Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Current refinement(s):

    Records 1 - 100 / 230

    • help
    • print

      Print search results

    • export

      Export search results

    Check title to add to marked list
    Anaerobic microbial processes for energy conservation and biotransformation of pollutants
    Luz Ferreira Martins Paulo, Lara da - \ 2017
    Wageningen University. Promotor(en): A.J.M. Stams, co-promotor(en): D.Z. Sousa. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789463431125 - 234
    anaerobic microbiology - anaerobes - energy conservation - biotransformation - pollutants - heavy metals - sulfates (inorganic salts) - nickel - cobalt - methanosarcina barkeri - genomics - polymerase chain reaction - anaërobe microbiologie - anaërobe micro-organismen - energiebehoud - biotransformatie - verontreinigende stoffen - zware metalen - sulfaten (anorganische zouten) - nikkel - kobalt - methanosarcina barkeri - genomica - polymerase-kettingreactie

    Anaerobic microbial processes are commonly applied in the treatment of domestic and industrial wastewaters. Anaerobic digestion (AD) of wastewater has received a great deal of attention, but many aspects related to the complex interactions between microorganism, and how that is affected by the presence of certain toxic, are not yet fully understood. A particular case of this is the effect of heavy metals or chlorinated compounds. These compounds are known to have a strong impact in methanogens, a phylogenetic diverse group responsible for the last step of the AD process. The negative effect of sulphate towards methanogenesis is mainly related to outcompetition of methanogens by sulphate-reducing bacteria (SRB), or to toxicity caused by the sulphide generated from sulphate reduction. Heavy metals are part of many enzymes and cofactors and, in low concentrations, may beneficiate microbial activity. However, high concentrations of metals may disrupt enzyme function and structure. In cases where metal concentration is high, the presence of sulphate or sulphide might be favourable because sulphide precipitate with metals and detoxify the environment. In Chapter 2 we provide a review on the current knowledge on the effects of heavy metals and sulphate on AD, with special focus on methanogenesis. From this literature study, it came out that the influence of some metals, such as Co, is not extensively studied and that the potential of biologically produced sulphide as metal detoxification method in AD is still quite unexplored. In Chapter 3 we explored different strategies to improve methane production. Low concentrations of Ni and Co were supplemented to anaerobic sludge and the impact on methane production was evaluated. Although in contrast with other studies, no beneficial effect of metal supplementation was observed. Further on, the impact of high concentrations of Ni and Co added to anaerobic sludge was evaluated, as well as the use of sulphide as a detoxification strategy. This was evaluated in terms of impact on methane production and in changes in the microbial communities. The results showed that sulphide can be used as a method for metal detoxification, but in the case of biological produced sulphide, the competition between SRB and methanogens needs to be considered.

    Chlorinated compounds are widely used and commonly found in wastewaters. Several methanogenic metal-containing cofactors are reported to be involved in reductive dechlorination. Therefore, in Chapters 4 and 5 the potential of metal supplementation to enhance the dechlorination process was studied. In Chapter 4, the enrichment of methanogenic cultures able to perform reductive dechlorination of 1,2-dichloroethene (DCE) and tetrachlorethene (TCE) using different inoculum sources and substrates is described. Differences in physiological performance and in the microbial communities were evaluated. The results showed that the microbial community can be influenced by inoculum and substrate as well as by the chlorinated compound used. The enriched cultures presenting the best dechlorination performance were selected and used for metal supplementation studies with Ni, Co, and Fe. The results showed a clear positive impact of metal addition, both on methane production and reductive dechlorination. Further research on metal supplementation to enhance dechlorination was performed in pure cultures of Methanosarcina barkeri, a methanogen known to be able to reduce DCE (Chapter 5). In this case, it was observed that metal supplementation could improve methane production and reductive dechlorination, but the effect is dependent on the metal and concentration used. It was found that methanogenesis and reductive dechlorination can be affected in a different way by the same metal.

    Finally, in Chapter 6 the impact of sulphate on a methane-producing bioelectrochemical system (BES), an emerging technology that can be applied to wastewater treatment, was studied. The results showed an unexpected fast sulphate removal in the system and a limited impact caused by sulphate addition on methane production. The sulphate removal could only partially be explained by microbial activity, but the results demonstrated the ability of microbial communities to evolve and adapt to new operational conditions.

    In conclusion, the work presented in this thesis gave insights on the impact of heavy metals and sulphate in methanogenic systems. Furthermore, different approaches to maximise methane production were evaluated. In particular, it was shown that metal supplementation can be a promising strategy to improve anaerobic microbial processes, such as methanogenesis and reductive dechlorination.

