. As could be expected the models yielded different results, but the differences in actual transpiration are modest due to feedback mechanisms.
    Soil moisture and root water uptake in climate models. Research Programme Climate Changes Spatial Planning
    Dam, J.C. van; Metselaar, K. ; Wipfler, E.L. ; Feddes, R.A. ; Meijgaard, E. van; Hurk, B. van den - \ 2011
    WUR + Royal Netherlands Meteorological Institute - ISBN 9789088150128 - 62
    bodemwater - bodem-plant relaties - waterbalans - evaporatie - ecohydrologie - klimaatverandering - modellen - soil water - soil plant relationships - water balance - evaporation - ecohydrology - climatic change - models
    More accurate simulation of the energy and water balance near the Earth surface is important to improve the performance of regional climate models. We used a detailed ecohydrological model to rank the importance of vegetation and soil factors with respect to evapotranspiration modeling. The results show that type of lower boundary condition, root zone depth, and temporal course of leaf area index have the strongest effect on yearly and monthly evapotranspiration. Soil texture data from the WISE database in combination with HYPRESS pedotransferfunctions can be used to derive more accurate Mualem-van Genuchten type soil moisture retention and hydraulic conductivity functions. We added recent literature data on root densities of agricultural crops to the root data base of Schenk and Jackson. We tested the HTESSEL land routine of the regional climate model RACMO for Western Hungary, which shows systematically too low evapotranspiration and too high air temperatures in many numerical regional climate studies. Satellite remote sensing data, in combination with the SEBAL algorithm, were used to derive evapotranspiration fluxes at a 1x1 km grid for the year 2005. Compared to satellite data, HTESSEL somewhat underestimated evapotranspiration fluxes. This underestimation occurred mainly in regions with irrigation and shallow groundwater, factors which are not included in HTESSEL. Tests with other reduction functions for root water uptake, more realistic soil depth, and a concept for groundwater influence did not yield more accurate spatially distributed evapotranspiration fluxes for Western Hungary.
    "Soil science in a changing world": Wageningen conference on applied soil science, 18-22 September 2011, Wageningen, The Netherlands
    Keesstra, S.D. ; Mol, G. - \ 2011
    Wageningen : Wageningen UR, Communication Services - ISBN 9789461731685 - 280
    bodem - voedselzekerheid - klimaatverandering - ecosysteemdiensten - bodem-plant relaties - milieubeleid - soil - food security - climatic change - ecosystem services - soil plant relationships - environmental policy
    Stochastic modeling of salt accumulation in the root zone due to capillary flux from brackish groundwater
    Shah, S.H.H. ; Vervoort, R.W. ; Suweis, S. ; Guswa, A.J. ; Rinaldo, A. ; Zee, S.E.A.T.M. van der - \ 2011
    Water Resources Research 47 (2011)9. - ISSN 0043-1397 - 17
    bodemchemie - verzilting - bodem-plant relaties - wortelzonestroom - grondwater - modellen - soil chemistry - salinization - soil plant relationships - root zone flux - groundwater - models - water-controlled ecosystems - soil-moisture dynamics - hydraulic redistribution - solute transport - eucalyptus-camaldulensis - hydrologic processes - active-role - irrigation - vegetation - salinity
    Groundwater can be a source of both water and salts in semiarid areas, and therefore, capillary pressure–induced upward water flow may cause root zone salinization. To identify which conditions result in hazardous salt concentrations in the root zone, we combined the mass balance equations for salt and water, further assuming a Poisson-distributed daily rainfall and brackish groundwater quality. For the water fluxes (leaching, capillary upflow, and evapotranspiration), we account for osmotic effects of the dissolved salt mass using Van‘t Hoff's law. Root zone salinity depends on salt transport via capillary flux and on evapotranspiration, which concentrates salt in the root zone. Both a wet climate and shallow groundwater lead to wetter root zone conditions, which in combination with periodic rainfall enhances salt removal by leaching. For wet climates, root zone salinity (concentrations) increases as groundwater is more shallow (larger groundwater influence). For dry climates, salinity increases as groundwater is deeper because of a drier root zone and less leaching. For intermediate climates, opposing effects can push the salt balance either way. Root zone salinity increases almost linearly with groundwater salinity. With a simple analytical approximation, maximum concentrations can be related to the mean capillary flow rate, leaching rate, water saturation, and groundwater salinity for different soils, climates, and groundwater depths.
    Stenoeciteit van de Nederlandse flora Een nieuwe parameter op grond van ecologische amplitudo's van de Nederlandse plantensoorten en toepassingsmogelijkheden
    Corporaal, A. ; Denters, T. ; Dobben, H.F. van; Hennekens, S.M. ; Klimkowska, A. ; Ozinga, W.A. ; Schaminee, J.H.J. ; Schrijver, R.A.M. - \ 2011
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-werkdocument 240) - 157
    vegetatie - standplaatsfactoren - milieufactoren - aanpassingsvermogen - bodemchemie - bodem-plant relaties - vegetation - site factors - environmental factors - adaptability - soil chemistry - soil plant relationships
    Er is een dBase gemaakt waarin op basis van expertkennis voor ruim 1750 Nederlandse plantensoorten ieder afzonderlijk op grond van de amplitudo’s van zeven milieuvariabelen (trofie, zuurgraad, zoutgehalte, vocht, bodemtextuur en bodemdynamiek en daglichttoestand) hun stenoeciteit berekend is. De uitkomst is gecheckt door de invoergegevens te vergelijken met actuele meetgegevens. De resultaten zijn gunstig, ook wat betreft de correlatie met plantensociologische data. Voor het eerst is de ecologie van de stadsplanten systematisch bepaald. Het blijkt dat onze floristische zorgenkinderen alle ecologisch zeer kieskeurig zijn. Het risico van uitsterven van soorten valt samen met een stenoeciteit van 26,5 en minder. Het wordt aanbevolen dit begrip ook voor andere groepen organismen toe te passen, waarvoor samenwerking met andere kennisdragers essentieel is. Door de bondigheid van de notie is het mogelijk om correlaties te onderzoeken met tal van data uit andere kennisdomeinen. Stenoeciteit kan ons in geografisch opzicht goed behulpzaam zijn om gebieden met relatief veel of weinig kieskeurige soorten aan te geven. Stenoeciteit past goed als maat én meetlat om bijvoorbeeld zowel nationaal als internationaal over gebiedskwaliteit te communiceren en bij realisatie van te verwachten nieuw EU-beleid voor GLB- of CAPmaatregelen (landbouw).
    Eindrapport project ecologische condities
    Wamelink, G.W.W. ; Adrichem, M.H.C. van - \ 2011
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 2195) - 92
    vegetatietypen - bodem-plant relaties - grondanalyse - bodemchemie - grondwaterstand - abiotiek - vegetation types - soil plant relationships - soil analysis - soil chemistry - groundwater level - abiotic conditions
    Dit rapport bevat een aantal hoofdstukken met uiteenlopende resultaten van het project Ecologische Condities, die niet eerder werden gepubliceerd. Er is een hoofdstuk met een beschrijving van de verzamelde abiotische gegevens gerelateerd aan vegetatie-opnamen. Bij het nemen van bodemmonsters en het maken van vegetatieopnamen kan ruimtelijk interactie een rol spelen, of anders gezegd zijn de verschillende opnamen wel onafhankelijk van elkaar. De eerste voorlopige resultaten laten zien dat dit sterk afhangt van de variatie binnen het terrein. Tot slot zijn er op Europese schaal responsies voor plantensoorten voor temperatuur, neerslag en zwavel, nitraat en ammoniumdepositie geschat. Opvallend is dat responsies voor zwaveldioxide en nitraat-depositie goede voorspellers zijn voor het voorkomen van plantensoorten. Ook voor een gemiddelde jaartemperatuur werden redelijk goede voorspellingen gevonden.
    Community perspectives of individual plant-soil interactions
    Voorde, T.F.J. van de - \ 2011
    Wageningen University. Promotor(en): Wim van der Putten, co-promotor(en): T.M. Bezemer. - [S.l.] : S.n. - ISBN 9789085858560 - 175
    senecio jacobaea - bodem-plant relaties - landbouwgronden - plantensuccessie - plantengemeenschappen - populatiedynamica - bodemflora - natuurbeheer - senecio jacobaea - soil plant relationships - agricultural soils - plant succession - plant communities - population dynamics - soil flora - nature management
    Het doel van dit onderzoek was 1. het begrijpen van het belang van plant-bodeminteracties voor de populatiedynamiek van een vroege successie-soort gedurende secundaire successie in oude landbouwgronden; 2. Daarnaast bestudering van samenstelling van de plantengemeenschap in relatie tot bodemsymbionten in de plantengemeenschap. Voor dit onderzoek is de plantensoort Jakobskruiskruid, Jacobaea vulgaris ssp. vulgaris gebruikt, omdat deze plant een groot effect kan hebben op vroege-successie plantengemeenschappen in Nederland.
    Is bodembiodiversiteit van belang voor herstel van beekdalvegetaties?
    Kemmers, R.H. ; Brinkman, E.P. ; Bloem, J. ; Faber, J.H. ; Putten, W.H. van der - \ 2011
    De Levende Natuur 112 (2011)1. - ISSN 0024-1520 - p. 4 - 9.
    bodemecologie - bodem-plant relaties - ecologisch herstel - beekdalen - soil ecology - soil plant relationships - ecological restoration - brook valleys
    Effectgerichte maatregelen voor vegetaties richten zich doorgaans op het herstel van abiotische factoren in de bodem, zoals nutriënten- en waterhuishouding en tegengaan van verzuring. Lang niet altijd heeft dat het gewenste effect. Het is aannemelijk dat deze milieustress ook tot verstoring van het bodemleven kan leiden. De vraag is in hoeverre een goed functionerend bodemleven van belang is voor het herstel van de vegetatie. Het onderzoek richtte zich op blauwgraslanden en heischrale graslanden, vanwege hun gevoeligheid voor milieustress.
    Spatiotemporal variability in soil acidity, the role of micro topography and plant-soil interactions in wet meadow habitats
    Cirkel, D.G. ; Witte, J.P.M. ; Zee, S.E.A.T.M. van der - \ 2010
    bodemaciditeit - bodem-plant relaties - ruimtelijke variatie - veenweiden - ecohydrologie - soil acidity - soil plant relationships - spatial variation - peat grasslands - ecohydrology
    Poster presentation for the Latsis 2010 International Symposium on Ecohydrology, Lausanne, Switserland.
    Leaf habit and woodiness regulate different leaf economy traits at a given nutrient supply
    Ordonez, J.C. ; Bodegom, P.M. van; Witte, J.P.M. ; Bartholomeus, R.P. ; Dobben, H.F. van; Aerts, R. - \ 2010
    Ecology 91 (2010)11. - ISSN 0012-9658 - p. 3218 - 3228.
    bodem-plant relaties - bodemchemie - vegetatietypen - stikstof - fosfor - natuurgebieden - soil plant relationships - soil chemistry - vegetation types - nitrogen - phosphorus - natural areas - functional traits - global patterns - plant-growth - wide-range - seed size - climate - strategies - worldwide - soils - area
    The large variation in the relationships between environmental factors and plant traits observed in natural communities exemplifies the alternative solutions that plants have developed in response to the same environmental limitations. Qualitative attributes, such as growth form, woodiness, and leaf habit can be used to approximate these alternative solutions. Here, we quantified the extent to which these attributes affect leaf trait values at a given resource supply level, using measured plant traits from 105 different species (254 observations) distributed across 50 sites in mesic to wet plant communities in The Netherlands. For each site, soil total N, soil total P, and water supply estimates were obtained by field measurements and modeling. Effects of growth forms, woodiness, and leaf habit on relations between leaf traits (SLA, specific leaf area; LNC, leaf nitrogen concentration; and LPC, leaf phosphorus concentration) vs. nutrient and water supply were quantified using maximum-likelihood methods and Bonferroni post hoc tests. The qualitative attributes explained 8-23% of the variance within sites in leaf traits vs. soil fertility relationships, and therefore they can potentially be used to make better predictions of global patterns of leaf traits in relation to nutrient supply. However, at a given soil fertility, the strength of the effect of each qualitative attribute was not the same for all leaf traits. These differences may imply a differential regulation of the leaf economy traits at a given nutrient supply, in which SLA and LPC seem to be regulated in accordance to changes in plant size and architecture while LNC seems to be primarily regulated at the leaf level by factors related to leaf longevity.
    Lange-termijn effecten van bekalking op bosvegetatie : bruikbaarheid van oude experimenten
    Dobben, H.F. van - \ 2010
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 2098) - 36
    bossen - bemesting - bodemchemie - bodem-plant relaties - bosecologie - forests - fertilizer application - soil chemistry - soil plant relationships - forest ecology
    In de periode 1985 - 1990 zijn veel bosopstanden bekalkt als tegenmaatregel tegen verzuring. In dit project zijn een aantal bekalkte bosopstanden bezocht en is gekeken naar hun bruikbaarheid voor onderzoek naar de effecten van bekalking op de langere termijn. Er is een selectie gemaakt van de plots die zich het meest hiervoor lenen. Hierbij is gelet op de mate van verstoring, zichtbaarheid van effecten op de vegetatie, toegepaste behandelingen en boomsoort. Voorgesteld wordt in een aantal van deze plots vervolgonderzoek te doen naar de volgende aspecten: bodem, vegetatie, paddenstoelen en fauna.
    Mogelijkheden voor herstelbeheer in hellingbossen op kalkrijke bodem in Zuid-Limburg. : Resultaten eerste onderzoekfase
    Hommel, P.W.F.M. ; Bijlsma, R.J. ; Eichhorn, K. ; Kemmers, R.H. ; Ouden, J. den; Schaminee, J.H.J. ; Waal, R.W. de; Wallis de Vries, M.F. ; Willers, B. - \ 2010
    Ede : Directie Kennis en Innovatie, Ministerie van Landbouw (Rapport DKI nr. 2010/dk 140-O) - 90
    heuvels - bossen - bodem - herstel - krijtgronden - nederland - diversiteit - soortendiversiteit - herstelbeheer - bodem-plant relaties - zuid-limburg - natura 2000 - hill land - forests - soil - rehabilitation - chalk soils - netherlands - diversity - species diversity - restoration management - soil plant relationships - zuid-limburg - natura 2000
    De Zuid-Limburgse hellingbossen zijn van oudsher opvallend rijk aan bijzondere planten- en diersoorten, en bij velen bekend om hun uitbundige voorjaarsflora. Het gaat hierbij zowel om bossoorten als om soorten van bosranden en kapvlakten. Het meest befaamd zijn de bossen op ondiepe kalkrijke bodem, waarin – vooral in de struweelfase na periodieke kap – een aantal in ons land zeer zeldzame orchideeënsoorten voorkomt. Dergelijke situaties zijn, gegeven de geologie, slechts lokaal in een deel van het Zuid-Limburgse heuvelland aanwezig, waarbij ze deel uitmaken van een gecompliceerde hellinggradiënt
    Iron fertilization with FeEDDHA : the fate and effectiveness of FeEDDHA chelates in soil-plant systems
    Schenkeveld, W.D.C. - \ 2010
    Wageningen University. Promotor(en): Willem van Riemsdijk, co-promotor(en): Erwin Temminghoff. - [S.l. : S.n. - ISBN 9789085857983 - 270
    bodemvruchtbaarheid - chelaten - meststofdragers - ijzerhoudende meststoffen - toedieningshoeveelheden - groeieffecten - bodem-plant relaties - soil fertility - chelates - fertilizer carriers - iron fertilizers - application rates - growth effects - soil plant relationships
    Iron deficiency chlorosis is a nutritional disorder in plants which reduces crop yields both quantitatively and qualitatively, and causes large economic losses. It occurs world-wide, predominantly in plants grown on calcareous soils, as a result of a limited bioavailability of iron related to the poor solubility of iron at high soil-pH (7.5-8.5). Iron fertilizers based on FeEDDHA (iron ethylene diamine-N,N'-bis(hydroxy phenyl acetic acid)) chelates are among the most efficient in preventing and remedying iron deficiency in soil-grown plants. FeEDDHA based fertilizers comprise mixtures of FeEDDHA components which can be divided into racemic o,o-FeEDDHA, meso o,o-FeEDDHA, o,p-FeEDDHA and rest-FeEDDHA. Both the composition of FeEDDHA based fertilizers and the properties of the FeEDDHA components differ considerably. The fate and effectiveness of FeEDDHA chelates in soil-plant systems were examined in order to facilitate a more efficient use of FeEDDHA fertilizer. Upon interaction with soils, racemic and meso o,o-FeEDDHA largely remained in solution, whereas o,p-FeEDDHA and rest-FeEDDHA were largely removed. In plant experiments it was found that, on soils in which plants from the blank treatment became chlorotic, the iron concentration in soil solution, governed by racemic and meso o,o-FeEDDHA, determined iron uptake by plants. When introduced into soil-plant systems, the concentration of racemic and meso o,o-FeEDDHA underwent an initial concentration drop due to adsorption, and gradually declined further. In particular for meso o,o-FeEDDHA, this gradual decline was not related to iron uptake by plants. The gradual decline could not be explained by biodegradation, which did not significantly affect the concentration of FeEDDHA components. From mechanistic multi surface modeling and batch interaction experiments it was concluded that there is a basis for assuming that under soil conditions iron can be displaced from o,o-FeEDDHA components by copper. This displacement reaction was closer examined in goethite suspensions, and it was found to predominantly take place on reactive surfaces rather than in solution. Factors enhancing adsorption also enhanced the rate of the displacement reactions. The observed concentration behaviour of meso o,o-FeEDDHA in soil-plant systems could be explained from the displacement reaction. Furthermore, the effectiveness of EDDHA ligands in chelating and mobilizing iron from soil, after delivering iron at the plant root (the so-called “shuttle mechanism”) was examined. Plant experiments provided experimental support for a re-chelation mechanism, but results from batch interaction experiments indicated that the efficiency in chelating iron from soil is probably low as a result of complexation of other cations, in particular copper. In conclusion a conceptual model for the behaviour of FeEDDHA components in soil-plant systems was composed. The essence of the model consists of three processes: 1) FeEDDHA adsorption, 2) iron displacement from FeEDDHA by copper on a soil reactive surface followed by release of CuEDDHA into soil solution, and 3) re-adsorption of CuEDDHA. Clay content, iron(hydr)oxide content and copper content were identified as soil characteristics substantially compromising the effectiveness of FeEDDHA components.
    Bos op arme gronden
    Kint, Vincent ; Geudens, Guy ; Ouden, J. den - \ 2010
    In: Bosecologie en Bosbeheer / den Ouden, J., Muys, B., Mohren, G.M.J., Verheyen, K., Leuven : ACCO - ISBN 9789033477829 - p. 511 - 526.
    zandgronden - bossen - relaties - eolische afzettingen - bodem-plant relaties - vlaanderen - sandy soils - forests - relationships - aeolian deposits - soil plant relationships - flanders
    Onder arme groeiplaatsen worden vooral de zandgronden verstaan. In Nederland liggen ze in het oosten en het zuiden van het land en ze lopen door naar de zandgronden in het noorden van Vlaanderen. De duinengordel langs de Noordzeekust behoort ook tot deze categorie. Zandgronden kunnen verder ingedeeld worden volgens hun geologische ontstaanswijze. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen afzettingen door zee, rivieren of de wind, die bovendien uit het tertiair of het quartair tijdvak kunnen dateren. Zowel in Vlaanderen als Nederland ligt het grootste deel van het huidige bosareaal op de arme zandgronden: in Vlaanderen is het 60% van het totale areaal (90.000 ha) en in Nederland 86% (270.000 ha).
    Een verkennende studie naar de bodemkwaliteit van Gelderse habitatgebieden
    Wamelink, G.W.W. ; Adrichem, M.H.C. van; Dobben, H.F. van - \ 2010
    De Levende Natuur 111 (2010)4. - ISSN 0024-1520 - p. 160 - 165.
    vegetatie - bodemchemie - grondwaterstand - bodemkwaliteit - bodem-plant relaties - gelderland - vegetation - soil chemistry - groundwater level - soil quality - soil plant relationships - gelderland
    Voor het bereiken van de natuurdoelen in habitatgebieden is het van belang informatie te hebben over milieukwaliteit. Daarmee kan beoordeeld worden in hoeverre de gestelde doelen realistisch zijn, en kan een schatting gemaakt worden van de investeringen die het vergt om de milieukwaliteit op orde te brengen. Die informatie kan worden verkregen door het nemen en analyseren van een groot aantal bodemmonsters. Dat is echter kostbaar. Voor de provincie Gelderland is nu een alternatieve methode ontwikkeld. Dit artikel informeert hierover, maar wil tevens een discussie starten over de methode. Achtergronden bij dit artikel zijn te vinden in Alterra rapporten 1781, 1836 en 1892.