    Isolatiewaarde schermdoek kan fors omhoog
    Weel, P.A. van - \ 2015
    Kas techniek 2015 (2015)1. - p. 42 - 45.
    glastuinbouw - kassen - schermen - isolatie (insulation) - warmtebehoud - energiebehoud - proeven - ontvochtiging - temperatuur - kastechniek - greenhouse horticulture - greenhouses - blinds - insulation - heat conservation - energy conservation - trials - dehumidification - temperature - greenhouse technology
    In het kader van Het Nieuwe Telen wordt grote waarde gehecht aan het reduceren van de warmtevraag door middel van verbeterde isolatie. Door TNO en Wageningen UR Glastuinbouw is geformuleerd op welke wijze de isolatiewaarden van schermen kunnen worden verhoogd.
    Meer voortgang nodig in Duurzame Zuivelketen
    Doornewaard, G.J. ; Reijs, J.W. - \ 2015
    V-focus 12 (2015)3. - ISSN 1574-1575 - p. 21 - 23.
    melkveehouderij - duurzaamheid (sustainability) - duurzame veehouderij - melkproductie - energiebehoud - dairy farming - sustainability - sustainable animal husbandry - milk production - energy conservation
    Jaarlijks wordt de voortgang binnen de verduurzaming van de zuivelketen in beeld gebracht door LEI Wageningen UR. Onlangs verschenen de resultaten van het jaar 2013. Naar aanleiding van dit rapport concludeert de Duurzame Zuivelketen dat er meer beweging nodig is om de doelen te realiseren.
    Nieuwe kas met groot potentieel in energiebesparing
    Kempkes, F. - \ 2014
    Kas techniek 2014 (2014)9. - p. 32 - 35.
    glastuinbouw - beglazing - isolatie (insulation) - isolatiematerialen - energiebehoud - kunststoffilm - efficiëntie - landbouwkundig onderzoek - kastechniek - greenhouse horticulture - glazing - insulation - insulating materials - energy conservation - plastic film - efficiency - agricultural research - greenhouse technology
    Beter isoleren van de kas vormt een belangrijk onderdeel binnen Het Nieuwe Telen. Wordt dit bereikt door toepassing van meerdere schermen, dan kan dit in de winter ten koste gaan van de toch al beperkte hoeveel heid licht. Gebruik van isolatieglas is een andere richting die al in de praktijk wordt toegepast. Maar er is een goedkoper alternatief, namelijk de combinatie van glas en een hoog waardige film. Het kasconcept ‘2SaveEnergy’ brengt die optie in praktijk.
    Het nieuwe telen biologisch : Monitoring van een energiezuinige biologische vruchtgroententeelt bij BioVerbeek
    Raaphorst, M.G.M. - \ 2014
    Bleiswijk : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapport / Wageningen UR Glastuinbouw 1301) - 48
    vruchtgroenten - biologische landbouw - energiebesparing - energiebehoud - glastuinbouw - kastechniek - klimaatregeling - temperatuur - fruit vegetables - organic farming - energy saving - energy conservation - greenhouse horticulture - greenhouse technology - air conditioning - temperature
    Op een biologisch glastuinbouwbedrijf wordt de luchtvochtigheid beheerst door opgewarmde buitenlucht via slurven tussen het gewas te blazen. Na 2 jaar monitoring is gebleken dat het hiermee mogelijk is om intensiever te schermen en meer dan 20% op de warmtevraag besparen. Een deel van deze besparing is te danken aan regain units. Mede dankzij het diffuse glas in het kasdek is de productie hoger dan in een vergelijkbare kas. On an organic greenhouse the humidity is controlled by blowing warmed up outdoor air through the crop. 2 years of monitoring has shown that it is possible to use the screens more intensively and save over 20% on the heat demand. A part of these savings is due to regain units. Thanks to the diffuse glass on top of the greenhouse, the production is higher than in a comparable greenhouse.
    ELKAS-Eindrapportage: Elektriciteitsleverende kas fase II
    Swinkels, G.L.A.M. ; Janssen, H.J.J. ; Zwart, H.F. de; Dorland, H.P. van; Tuijl, B.A.J. van; Arslan, M. - \ 2012
    Wageningen : Wageningen UR Glastuinbouw (rapporten GTB 1225) - 67
    kassen - energie - energiebehoud - licht - kastechniek - energiebesparing - toegepast onderzoek - zonne-energie - nederland - greenhouses - energy - energy conservation - light - greenhouse technology - energy saving - applied research - solar energy - netherlands
    Het verbruik van aardgas door de Nederlandse glastuinbouw bedraagt ca. 10% van het totale Nederlandse verbruik. De glastuinbouwsector heeft de ambitie dat vanaf 2020 de teelt in nieuwe kassen klimaatneutraal en economisch rendabel zal zijn. Het Productschap Tuinbouw (PT), het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) en LTO Glaskracht werken samen in het programma Kas als Energiebron om deze ambitie waar te maken. In dit programma zijn een aantal transitiepaden opgesteld om deze ambitie te kunnen verwezenlijken waaronder het transitiepad zonne-energie uit het onderwerp duurzame energiebronnen.
    Energierekening omlaag en betere kwaliteit bloembollen door gelijkmatige bewaring
    Promes, E.J.O. ; Wildschut, J. - \ 2012
    BloembollenVisie 2012 (2012)257. - ISSN 1571-5558 - p. 20 - 20.
    bloembollen - opslag - kwaliteitszorg - energiebehoud - luchtstroming - palletkisten - muren - landbouwkundig onderzoek - ornamental bulbs - storage - quality management - energy conservation - air flow - pallet boxes - walls - agricultural research
    In de praktijk blijkt dat systeemwanden voor de bewaring van bloembollen niet optimaal afgesteld zijn. Gevolg: de lucht per laag kuubkisten wordt vaak niet gelijkmatig verdeeld. Dit kan kwaliteitsproblemen tot gevolg hebben en het leidt tot een te hoge energierekening.
    Perspectief HNT voor Cymbidium
    Raaphorst, M.G.M. ; Kromwijk, J.A.M. - \ 2012
    Bleiswijk : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapporten WUR GTB 1174) - 26
    cultuurmethoden - glastuinbouw - cymbidium - energiebehoud - nederland - sierteelt - cultural methods - greenhouse horticulture - cymbidium - energy conservation - netherlands - ornamental horticulture
    Energiebesparende maatregelen voor de Cymbidiumteelt zijn te onderscheiden in algemene energiebesparingen en vochttolerantiegrens-zoekende maatregelen. Isolatie en schermen, temperatuurintegratie, het afdekken van de bodem en het verder uitkoelen van rookgassen zijn algemene energiebesparingsmiddelen. Als er meer inzicht is over de vochttolerantie van het Cymbidiumgewas, kunnen hulpmiddelen, zoals het inblazen van buitenlucht, het werken met infraroodcamera’s en het toepassen van warmtestoten, zorgen voor nog meer energiebesparing.
    Energiezuinige Teeltplanning voor Potplanten : een rekenplatform voor energie-efficiënte scenario's in de Poinsettiateelt
    Buwalda, F. ; Noort, F.R. van; Houter, G. ; Benninga, J. ; Rooij, E. de - \ 2012
    Bleiswijk : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapporten WUR GTB 1167) - 62
    cultuurmethoden - teelt onder bescherming - potplanten - poinsettia's - energiebehoud - beslissingsondersteunende systemen - kwekers - nederland - glastuinbouw - energiebesparing - cultural methods - protected cultivation - pot plants - poinsettias - energy conservation - decision support systems - growers - netherlands - greenhouse horticulture - energy saving
    In het kader van het project Energiezuinige Teeltplanning voor Potplanten is gewerkt aan een adviessysteem dat potplantentelers in staat stelt om zelfstandig de energie-efficiëntie van teeltscenario’s te evalueren op basis van actuele, bedrijfsspecifieke gegevens. Daarnaast maakt het systeem het mogelijk om via internet teeltscenario’s te delen met teeltadviseurs en binnen bedrijfsvergelijkingsgroepen. Het systeem is gebaseerd op dynamische gewasmodellen voor Hortensia, Poinsettia en Ficus, en maakt voor het berekenen van kasklimaat en energiestromen gebruik van het rekenmodel KASPRO. Dit rapport beschrijft de werking van het systeem, de resultaten op 4 bedrijven per gewas, de reacties van de betrokken telers, en een evaluatie van het project. De belangrijkste mogelijkheden om de energie-efficiëntie van een teelt te verbeteren werden gevonden in verbeterde wijderzetschema’s en in het toepassen van de principes van ‘Het Nieuwe Telen’, door met name de temperatuur meer te laten variëren met het licht en het ontwikkelingsstadium van het gewas.
    De OPAC 106 warmtewisselaar
    Zwart, H.F. de - \ 2011
    Wageningen : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapporten GTB 1133) - 31
    glastuinbouw - klimaatregeling - warmtewisselaars - gebruikswaarde - temperatuur - koelen - energiebehoud - milieubeheersing - greenhouse horticulture - air conditioning - heat exchangers - use value - temperature - cooling - energy conservation - environmental control
    Vanuit tuinbouwkundig perspectief gaat het vooral om de vraag of het kasklimaat wat met deze warmtewisselaar kan worden gerealiseerd, voldoet aan de eisen voor wat betreft het klimaat, zowel tijdens koelen als tijdens het verwarmen. Het gaat daarbij vooral om de horizontale homogeniteit op gewashoogte.
    Duurzame energiebeelden voor de Veenkoloniën op basis van energiepotentiekartering en netwerkanalyses
    Broersma, S. ; Fremouw, M. ; Dobbelsteen, A. van den; Stremke, S. ; Waal, R.M. de; Klap, K. - \ 2011
    Delft : TU Delft (Eindrapport 2.3) - 80
    klimaatverandering - energiebronnen - energiebehoud - duurzaamheid (sustainability) - duurzame energie - broeikasgassen - emissie - veenkolonien - climatic change - energy sources - energy conservation - sustainability - sustainable energy - greenhouse gases - emission - veenkolonien
    In juni 2010 is voor de Agenda voor de Veenkoloniën het project Hotspot Veenkoloniën van start gegaan. Binnen dit project is het hoge ambitieniveau gesteld om als regio meer koolstofdioxide vast te leggen dan er uitgestoten wordt. Hiermee zal het gebied een bijzonder grote bijdrage gaan leveren in het tegengaan van klimaatveranderingen. Voor de Hotspot Veenkoloniën zijn diverse deelprojecten uitgeschreven om vanuit verschillende disciplines en mogelijkheden aan deze doelstelling bij te dragen. In dit rapport is een drietal van deze deelprojecten opgenomen: de netwerkanalyse, de energiepotentiestudie en een integrale energievisie. De ruimtelijke bouwstenen van de eerste twee projecten vormen de input voor het ruimtelijke structuurbeeld. Deze integrale energievisie omvat een duurzame energievisie waarin ook rekening is gehouden met de uitkomsten van andere deelstudies.
    Wijnands, F.G. ; Monteny, A. - \ 2011
    Wageningen [etc.] : Wageningen UR etc.
    agrarische bedrijfsvoering - klimaatverandering - energiebesparing - energiebehoud - duurzame energie - samenwerking - farm management - climatic change - energy saving - energy conservation - sustainable energy - cooperation
    In het netwerk werken gedurende de periode 2010 tot en met 2013 16 praktijkbedrijven samen met Wageningen UR (Universiteit & Research centre) en Louis Bolk Instituut aan een klimaatneutrale bedrijfsvoering. De 16 bedrijven zijn gangbare en biologische bedrijven uit de akkerbouw, de varkens- en de pluimveehouderij.
    Visievorming rond energietransitiepaden in de glastuinbouw
    Buurma, J.S. ; Velden, N.J.A. van der; Smit, P.X. - \ 2011
    Den Haag : LEI Wageningen UR (LEI-nota : Onderzoeksveld Sector & ondernemerschap )
    glastuinbouw - energie - energiebehoud - energieterugwinning - warmtekrachtkoppeling - brandstoffen - teeltsystemen - energiebesparing - interviews - gegevens verzamelen - greenhouse horticulture - energy - energy conservation - energy recovery - cogeneration - fuels - cropping systems - energy saving - interviews - data collection
    Interviewronde waarin informanten gevraagd is naar hun belang, visies, wensen en ambities rond de transitiepaden van het programma Kas als Energiebron. Het doel van de interviewronde was het voeden van de discussie over het vervolg van het programma Kas als Energiebron. Het programma is opgebouwd uit acht transitiepaden met ieder hun eigen streefbeelden. Door voortschrijdend inzicht en veranderende economische omstandigheden is een regelmatige herbezinning op de streefbeelden en de taakverdeling tussen betrokken partijen noodzakelijk. Inzicht in de belangen, visies, wensen en ambities van de betrokken partijen is daarbij van belang.
    De VenLowEnergy-kas doet wat hij beloofde (interview met Frank Kempkes en Jan Janse
    Boonekamp, G. ; Kempkes, F.L.K. ; Janse, J. - \ 2011
    Groenten en Fruit Actueel 2011 (2011)2. - ISSN 0925-9694 - p. 11 - 11.
    energiebehoud - kassen - besparingen - energie - komkommers - herfstteelt - energy conservation - greenhouses - savings - energy - cucumbers - autumn cultivation
    De 'VenLowEnergy-Kas' met isolatieglas en luchtontvochtiging lijkt de verwachtingen waar te maken. In een herfstteelt komkommer realiseerde Wageningen UR Glastuinbouw een hoge productie met bijzonder weinig energie.
    Met alternatieve kuubkist energie-efficiënt
    Wildschut, J. ; Sapounas, A. - \ 2010
    BloembollenVisie 2010 (2010)209. - ISSN 1571-5558 - p. 26 - 27.
    opslag - drogende lucht - bekistingen - kratten - bloembollen - duurzaamheid (sustainability) - energiebehoud - storage - drying air - formwork - crates - ornamental bulbs - sustainability - energy conservation
    De kuubkist is algemeen gebruikt op bloembollenbedrijven voor het drogen en bewaren van vloembollen. Op initiatief van teler Peter de Wit is een variant ontwikkeld waarmee hyacinthen sneller zijn te drogen. PPO ging na wat de mogelijkheden van dit alternatief zijn.
    State-fo-the-Art bewaren van tulpenbollen, resultaten 2009
    Wildschut, J. ; Sapounas, A. ; Kok, M. ; Gulik, T. van der - \ 2010
    BloembollenVisie 2010 (2010)209. - ISSN 1571-5558 - p. 24 - 25.
    duurzaamheid (sustainability) - bloembollen - tulpen - opslagkwaliteit - energiebehoud - besparingen - sustainability - ornamental bulbs - tulips - storage quality - energy conservation - savings
    Het project State-of-the Art bewaren van tulpenbollen' is in 2007 met vier bloembollenbedrijven van start gegaan. Hoofddoel van het project was vooral het demonstreren van energiebesparingsmogelijkheden. Uiteraart met behoud van de kwaliteit van het product, of beter nog, met verbetering van de kwaliteit. Doel twee was te onderzoeken hoe er in de toekomst nog meer energie kan worden bespaard. Dat blijkt aardig wat te kunnen zijn.
    Het Nieuwe Telen bij chrysant: Verkenning van energiebesparingsopties voor de chrysantenteelt
    Raaphorst, M. ; Kempkes, F. ; Corsten, R. ; Roelofs, T. ; Veld, P. de - \ 2010
    Bleiswijk : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapporten GTB 1042) - 48
    kassen - bloementeelt - chrysanten - chrysanthemum - modellen - energiebehoud - teeltsystemen - glastuinbouw - energiebesparing - geconditioneerde teelt - greenhouses - floriculture - chrysanthemums - chrysanthemum - models - energy conservation - cropping systems - greenhouse horticulture - energy saving - conditioned cultivation
    Het Nieuwe Telen (HNT) is een verzamelnaam voor verschillende methoden om energie te besparen in de glastuinbouw. In dit rapport is onderzocht welke methoden voor de chrysantenteelt interessant zijn. Er is gebruik gemaakt van een expertpanel en de rekenmodellen Kaspro en QMS.
    Warmte-overdrachtsprestaties van de OPAC106 warmtewisselaar
    Zwart, H.F. de; Janssen, H.J.J. - \ 2010
    Wageningen : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapport / Wageningen UR Glastuinbouw GTB-1019) - 15
    kassen - klimaatregeling - luchtkwaliteit - milieubeheersing - warmtewisselaars - warmteuitwisseling - energiebehoud - kunstmatige ventilatie - koelen - glastuinbouw - kastechniek - greenhouses - air conditioning - air quality - environmental control - heat exchangers - heat exchange - energy conservation - artificial ventilation - cooling - greenhouse horticulture - greenhouse technology
    Zowel vanuit het oogpunt van een betere beheersbaarheid van het kasklimaat, als vanuit de toenemende behoefte aan laag temperatuur verwarmingssystemen zijn er de afgelopen jaren belangrijke ontwikkelingen in warmtewisselaars voor de tuinbouw in gang gezet. Er zijn systemen die boven in de kas worden geplaatst en systemen die onderin zijn gesitueerd. Er zijn installaties met en luchtverdelingsslurven, maar ook systemen met een vrije uitblaas. Door de veelheid aan toepassingsgebieden zijn warmtewisselaars moeilijk onderling vergelijkbaar. In dit rapport zijn de warmte overdrachtprestaties van een nieuw type compacte warmtewisselaar bestudeerd, de OPAC106 warmtewisselaar met dwarsstroom ventilator.
    Energiebesparing op het agrarisch bedrijf : kansen voor verhoging energie-efficiency in de akkerbouw, vollegrondsgroenten en fruitteelt
    Kamp, J.A.L.M. ; Reeuwijk, P. van; Schoorl, F.W. ; Montsma, M.P. - \ 2010
    Lelystad : Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Economie en management - 70
    energiebehoud - energiegebruik - fruitteelt - groenteteelt - akkerbouw - opslag - bewerking - nederland - energiebesparing - vollegrondsgroenten - energy conservation - energy consumption - fruit growing - vegetable growing - arable farming - storage - handling - netherlands - energy saving - field vegetables