    Beheer van duinbossen : verslag veldwerkplaats - duin en kust, PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland, Castricum, 4 juni 2010
    Hommel, P.W.F.M. ; Siepel, H. ; Slings, R. - \ 2010
    [S.l.] : S.n. - 7
    duinplanten - bomen - bodem-plant relaties - ecohydrologie - kennemerland - natuurbeheer - duneland plants - trees - soil plant relationships - ecohydrology - kennemerland - nature management
    De variatie in bostypen wordt in het jonge duinlandschap vooral bepaald door twee belangrijke factoren: water en kalk, zo vertelt Patrick Hommel (Alterra). Natte bossen die permanent onder invloed staan van het grondwater (broekbossen) zijn altijd erg zeldzaam geweest in de duinstreek. Vochtige bossen die in het winterhalfjaar regelmatig onder water lopen, waren vroeger - vooral in het middenduin - veel algemener. Het waren lage bossen (of hoge struwelen!) met veel zachte berk in de boomlaag en een zeer soortenrijke kruidlaag met veelal een hoog aandeel van watermunt. Door verdroging en de daarop volgende verzuring zijn deze bossen sterk van karakter veranderd en de oorspronkelijke soortenrijkdom krijg je waarschijnlijk ook niet meer terug
    Humus- en vegetatiereeksen als hulpmiddel voor natuurbeheer : enkele voorbeelden op basis van de SBB-referentiepunten
    Waal, R.W. de; Hommel, P.W.F.M. - \ 2010
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 2049) - 53
    bodemchemie - humushorizonten - vegetatietypen - indicatoren - duingebieden - veengebieden - hoogveengebieden - klei - bodem-plant relaties - beekdalen - natuurgebieden - soil chemistry - humus horizons - vegetation types - indicators - duneland - peatlands - moorlands - clay - soil plant relationships - brook valleys - natural areas
    In dit rapport zijn voor enkele belangrijke fysiotopen (standplaatstypen) de humusgegevens aan de vegetatiegegevens gekoppeld in de vorm van enkele karakteristieke vegetatie-humusreeksen. Het betreft hier fysiotopen in duinvalleien, laagvenen, beekdalen, zeekleigebieden en hoogvenen. De gegevens zijn afkomstig van het Staatsbosbeheer-project Terreincondities, het z.g. referentieproject. Door vegetatie- en humusgegevens van natuurterreinen, aangevuld met enkele eenvoudig veldkenmerken van de standplaats, naast de reeks te leggen wordt het mogelijk om meer inzicht te krijgen in de toekomstige ontwikkelingen van de vegetatie. Door dit inzicht kan een effectiever beheer in deze natuurterreinen gevoerd worden.
    Restoration of nutrient-poor grasslands in Southern Limburg : vegetation development and the role of soil processes = Herstel van hellingschraallanden in Zuid-Limburg : vegetatieontwikkeling en de rol van bodemprocessen
    Smits, N.A.C. - \ 2010
    Utrecht University. Promotor(en): J.T.A. Verhoeven; Joop Schaminee, co-promotor(en): R. Bobbink; M.M. Hefting; J.H. Willems. - [S.l.] : S.n. - ISBN 9789032703868 - 148
    vegetatie - bodem - graslanden - flora - fauna - kalkgronden - bodem-plant relaties - ecologisch herstel - zuid-limburg - vegetation - soil - grasslands - flora - fauna - limestone soils - soil plant relationships - ecological restoration - zuid-limburg
    The results of this thesis and additional results of the OBN research show that two approaches are needed to ensure optimal conservation and restoration. Firstly, the management in the reserves should be optimalized to ensure more nutrient removal. Secondly, the dispersal opportunities for species should be increased by enlarging and connecting the remaining grasslands, therefore reducing fragmentation and isolation. On the short term, sod-cutting in combination with the transfer of mown material seems to be a useful first step towards restoration on former agriculturally used grasslands. Additional research on the found repressed nitrification should reveal if this effect has a negative effect on the biodiversity in these grasslands and how this can be counterbalanced
    Bodembiota en stikstofstromen in schraalgraslanden : effecten op de vegetatie
    Kemmers, R.H. ; Bloem, J. ; Faber, J.H. - \ 2010
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1979) - 44
    graslanden - vegetatie - bodemchemie - bodembiologie - bodem-plant relaties - natuurgebieden - grasslands - vegetation - soil chemistry - soil biology - soil plant relationships - natural areas
    In verschillende kwaliteitstypen blauwgrasland en heischraal grasland werd bodemchemisch, bodembiologisch en vegetatiekundig onderzoek uitgevoerd om te toetsen of er een relatie bestaat tussen bovengrondse en ondergrondse biodiversiteit. Hoewel verschillen tussen diverse kwaliteitstypen grasland in veel gevallen niet significant aantoonbaar zijn geven de resultaten voldoende evidentie dat het bodemleven een essentiële factor is voor de kwaliteit van de vegetatie; aantasting van onderdelen van het bodemvoedselweb leidt tot een versterkte bodemproductiviteit, maar een verminderde diversiteit en specificiteit van de vegetatie in schraalgraslanden. Effectgerichte maatregelen zouden zich daarom tevens moeten richten op het bodemvoedselweb.
    Use of dynamic soil–vegetation models to assess impacts of nitrogen deposition on plant species composition: an overview
    Vries, W. de; Wamelink, G.W.W. ; Dobben, H.F. van; Kros, J. ; Reinds, G.J. ; Mol-Dijkstra, J.P. ; Smart, S.M. ; Evans, D.R. ; Rowe, E. ; Belyazid, S. ; Sverdrup, H. ; Hinsberg, A. van; Posch, M. ; Hettelingh, J.P. ; Spranger, T. ; Bobbink, R. - \ 2010
    Ecological Applications 20 (2010)1. - ISSN 1051-0761 - p. 60 - 79.
    bodemchemie - emissie - stikstof - modellen - bodem-plant relaties - soil chemistry - emission - nitrogen - models - soil plant relationships - ellenberg indicator values - need phytosociological classes - field-measurements - acid deposition - critical loads - netherlands - resilience - prediction - regression - reduction
    Field observations and experimental data of effects of nitrogen (N) deposition on plant species diversity have been used to derive empirical critical N loads for various ecosystems. The great advantage of such an approach is the inclusion of field evidence, but there are also restrictions, such as the absence of explicit criteria regarding significant effects on the vegetation, and the impossibility to predict future impacts when N deposition changes. Model approaches can account for this. In this paper, we review the possibilities of static and dynamic multispecies models in combination with dynamic soil–vegetation models to (1) predict plant species composition as a function of atmospheric N deposition and (2) calculate critical N loads in relation to a prescribed protection level of the species composition. The similarities between the models are presented, but also several important differences, including the use of different indicators for N and acidity and the prediction of individual plant species vs. plant communities. A summary of the strengths and weaknesses of the various models, including their validation status, is given. Furthermore, examples are given of critical load calculations with the model chains and their comparison with empirical critical N loads. We show that linked biogeochemistry–biodiversity models for N have potential for applications to support European policy to reduce N input, but the definition of damage thresholds for terrestrial biodiversity represents a major challenge. There is also a clear need for further testing and validation of the models against long-term monitoring or long-term experimental data sets and against large-scale survey data. This requires a focused data collection in Europe, combing vegetation descriptions with variables affecting the species diversity, such as soil acidity, nutrient status and water availability. Finally, there is a need for adaptation and upscaling of the models beyond the regions for which dose–response relationships have been parameterized, to make them generally applicable
    Behoefte en haalbaarheid vervanging HELP-tabellen
    Hack-ten Broeke, M.J.D. - \ 2010
    Wageningen : Alterra - 25
    bodemwater - hydrologie - landbouwgronden - opbrengsten - bodem-plant relaties - agrohydrologie - natuurgebieden - gebiedsgericht beleid - soil water - hydrology - agricultural soils - yields - soil plant relationships - agrohydrology - natural areas - integrated spatial planning policy
    In dit document vatten we samen wat de LNV-helpdeskvraag getiteld ‘Plan van aanpak; behoefte en haalbaarheid vervanging HELP-tabellen’ heeft opgeleverd. Vanuit de praktijk van landbouw en waterbeheer wordt steeds meer gevoeld dat de HELPtabellen verouderd zijn. De HELP- en TCGB-tabellen houden geen rekening met moderne bedrijfsvoering, mest- en milieuwetgeving, melkquota, flexibel peilbeheer en extreme weersomstandigheden. Daardoor ontstaat minder draagvlak voor de afwegingen in gebiedsprocessen en schadebeoordelingen. Het is niet op voorhand duidelijk of en hoe de vervanging van HELP-tabellen door nieuwe tabellen (of door een ander systeem) realiseerbaar is.
    Weerbare bodem in het kader van functionele agrobiodiversiteit (FAB): Inventarisatie van bestaande methoden en werkplan 2009
    Zaanen, M. ; Bos, M. ; Korthals, G.W. ; Molendijk, L.P.G. - \ 2009
    Driebergen : Louis Bolk Instituut - 62
    bodembiologie - plagenbestrijding - bodem-plant relaties - bodemkwaliteit - bodemweerbaarheid - soil biology - pest control - soil plant relationships - soil quality - soil suppressiveness
    Positieve en negatieve bodemorganismen, zoals aaltjes en schimmels, bepalen voor een deel de gezondheid van de bodem en de risico’s wat betreft opbrengstderving. Een belangrijke vraag vanuit de sector is hoe de huidige gezondheidstoestand van de bodem is vast te stellen en hoe de effecten van maatregelen op de ontwikkeling van bodemgezondheid te meten zijn.
    User documentation MOVE4 v 1.0
    Wamelink, G.W.W. ; Winkler, R.M. ; Wortelboer, F.G. - \ 2009
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-werkdocument 154) - 69
    planten - milieufactoren - bodem - modellen - nederland - bodem-plant relaties - plants - environmental factors - soil - models - netherlands - soil plant relationships
    The model MOVE4 calculates the chance of occurrence of over 900 Dutch plant species for abiotic soil conditions and physical geographical region. In this report we describe how the model can be run (technical documentation). This includes metainformation of the model, borders applications of the model in projects etc. This document is produced within the framework of the quality status (i.e. quality assurance) of the model MOVE4
    De ecologische eisen van Natura 2000
    Runhaar, J. ; Jalink, M.H. ; Fellinger, M. ; Hennekens, S.M. - \ 2009
    Vakblad Natuur Bos Landschap 6 (2009)4. - ISSN 1572-7610 - p. 12 - 13.
    habitats - bodemwater - bodemchemie - ecologie - vegetatie - bodem-plant relaties - ecohydrologie - habitats - soil water - soil chemistry - ecology - vegetation - soil plant relationships - ecohydrology
    Vanwege de Habitatrichtlijn zijn in Nederland een groot aantal natuurgebieden aangewezen waar habitattypen voorkomen die op Europese schaal bedreigd zijn en extra bescherming behoeven. Voor het beheer van deze gebieden is inzicht nodig in de eisen die de habitattypen stellen aan de milieucondities. Daarom heeft Directie Kennis (LNV) aan onderzoeksinstelling KWR gevraagd aan te geven wat deze ecologische vereisten zijn. Dit artikel gaat in op hoe de ecologische vereisten bepaald zijn en laat zien hoe ze kunnen worden geraadpleegd op de Natura 2000-website die Alterra heeft ontwikeld
    Preadvies Beekdalen Heuvellandschap
    Schaminée, J.H.J. ; Aggenbach, C.A. ; Crombaghs, B. ; Haan, M. de; Hommel, P.W.F.M. ; Smolders, A. ; Verberk, W. ; Waal, R.W. de; Wallis de Vries, M.F. ; Weeda, E.J. - \ 2009
    Ede : Ministerie van LNV, Directie Kennis (Rapport DK nr. 2009/dk108-O) - 110
    flora - fauna - natuurbescherming - bodem - nederland - bodem-plant relaties - beekdalen - zuid-limburg - natura 2000 - flora - fauna - nature conservation - soil - netherlands - soil plant relationships - brook valleys - zuid-limburg - natura 2000
    Het Heuvelland neemt door zijn afwijkende geologie en bodemgesteldheid in ons land een bijzondere positie in. Hierdoor heeft het gebied meer gemeen met het aansluitende Midden-Europese heuvellandschap dan met de rest van ons land. Het Zuid-Limburgse Heuvellandschap kent dan ook voor ons land bijzondere soorten flora en fauna. Deze komen voor in: kalkgraslanden, hellingbossen, beekdalhooilanden, kalkmoerassen, bronnen en beekbegeleidende bossen. De grote betekenis van de Zuid-Limburgse beekdalen komt tot uitdrukking in de aanmelding van een 6 tal Natura gebieden in het beekdallandschap. In het kader van OBN is aan het Zuid-Limburgse Heuvelland een 'status aparte' verleend. In dit rapport komen achtereenvolgens aan bod: De Zuid-Limburgse beekdalen in historisch perspectief; Sleutelfactoren en sleutelprocessen in de beekdalen van het Heuvelland; Natuurwaarden in de beekdalen in het Heuvelland; Aantastingen en bedreigingen (verdroging, eutrofiëring, toxische stoffen, veranderingen in de hydrodynamiek, veranderend landgebruik en versnippering)
    Zoekgebieden voor heide, stuifzand en heischraal grasland op de Veluwe (Natura 2000) : inventarisatie van geschikte gebieden voor uitbreiding en verbinding
    Koomen, A.J.M. ; Maas, G.J. ; Bijlsma, R.J. - \ 2009
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1800) - 181
    eolische gronden - zandgronden - landschap - vegetatie - bodem-landschap relaties - bodem-plant relaties - natuurontwikkeling - veluwe - aeolian soils - sandy soils - landscape - vegetation - soil-landscape relationships - soil plant relationships - nature development - veluwe
    Heideterreinen en stuifzanden vormen sinds de Middeleeuwen karakteristieke ecosystemen op de Veluwe waarvoor niet alleen doelstellingen voor instandhouding in het kader van Natura 2000 zijn geformuleerd (herstel en verbetering), maar ook uitbreiding van deze arealen. Voor behoud, herstel, verbetering en uitbreiding van (onder andere) heide, schraalgrasland en stuifzand wordt door de provincie Gelderland een beheerplan Natura 2000 opgesteld waarin de te nemen maatregelen van een goede onderbouwing moeten zijn voorzien. Deze onderbouwing vormt de basis voor dit project waarbij twee vragen centraal staan: 1) Waar liggen specifiek geschikte zoekgebieden voor uitbreiding en verbinding van heide, stuifzand en heischrale graslanden? En 2) Waar liggen de belangrijke cultuurhistorische en aardkundige relicten en waarden (CLAN waarden) in het Natura 2000 Veluwe gebied (en waarmee bij de ontwikkeling van nieuwe heide, schraalgrasland en stuifzandgebieden rekening gehouden dient te worden)?
    Ecologische vereisten habitattypen
    Runhaar, J. ; Jalink, M.H. ; Hunneman, H. ; Witte, J.P.M. ; Hennekes, S.M. - \ 2009
    Nieuwegein : KWR Watercycle Research Institute (KWR Report 09.018) - 93
    habitats - ecologie - bodem - bodemwater - bodem-plant relaties - ecohydrologie - natura 2000 - habitats - ecology - soil - soil water - soil plant relationships - ecohydrology - natura 2000
    In dit rapport wordt aangegeven welke bronnen zijn gebruikt om de ecologische vereisten van habitattypen te bepalen, en welke methode is gevolgd. De resultaten van het project zijn verwerkt in de beschrijvingen van de habitattypen in de zogenaamde habitatprofielen, en in een webapplicatie die onderdeel uitmaakt van de Natura 2000 website met informatie over de habitattypen.
    Casus. Herstel van jeneverbesstruwelen
    Hommel, P.W.F.M. ; Griek, M. ; Haveman, R. ; Ouden, J. den; Waal, R.W. de; Verberk, W. - \ 2009
    De Levende Natuur 110 (2009)3. - ISSN 0024-1520 - p. 135 - 137.
    juniperus communis - flora - habitats - bodem-plant relaties - natura 2000 - juniperus communis - flora - habitats - soil plant relationships - natura 2000
    Jeneverbesstruwelen komen in Europa voor op heel verschillende soorten bodem, variërend van zure, voedselarme zandgronden tot kalksteenrotsen met een leemdekje. Het gaat echter altijd om plekken waar in het verleden gedurende lange tijd, met wisselende intensiteit, begrazing heeft plaats gevonden. In Nederland zijn dat vooral de heide- en stuifzandgebieden op de pleistocene zandgronden. De jeneverbesstruwelen hebben daar een belangrijke landschappelijke en cultuurhistorische betekenis, maar ook de natuurwaarde is verrassend hoog. Het gaat echter al decennialang niet goed met de jeneverbesstruwelen in Nederland
    Sleutelfactoren en toekomstperspectief voor herstel van het Limburgse heuvelland
    Smits, N.A.C. ; Bobbink, R. ; Kuiters, A.T. ; Noordwijk, T. van; Schaminée, J.H.J. ; Verberk, W. - \ 2009
    De Levende Natuur 110 (2009)3. - ISSN 0024-1520 - p. 111 - 115.
    bossen - graslanden - hellingen - flora - fauna - zuid-limburg - bodem-plant relaties - natura 2000 - forests - grasslands - slopes - flora - fauna - zuid-limburg - soil plant relationships - natura 2000
    De hellinggraslanden, hellingbossen en beekdalen van het heuvelland zijn van oudsher zeer soortenrijk en herbergen een groot aantal soorten planten en dieren die vrijwel nergens anders in Nederland voorkomen. Deze drie systemen zijn onderwerp van studie in het kader van OBN. Aan de hellingraslanden wordt al enkele jaren (veld)onderzoek verricht. Voor de hellingbossen en beekdalen zijn dit jaar preadviezen geschreven. In deze bijdrage wordt verslag gedaan van enkele resultaten van het onderzoek aan de hellinggraslanden. Tevens worden voor de hellingbossen en beekdalen op basis van bestaande kennis de belangrijkste knelpunten in beeld gebracht.
    Een onsje wormen graag
    Kemmers, R.H. ; Hendriks, C.M.A. - \ 2008
    Nature Today 2008 (2008)17-7-2008.
    bodemchemie - luchtkwaliteit - bodem-plant relaties - soil chemistry - air quality - soil plant relationships
    De natuur in Nederland herstelt zich de laatste jaren enigszins door de gunstige effecten van eerder genomen milieumaatregelen. Zo is bijvoorbeeld de luchtverontreiniging met zwavel afgenomen waardoor de zuurgraad van de bodem in natuurgebieden zich lijkt te herstellen. Dat is belangrijk voor allerlei zuurgevoelige planten en dieren.
    Plants on the move: plant-soil interactions in poleward shifting plant species
    Grunsven, R.H.A. van - \ 2008
    Wageningen University. Promotor(en): Frank Berendse; Wim van der Putten, co-promotor(en): Elmar Veenendaal. - [S.l.] : S.n. - ISBN 9789085852513 - 140
    planten - plantenecologie - plantensuccessie - invasies - soorten - bodem - interacties - rizosfeer - bodemflora - bodemfauna - klimaatverandering - bodem-plant relaties - plants - plant ecology - plant succession - invasions - species - soil - interactions - rhizosphere - soil flora - soil fauna - climatic change - soil plant relationships
    As a result of recent global climate change, areas that have previously been climatically unsuitable for species have now become suitable new habitats. Many plant-species are expanding their range polewards, colonizing these newly available areas. If these species are able to expand their range faster than their natural enemies they can become released from these limiting factors. A similar mechanism has been reported for invasive plant species, introduced into foreign continent, which are often found to be released from natural enemies.
    An example of an invasive plant species that is introduced into a foreing contintinent is Carpobrotus edulis. This species was found to be negatively affected by the soil community collected in the native range, while the soil communities from the invaded range did not have an effect on plant performance compared to a sterilized control. I hypothesized that a similar reduction of the negative effects of the soil community can occur when plant species shift their range. This hypothesis was tested in a greenhouse experiment. I compared plant-soil feedbacks of three plant species that have recently expanded their range into The Netherlands, with three related native species. The non-native species experienced a significantly less negative effect of plant-soil feedback than the native plant species.
    Concurrently with these range shifts local climate is changing and this might affect plant-soil feedback as well. In order to test this plant-soil feedbacks of six range expanding and six related native species were compared at two temperatures, 20°C and 25°C daytime temperature. While again native species showed a more negative plant-soil feedback than the non-native species, temperature did not affect the strength or direction of plant-soil feedback.
    Besides pair wise comparisons between native and non-native species in the invaded range, comparisons between the native and non-native range of a range expanding plant can be used to test for effects of range shifts on plant-soil interactions. Rhizosphere soil was collected from populations of Tragopogon dubius in both the native and the recently colonized range. The soil communities from the native range had a more negative effect on plant performance than the soil communities from the invaded range as compared to sterilized controls. T. pratensis, which is native to the entire studied range, did not show this pattern.