    Doel van het ondezoek is om in eerste instantie het energieverbruik van de belangrijkste gewassen in de akkerbouw, vollegrondsgroenten en fruitteelt in kaart te brengen. Zowel van de teelt- als van de naoogstfase. Trends zijn beschreven die invloed hebben op het energieverbruik, energiebesparingsmogelijkheden in de naoogstfase zijn geïnventariseerd en is een indicatie gegeven van de grootte ervan en de bijbehorende investering alsmede de terugverdientijd.
    Expanding the exergy concept to the urban water cycle
    Leduc, W.R.W.A. ; Agudelo Vera, C.M. ; Rovers, R. ; Mels, A.R. - \ 2009
    In: SASBE 2009 Book of Abstracts of the 3rd CIB International Conference on Smart and Sustainable Built Environments, Delft, The Netherlands, 15-19 June 2009. - Delft, NL : Delft University of Technology - ISBN 9789052693729 - p. 101 - 101.
    waterbeheer - water - energiebronnen - watergebruik - stedelijke gebieden - duurzaamheid (sustainability) - energiebehoud - thermodynamica - steden - stedelijke planning - hydrologische cyclus - water management - water - energy sources - water use - urban areas - sustainability - energy conservation - thermodynamics - towns - urban planning - hydrological cycle
    Natural energy and water cycles are modified by metabolic profiles of the cities. The metabolic profile varies with the local resource availability and the level of technological development. To cope with this complexity, the concept of Exergy, based on Thermodynamic laws, and defined as the non-used fraction of energy, has been used to understand the energy cycle in the built environment. This will lead to new approaches towards urban planning and better resources use. This paper aims to find out if the exergy concept can be expanded to the water cycle defined as the use of the non-used water(-fraction). This way the cycle can be optimized and closed at a high efficiency level. In order to achieve this, we want to study to what extend the energy and water cycles are comparable, and how they can learn from each other in order to optimize their management.
    Statusrapport Elkas en Fresnelkas : openbare rapportage
    Sonneveld, P.J. ; Swinkels, G.L.A.M. ; Janssen, H.J.J. ; Toenger, S. ; Tuijl, B.A.J. van; Ruijs, M.N.A. - \ 2009
    Wageningen : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapport / Wageningen UR Glastuinbouw 300) - 34
    kassen - energie - energiebehoud - licht - kastechniek - energiebesparing - greenhouses - energy - energy conservation - light - greenhouse technology - energy saving
    In dit rapport worden de belangrijkste materialen en omzettingsmethoden, meetresultaten, aanvullende meetresultaten, economische kengetallen en een transitie scenario van de elektriciteit leverende kassen beschreven
    Klimaatneutrale biokas: Verticale luchtbeweging zorgt voor doorbraak (interview Peter van Weel)
    Janmaat, L. ; Weel, P.A. van - \ 2009
    Ekoland 29 (2009)10. - ISSN 0926-9142 - p. 20 - 21.
    biologische landbouw - gesloten systemen - energiebehoud - broeikasgassen - glastuinbouw - kastechniek - glasgroenten - systeeminnovatie - organic farming - closed systems - energy conservation - greenhouse gases - greenhouse horticulture - greenhouse technology - greenhouse vegetables - system innovation
    De afgelopen jaren heeft de glastuinbouw in Nederland stevig ingezet op nieuwe kasconcepten en vooral op 'de gesloten kas'. Bij het toepasen in de praktijk blijkt echter dat de investeringen en onzekerheden nog steeds te hoog zijn. Wel ontstaan er varianten op de gesloten kas, zoals de Aircokas
    Eindrapport "Haalbaarheid van directe elektriciteitsopwekking uit warmte met een thermo elektrische generator"
    Huibers, M.H. ; Jansen, R.M.C. - \ 2009
    Arnhem : KEMA/PPO - 41
    tuinbouw - teelt onder bescherming - warmte - energiebehoud - generatoren - elektriciteit - thermisch rendement - glastuinbouw - horticulture - protected cultivation - heat - energy conservation - generators - electricity - thermal efficiency - greenhouse horticulture
    In het in dit rapport beschreven onderzoek wordt gekeken of warmte beter benut kan worden door gebruik te maken van thermo elektrische generatoren (TEG). TEG's maken gebruik van het zogenaamde Seebeck effect om warmte direct te converteren in elektriciteit. De doelstelling van het in dit rapport beschreven onderzoek is om een eerste globaal inzicht te geven in de technische en economische haalbaarheid van de toepassing van TEG in de glastuinbouw
    Kijk in de kas : een interactieve leeromgeving over tuinbouw en energie
    Buwalda, F. ; Mark, C. van der; Swinkels, G.J. ; Zwart, H.F. de; Gastel, T. van; Burema, C. ; Kamminga, H. ; Kipp, J.A. - \ 2009
    Wageningen : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapport / Wageningen UR Glastuinbouw 247) - 64
    glastuinbouw - teeltsystemen - energiebehoud - voorlichting - internet - landbouwvoorlichting - greenhouse horticulture - cropping systems - energy conservation - extension - internet - agricultural extension
    Vermindering van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vraagt in de glastuinbouw om een omschakeling. De vertrouwde stookregels moeten daarbij grondig tegen het licht worden gehouden. Ervaringskennis die tuinders gebruiken bij het instellen van de klimaatregeling is gegroeid in een periode dat energie nog een stuk goedkoper was. Telers kunnen daarom maar heel beperkt op die kennis terugvallen. Het is dus belangrijk dat nieuwe ervaringskennis efficiënt wordt opgebouwd en gedeeld binnen de sector. De kennisinstellingen kunnen een rol spelen door ondersteunende berekeningen uit te voeren en achterliggende fysiologische en fysische principes uit te leggen. Het door LNV, PT en WUR-glastuinbouw gezamenlijk opgezette project Kijk in de Kas had tot doel om deze kennisuitwisseling via internet op een efficiënte en aansprekende manier voor de sector toegankelijk te maken. Het project is uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw in samenwerking met Reed Business, en verschillende telers, en teeltadviseurs. Uit een evaluatie na ruim een jaar ‘in de lucht’ te zijn geweest is gebleken dat bezoekers vooral waardering hadden voor de combinatie van weblogs, live grafieken en achtergrondkennis die werd aangeboden. Het project heeft telers aan het denken gezet over hun eigen klimaatregeling en heeft belangrijke ervaring opgeleverd over de mogelijkheden van kennisinteractie via internet. Bij toepassing van deze ervaring in eventuele vervolginitiatieven is een belangrijke uitdaging om de aangeboden boodschap nog beter af te stemmen op de informatiebehoefte van de doelgroep
    ZonWindKas is echte potplantenkas
    Sleegers, J. ; Zwart, H.F. de - \ 2009
    Vakblad voor de Bloemisterij 2009 (2009)32. - ISSN 0042-2223 - p. 36 - 37.
    proeven op proefstations - kassen - innovaties - warmteopslag - energiegebruik - energiebehoud - glastuinbouw - kastechniek - station tests - greenhouses - innovations - heat retention - energy consumption - energy conservation - greenhouse horticulture - greenhouse technology
    De drie kassen van het Innovatie- en Demonstratiecentrum in Bleiswijk draaien al enkele maanden. De Flowdeck-tomatenkas is het zuinigst. De ZonWindKas is de enige sierteeltkas van de drie. Deze verbruikt op jaarbasis netto 7 m3 aardgasequivalenten per m². Een energiescherm zou de kas zuiniger maken
    Opnieuw leren telen met leds
    Dueck, T.A. - \ 2009
    Kennis Online 6 (2009)jan. - p. 11 - 11.
    kunstmatige verlichting - energiebehoud - glastuinbouw - artificial lighting - energy conservation - greenhouse horticulture
    Led-verlichting kan energie besparen, maar zorgt ook voor een ander kasklimaat. Het licht geeft namelijk minder warmte af dan de reguliere assimilatielampen, warmte waarmee de tuinders rekening houden. Ook het sturen van de plantontwikkeling is anders met leds. Tuinders zullen dus opnieuw moeten leren telen
    Zuiniger tulp door eb en vloed
    Wildschut, J. - \ 2009
    Kennis Online 6 (2009)jan. - p. 9 - 9.
    bloementeelt - tulpen - cultuurmethoden - energiebehoud - glastuinbouw - floriculture - tulips - cultural methods - energy conservation - greenhouse horticulture
    Tulpen groeien sneller in een eb- en vloedsysteem, waarbij de bol afwisselend wel en geen water krijgt. Een bosje tulpen komt zo sneller uit de kas, en kost minder energie
    Grootverbruiker heeft al veel bespaard
    Bakker, J.C. ; Groot Koerkamp, P.W.G. - \ 2009
    Kennis Online 6 (2009)jan. - p. 5 - 5.
    energiebehoud - veehouderij - glastuinbouw - energy conservation - livestock farming - greenhouse horticulture
    De Nederlandse landbouw wil per jaar twee procent energie besparen. Geen punt waarschijnlijk voor de veehouderij. Voor de glastuinders die al veel hebben geïnvesteerd in energiebesparing zal het minder makkelijk zijn. “Snelle winst zit er niet meer in”, aldus Sjaak Bakker van Wageningen UR Glastuinbouw
    Anaerobic treatment as a core technology for energy, nutrients and water from source-separated domestic waste(water)
    Zeeman, G. ; Kujawa, K. ; Mes, T.Z.D. de; Graaff, M.S. de; Abu-Ghunmi, L.N.A.H. ; Mels, A.R. ; Meulman, B. ; Temmink, B.G. ; Buisman, C.J.N. ; Lier, J.B. van; Lettinga, G. - \ 2008
    Water Science and Technology 57 (2008)8. - ISSN 0273-1223 - p. 1207 - 1212.
    afvalwaterbehandeling - anaërobe afbraak - energiebehoud - fosfor - stikstof - verwijdering - scheiding - verzamelen - afvalwater - urine - nieuwe sanitatie - waste water treatment - anaerobic digestion - energy conservation - phosphorus - nitrogen - removal - separation - collection - waste water - urine - new sanitation - greywater - reactor
    Based on results of pilot scale research with source-separated black water (BW) and grey water (GW), a new sanitation concept is proposed. BW and GW are both treated in a UASB (-septic tank) for recovery of CH4 gas. Kitchen waste is added to the anaerobic BW treatment for doubling the biogas production. Post-treatment of the effluent is providing recovery of phosphorus and removal of remaining COD and nitrogen. The total energy saving of the new sanitation concept amounts to 200 MJ/year in comparison with conventional sanitation, moreover 0.14 kg P/p/year and 90 litres of potential reusable water are produced
    High-rate anaerobic wastewater treatment: diversifying from end-of the pipe treatment to resource oriented conversation techniques
    Lier, J.B. van - \ 2008
    Water Science and Technology 57 (2008)8. - ISSN 0273-1223 - p. 1137 - 1148.
    anaërobe behandeling - energie - terugwinning - afvalwaterbehandeling - afvalwater - energiebehoud - overzichten - technologie - anaerobic treatment - energy - recovery - waste water treatment - waste water - energy conservation - reviews - technology - uasb reactor - wastewaters - sewage
    Decades of developments and implementations in the field of high-rate anaerobic wastewater treatment have put the technology at a competitive level. With respect to sustainability and cost-effectiveness, anaerobic treatment has a much better score than many alternatives. Particularly, the energy conservation aspect, i.e. avoiding the loss of energy for destruction of organic matter, while energy is reclaimed from the organic waste constituents in the form of biogas, was an important driver in the development of such systems. Invoked by the present greenhouse alert, the energy involved is nowadays translated into carbon credits, providing another incentive to further implement anaerobic technology. Anaerobic conversion processes, however, offer much more than cost-effective treatment systems. Selective recovery of metals, effective desulphurization, recovery of nutrients, reductive detoxification, and anaerobic oxidation of specific compounds are examples of the potentials of anaerobic treatment. This paper presents a survey on the state of the art of full-scale anaerobic high-rate treatment of industrial wastewaters and highlights current trends in anaerobic developments.
    Energie ABC van de Nederlandse glastuinbouw
    Wageningen UR Glastuinbouw, - \ 2008
    Bleiswijk : Wageningen UR Glastuinbouw - 32
    teelt onder bescherming - energie - energiebehoud - innovaties - kassen - terminologie - glastuinbouw - energiebesparing - protected cultivation - energy - energy conservation - innovations - greenhouses - terminology - greenhouse horticulture - energy saving
    Dit naslagwerk bevat een overzicht van termen en hun betekenis, die gebruikt worden voor energiebehoud en innovaties in de glastuinbouw. De termen staan gerangschikt op alfabetische volgorde
    Towards model based adaptive control for the Watergy greenhouse : design and implementation
    Speetjens, S.L. - \ 2008
    Wageningen University. Promotor(en): Gerrit van Straten, co-promotor(en): Hans Stigter. - S.l. : S.n. - ISBN 9789085049494 - 198
    kassen - gecontroleerde omgeving - milieubeheersing - watervoorziening - energiebehoud - automatische regeling - kastechniek - glastuinbouw - regelsystemen - optimale controle - greenhouses - controlled atmospheres - environmental control - water supply - energy conservation - automatic control - greenhouse technology - greenhouse horticulture - control systems - optimal control
    Door zo'n netwerk ben je echt met energiebesparing bezig
    Noorduyn, L. ; Verkerke, W. - \ 2008
    Syscope Magazine 2008 (2008)16. - p. 8 - 9.
    energie - energiebehoud - energiekosten - systemen - innovaties - netwerken (activiteit) - kennisoverdracht - glastuinbouw - glasgroenten - energy - energy conservation - energy expenditure - systems - innovations - networking - knowledge transfer - greenhouse horticulture - greenhouse vegetables
    Praten over tomaten en trossen is verleden tijd. Het gaat nu over drogestof en huidmondjes. Dat moest wel, anders konden de glastuinders in Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) in Noord-Limburg onmogelijk van elkaar leren. Want de tuinders zitten niet per gewas bij elkaar, maar over de verschillende teelten heen. Een voorwaarde om met elkaar ervaringen te delen over telen in nieuwe energiesystemen. De aanpak werkt.
    Energiezuinige teeltstrategie in voorjaar en zomer: eindrapport
    Raaphorst, M.G.M. ; Kempkes, F.L.K. ; Elings, A. ; Dieleman, J.A. - \ 2008
    Bleiswijk : Wageningen UR Glastuinbouw (Nota / Wageningen UR Glastuinbouw 528) - 46
    teelt onder bescherming - kassen - temperatuur - energiegebruik - komkommers - ventilatie - fotosynthese - energiebehoud - glastuinbouw - protected cultivation - greenhouses - temperature - energy consumption - cucumbers - ventilation - photosynthesis - energy conservation - greenhouse horticulture
    Iedere teler wil een zo hoog mogelijke productie bij zo min mogelijk (energie)kosten om uiteindelijk een hoog bedrijfsresultaat te behalen. Wageningen UR Glastuinbouw (PPO Glastuinbouw, PRI Greenhouse Technology en PRI Cropping Systems) heeft onderzocht hoever telers in het voorjaar en de zomer de kastemperatuur en de CO2-concentratie kunnen laten oplopen om dit te bereiken. In alle cases werden twee komkommerteelten doorgerekend: een winterteelt van half december tot en met begin mei en een zomerteelt waar begin mei werd tussengeplant en doorgeteeld tot half augustus.
    Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen INES
    Verkerke, W. ; Hermans, A. ; Buurma, J.S. - \ 2008
    teelt onder bescherming - energiebehoud - energie - kassen - glastuinbouw - protected cultivation - energy conservation - energy - greenhouses - greenhouse horticulture
    Een netwerk van Limburgse telers verkent gezamenlijk de toekomst op het gebied van nieuwe energiesystemen in de glastuinbouw
    Warmtelevering door de glastuinbouw : quick scan Agriport A7
    Velden, N.J.A. van der; Raaphorst, M.G.M. ; Reijnders, C.E. ; Swinkels, G.L.A.M. ; Buurma, J.S. - \ 2008
    Wageningen : Wageningen UR (Nota / Wageningen UR 520) - ISBN 9789085851752 - 28
    teelt onder bescherming - warmte - warmtebehoud - warmteopslag - kassen - energiebehoud - innovaties - glastuinbouw - warmtekrachtkoppeling - energieproductie in de landbouw - biobased economy - protected cultivation - heat - heat conservation - heat retention - greenhouses - energy conservation - innovations - greenhouse horticulture - cogeneration - agricultural energy production - biobased economy
    Het doel van dit onderzoek is middels een quick scan inzicht te krijgen in de technisch-economische mogelijkheden en energetische effecten van warmtelevering vanuit de wk-installaties van de glastuinbouwbedrijven in Agriport A7 aan de nieuwe woingen in Middenmeer. Zowel de hoogwaardige als de laagwaardige warmte uit de wk-installaties wordt in beschouwing genomen
    Deskstudy koeling met minimaal energiegebruik bij bewaring van bloembollenplantgoed
    Bot, G.P.A. ; Wildschut, J. - \ 2008
    Wageningen : Wageningen UR, Glastuinbouw (Nota / Wageningen UR, Glastuinbouw 524) - 24
    tulipa - tulpen - energiebehoud - koudeopslag - bloembollen - plantmateriaal - opslag met klimaatbeheersing - koeling - energiebesparing - tulipa - tulips - energy conservation - cold storage - ornamental bulbs - planting stock - controlled atmosphere stores - chilling - energy saving
    De behoefte aan koeling bij de bewaring van plantgoed van bloembollen neemt toe door de huidige trends van steeds betere klimaatbeheersing. De daarbij toegestane compressiekoeling van de toegevoerde buitenlucht en gerecirculeerde binnenlucht vraagt veel energie. Door andere, energiezuiniger manieren van koeling toe te passen en/of de koelsystemen aan te passen, kan het energieverbruik bij de bewaring worden verminderd of kan worden voorkomen dat dit toeneemt bij toenemende koelvraag. In deze deskstudie wordt nagegaan of energiebesparende maatregelen bij de bewaring van tulp haalbaar zijn
    Naar een energieneutrale landbouw : mogelijkheden voor energieproductie in de biologische landbouw
    Dooren, H.J.C. van - \ 2007
    Ekoland 27 (2007)9. - ISSN 0926-9142 - p. 26 - 27.
    biologische landbouw - biomassa productie - brandstofgewassen - fermentatie - methaanproductie - koolzaad - energiebehoud - dierhouderij - dierlijke productie - energieproductie in de landbouw - biobased economy - organic farming - biomass production - fuel crops - fermentation - methane production - rape - energy conservation - animal husbandry - animal production - agricultural energy production - biobased economy
    Hoe kan biologische landbouw bijdragen aan vermindering van de broeikasgasemissie? Naast energie besparen komt energieproductie op het bedrijf in beeld. Onderzoekers van Wageningen UR en het Louis Bolk Instituut inventariseerden mogelijkheden voor duurzame energieopwekking.
    Verslag Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen INES 2007
    Verkerke, W. ; Wageningen UR Glastuinbouw, - \ 2007
    Wageningen : WUR Glastuinbouw (Rapport / Wageningen UR Glastuinouw ) - 23
    energie - energiebehoud - innovaties - kassen - teelt onder bescherming - glastuinbouw - energy - energy conservation - innovations - greenhouses - protected cultivation - greenhouse horticulture
    Verslag van verschillende bijeenkomsten, workshops en werkbezoeken van het Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES 2007)
    Maatregelen ter beperking van energiegebruik en broeikasgasemissies in de melkveehouderij, akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt
    Haan, J.J. de; Schooten, H.A. van; Bos, J.F.F.P. ; Wel, C. van der; Voort, M.P.J. van der - \ 2007
    Lelystad : Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Akkerbouw, Groene Ruimte en Vollegrondsgroenten (PPO nr. 372) - 46
    energiebehoud - hulpbronnenbehoud - melkveehouderij - akkerbouw - broeikasgassen - milieubeheersing - milieueffect - vollegrondsteelt - landbouw en milieu - maatregelen - good practices - best practices - energy conservation - resource conservation - dairy farming - arable farming - greenhouse gases - environmental control - environmental impact - outdoor cropping - agriculture and environment - measures - good practices - best practices
    In dit rapport wordt getracht de beschikbare kennis over maatregelen in de biologische melkveehouderij, akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt op een rij te zetten. Aspecten uit de keten zijn buiten beschouwing gelaten. Er is voor gekozen om de ca 20 meest effectieve maatregelen te beschrijven die bijdragen aan besparing van fossiel energieverbruik, broeikasgasemissies of verhogen van de koolstofopslag.
    Re-Energize South Limburg: Designing sustainable energy landscapes
    Etteger Ma, R. van; Stremke, S. - \ 2007
    Wageningen : WUR, Landscape Architecture Group - 127
    landschap - landschapsarchitectuur - klimaatverandering - energiebehoud - energiebeleid - regionale planning - nederland - landschapsplanning - energiebesparing - duurzame energie - zuid-limburg - landscape - landscape architecture - climatic change - energy conservation - energy policy - regional planning - netherlands - landscape planning - energy saving - sustainable energy - zuid-limburg
    Designers, architects and planners must begin to anticipate the far reaching changes we are facing in connection with climate change. What if we take action and actively participate in the transition from fossil-fuel driven society towards a more sustainable society? This Wageningen University paper intends to discuss some of the spatial opportunities and consequences of a sustainable energy transition in relation to climate change and depletion of fossil-fuels. At the same time, it provides a broad overview of issues and challenges at hand whilst designing sustainable energy landscapes on a regional scale
    Onderzoek Energie Producerende Kas Stef Huisman - Bergerden (Huissen)
    Noort, F.R. van; Zwart, H.F. de - \ 2007
    kassen - energie - energiebehoud - teelt onder bescherming - glastuinbouw - greenhouses - energy - energy conservation - protected cultivation - greenhouse horticulture
    Onderzoek van de Energieproducerende kas: nieuwe teeltmogelijkheden en bevindingen
    Elektriciteit Leverende Kas (ELKAS): tuinbouwkas en duurzame elektriciteitscentrale
    Sonneveld, P.J. ; Swinkels, G.L.A.M. ; Bot, G.P.A. - \ 2007
    teelt onder bescherming - energiebehoud - energie - duurzaamheid (sustainability) - glastuinbouw - protected cultivation - energy conservation - energy - sustainability - greenhouse horticulture
    De glastuinbouw als mogelijke duurzame energievoorziening: uitdagingen en aanpak
    Bio-optimaal kas
    Weel, P.A. van; Raaphorst, M.G.M. ; Kipp, J.A. - \ 2007
    groenteteelt - biologische landbouw - emissie - kassen - teelt onder bescherming - duurzaamheid (sustainability) - energiebehoud - glastuinbouw - energiebesparing - glasgroenten - vegetable growing - organic farming - emission - greenhouses - protected cultivation - sustainability - energy conservation - greenhouse horticulture - energy saving - greenhouse vegetables
    In de biologische groenteteelt moet het gasverbruik en de daaraan gerelateerde CO2 uitstoot omlaag
    Systeeminnovatie in de regio
    Maas, A.A. van der; Blom, M. ; Swinkels, G.L.A.M. - \ 2007
    teelt onder bescherming - innovaties - energiebehoud - kassen - glastuinbouw - protected cultivation - innovations - energy conservation - greenhouses - greenhouse horticulture
    Drie voorbeelden van innovatie: Biostadskas, Kas in de Stad, Kas in Energiegrid
    Towards a Dutch declaration of energy independence
    Stremke, S. - \ 2007
    Topos : periodiek over landschapsarchitectuur, ruimtelijke planning en sociaal-ruimtelijke analyse 17 (2007)3. - ISSN 1572-302X - p. 14 - 17.
    landschapsarchitectuur - energiebehoud - regionale planning - zuid-limburg - landscape architecture - energy conservation - regional planning - zuid-limburg
    The hypothesis is that nature offers powerful strategies for coping with resources scarcity and land use competition. The landscape approach to energy transition integrates ecological process thinking and strategic landscape design
    Gesloten telen: al lerend verder komen
    Noorduyn, L. - \ 2007
    Syscope Magazine 2007 (2007)15. - p. 22 - 23.
    gesloten systemen - teeltsystemen - energiebehoud - glastuinbouw - kastechniek - kennisoverdracht - closed systems - cropping systems - energy conservation - greenhouse horticulture - greenhouse technology - knowledge transfer
    Het seminar Geconditioneerd telen: iets voor u?! is een groot succes. Zo’n 125 tuinders willen meer weten over de stand van zaken rondom gesloten telen. Zo breidt de cirkel van tuinders die aan de slag gaat met de energiebesparende technieken zich langzaam uit: precies wat het platform SynErgie beoogt. Een reportage
    Energiebesparing poinsettia 2006-2007 : teelt bij lage temperatuur en 2 R.V. niveaus incl. houdbaarheidstest
    Kromwijk, J.A.M. ; Steenbergen, P. ; Schrama, P.M.M. ; Leeuwen, A.G.J. van; Broek, G.J. van den - \ 2007
    Bleiswijk : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapporten / WUR Glastuinbouw ) - 49
    energiebehoud - kassen - poinsettia's - siergewassen - nederland - energiebesparing - glastuinbouw - energy conservation - greenhouses - poinsettias - ornamental crops - netherlands - energy saving - greenhouse horticulture
    Van tomatenteler tot energieleverancier (interview met o.a. Wouter Verkerke)
    Bucholz, Rob ; Verkerke, W. - \ 2007
    Magazine Venlo Handel & Industrie 1 (2007)3. - p. 55 - 57.
    teelt onder bescherming - energiebehoud - energiebronnen - tomaten - kassen - glastuinbouw - maatschappelijk verantwoord ondernemen - protected cultivation - energy conservation - energy sources - tomatoes - greenhouses - greenhouse horticulture - corporate social responsibility
    Trostomatenteler Joep Raemakers van het Venlose bedrijf Sunny Tom nam het heft in handen en koos voor de optie duurzaam maatschappelijk verantwoord ondernemen. Als eerste in Zuid-Oost Nederland liet hij de Greenportkas Venlo bouwen waarmee hij niet alleen een hogere productie hoopt te realiseren en zijn eigen werkgebied van de juiste temperatuurregulatie kan voorzien, maar tevens zijn buren, Zorggroep Noord-Limburg, van een alternatieve en goedkopere energiebron voorziet
    Exploratie energiebesparing bij Chrysant
    Gelder, A. de; Kempkes, F.L.K. - \ 2007
    Wageningen : Wageningen UR Glastuinbouw (rapporten WUR Glastuinbouw ) - 35
    chrysanten - snijbloemen - energie - energiebehoud - bloementeelt - chrysanthemum - energiebesparing - glastuinbouw - chrysanthemums - cut flowers - energy - energy conservation - floriculture - chrysanthemum - energy saving - greenhouse horticulture
    Langer sluiten van schermen in de ochtend, energiezuinige vochtregelingen en sturen op planttemperatuur zijn mogelijkheden voor energiebesparing die in eerdere projecten zijn onderzocht bij groentegewassen. Chrysant is een hoofdgewas in de snijbloemen waar al deze maatregelen gecombineerd kunnen worden toegepast met als bijkomende factoren de sturing op daglengte, assimilatiebelichting en een grote variatie in rassen. Om na te gaan of deze maatregelen optimaal worden gebruikt is een “standaard teelt” beschreven. De uitgangspunten van de “standaard teelt” zijn met een teler en twee voorlichters besproken. Zij konden zich in de gekozen uitgangspunten goed vinden. Daarbij werd duidelijk dat productkwaliteit een eerste prioriteit heeft bij de telers.
    Ingrediënten voor een energieneutrale belichte glastuinbouw in 2020: Position Paper Licht
    Ruijter, J.A.F. de; Marcelis, L.F.M. ; Schreurs, M. - \ 2007
    Arnhem/Wageningen : KEMA/Wageningen UR Glastuinbouw - 110
    kassen - energiegebruik - duurzaamheid (sustainability) - energiebehoud - milieubeheersing - belichting - gebruiksefficiëntie - glastuinbouw - biobrandstoffen - warmtekrachtkoppeling - biobased economy - greenhouses - energy consumption - sustainability - energy conservation - environmental control - illumination - use efficiency - greenhouse horticulture - biofuels - cogeneration - biobased economy
    De glastuinbouw heeft de ambitie geformuleerd in 2020 energieneutraal te telen in nieuw te bouwen kassen. Die ambitie geldt ook voor de belichte glastuinbouw. Een kas (of glastuinbouwbedrijf) is energie-neutraal als er op jaarbasis nette geen fossiele primaire energie wordt verbruikt. Dat wil zeggen dat de kas (minimaal) evenveel benutbare energie exporteert als deze aan primaire (fossiel) energie importeert.
    Genotypic variation in energy efficiency in greenhouse crops: underlying physiological and morphological parameters
    Ploeg, A. van der - \ 2007
    Wageningen University. Promotor(en): Olaf van Kooten, co-promotor(en): Ep Heuvelink; Susana Pinto de Carvalho. - [S.l.] : S.n. - ISBN 9789085046479 - 146
    chrysanthemum morifolium - solanum lycopersicum - tomaten - kassen - energiebehoud - gebruiksefficiëntie - genetische variatie - plantdichtheid - plantenveredeling - plantenfysiologie - glastuinbouw - energiebesparing - agro-ecologie - chrysanthemum morifolium - solanum lycopersicum - tomatoes - greenhouses - energy conservation - use efficiency - genetic variation - plant density - plant breeding - plant physiology - greenhouse horticulture - energy saving - agroecology
    Greenhouse horticulture in The Netherlands is a highly sophisticated form of crop production, resulting in high production levels and good product quality. However, it also requires high energy inputs, representing 15 to 20% of the production costs in most crops. It is important that energy efficiency (amount of product produced per unit energy input) is improved. Breeding for cultivars of greenhouse crops that are better adapted to temperatures below the current economical optimum temperature would contribute significantly to an improvement in energy efficiency. This thesis aims at quantifying and understanding the possibilities for improving energy efficiency of greenhouse crops by plant breeding. Tomato and chrysanthemum are used as model crops. The main emphasis is on exploring possible differences in growth, development and ultimately yield within tomato or chrysanthemum cultivars in response to sub-optimal temperature, but attention is also given to improving yield at optimal temperature. In the present study it was found that there is much more variation for temperature response between chrysanthemum than between tomato cultivars. Therefore it is important that for tomato alternative sources for variation are explored, like wild related species.When breeding for lower temperature demanding cultivars it is important to take into account the reduction in growth at sub-optimal temperature due to a decrease in specific leaf area (SLA). Furthermore, attention should be given to the delay in development at sub-optimal temperatures. Energy efficiency can also be increased by creating higher yielding cultivars. In chrysanthemum the whole above ground plant is harvested and therefore a shift in biomass partitioning might not be profitable unless plant quality is improved, resulting in a higher economical value. In tomato changing partitioning from leaves in favour of the fruits might be possible, if cultivation is adapted such that leaf area index stays high enough. For both crops it is important that light use efficiency (LUE) is further increased. Furthermore, a better light interception early in the cultivation, for example by increasing SLA, can be beneficial for growth of both chrysanthemum and tomato although for tomato, for a large part of the cultivation period light interception can be kept already at a near optimum level with modern cultivation practices.
    Relatie tussen toenemende kashoogte en het energieverbruik in de glastuinbouw
    Campen, J.B. ; Bontsema, J. ; Ruijs, M.N.A. - \ 2007
    Wageningen : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapport / Wageningen UR, Glastuinbouw 144) - 28
    kassen - energiebehoud - energiebesparing - glastuinbouw - hoogte - energiegebruik - greenhouses - energy conservation - energy saving - greenhouse horticulture - height - energy consumption
    Wageningen UR Glastuinbouw heeft in opdracht van het Ministerie van LNV en Productschap Tuinbouw de effecten van het verhogen van de kas op het energieverbruik en het klimaat in de kas berekend. De resultaten van deze studie worden gegeven door een waardeoordeel aan verschillende stellingen te geven.
    Energy and households : the acceptance of energy reduction options in relation to the performance and organisation of household activities = De acceptatie van energie reductieopties in relatie tot de uitvoering en organisatie van huishoudelijke activiteiten
    Uitdenbogerd, D.E. - \ 2007
    Wageningen University. Promotor(en): P.M.J. Terpstra, co-promotor(en): H.C. Moll. - [S.l.] : S.n. - ISBN 9789085046318 - 333
    energiegebruik - huishoudelijke uitrusting - huishoudelijke apparatuur - huishoudelijke consumptie - consumentengedrag - economie m.b.t. consumenten - klimaatverandering - energiebehoud - nederland - energiebesparing - energy consumption - household equipment - home appliances - household consumption - consumer behaviour - consumer economics - climatic change - energy conservation - netherlands - energy saving
    Changes in demand-side consumption structures are expected to be supportive in achieving long-term national energy reduction targets. Energy requirement can be distinguished in direct energy consumption through energy carriers, such as electricity and gas, and in indirect energy consumption used for the production, the distribution and the trade of goods and services. Due to their direct and indirect energy consumption, households in theNetherlandsuse 40-60 percent of the total national energy requirement. For this thesis, research was conducted on the influence of household management on the willingness of family households to accept energy reduction options. The environmental burden of households arises at a functional level—the level at which activities are performed—whereas implementing more than one reduction option was expected to require organisational skills. This made it relevant to investigate both the performance and the organisation of functional household activities. The overall research question ' What is the influence of household management aspects on the acceptance and energy-saving potential of greenhouse gas reduction options?' was investigated by means of three surveys: a case study of Textile Care with energy reduction options to do with laundering; a general survey that included a range of 31 different reduction options for direct and indirect energy; and a follow-up survey a year later, in which respondents were asked which of the 31 options had been considered, tried and successfully implemented.