    As plant-soil interactions are the net effect of many positive and negative factors the less negative effect of plant-soil feedback can be either a result of more positive or less negative effects of the soil community. One of the mutualistic groups of organisms, the arbuscular mycorrhizal fungi (AMF) are known to be a major factor contributing to ecosystem functioning and to the maintenance of plant biodiversity and the most important soil-borne mutualists for many plants. I therefore focus on this group of soil organisms. I compared the association of T.dubius with AMF in the new part of its range with T. pratensis native to this area. Three measures for plant-fungal affinity were compared between these two plant species; the density of AMF propagules able to colonize the plant, the percentage of root length colonized by arbuscular mycorrhiza, and the composition of the resulting AMF community in the roots. This was done for four replicate soil inocula from different sites in The Netherlands. The two plant species did not differ in any of the tested factors. As there are no differences in the association with the most important mutualist the observed differences in plant-soil interaction are likely an effect of release from negative components in the soil community, e.g. soil pathogens, but further studies are needed to test this.
    Alterations in biotic interactions, through climate change and range shifts, such as a release of soil-borne natural enemies, can have significant effects on the performance of plants. Predictions of future ranges and impact of range expanding plant species on invaded ecosystems can therefore not be accurately made without a thorough understanding of its biotic interactions and the way these interactions are changed by the range shifts.

    Interactie tussen boven- en ondergrondse organismen
    Ruijven, J. van; Deyn, G.B. de - \ 2008
    Landschap : tijdschrift voor landschapsecologie en milieukunde 25 (2008)3. - ISSN 0169-6300 - p. 118 - 119.
    biodiversiteit - ecologie - bodemecologie - bodem-plant relaties - biodiversity - ecology - soil ecology - soil plant relationships
    Herstel van biodiversiteit is een moeilijk proces aangezien lang niet alle onderliggende mechanismen bekend zijn. Zo is niet bekend hoe boven- en ondergronds levende organismen elkaar beïnvloeden in hun interacties met planten en wat het effect daarvan is op de plantendiversiteit. Met behulp van een 'realistische' proefopstelling hebben we daar meer zicht op gekregen
    Verzuring: oorzaken, effecten, kritische belastingen en monitoring van de gevolgen van ingezet beleid
    Vries, W. de - \ 2008
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1699) - 88
    bodemchemie - verzuring - zure depositie - zure regen - monitoring - nadelige gevolgen - effecten - nederland - bodem-plant relaties - soil chemistry - acidification - acid deposition - acid rain - monitoring - adverse effects - effects - netherlands - soil plant relationships
    Het milieuthema ‘verzuring’ heeft zich sinds de negentiger echter ontwikkeld van een ‘single issue’, zure regen, naar het integraal aanpakken van grootschalige luchtverontreiniging. Dit rapport geeft antwoord op een tiental relevante vragen over dit onderwerp, te weten: 1 Wat wordt precies verstaan onder verzuring en wat zijn de oorzaken daarvan? 2 Wat is de bijdrage van zure depositie aan de verzuring van de bodem? 3 Wat zijn de effecten van verzuring 4 Wat zijn de monitoring systemen waarmee de uitstoot, depositie en effecten van verzuring in beeld worden gebracht 5 Wat zijn de trends in de emissie en depositie van verzurende stoffen 6 Wat zijn de trends in de effecten van verzuring op de abiotische kwaliteit: bodem, bodemvocht en grondwater 7 Wat zijn de trends in de effecten van verzuring op de ecologische kwaliteit: 8 Wat zijn kritische depositieniveaus voor verzurende stoffen en hun overschrijding? 9 Wat zijn de beleidsdoelen voor verzuring en de beleidsinstrumenten waarmee de verzuring wordt aangepakt 10 Hoe haalbaar en noodzakelijk zijn de lange termijn depositiedoelstellingen
    Critical soil conditions for oxygen stress to plant roots: substituting the Fedds-function by a process-based model
    Bartholomeus, R.P. ; Witte, J.P.M. ; Bodegom, P.M. van; Dam, J.C. van; Aerts, R. - \ 2008
    Journal of Hydrology 360 (2008)1-4. - ISSN 0022-1694 - p. 147 - 165.
    bodemporiënsysteem - bodemlucht - wateropname (planten) - plant-water relaties - transpiratie - waterverzadiging - modellen - oxidatieve stress - bodem-plant relaties - soil pore system - soil air - water uptake - plant water relations - transpiration - waterlogging - models - oxidative stress - soil plant relationships - use systems-analysis - crop growth-models - physical-properties - water-uptake - diffusion - respiration - aeration - compaction - transport - conductivity
    Effects of insufficient soil aeration on the functioning of plants form an important field of research. A well-known and frequently used utility to express oxygen stress experienced by plants is the Feddes-function. This function reduces root water uptake linearly between two constant pressure heads, representing threshold values for minimum and maximum oxygen deficiency. However, the correctness of this expression has never been evaluated and constant critical values for oxygen stress are likely to be inappropriate. In this paper, we propose a fundamentally different approach to assess oxygen stress: we built a plant physiological and soil physical process-based model to calculate the minimum gas filled porosity of the soil at which oxygen stress occurs.
    Effects of insufficient soil aeration on the functioning of plants form an important field of research. A well-known and frequently used utility to express oxygen stress experienced by plants is the Feddes-function. This function reduces root water uptake linearly between two constant pressure heads, representing threshold values for minimum and maximum oxygen deficiency. However, the correctness of this expression has never been evaluated and constant critical values for oxygen stress are likely to be inappropriate. On theoretical grounds it is expected that oxygen stress depends on various abiotic and biotic factors. In this paper, we propose a fundamentally different approach to assess oxygen stress: we built a plant physiological and soil physical process-based model to calculate the minimum gas filled porosity of the soil (phi gas_min) at which oxygen stress occurs. First, we calculated the minimum oxygen concentration in the gas phase of the soil needed to sustain the roots through (micro-scale) diffusion with just enough oxygen to respire. Subsequently, phi gas_min that corresponds to this minimum oxygen concentration was calculated from diffusion from the atmosphere through the soil (macro-scale). We analyzed the validity of constant critical values to represent oxygen stress in terms Of phi gas_min, based on model simulations in which we distinguished different soil types and in which we varied temperature, organic matter content, soil depth and plant characteristics. Furthermore, in order to compare our model results with the Feddes-function, we linked root oxygen stress to root water uptake (through the sink term variable F, which is the ratio of actual and potential uptake). The simulations showed that phi gas-min is especially sensitive to soil temperature, plant characteristics (root dry weight and maintenance respiration coefficient) and soil depth but hardly to soil organic matter content. Moreover, phi gas-min varied considerably between soil types and was larger in sandy soils than in clayey soils. We demonstrated that F of the Feddes-function indeed decreases approximately linearly, but that actual oxygen stress already starts at drier conditions than according to the Feddes-function. How much drier is depended on the factors indicated above. Thus, the Feddes-function might cause large errors in the prediction of transpiration reduction and growth reduction through oxygen stress. We made our method easily accessible to others by implementing it in SWAP, a user-friendly soil water model that is coupled to plant growth. Since constant values for phi gas_min in plant and hydrological modeling appeared to be inappropriate, an integrated approach, including both physiological and physical processes, should be used instead. Therefore, we advocate using our method in all situations where oxygen stress could occur. (C) 2008 Elsevier B.V. All rights reserved.
    Macroscopic root water uptake distribution using a matric flux potential approach
    Jong van Lier, Q. de; Dam, J.C. van; Metselaar, K. ; Jong, R. de; Duijnisveld, W.H.M. - \ 2008
    Vadose Zone Journal 7 (2008)3. - ISSN 1539-1663 - p. 1065 - 1078.
    bodemwater - bodem-plant relaties - wateropname (planten) - modellen - soil water - soil plant relationships - water uptake - models - soil-water - extraction patterns - numerical-simulation - stomatal conductance - gas-exchange - sap flow - stress - photosynthesis - transpiration - recovery
    Hydrological models featuring root water uptake usually do not include compensation mechanisms such that reductions in uptake from dry layers are compensated by an increase in uptake from wetter layers. We developed a physically based root water uptake model with an implicit compensation mechanism.
    Hydrological models featuring root water uptake usually do not include compensation mechanisms such that reductions in uptake from dry layers are compensated by an increase in uptake from wetter layers. We developed a physically based root water uptake model with an implicit compensation mechanism. Based on an expression for the matric flux potential (M) as a function of the distance to the root, and assuming a depth-independent value of M at the root surface, uptake per layer is shown to be a function of layer bulk M, root surface M, and a weighting factor that depends on root length density and root radius. Actual transpiration can be calculated from the sum of layer uptake rates. The proposed reduction function (PRF) was built into the SWAP model, and predictions were compared to those made with the Feddes reduction function (FRF). Simulation results were tested against data from Canada (continuous spring wheat [(Triticum aestivum L.]) and Germany (spring wheat, winter barley [Hordeum vulgare L.], sugarbeet [Beta vulgaris L.], winter wheat rotation). For the Canadian data, the root mean square error of prediction (RMSEP) for water content in the upper soil layers was very similar for FRF and PRF; for the deeper layers, RMSEP was smaller for PRF. For the German data, RMSEP was lower for PRF in the upper layers and was similar for both models in the deeper layers. In conclusion, but dependent on the properties of the data sets available for testing,the incorporation of the new reduction function into SWAP was successful, providing new capabilities for simulating compensated root water uptake without increasing the number of input parameters or degrading model performance.