    Within the preceding NRP Lifestyle project (1990-1995) of the National Research Programme on Global Air Pollution and Climate Change I, the energy requirements of more than 350 household expenditure categories of products and services were calculated, using a hybrid method that combined process analysis and input-output analysis. For this thesis, the reduction option selection criteria were that the reduction potential per option was at least 0.5 GigaJoule per household per year and the total set of options should be divided over practices as well as investments and daily purchases. The theoretical saving potential of these options—including interaction effects—was 26 percent (of 240 GJ/hh.y). In practice, the domestic energy-saving potential will depend on the theoretical potential, on the acceptance of the options byhouseholds andon the magnitude of change at the functional level. The household activities and willingness to change were measured at a functional level, and these data were aggregated to investigate the acceptance of several changes.

    Six specific energy reduction options were investigated in the case study Textile Care, which was held among 104 family households: the use of a smaller washing machine; theuse of a gas-fired dryer; the use of more woollen clothing; the use of cotton and polyester (CO/PE) blends for bedding; washing at lower temperatures; and extra drying space. It was found that the households' unique situations resulted in a different mix of choices. The aggregated willingness variable was significantly and negatively related to 'combining laundering with other tasks'. This variable reflected an organisational aspect. On the basis of interrelated variables between practices and willingness to change, suggestions for energy-friendly laundering behaviour could be formulated. The energy-saving potential of the three most promising options (washing at lower temperatures, wearing clothes longer, line drying) represents 3-4 percent saving of the total (direct and indirect) energy needed for the laundering process.