    Integrating the production functions of Liebig, Michaelis-Menten, Mitscherlich and Liebscher into one system dynamics model
    Nijland, G.O. ; Schouls, J. ; Goudriaan, J. - \ 2008
    NJAS Wageningen Journal of Life Sciences 55 (2008)2. - ISSN 1573-5214 - p. 199 - 224.
    gewasproductie - voedingsstoffenbalans - stikstofgehalte - fosfor - emissie - dynamische modellen - nutriëntenuitspoeling - dynamisch modelleren - bodem-plant relaties - crop production - nutrient balance - nitrogen content - phosphorus - emission - dynamic models - nutrient leaching - dynamic modeling - soil plant relationships
    Any agricultural production process is characterized by input¿output relations. In this paper we show that the production functions of Liebig, Mitscherlich and Liebscher for the relation between nutrient supply and crop production can be regarded as special variants of one 'integrated model'. The model is elaborated for two nutrients, nitrogen and phosphorus, and is based on the Michaelis-Menten hyperbolic equation. This basic equation has two main terms and one multiplicative interaction term. The parameter values determine which one of the aforementioned functions is generated. 'Greenwood's variant of the Michaelis-Menten function' is approached if the main terms dominate. 'De Wit's variant of the Mitscherlich function' is approached if the multiplicative term dominates. Liebig's function emerges from any of these variants if nutrient supply is constrained to such an extent that nutrient uptake continually exhausts the nutrient stock. The 'Liebscher variant' - considered the most appropriate for most empirical situations - is intermediate between those of Liebig, Michaelis-Menten and 'De Wit's Mitscherlich', and can be obtained by parameter calibration. Generally, these functions result in 'decreasing marginal returns' with increasing nutrient supply. However, if interacting nutrients are supplied in precisely the required proportion, the variant with a multiplicative term does show 'increasing marginal returns', but only in conditions of low nutrient supply rates, low nutrient affinities and / or high nutrient losses
    Gevoeligheids- en onzekerheidsanalyse van SUMO
    Wamelink, G.W.W. - \ 2008
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-werkdocument 98) - 50
    vegetatietypen - bodemtypen - modellen - groeiplaatsen - bodem-plant relaties - vegetation types - soil types - models - sites - soil plant relationships
    Het model SUMO2 simuleert de vegetatieontwikkeling en biomassa-ontwikkeling voor de meeste vegetatietypen die in Nederland voorkomen. Het is geïntegreerd in het model SMART2, dat bodemprocessen simuleert. Beide modellen doen op jaarbasis uitspraken over de vegetatieontwikkeling, waarbij ook - eveneens op jaarbasis - gegevens worden uitgewisseld.
    Onderbouwing LAC-2006 waarden en overzicht van bodem-plant relaties ten behoeve van de Risicotoolbox : een overzicht van gebruikte data en toegepaste methoden
    Romkens, P.F.A.M. ; Groenenberg, J.E. ; Rietra, R.P.J.J. ; Vries, W. de - \ 2007
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1442) - 103
    bodem - bodemeigenschappen - bodemverontreiniging - zware metalen - diergezondheid - gewasproductie - gewaskwaliteit - kwaliteitsnormen - normen - toxische stoffen - voedingsmiddelenwetgeving - nederland - risico - bodem-plant relaties - kwaliteit na de oogst - risicobeheersing - soil - soil properties - soil pollution - heavy metals - animal health - crop production - crop quality - quality standards - standards - toxic substances - food legislation - netherlands - risk - soil plant relationships - postharvest quality - risk management
    Op basis van velddata zijn bodem – plant relaties afgeleid voor cadmium, zink, koper en lood. Voor de overige metalen zijn geen significante relaties gevonden. Met behulp van de bodem – plant relatie en, voor veeteelt, overdrachtcoëfficiënten naar dier, zijn grenswaarden voor de bodem bepaald die aangeven bij welk niveau in de bodem de geldende gewas-, en of orgaan normen niet meer gerealiseerd kunnen worden. Deze bodem – plant relaties dienen als hulpmiddel bij het afleiden van LAC2006 waarden (het voorstel daartoe
    The effects of vegetation changes in peat bogs on long-term carbon sequestration rates
    Heijmans, M.M.P.D. ; Breeuwer, A.J.G. ; Linden, M. van der; Berendse, F. - \ 2007
    In: Proceedings of the First International Symposium on Carbon in Peatlands, Wageningen, The Netherlands, 15 - 18 April 2007. - Wageningen : Wageningen University - p. 47 - 47.
    vegetatie - bodemchemie - kooldioxide - veengronden - bodem-plant relaties - koolstofvastlegging in de bodem - vegetation - soil chemistry - carbon dioxide - peat soils - soil plant relationships - soil carbon sequestration
    The analysis of long term effects of climate change on the vegetation composition and carbon sequestration in peat bogs requires a model that includes competition between plant species and feedbacks between vegetation, soil and hydrology
    The shape of the transpiration reduction function under plant water stress
    Metselaar, K. ; Jong van Lier, Q. de - \ 2007
    Vadose Zone Journal 6 (2007)1. - ISSN 1539-1663 - p. 124 - 139.
    bodemwater - bodem-plant relaties - transpiratie - modellen - soil water - soil plant relationships - transpiration - models - available soil-water - leaf-area - balance model - root-system - crop growth - transport - wheat - evaporation - irrigation - responses
    Assuming transpiration to be reduced after a critical pressure head (usually chosen as −1.5 MPa or −150 m) at the root surface has been reached, transpiration rates in this so-called falling-rate phase were analyzed numerically for soils described by the van Genuchten–Mualem equations (numerical soils). The analysis was based on the differential equation describing radial flow to a single root.
    Assuming transpiration to be reduced after a critical pressure head ( usually chosen as -1.5 MPa or -150 m) at the root surface has been reached, transpiration rates in this so-called falling-rate phase were analyzed numerically for soils described by the van Genuchten-Mualem equations ( numerical soils). The analysis was based on the differential equation describing radial flow to a single root. Numerically, the system was simulated by an implicit scheme. It is shown that, at limiting hydraulic conditions, relative transpiration ( ratio between actual and potential transpiration) is equal to relative matric flux potential ( ratio between actual matric flux potential and matric flux potential at the onset of limiting hydraulic conditions). Given this equality, transpiration reduction functions as a function of soil water content and as a function of time are presented for five types of analytical soils: a constant diffusivity, Green and Ampt, Brooks and Corey, versatile nonlinear, and exponential soil. While in the case of constant diffusivity, relative transpiration decreases as a linear function of water content, for the remaining four cases the decrease is a concave function of soil water content. Numerical simulations also result in a concave shape, unless the difference between water content at the onset of limiting hydraulic conditions and at permanent wilting is very small, for example, at high root densities. These discrepancies may be explained by the relative importance of a transition period between the constant- and falling-rate phases.
    Interactions between plants and soil nutrient cycling under elevated CO2
    Graaff, M.A. de - \ 2007
    Wageningen University. Promotor(en): N. van Breemen, co-promotor(en): C. van Kessel; J. Six. - [S.l.] : S.n. - ISBN 9789085047865 - 149
    bodem - voedingsstoffen - kringlopen - kooldioxide - broeikasgassen - koolstofsekwestratie - koolstof - planten - koolstofvastlegging in de bodem - bodem-plant relaties - soil - nutrients - cycling - carbon dioxide - greenhouse gases - carbon sequestration - carbon - plants - soil carbon sequestration - soil plant relationships
    The atmospheric concentration of the greenhouse gas CO2 is rising and may stimulate plant production and soil C input. If soil C input rates exceed soil C respiration rates under elevated CO2, global warming may be mitigated by long-term soil C sequestration. However, whether soils will serve as CO2 sinks is still debated, since it is uncertain how elevated CO2 will affect the interactions between plant growth and soil nutrient cycling. In the first part of this dissertation, I explored how long-term elevated CO2 affects soil C inputs versus SOM decomposition, and how these changes ultimately feedback to soil C sequestration. This research was carried out in a Free Air Carbon dioxide Experiment (FACE) in Switzerland that had been exposed to elevated CO2 and N fertilization treatments for 10 years. The isotopic label of the applied CO2 and N allowed for tracing new C and N dynamics in the system. In addition, I summarized available data related to plant growth and soil nutrient cycling from long-term CO2-enrichment experiments using the statistical tool Meta analysis. By incubating litter and soil derived from Swiss FACE, I concluded that the impact of elevated CO2 on litter quality and litter decomposition rates was minor. Therefore, elevated CO2 is not expected to affect soil C contents through its impact on litter quality and decomposition. The Meta analysis showed that the main driver of soil C sequestration is not SOC decomposition, but soil C input through plant growth, which is strongly controlled by nutrient availability. If soil nutrient availability was high, soil C input outweighed C decomposition leading to net C sequestration. However, if soil nutrient availability was low, soil C input rates lagged behind soil C decomposition rates due to CO2-induced nutrient immobilization, which had reduced plant growth. Thus, for soil C sequestration under elevated CO2 ample soil nutrient availability is required. In the Swiss FACE experiment however, soil C sequestration did not increase under elevated CO2, despite high fertilization rates, concurrent increases in plant growth, and relatively low decomposition rates. This may be due to frequent harvests and shows that the potential for soil C sequestration in individual agro-ecosystems is still uncertain, due to management practices that can affect soil C input and/ or soil C decomposition. The potential for soil C sequestration in individual unfertilized/ natural ecosystems is also unclear, since unexplained processes appear to prevent N limitation in some of these FACE systems. These processes may occur in the rhizosphere, which is often overlooked, but plays a vital role in mechanistically coupling plant production and soil nutrient cycling. In the second part of this dissertation I focused on how rhizodeposition affects microbial regulation of soil N availability. Elevated CO2 stimulated the amounts of root-derived C and N substrates entering the soil, but without specific exudation of amino acids. Enhanced rhizodeposition was accompanied by a proportional increase in root production, suggesting that rhizodeposition under elevated CO2 only increases when root biomass production is stimulated. The increase in rhizodeposition of N under elevated CO2 comprised a significant portion of the plant assimilated N, and was quickly immobilized by microbes upon entering the soil. This shows another pathway by which elevated CO2 may enhance nutrient limitation in low N-input systems. Alternatively, elevated CO2 may alleviate N limitation by stimulating rhizodeposition induced decomposition, leading to the release of N retained in stable SOM pools. This dissertation shows that increased rhizodeposition of C under elevated CO2 may be responsible for sustained plant growth in low nutrient input FACE systems. Since this mechanism did not increase plant tissue N concentrations, and does not contribute to a net gain of ecosystem N, however, it is not expected to offset nutrient limitation under elevated CO2 in the future (i.e. decades to centuries). A third aim of this dissertation was to increase the understanding of plant specific responses to elevated CO2. Therefore, I compared the responses of plants with genetic similarity but contrasting C allocation patterns, so reducing the number of plant traits that can explain a plants’ response to elevated CO2. In addition, C allocation to roots is a key plant trait for explaining differential responses in C and N cycling as it affects both rhizodeposition and nutrient uptake. I showed that agronomic selection has resulted in a morphological tradeoff, where C allocation to organs associated with C assimilation compared to organs associated with nutrient uptake is favoured in modern cultivars. As a result modern cultivars are more likely to increase shoot biomass production under elevated CO2 than their wild relatives in fertilized ecosystems. On the other hand, greater root production and N uptake rates indicate a greater potential for sustained plant growth and soil C sequestration under elevated CO2 for the wild compared to the cultivated genotypes in low N-input systems. These data showed that sink strength is an important trait for controlling plant responses to elevated CO2. In conclusion, elevated CO2 can increase soil C sequestration when sufficient nutrients are available. The extent of the increase however is still unclear in agro-ecosystems, due to a set of management practices that affect soil C decomposition and soil C input. In unfertilized ecosystems, simultaneous increases in N demands of microbes and plants reduce nutrient availability. Increased C allocation to roots under elevated CO2 will benefit nutrient acquisition and C sequestration in low N systems but this mechanism is expected to be transient. Therefore, in natural ecosystems soil C sequestration is likely to be constrained in the future (i.e. decades to centuries) by progressive nutrient limitation.