    These findings encouraged a further and more refined investigation into the willingness to accept a range of reduction options and regarding the influence of household task organisation. This was done for 31 reduction options by way of a quantitative survey held among 376 households throughout theNetherlands. The reduction options addressed the activity categories House, Clothing, Food, Transport, Social Contacts, Leisure Time and Large Purchases. For two-thirds of the reduction options, the actual behaviour was related to willingness to change. Two types of relations were found: (1) When more willingness to change was related to less energy-friendly behaviour, it concerned popular, impersonal, small, practical and indoor practices: frequently repeated behaviours that required little effort to begin and needed relatively low sacrifices in the use phase; (2) when more willingness to change was related to more energy-friendly behaviour, it concerned personal preferences, which were outward-oriented options and less popular in general.

    According to the theory ofMoore(1995), a mainstream market (in theory 84 percent; referred to here as the mainstream group ) and an early market (in theory 16 percent; referred to here as the top group ) can be distinguished. Five different aspects of household organisation played a role in the aggregated measures for the energy friendliness of household behaviour (Use) and the Willingness to change to 31 options (Willingness). These were: (1) household members having a job, (2) use of commodities, (3) use of a household help, (4) frequency of confer about household tasks and (5) the number of times that household activities were combined (for Willingness a positive influence in the total sample and top group, but a negative influence in the mainstream group). More Knowledge about reduction options and a higher education had a positive influence on Use. Like the number of combined tasks, the number of children and the extent to which the environment plays a role in household tasks also had opposite influences on Willingness in the mainstream group (positive and negative, respectively) compared with the total sample (negative and positive, respectively). These three determinants are likely to be related to the thresholds of what mainstream households can deal with, and provide information about the different character of the mainstream and top group. No explanation was found for that, although in the mainstream group the number of children and the number of combined activities were positively related, and these variables had a positive and negative influence, respectively, on Willingness to change. The negative influence on Use (mainstream) and Willingness (top group) of frequency of confer—which was positively related to a more equal task division between partners and the respondent having a job—shows that routines in daily activity patterns are required for changes in behaviour to save energy. However, the results also show that these routines should not be perceived as being too complex.

    Factor analyses demonstrated that it was only possible to change combinations of two to three options. Explanations for the diverse outcome in which repeated options prevail were found in differences between the mainstream and the top group in the evaluation and organisation of household activities, and in the familiarity of small, effortless options: households chose options that they liked or in which they perceived advantages for their specific household situation. For indirect energy reduction options, the top and mainstream group differed in their estimation of what required more effort (top group: natural floor materials; mainstream: replacing cut flowers). For direct energy options, the top group was more in favour of use, image and design aspects than was the mainstream group.

    A year after the case study Textile Care, a follow-up survey was held among the general surveyhouseholds,and 62 percent returned the questionnaire: 62 per cent of the mainstream group and 64 per cent of the top group. The self-reported change in the follow-up survey was indeed influenced by the willingness to accept changes in the general survey. The difference between self-reported environmentally friendly behaviour (follow-up survey) and actual behaviour (general survey) was related to the 'Importance of household tasks results', and the difference between a self-reported change in behaviour (follow-up survey) and the willingness to accept changes (general survey) was related to 'Religion'. Thus, the perception that households have of the modified energy friendliness of their household behaviour is not entirely correct, even when their environmental awareness is high. The nine options most often applied (by at least 15% percent of the respondents) were repeated behaviours. These will save on average 6.9 percent per household. Among these were the giving of plants and gifts instead of cut flowers, driving less and using bicycles and mopeds more often, heating 1ºC lower and taking holidays closer to home. The most popular investments were water-saving shower heads, natural floor materials, a lighter car and energy efficient appliances (applied by at least 5% of the households).