    Importance of root depth distribution for modeling of the interactions between water, soil, vegetation and atmosphere
    Metselaar, K. ; Feddes, R.A. ; Zee, S.E.A.T.M. van der - \ 2006
    bodemwater - bodem-plant relaties - klimaatverandering - soil water - soil plant relationships - climatic change
    Large scale modeling as in GCM, commonly disregards much complexity to avoid high numerical demands. The simplifications affect model outcome and for a number of these, we assess the errors that may be involved
    Boshavikskruiden in Twente
    Haveman, R. ; Weeda, E.J. - \ 2006
    Excursieverslagen / Plantensociologische Kring Nederland 2006 (2006)12 sept. - p. 61 - 63.
    vegetatie - hieracium - vegetatietypen - bodem-plant relaties - twente - vegetation - hieracium - vegetation types - soil plant relationships - twente
    De Hieracium-excursie van september was speciaal gericht op de Boshavikskruid-groep (Hieracium sabaudum sensu lato), die in Twente een van haar bolwerken in Nederland heeft. Over de standplaats van ‘Hieracium sabaudum’ bestond enig verschil van inzicht. Volgens de Oecologische Flora staat Boshavikskruid in houtwallen, verder aan bosranden op lemige, vochthoudende, min of meer kalkarme maar niet sterk zure grond, en op oeverwallen van bosbeken (Weeda et al., 1991). De Vegetatie van Nederland zegt echter dat de bodem op de standplaats van het Hieracio-Holcetum mollis minder lemig en/of minder humeus is dan bij het Hyperico pulchri-Melampyretum pratensis. Wel of niet lemig?
    Root water extraction and limiting soil hydraulic conditions estimated by numerical simulation
    Jong van Lier, Q. de; Metselaar, K. ; Dam, J.C. van - \ 2006
    Vadose Zone Journal 5 (2006)4. - ISSN 1539-1663 - p. 1264 - 1277.
    bodem-plant relaties - bodemwater - watergeleidingsvermogen van de wortel - modellen - soil plant relationships - soil water - root hydraulic conductivity - models - unsaturated soils - uptake parameters - stomatal control - use efficiency - scale model - resistance - growth - l. - dynamics - equation
    Root density, soil hydraulic functions, and hydraulic head gradients play an important role in the determination of transpiration-rate-limiting soil water contents. We developed an implicit numerical root water extraction model to solve the Richards equation for the modeling of radial root water extraction. The average soil water content at the moment root water potential dropped below a defined critical value was then estimated. The dependence of average water content at the onset of plant water stress on potential transpiration and root density was compared with an analytical solution for hydraulic conditions in the root sphere. The critical value was a function of potential transpiration rate, soil hydraulic properties, and root density. Matric flux potential appears to be a convenient hydraulic property to determine the onset of limiting hydraulic conditions, as numerical simulations showed that, at onset, matric flux potential vs. distance from the root surface is independent of soil type. This was also determined analytically under the constant-rate assumption. Mean water content occurs at about 0.53 times the half-distance between roots. This allows calculation of the mean limiting soil water content and pressure head from the matric flux potential at this distance, which is a function of transpiration rate and root density only. A nomogram was developed that¿given the transpiration rate, the root density, and the soil hydraulic functions¿allows determination of the values of mean water content and mean pressure head that occur at the onset of transpiration reduction
    De lichenenrijke stuifzandvegetatie met IJslands mos aan de voet van de Lemelerberg (Ov.) in de periode 1965-2005
    Ketner-Oostra, H.G.M. ; Tweel-Groot, L. van; Sparrius, L.B. - \ 2005
    Buxbaumiella 72 (2005). - ISSN 0166-5405 - p. 48 - 59.
    korstmossen - bodem-plant relaties - vegetatiebeheer - herstelbeheer - natuurreservaten - monitoring - salland - lichens - soil plant relationships - vegetation management - restoration management - nature reserves - monitoring - salland
    Aan de voet van de Lemelerberg ligt een zandverstuiving, een natuurreservaat dat beheerd wordt door Landschap Overijssel. In 2004 vond hier een vooronderzoek plaats om herstelmaatregelen te onderbouwen die tot doel hebben hier het stuifzandlandschap en de daarbij behorende biodiversiteit voor de toekomst veilig te stellen (Van den Ancker e.a., 2004). De lichenenrijkdom van dit gebied is al sedert 1965 bekend - met veel zeldzame en bedreigde licheensoorten waaronder een van de laatste vindplaatsen van IJslands mos (Cetraria islandica) in Nederland (Aptroot e.a., 1998). Thans ligt in dit terrein een meetpunt van het Landelijk Meetnet Korstmossen (Sparrius e.a., 2000). In genoemd vooronderzoek was literatuuronderzoek over de ontwikkeling van die lichenenrijkdom sedert 1965 een onderdeel van het vegetatie-onderzoek - en wordt hierbij gepresenteerd.
    Diversiteit uit zand; de ontwikkeling van bosstructuur, vegetatie, bodem en humusvorm in bosreservaten op stuifzand
    Bijlsma, R.J. ; Clerkx, A.P.P.M. ; Waal, R.W. de - \ 2005
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1223) - 134
    bossen - beschermde bossen - vegetatie - zandgronden - plantensuccessie - humus - bosecologie - nederland - eolisch zand - bodem-plant relaties - forests - reserved forests - vegetation - sandy soils - plant succession - humus - forest ecology - netherlands - aeolian sands - soil plant relationships
    In dit rapport wordt de ontwikkeling van bosstructuur, vegetatie, bodem en humusvorm in bosreservaten op stuifzand geanalyseerd. Uitgangspunt vormt de indeling in fysiotopen: landduinen, forten en overstoven plateaus en uitgestoven laagten. De bosontwikkeling wordt beschreven met fasen die gekenmerkt worden door humusvorm en de samenstelling van de struiken kruidlaag. De fasen zijn genoemd naar de dominante groeivorm in deze lagen: grassen, dwergstruiken, kruiden en struiken. De volgorde van de fasen en de tijdsduur van bosontwikkeling per fase zijn afhankelijk van graasdruk en de aanwezigheid van bronpopulaties. De fasen doen zich ook voor buiten het opgaande bos. Er worden twee ontwikkelingslijnen onderscheiden: 1) op landduinen en overstoven plateaus en forten en 2) in uitgestoven laagten. Enkele varianten van deze lijnen worden verder uitgewerkt
    Representation of soil moisture and root water uptake in climate models
    Dam, J.C. van - \ 2004
    klimaatverandering - bodemwater - bodem-plant relaties - onderzoeksprojecten - climatic change - soil water - soil plant relationships - research projects
    The previous generation of climate models predicts too high temperatures for dry summers for certain regions in Europe. The main reason is the desiccation of the soil during summer when transport of moist air from the Atlantic is blocked.
    Veranderingen van de mos- en licheenvegetatie in de droge duinen van Terschelling sinds 1970
    Ketner-Oostra, H.G.M. - \ 2004
    Buxbaumiella 68 (2004). - ISSN 0166-5405 - p. 2 - 6.
    duingebieden - nederlandse waddeneilanden - mossen - korstmossen - inventarisaties - bodem-plant relaties - duneland - dutch wadden islands - mosses - lichens - inventories - soil plant relationships
    Hierbij volgen enkele aanvullingen over wat er de laatste decennia in de van oorsprong kalkarme duinen van Terschelling is veranderd. Dit in aanvulling op het artikel 'Mossen van Terschelling', dat verscheen in dit blad na een mossen-weekend eind 2000 en na een intensieve inventarisatie in de periode 2000-2001 (Van Tooren et al. 2002).
    Veranderingen in de korstmos-vegetatie van het Wekeromse Zand (II): een vergelijking tussen 1994 en 2004
    Ketner-Oostra, H.G.M. - \ 2004
    Buxbaumiella 67 (2004). - ISSN 0166-5405 - p. 49 - 56.
    korstmossen - achteruitgang (deterioration) - vegetatiekartering - bodem-plant relaties - eolisch zand - veluwe - lichens - deterioration - vegetation mapping - soil plant relationships - aeolian sands - veluwe
    In the previous review (period 1984-1994) the subject of discussion was a decrease of the quantity of lichens in the nature reserve of 190 ha inland sand-dune landscape in the Veluwe region of Gelderland, while the species diversity remained high. In 1992- 1993 management measures in this reserve, such as the cutting and removing of 35 ha pine-trees and sod-cutting, were implemented in order to regain an open inland sand-dune landscape. In 2003 it became apparent that too much erosion had harmed the lichen-steppe in the northern part, which had changed into a pioneer vegetation with the moss Polytrichum piliferum. In the southern part with fewer dynamics, the influence was visible of the aerial nitrogen deposition. For the reserve as a whole the lichen diversity remained high, but since 1994 the quantity has decreased even more.
    Bodem, humus en vegetatie onder verschillende loofboomsoorten op de stuwwal bij Doorwerth
    Hommel, P.W.F.M. ; Waal, R.W. de - \ 2004
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 920) - 66
    bossen - vegetatie - humus - tilia - ligstro - bosgronden - plantensuccessie - nederland - relaties - veluwe - bodem-plant relaties - natuurgebieden - forests - vegetation - humus - tilia - litter - forest soils - plant succession - netherlands - relationships - veluwe - soil plant relationships - natural areas
    Dit rapport gaat in op de relatie tussen loofboomsoort, humus en ondergroei op een zwak lemige stuwwalbodem bij Doorwerth (Gelderland). Er werden opstanden vergeleken van linde, esdoorn, haagbeuk, eik en beuk. Onder invloed van het `rijke¿, goed verterende bladstrooisel van linde, esdoorn en haagbeuk bleek een ontwikkeling in de richting van een `rijker¿ bostype op gang te zijn gekomen. Alleen onder linde was echter binnen 40 jaar een goed ontwikkelde, soortenrijke Carpinion-vegetatie met meerdere oud-bossoorten ontstaan. De vegetatieontwikkeling onder linde lijkt wel sterk afhankelijk te zijn van de hoeveelheid licht die tot de bosbodem weet door te dringen.
    Pannenhoef: de Lokker en de Flesch
    Beers, P.W.M. van; Weeda, E.J. - \ 2003
    Excursieverslagen / Plantensociologische Kring Nederland 2003 (2003)29 aug. - p. 44 - 56.
    vegetatietypen - landgoederen - natuurgebieden - historische geografie - bodemgeschiktheid - ecohydrologie - bodem-plant relaties - veengronden - noord-brabant - vegetation types - estates - natural areas - historical geography - soil suitability - ecohydrology - soil plant relationships - peat soils - noord-brabant
    In de reeks ‘minder bekende West-Brabantse natuurterreinen’ die we in PKN-excursieverband de afgelopen jaren met een bezoek hebben vereerd, was in 2003 de Pannenhoef aan de beurt. Dit is een bijna 600 ha groot landgoed, dat sinds 1970 eigendom is van het Brabants Landschap. De Pannenhoef ligt in het grensgebied van een drietal Brabantse gemeenten – Zundert, Etten-Leur en Rucphen (voorheen ook nog Rijsbergen) – en bestaat uit een afwisseling van naaldbos, loofbos, grasland, heide en vennen. Het jaar 2003 was uitzonderlijk warm en droog, zodat terreindelen die doorgaans onder water staan, nu droog lagen. Voor een goed begrip van de huidige bodemgesteldheid en de landschapsopbouw van de Pannenhoef en omgeving is een terugblik in de geschiedenis noodzakelijk.
    Duurzaam bodemleven : literatuurstudie voor composteren bij bloembollenbedrijven
    Riet, S.M. van 't; Dam, A.M. van - \ 2003
    Lisse : PPO Bloembollen en Bomen - 40
    compostering - duurzaam bodemgebruik - bodem-plant relaties - bloembollen - landbouwbedrijven - composting - sustainable land use - soil plant relationships - ornamental bulbs - farms
    Ieder bedrijf produceert afval. Bij bloembollenbedrijven is een groot deel van het afval plantaardig, zoals pelafval, maaisel, stro. Dit afval kan afgevoerd worden, wat een uitstroom van nutriënten en organische stof van het bedrijf tot gevolg heeft en aanzienlijke kosten met zich meebrengt. Het materiaal kan ook op het eigen bedrijf gecomposteerd worden. Sommige bedrijven met open teelt, met name in de bloembollensector, composteren het eigen organisch restmateriaal. Hierdoor worden kosten van afvoer van het materiaal bespaard en kan het materiaal, na compostering, bijdragen aan de organische bemesting van de grond. Uit milieuoogpunt is deze praktijk gunstig, doordat transport van organische rest- en meststoffen beperkt wordt. Naar composteren in het algemeen wordt veel onderzoek gedaan, vooral in het buitenland, en er zijn een aantal tijdschriften die speciaal gewijd zijn aan compost. Een algemeen probleem van compostproeven is echter dat ze of in de kassen plaatsvinden of eenmalig in het veld. Vertaling naar lange termijn effecten en de praktijk zijn daarom vaak moeilijk. Duidelijk is wel dat compost niet de ultieme oplossing is voor bodemproblemen, maar eerder een onderdeel is van de oplossing. Binnen de gehele bedrijfsvoering heeft compost zeker zijn plaats, maar als de bedrijfsvoering in zijn geheel te wensen over laat zal compost weinig effect sorteren. Verder zal het voornamelijk op lange termijn effect zal hebben. Het één keer in één jaar aanbrengen zal dus weinig invloed hebben. In dit rapport wordt dieper in gegaan op het proces van composteren en de betekenis voor de bloembollensector. In hoofdstuk 2 wordt daartoe aandacht besteed aan de materialen waaruit de composthoop opgebouwd is en welke materialen nodig zijn voor een goede opbouw. Waar mogelijk is dit toegespitst op bloembollenbedrijven. In hoofdstuk 3 worden een aantal methoden van composteren behandeld en de randvoorwaarden voor een goed composteringsproces, waarna in hoofdstuk 4 dieper in gegaan wordt op bacteriepreparaten. In hoofdstuk 5 wordt de ziektewering aangestipt, waarbij ook het belang van bodemleven aan bod komt en de relevante proefresultaten. Vervolgens wordt er in hoofdstuk 6 ingegaan op de toediening van compost waarbij het organische stofgehalte van de bodem ter sprake komt en stuifbestrijding. Hoofdstuk 7 gaat in op een aantal analysemethoden die bij de bepaling van bodem en compost gebruikt worden en ten slotte zal in hoofdstuk 8 ingegaan worden op de regelgeving rond compost.
    Bossen van de keileemgronden; betekenis van stagnerend grondwater voor de ontwikkeling van humusprofiel en vegetatie
    Waal, R.W. de; Bijlsma, R.J. - \ 2003
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 804) - 70
    bossen - keileemgronden - grondwater - humus - vegetatie - bosecologie - nederland - bodem-plant relaties - ecohydrologie - twente - overijssel - natuurgebieden - forests - boulder clay soils - groundwater - humus - vegetation - forest ecology - netherlands - soil plant relationships - ecohydrology - twente - overijssel - natural areas
    De keileembossen behoren tot de soortenrijkste bossen in Nederland. Aan de hand van eigenschappen van de humusprofielen, het grondwater en de vegetatie en hun onderlinge relaties zijn drie keileembossen beschreven: Smoddebos, Grevenmaat en Achter de Voort. Het grondwater is voor het grootste gedeelte niet afkomstig van grote kwelsystemen maar bestaat uit door het keileem aangerijkt regenwater De drie keileembossen verschillen in soortensamenstelling, en in mate van verdroging en in mesoreliëf. In het Smoddebos en de Grevenmaat is de gradiënt gebonden een de terreinhelling en het voorkomen van greppels. In Achter de Voort zijn de gradiënten te vinden op de overgang van de eilandjes naar de slenken. Deze eilandstructuur zo blijkt in vergelijking met buitenlandse referentiebeelden typerend te zijn voor min of meer natuurlijke keileembossen.
    Boomsoort, strooiselkwaliteit en ondergroei in loofbossen op verzuringsgevoelige bodem; een verkennend literatuur- en veldonderzoek
    Hommel, P.W.F.M. ; Spek, T. ; Waal, R.W. de - \ 2002
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 509) - 112
    tilia - loofverliezende bossen - vegetatie - soortendiversiteit - plantengemeenschappen - bosecologie - humusvormen - bosstrooisel - nederland - literatuuroverzichten - bodem-plant relaties - bodemchemie - bosbeheer - historische ecologie - humus - loofbos - tilia - deciduous forests - vegetation - species diversity - plant communities - forest ecology - humus forms - forest litter - netherlands - literature reviews - soil plant relationships
    Dit rapport gaat in op de vraag in hoeverre de boomsoort in loofbossen op matig voedselrijke, verzuringsgevoelige bodem bepalend is voor de soortensamenstelling van de ondergroei. Om deze vraag te kunnen beantwoorden werd veld- en literatuuronderzoek verricht. Tijdens het veldonderzoek werden in zes bosgebieden de ondergroei en humusvorm onder verschillende boomsoorten maar op vergelijkbare bodem beschreven. Het literatuuronderzoek richtte zich op het Atlantisch lindewoud als historische referentie en op bestaande kennis met betrekking tot de relaties tussen boomsoort, strooiselkwaliteit en ondergroei. Geconcludeerd werd dat op bovengenoemde gronden onder bomen met rijk strooisel (o.a. linde, es en esdoorn) een gemiddeld hogere soortenrijkdom en eengroter aantal oudbossoorten voorkomt dan onder bomen met arm strooisel (o.a. eik en beuk).
    Ontwikkeling van bos en bodem in een beplantingsproef van 1970 op sterk verontreinigde baggerspecie
    Oosterbaan, A. ; Berg, C.A. van den - \ 2002
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 438) - 31
    bomen - standplaatsfactoren - bodemverontreiniging - baggerspeciedepots - bodemchemie - bodem-plant relaties - baggerspecie - beplanting - bodemkwaliteit - bos - zware metalen - trees - site factors - soil pollution - spoil banks - soil chemistry - soil plant relationships
    In een beplantingsproef op sterk verontreinigde baggerspecie wordt sinds de aanleg in 1970 de ontwikkeling van bos en bodem gevolgd. De beplantingen ontwikkelen zich weinig verschillend van vergelijkbare beplantingen op niet-verontreinigde klei. De chemische samenstelling van de toplaag van de bodem vertoont opvallende verschillen onder de verschillende boomsoorten
    Abiotische randvoorwaarden voor natuurdoeltypen
    Wamelink, G.W.W. ; Runhaar, J. - \ 2001
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 181)
    bodem-plant relaties - plantengemeenschappen - voedingsstoffen - bodemaciditeit - grondwaterstand - bodemwater - natuurbescherming - ecohydrologie - bodemtypen - vegetatietypen - soil plant relationships - plant communities - nutrients - soil acidity - groundwater level - soil water - nature conservation - nature - soil types - vegetation types
    Ten bate van de inrichting en de evaluatie van de ecologische hoofdstructuur is het natuurdoeltypesysteem ontwikkeld en gepubliceerd in het Handboek natuurdoeltypen. Dit handboek wordt herschreven en onder andere uitgebreid met een nadere invulling van de abiotische randvoorwaarden. In dit rapport wordt beschreven hoe de abiotische randvoorwaarden voor de natuurdoeltypen zijn vastgesteld. De abiotische randvoorwaarden zijn omschreven met behulp van vijf abiotische factoren: vocht, zuurgraad, nutriënten, zoutgehalte en bodemtype. De factor vocht wordt beschreven door middel van de gemiddelde voorjaarsgrondwaterstand en aantal dagen droogtestress, de grondwaterstandfluctuatie, en de overvloedingsfrequentie. Er zijn gegevens verzameld uit de literatuuren uit de database KENNAT. Deze laatste bevat gegevens over veldmetingen. De gegevens zijn verzameld voor 139 associaties en subassociaties. Op basis van de verzamelde literatuurgegevens is het bereik waarin een associatie voor kan komen, per abiotische factor vastgesteld. Deze bereiken zijn voorgelegd aan vier deskundigen. Na verwerking van hun commentaar zijn de definitieve bereiken per associatie en per abiotische factor vastgesteld. De gegevens over de associaties zijn toegekend aan de natuurdoeltypen, waarbij bij de aanwezigheid van meerdere associaties per natuurdoeltype het bereik van voorkomen gemiddeld is. Hierdoor ontstaat een gradatie in de preferentie van voorkomen van een natuurdoeltype. De resultaten zullen worden opgenomen in het nieuwe Handboek natuurdoeltypen
    Check title to add to marked list
    << previous | next >>

    Show 20 50 100 records per page

    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.