    In short, it can be concluded that a relation exists between behaviour, intention and eventual change, but they have different patterns in the population—the relation varies for different reduction options, and for the mainstream and top group—and they have different sets of determinants. Among these are organisational household determinants and ones that point to the thresholds for the mainstream group compared with the top group.

    Feedback measures and information can certainly help to change self-perception and to increase knowledge. However, in particular in the mainstream group, adding in-depth coaching on changing routines and 'gearing' activity patterns and decreasing the complexity of household organisation or the perception of this complexity can probably result in a more lasting and a larger number of effects. On a practical level, having a choice, the perception of the problem, experiences with other changes and the wish for simple solutions should be considered. In particular for the mainstream group, in which time constraints and the desire for uncomplicated solutions prevail, a structure between households, local authorities and markets could make it easier for them to invest. Knowledge about reduction options would support energy-friendly household behaviour in general and in particular that of the top group. For population segmentation, a division between the top and the mainstream group is relevant as well as social status (education, having a job) and age.

    This measurement of aspects of household organisation has been a first attempt and can be extended to increase knowledge about the functioning of households. The findings in this study are likely to apply to other important household-related fields as well, such as healthy lifestyles, budgeting and combining work and child care.
    Nieuwkomers in kasconcepten naar Bleiswijk: Zowakas: Verbeterde versie van energieproducerende kas
    Langen, Ellis ; Bakker, J.C. - \ 2007
    Groenten en Fruit. Algemeen 2007 (2007)15. - ISSN 0925-9694 - p. 20 - 21.
    kassen - technische vooruitgang - landbouwtechniek - innovaties - bouwconstructie - demonstratiebedrijven, landbouw - zonne-energie - energiebehoud - verwarmingssystemen - zonnecollectoren - windenergie - aardgas - energiebronnen - energiebesparing - greenhouses - technical progress - agricultural engineering - innovations - building construction - demonstration farms - solar energy - energy conservation - heating systems - solar collectors - wind power - natural gas - energy sources - energy saving
    De wedstrijd Kas als Energiebron, waarbij met nieuwe kasconcepten geprobeerd wordt de glastuinbouw minder afhankelijk te maken van aardgas, kent drie winnaars; ZonWaKas, ZoWaKas en ZonWindkas. Onhandig dat die namen zo op elkaar lijken. Des te beter is het dat deze ‘papieren’ ontwerpen zo snel mogelijk een demokas krijgen. Het gebeurt in 2008 bij WUR Glastuinbouw in Bleiswijk. Alvast een voorproefje van de drie winnende concepten in dit artikel
    Computermodellen steeds belangrijker in de tuinbouw : met een model kan een tuinder betere beslissingen nemen
    Heuvelink, E. ; Kierkels, T. - \ 2007
    Onder Glas 4 (2007)1. - p. 5 - 7.
    tuinbouw - tuinbouwbedrijven - modellen - computeranalyse - computertechnieken - informatiesystemen - energiebehoud - besluitvorming - bedrijfsvoering - energiebesparing - beslissingsondersteunende systemen - glastuinbouw - horticulture - market gardens - models - computer analysis - computer techniques - information systems - energy conservation - decision making - management - energy saving - decision support systems - greenhouse horticulture
    Computermodellen worden steeds belangrijker in de tuinbouw als ondersteuning van ondernemers bij het maken van beslissingen. Computers kunnen tuinders een nauwkeurig overzicht overzicht geven van de situatie in hun kas en uitrekenen welke omstandigheden optimaal zijn, zodat de tuinder daarop kan inspelen. Een verslag over computersystemen in de tuinbouw
    Lagere temperatuur: gelijke, maar wel een wat latere productie
    Heuvelink, E. ; Ploeg, A. van der; Kierkels, T. - \ 2007
    Onder Glas 4 (2007)1. - p. 54 - 55.
    tuinbouw - solanum lycopersicum - kouderesistentie - temperatuurresistentie - teeltsystemen - cultuurmethoden - genen - rassen (planten) - veredelde rassen - energiebehoud - glastuinbouw - horticulture - solanum lycopersicum - cold resistance - temperature resistance - cropping systems - cultural methods - genes - varieties - improved varieties - energy conservation - greenhouse horticulture
    Het blijkt dat tomaten best wat koeler geteelt kunnen worden dan nu gebruikelijk is. De gasprijs en de hoogte van tomatenprijzen stimuleren het zoeken naar mogelijkheden daarvoor. Maar wil men echt een koelere tomaat dan moet er gezocht worden naar nieuwe koude-tolerante genen uit bergachtige streken in Zuid-Amerika. Een verslag over koude-tolerante tomatengenen
    Effect van klimaatmaatregelen te tonen. Softsensor goed hulpmiddel voor meten verdamping en fotosynthese
    Arkesteijn, Marleen ; Bontsema, J. - \ 2007
    Onder Glas 4 (2007)1. - p. 38 - 39.
    tuinbouw - transpiratie - fotosynthese - computer software - computeranalyse - informatieverwerking - energiebehoud - glastuinbouw - horticulture - transpiration - photosynthesis - computer software - computer analysis - information processing - energy conservation - greenhouse horticulture
    Jan Bontsema, onderzoeker bij WUR Glastuinbouw, ontwikkelde samen met collega's een monitor voor transpiratie en fotosynthese. Met één extra lijntje op het scherm van de klimaatcomputer is in één oogopslag het effect van ingrepen in de kas te zien. Dit is de optimale manier om te zien of energie efficient wordt ingezet
    Gewas met beleid activeren
    Dieleman, J.A. ; Kempkes, F.L.K. - \ 2007
    Groenten en Fruit. Algemeen 8 (2007). - ISSN 0925-9694 - p. 20 - 21.
    klimaatregeling - kasgewassen - groeivertraging - evapotranspiratie - fotosynthese - kooldioxide - kassen - energiebehoud - lage-energie teelt - energiegebruik - air conditioning - greenhouse crops - growth retardation - evapotranspiration - photosynthesis - carbon dioxide - greenhouses - energy conservation - low energy cultivation - energy consumption
    In Nederland is het weer erg wisselvallig en daarom proberen telers hun planten bij donker weer te activeren door gewasverdamping te stimuleren. Er is echter niet veel bekend over het nut van het activeren van planten in kassen. Het energieverbruik is met zo'n 10 procent te verminderen door op donkeren dagen minder of minder vaak maatregelen te nemen die gewasverdamping stimuleren. Deze besparing gaat echter wel ten koste van de CO2-produktie. Dit betekent dat CO2 uit alternatieve bronnen nodig is om de productie op niveau te houden. Zo blijkt dat het gebruik van een minimumbuis om de gewasverdamping te stimuleren, niet leidt tot veel meer verdamping of meer productie, maar wel veel extra energie kost. In het artikel worden een aantal conclusies van het bureauonderzoek van Wageningen UR Glastuinbouw gepresenteerd
    HortiModel 2006 : ontwikkelingen voor teelt en energiegebruik in de Nederlandse glastuinbouw
    Dieleman, J.A. ; Marcelis, L.F.M. - \ 2007
    Wageningen : Wageningen UR, Glastuinbouw (Nota / Wageningen UR, Glastuinbouw 437) - 14
    kassen - simulatiemodellen - systeemanalyse - tuinbouwgewassen - energiebehoud - landbouwplantenteelt - conferenties - nederland - energiebesparing - greenhouses - simulation models - systems analysis - horticultural crops - energy conservation - crop husbandry - conferences - netherlands - energy saving
    Herkennen en Spiegelen: Barrieres en kennishiaten bij energiebesparing in de glastuinbouw.
    Bremmer, J. ; Ravensbergen, P. ; Dueck, T.A. ; Kempkes, F.L.K. ; Verstegen, J.A.A.M. - \ 2007
    Den Haag : LEI (Rapport / LEI : Domein 3, Natuurlijke hulpbronnen en milieu ) - ISBN 9789086151257 - 89
    agrarische economie - energiebehoud - kennisniveau - risico - kennis - nederland - milieueconomie - energiebesparing - glastuinbouw - agricultural economics - energy conservation - knowledge level - risk - knowledge - netherlands - environmental economics - energy saving - greenhouse horticulture
    In dit rapport wordt verslag gedaan van een dieptestudie naar barrières en kennishiaten die glastuinders ervaren bij hun streven naar het besparen van energie. Glastuinders hebben in de loop der jaren een 'persoonlijk optimum' van produceren ontwikkeld dat een (kwetsbaar) evenwicht is tussen de inzet van productiemiddelen en de opbrengst. Besparing op alleen energie brengt dit evenwicht in gevaar. Een nieuw evenwicht kan pas gevonden worden wanneer de inzet van alle productiemiddelen simultaan wordt aangepast. De teler ontbeert de noodzakelijke teeltkundige kennis om zonder grote risico's te lopen zelfstandig op zoek te gaan naar het nieuwe evenwicht, en wordt in zijn mogelijkheden begrensd door de investeringscyclus. In this report, results are described of an in-depth study into barriers and knowledge gaps experienced by greenhouse growers saving energy. In the course of years, growers have found a balance between inputs and production. Merely saving energy endangers this balance. A new balance can only be found if all inputs are adjusted simultaneously. The grower lacks the necessary cultivation knowledge to search independently for a new balance without running huge risks, and is limited in his possibilities by the investment cycle.
    Verbeterde (semi) gesloten kas
    Janssen, E.G.O.N. ; Bootsveld, N.R. ; Knoll, B. ; Zwart, H.F. de - \ 2006
    Delft : TNO (TNO-rapport 2005-BCS-R0245) - 65
    kassen - teelt onder bescherming - gesloten systemen - energiebehoud - optimalisatie - opslag - buffercapaciteit - glastuinbouw - energiebesparing - greenhouses - protected cultivation - closed systems - energy conservation - optimization - storage - buffering capacity - greenhouse horticulture - energy saving
    Onderzoek en praktijkvoorbeelden tonen aan dat met het gesloten kasprincipe energie bespaard kan worden, met name door de toepassing van seizoensopslag. In dit onderzoek is gekeken op welke manieren het mogelijk is het concept van de gesloten kas te verbeteren
    Kennis verhogen & kosten verlagen: Inventarisatie van vragen over (semi-) gesloten kassen bij glastuinders
    Poot, E.H. ; Hietbrink, O. - \ 2006
    Naaldwijk : PPO Glastuinbouw / LEI (Rapporten PPO ) - 44
    kassen - teelt onder bescherming - kennis - kosten - energiebehoud - glastuinbouw - energiebesparing - greenhouses - protected cultivation - knowledge - costs - energy conservation - greenhouse horticulture - energy saving
    Kennis verhogen en kosten verlagen: dat zijn de centrale vragen die bij glastuinders leven als het over gesloten of semi-gesloten kassen gaat. In opdracht van LNV en PT hebben PPO glastuinbouw en het LEI 38 telers gevraagd naar de vragen die ze hebben en de knelpunten die ze ervaren ten aanzien van (semi) gesloten telen
    Airco greenhouse cools with misting
    Leeuwen, Ton van; Weel, P.A. van - \ 2006
    FlowerTECH 2006 (2006)8. - ISSN 1388-8439 - p. 24 - 25.
    kasgewassen - besparingen - energiebehoud - airconditioningsapparatuur - kassen - technische vooruitgang - glastuinbouw - energiebesparing - greenhouse crops - savings - energy conservation - air conditioners - greenhouses - technical progress - greenhouse horticulture - energy saving
    Nieuwe technieken om energie te besparen vinden hun weg in de tuinbouw. Na de gesloten kas en de energie-producerende kas komt de Airco-kas. Weer een techniek die mikt op duurzame productie en tergelijkertijd goedkoop is
    Energiemanagement Alstroemeria: energie-efficiente temperatuurstragie in relatie tot belichting voor de teelt van Alstroemeria
    Kersten, M. ; Rijpsma, E.C. ; Heij, G. - \ 2006
    Naaldwijk : Wageningen UR Glastuinbouw (Rapporten Wageningen UR Glastuinbouw ) - 44
    alstroemeria - energiebehoud - aanvullend licht - kunstlicht - temperatuur - energiebesparing - alstroemeria - energy conservation - supplementary light - artificial light - temperature - energy saving
    Energiezuinige teeltstrategie in voorjaar en zomer
    Raaphorst, M.G.M. ; Kempkes, F.L.K. ; Elings, A. ; Dieleman, J.A. - \ 2006
    Naaldwijk : Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO rapport ) - 53
    energiebehoud - kassen - kooldioxide - luchttemperatuur - nederland - glastuinbouw - energiebesparing - energy conservation - greenhouses - carbon dioxide - air temperature - netherlands - greenhouse horticulture - energy saving
    Iedere teler wil een zo hoog mogelijke productie bij zo min mogelijk (energie)kosten om uiteindelijk een hoog bedrijfsresultaat te behalen. Daarom is onderzocht hoever telers in het voorjaar en de zomer de kastemperatuur en de CO2 concentratie kunnen laten oplopen om dit te bereiken.
    'Activeren' of 'stilzetten' op donkere dagen : verkenning van de mogelijkheden voor energiebesparing en de gevolgen voor het gewas
    Dieleman, J.A. ; Kempkes, F. ; Dueck, T.A. - \ 2006
    Wageningen : Plant Research International (Nota / Plant Research International 423) - 423
    plantenfysiologie - landbouwplantenteelt - kassen - teelt onder bescherming - energiebehoud - energiebesparing - glastuinbouw - plant physiology - crop husbandry - greenhouses - protected cultivation - energy conservation - energy saving - greenhouse horticulture
    Onderzoek naar de effecten van het activeren van het gewas op de verschillende processen in het gewas en op de gevolgen voor het energiegebruik. Door op donkere dagen minder (vaak) maatregelen te nemen die de gewasverdamping stimuleren ('activerende maatregelen') is het energiegebruik met ca. 10% terug te dringen. Er is in dat geval minder CO2 beschikbaar, dit zal gecompenseerd moeten worden door CO2 uit andere bronnen om de productie op niveau te houden. Om tuinders over te halen om minder activerende maatregelen te nemen, moet inzichtelijk worden gemaakt in hoeverre hun vrees voor een zwak gewas en een zwak wortelstelsel gegrond is, en hoeveel speelruimte er is in instellingen voordat productie en productkwaliteit gevaar lopen
    De invloed van de UV doorlatendheid van het kasdekmateriaal op plaaginsecten en gewas : additionele voordelen van energiebesparende kasdekmaterialen
    Hemming, S. ; Os, E. van; Kogel, W.J. de; Deventer, P. van; Wiegers, G.L. ; Belder, E. den; Elderson, J. ; Booij, C.J.H. ; Brink, W.J. van den - \ 2006
    Wageningen : Plant Research International (Report / Plant Research International 120) - 52
    kassen - energiebehoud - thermische schermen - ultraviolette straling - plagenbestrijding - nederland - glastuinbouw - energiebesparing - uv-lampen - greenhouses - energy conservation - thermal screens - ultraviolet radiation - pest control - netherlands - greenhouse horticulture - energy saving - uv lamps
    Nieuwe energiebesparende kasdekmaterialen hebben in vergelijking met glas een andere UV transmissie die invloed kan hebben op de groei van de planten, maar ook op die van plaaginsecten, schimmels, predatoren en bestuivende insecten. Het doel van dit onderzoek is om het integraal effect van een veranderd UV spectrum op teelten vast te stellen. Hierbij is het van belang om aan te tonen of bepaalde energiebesparende kasdekmaterialen additionele voordelen hebben voor de bestrijding van ziekten en plagen en vervolgens een snellere introductie zouden kunnen hebben. In een literatuurstudie is nagegaan wat de effecten zijn van UV straling en van andere delen van het stralingsspectrum op andere organismen in de kas. Vrijwel al het onderzoek wijst op een aanzienlijke afname van plaaginsecten (trips, wittevlieg, bladluis, spintmijt, mineervlieg) bij toepassing van UV absorberende kasdekmaterialen. Hierdoor treden ook minder virusziekten op.
    Past belichting in een energiezuinige paprikateelt?
    Dieleman, J.A. ; Kempkes, F.L.K. ; Esmeijer, M.H. ; Elings, A. ; Houter, G. - \ 2006
    Wageningen : Plant Research International (Nota / Plant Research International 392) - 34
    capsicum annuum - aanvullend licht - energiebehoud - teelt onder bescherming - nederland - paprika - energiebesparing - glastuinbouw - capsicum annuum - supplementary light - energy conservation - protected cultivation - netherlands - sweet peppers - energy saving - greenhouse horticulture
    In dit rapport wordt nagegaan hoe belichting in te passen is in het energiezuinig teelconcept voor paprika. Hiervoor zijn interviews gehouden met drie energiezuinige onbelichtende paprikatelers en met belichtende telers. Er zijn modelberekeningen gedaan, waarbij een aantal scenario's rond belichting zijn uitgewerkt en de resultaten zijn bediscussieerd met een groep belichtende paprikatelers
    Biomassa in de Nederlandse energiehuishouding in 2030
    Rabou, L.P.L.M. ; Deurwaarder, E.P. ; Elbersen, H.W. ; Scott, E.L. - \ 2006
    [s.l.] : Platform Groene Grondstoffen - 54
    biomassa - energiegebruik - energiebalans - energie - energiebehoud - biomassa productie - prognose - nederland - biobased economy - biomass - energy consumption - energy balance - energy - energy conservation - biomass production - prognosis - netherlands - biobased economy
    Om beter zicht te krijgen op wat er nodig is om bovenstaande ambitieuze visie te realiseren, heeft het Platform Groene Grondstoffen aan het Energoeonderzoek Centrum Nederland (ECN) en Wageningen University and Research Centre (WUR) de opdracht verstrekt om een analyse te maken van het huidige grondstoffengebruik voor onze energievoorziening en de verwachte energievoorziening in 2030, de inpasbaarheid van groene grondstoffen in die energievoorziening en inzicht in de beschikbaarheid van biomassa voor het realiseren van die visie.
    Aanvullend rapport gasgestookte assimilatiebelichting : eindrapportage
    Sonneveld, P.J. - \ 2005
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Wageningen UR, Agrotechnology & Food Innovations 563b) - 5
    verlichting - kunstmatige verlichting - belichting - kunstlicht - assimilatie - lampen - aardgas - energiebehoud - warmteuitwisseling - teelt onder bescherming - plantenontwikkeling - glastuinbouw - lighting - artificial lighting - illumination - artificial light - assimilation - lamps - natural gas - energy conservation - heat exchange - protected cultivation - plant development - greenhouse horticulture
    Teelt- en gewaseisen van energie-extensieve gewasssen : deelrapport bij onderzoek naar haalbaarheid van foliekassen voor energie-extensieve gewassen
    Janse, J. ; Noort, F.R. van; Heij, G. - \ 2005
    Wageningen : PPO Glastuinbouw - 13
    kassen - energiebehoud - gewassen - landbouwplantenteelt - nederland - glastuinbouw - energiebesparing - greenhouses - energy conservation - crops - crop husbandry - netherlands - greenhouse horticulture - energy saving
    Glastuinbouw zonder aardgas: lef of waanzin?
    Velden, N.J.A. van der; Bremmer, J. - \ 2005
    Den Haag : LEI (PR PR.05.09) - 10
    innovaties - teelt onder bescherming - energiegebruik - energie - duurzaamheid (sustainability) - energiebehoud - glastuinbouw - energiebesparing - innovations - protected cultivation - energy consumption - energy - sustainability - energy conservation - greenhouse horticulture - energy saving
    De glastuinbouw gebruikt veel energie. Door stijgende kosten, slinkende voorraden en afnemende leveringszekerheid wil de glastuinbouw haar afhankelijkheid van fossiele brandstof drastisch verkleinen. Ook vanuit het oogpunt van maatschappelijk verantwoord ondernemen kan de glastuinbouwsector niet zonder duurzaam energiebeleid. Daar wordt hard aan gewerkt. Er zijn plannen ontwikkeld om in 2020 nagenoeg zonder aardgas te kunnen telen. Zonder aardgas jaarrond verse glastuinbouwproducten telen op Nederlands bodem en tegelijkertijd één van de grootste spelers op de wereldmarkt willen blijven; is dat lef of waanzin? De Nederlandse glastuinbouw gelooft dat het kan. Het realiseren van deze ambitie vergt een ingrijpende omslag in denken en doen. Daar is veel lef voor nodig, vooral van de ondernemers. Door innovaties te ondersteunen, deze stap voor stap op teeltbedrijven te introduceren en van de resultaten te leren kan de ambitie werkelijkheid worden en eindigt het programma Kas als Energiebron niet in waanzin.
    Haalbaarheidsstudie naar gebruik van faseovergansmateriaal (PCM) in de kas
    Gelder, A. de; Swinkels, G.L.A.M. - \ 2005
    Naaldwijk : Praktijkonderzoek Plant & Omgeving. Glastuinbouw (PPO nr. 41616062) - 24
    kassen - tuinbouw - energiebehoud - temperatuur - chrysanthemum - bouwmaterialen - haalbaarheidsstudies - nederland - binnenklimaat - greenhouses - horticulture - energy conservation - temperature - chrysanthemum - building materials - feasibility studies - netherlands - indoor climate
    PCM = Faseovergangsmateriaal heeft de eigenschap om per m3 materiaal een grote hoeveelheid energie te kunnen opslaan. In de woningbouw wordt dit toegepast in huizen om een aangenaam klimaat te combineren met energiebesparing. In deze studie is nagegaan wat de energiebesparing kan zijn bij Chrysant en tomaat als PCM in de kas wordt toegepast. Voor beide teelten is het perspectief van PCM slecht. In het gunstigste geval (tomaat) wordt ruim 0.7 m³/m² aan gas bespaard. De maximale gasafname wordt door het gebruik van PCM niet verlaagd. Dit komt omdat piekverbruiken ontstaan in de koudste periode van het jaar waarbij overdag geen of te weinig zonnewarmte benut kan worden om de piek in de nacht of ¿s morgens te verlagen. De verandering van het kasklimaat en de gewasproductie zijn zeer klein. Bij chrysant werkt de hogere nachttemperatuur (neg. dif.) negatief door. Dit komt omdat de stollingstemperatuur voor PCM boven de nachttemperatuur moet liggen om ¿s nachts de overdag opgespaarde warmte te kunnen vrijgeven. De smelttemperatuur ligt daardoor nog hoger, zodat pas bij een stijging van de dagtemperatuur ten opzichte van de nachttemperatuur energie kan worden bespaard. Dit betekent dat de kasluchttemperatuur overdag boven de 21.5 °C moet komen terwijl de ingestelde temperatuur 18.5 °C is. De veranderingen in temperatuur en CO2 niveau zijn gering. PCM heeft geen negatieve effecten, maar de positieve effecten zijn klein. Het onderzoek laat wel zien dat vergroting van de warmtecapaciteit van een kas door meer massa, gewas en dergelijke gunstig is voor het energiegebruik. Voor een betere toepassing met de warmteoverdacht van kaslucht naar PCM en omgekeerd worden verbeterd. Een fors temperatuurverschil tussen dag en nacht is gunstig voor de toepassing van PCM. PCM geeft wel een besparing, maar er is geen realistische verwachting dat de investering en de aanpassing in de teelt worden terugverdiend.
    Dynamische beslissingsondersteuning in de paprikateelt : een verkennende studie, toegespitst op het berekenen van energiezuinige optimale stuurtrajecten voor een gelijkmatig afzetpatroon zonder productieverlies
    Buwalda, F. ; Zwart, H.F. de; Henten, E.J. van; Hogendonk, L. - \ 2005
    Naaldwijk : Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Sector Glastuinbouw (PPO nr. 41616094) - 56
    capsicum annuum - analyse van besluiten - energiebehoud - nederland - paprika - regeltheorie - beslissingsondersteunende systemen - energiebesparing - glastuinbouw - capsicum annuum - decision analysis - energy conservation - netherlands - sweet peppers - control theory - decision support systems - energy saving - greenhouse horticulture
    In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een verkennende studie. Theoretisch kon worden aangetoond dat het mogelijk is om in de paprikateelt energiebesparing te combineren met het afvlakken van de voor dat gewas typerende oogstfluctuaties. In dit rapport worden de resultaten van die studie gepresenteerd en in een breder perspectief geplaatst.
    Reductie energiegebruik in de champignonteelt
    Baar, J. ; Amsing, J.G.M. ; Rutjens, A.J. - \ 2005
    Horst : PPO Paddestoelen (Rapport PPO 2005-5) - 33
    agaricus bisporus - paddestoelen - landbouwplantenteelt - energiebehoud - volksgezondheidsbevordering - nederland - energiebesparing - agaricus bisporus - mushrooms - crop husbandry - energy conservation - sanitation - netherlands - energy saving
    Haalbaarheid van gasgestookte assimilatiebelichting : eindrapportage
    Sonneveld, P.J. ; Braak, N.J. van de - \ 2005
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Wageningen UR, Agrotechnology & Food Innovations 563) - ISBN 9789067549806 - 35
    verlichting - kunstmatige verlichting - belichting - kunstlicht - assimilatie - lampen - aardgas - energiebehoud - warmteuitwisseling - teelt onder bescherming - plantenontwikkeling - glastuinbouw - lighting - artificial lighting - illumination - artificial light - assimilation - lamps - natural gas - energy conservation - heat exchange - protected cultivation - plant development - greenhouse horticulture
    De elektrische lichtbronnen die nu in de glastuinbouw voor assimilatiebelichting worden gebruikt, hebben een rendement voor de lichtopwekking (PAR) op primaire brandstof van ca. 10%. In dit onderzoek wordt de haalbaarheid onderzocht van direct gasgestookte assimilatie belichting. Op basis van literatuurstudie en informatie van fabrikanten is een beeld gevormd van de huidige status gasgestookte lamp.Vanuit deze positie zijn een aantal ontwikkelingen geschetst die kunnen leiden tot een perspectiefvol concept van een gasgestookte lamp. Het concept van de gaslamp bestaat uit een brander, een emittor met een hoge emissiecoëfficiënt voor PAR die de straling uitzendt en een transparante omhullingbuis. In een nieuw concept gasgestookte assimilatiebelichting is de functie van de emittor geanalyseerd en zijn spectraal selectieve materialen geselecteerd. Tevens zijn spectrale filters nodig om het rendement te verhogen. Door met een warmtewisselaar de verbrandingslucht voor te verwarmen ontstaat een maximaal branderrendement.
    Mobysant Energie-aspecten : naar 30% energiebesparing per eenheid product
    Os, E.A. van; Kempkes, F.L.K. ; Pekkeriet, E.J. ; Pilkes, J. ; Swinkels, G.L.A.M. - \ 2005
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Wageningen UR, Agrotechnology & Food Innovations 495) - ISBN 9789067549394 - 31
    snijbloemen - teeltsystemen - continuteelt - optimalisatie - energiebehoud - chrysanthemum - energiebesparing - glastuinbouw - cut flowers - cropping systems - continuous cropping - optimization - energy conservation - chrysanthemum - energy saving - greenhouse horticulture
    Mobysant is een teeltconcept in ontwikkeling met als doel de rentabiliteit van de teelt van snijchrysanten te verbeteren door verhoging van de energie-efficiëntie via een doorbraak in het teeltsysteem. In het nieuwe concept wordt los van de grond in goten dan wel bakken geteeld waardoor mogelijkheden ontstaan van wijderzetten en compartimentering van de teeltruimte. Het resultaat moet een rendabel teeltsysteem zijn waarin 30% energie wordt bespaard per eenheid product, efficiënter met licht en warmte wordt omgegaan door het klimaat in de verschillende teeltfasen beter te regelen, energie wordt bespaard doordat niet meer hoeft te worden gestoomd en waarin een absolute energiebesparing van 10% per m2 wordt bereikt. In dit project is uitgerekend of de beoogde energiebesparing en efficiëntieverbetering behaald kunnen worden. Dit is gedaan aan de hand van ervaringen die zijn opgedaan in de Fides proefkas, waar een eerste versie van het nieuwe teeltconcept wordt getoetst. De ervaringen van deelnemende telers met onderdelen van het teeltconcept en met behulp van een LEI rekenprogramma, zijn de producties in verschillende scenario’s nauwkeurig ingeschat. Het A&F rekenprogramma KASPRO is gebruikt om het energieverbruik te berekenen.
    Hercules : stalsysteem voor de toekomst
    Ipema, A.H. ; Klooster, C.E. van 't; Top, M. van den - \ 2005
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Wageningen UR, Agrotechology & Food Innovations 544) - ISBN 9789067549486 - 35
    varkensstallen - varkens - dierenwelzijn - stallen - boerderij uitrusting - verontreinigingsbeheersing - milieubescherming - energiebehoud - innovaties - pig housing - pigs - animal welfare - stalls - farm equipment - pollution control - environmental protection - energy conservation - innovations
    In Nederland zullen in 2015 naar schatting op 3.000 bedrijven 6,5 miljoen varkens gehouden worden. De afgelopen jaren zijn verscheidene initiatieven gestart om een milieu- en diervriendelijk houderijsysteem te ontwikkelen. Eén daarvan is het Hercules systeem, waarbij integraal is gekeken naar niet alleen de varkens en de stal, maar ook naar het voer dat de stal ingaat en de volgroeide varkens en de mest die er weer uitkomen
    Analyse van de resultaten van de projecten met betrekking tot energiebesparende vochtregeling
    Stanghellini, C. ; Houter, G. ; Kempkes, F.L.K. ; Blok, C. - \ 2005
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Wageningen UR, Agrotechnology & Food Innovations 438) - ISBN 9789067549226 - 28
    kassen - energiebehoud - vochtigheid - controle - binnenklimaat - greenhouses - energy conservation - humidity - control - indoor climate
    Verminderen verdamping voor lager energieverbruik
    Geus, C. de; Marcelis, L.F.M. - \ 2005
    Nieuwe oogst / Magazine tuinbouw 1 (2005)21. - ISSN 1871-0921 - p. 10 - 11.
    solanum lycopersicum - teelt - kassen - energiebehoud - transpiratie - antitranspiratiemiddelen - waslagen - energiegebruik - energiebalans - energiekosten - toegepast onderzoek - glastuinbouw - solanum lycopersicum - cultivation - greenhouses - energy conservation - transpiration - antitranspirants - wax coatings - energy consumption - energy balance - energy expenditure - applied research - greenhouse horticulture
    Het afremmen van de verdamping van kasgewassen met behulp van een emulsie die over de planten wordt gespoten, vermindert in tomaat 's winters het energieverbruik met 6 tot 10 procent. Dat blijkt uit verkennend onderzoek van Plant Research International (PRI) en Agrotechnology & Food Innovations (A&F) in Wageningen. Tuinders zijn echter per definitie huiverig om met zogenaamde 'antitranspiratia' aan zo'n wezenlijk onderdeel van het plantenleven te sleutelen
    Verkenning haalbaarheid diamantglas (fase 1)
    Kempkes, F.L.K. ; Mohammadkhani, V. ; Post, R.J. ; Antwerpen, A. van - \ 2005
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Agrotechnology & Food Innovations 427) - ISBN 9789067549172 - 29
    kassen - glas - bouwmaterialen - licht - natuurlijk licht - lichtdoorlating - energiebehoud - straling - glastuinbouw - energiebesparing - greenhouses - glass - building materials - light - natural light - light transmission - energy conservation - radiation - greenhouse horticulture - energy saving
    Reductie van verdamping door verhoging van bladweerstand middels anti-transparanten
    Marcelis, L.F.M. ; Grashoff, C. ; Zweerde, W. van der; Kempkes, F.L.K. ; Stanghellini, C. - \ 2005
    Wageningen : Plant Research International (Nota / Plant Research International 364) - 33
    plant-water relaties - transpiratie - antitranspiratiemiddelen - verdampingsonderdrukkers - energiebehoud - kassen - nederland - energiebesparing - plant water relations - transpiration - antitranspirants - evaporation suppressants - energy conservation - greenhouses - netherlands - energy saving
    In deze verkennende studie is geïnventariseerd wat de perspectieven van antitransparanten zijn om energie te besparen in de glastuinbouw. Doelstelling was om na te gaan of een energiebesparing van 5-10% haalbaar is, bij tenminste gelijkblijvende opbrengst. Dit is gedaan voor de gewassen tomaat, paprika en komkommer
    Koorddansen met scherm boven tomaat
    Dieleman, J.A. ; Kempkes, F. - \ 2005
    Groenten en Fruit. Algemeen (2005)30. - ISSN 0925-9694 - p. 22 - 23.
    energiebehoud - schermen - solanum lycopersicum - tomaten - teelt onder bescherming - gewasproductie - gewasopbrengst - thermische schermen - glastuinbouw - energy conservation - blinds - solanum lycopersicum - tomatoes - protected cultivation - crop production - crop yield - thermal screens - greenhouse horticulture
    Door het gebruik van een energiescherm is in de tomatenteelt 16 procent energie te besparen. En als dat optimaal gebeurt, kan daar nog eens 3 procent bovenop komen. Te veel schermen heeft echter risico's voor de productie
    Voor lichttransmissie geoptimaliseerd afdekmateriaal voor zonnecollectoren en zonnecellen : eindrapportage
    Sonneveld, P.J. ; Swinkels, G.L.A.M. ; Rath, J.K. ; Bot, G.P.A. - \ 2005
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Agrotechnology & Food Innovations 485) - ISBN 9789067549387 - 40
    zonnecollectoren - fotovoltaïsche cellen - kassen - bouwmaterialen - kunststofbekleding - lichtdoorlating - energiebehoud - isolatie (insulation) - solar collectors - photovoltaic cells - greenhouses - building materials - plastic cladding - light transmission - energy conservation - insulation
    Temperatuurintegratie op heteluchtbedrijven met sla en radijs : onderzoek 2003-2004
    Janse, J. ; Houter, G. ; Berkhout, B.A. - \ 2004
    Naaldwijk : Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Business Unit Glastuinbouw - 47
    lactuca sativa - slasoorten - raphanus sativus - radijsjes - temperatuur - energiebehoud - verwarming - glastuinbouw - lactuca sativa - lettuces - raphanus sativus - radishes - temperature - energy conservation - heating - greenhouse horticulture
    Door de nieuwe energiewet hebben tuinders die gewassen telen met een lage energiebehoefte te maken met veel hogere energiekosten. Als het totale energiegebruik en de hoge uurpieken in gasverbruik verminderd zouden kunnen worden, zou dit voor de betreffende telers gunstig uit kunnen pakken. In eerder PPO-onderzoek is aangetoond dat toepassing van temperatuurintegratie (TI) bij buisverwarming veel perspectief biedt. Omdat zo’n 80 à 90% van de sla- en radijstelers gebruik maakt van heteluchtverwarming is voor deze groep een apart onderzoek uitgevoerd.
    Lichtregel in de tuinbouw : 1% licht = 1% productie?
    Marcelis, L.F.M. ; Broekhuijsen, A.G.M. ; Meinen, E. ; Nijs, L. den; Raaphorst, M. - \ 2004
    Wageningen : Plant Research International (Nota / Plant Research International 305) - 82
    lichtrelaties - gewasproductie - energiebehoud - nederland - glastuinbouw - light relations - crop production - energy conservation - netherlands - greenhouse horticulture
    Grenswaarden voor luchtvochtigheid bij energiebesparing in siergewassen : effecten van de luchtvochtigheid op de houdbaarheid van rozen
    Marissen, N. ; Slootweg, G. ; Hoope, M.A. ten - \ 2004
    Aalsmeer : Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. - 79
    rosa - rozen - rosaceae - vochtigheid - energiebehoud - impact - houtachtige planten als sierplanten - houdbaarheid (kwaliteit) - rosa - roses - rosaceae - humidity - energy conservation - impact - ornamental woody plants - keeping quality
    Bij energiezuinig telen wordt zo weinig mogelijk gestookt met de ramen open. Dit kan tot een hoge gemiddelde luchtvochtigheid leiden. Uit voorgaand onderzoek en uit de literatuur blijkt dat een hoge luchtvochtigheid tijdens de teelt kan leiden tot een slechte houdbaarheid. Dit komt door slecht functionerende huidmondjes. Deze blijven te lang open staan of sluiten helemaal niet meer. Voor rozen geldt dit zeker wanneer in de winter geteeld wordt met assimilatiebelichting en er lange daglengtes worden aangehouden. De verdamping tijdens het vaasleven wordt dan niet meer gecompenseerd door de wateropname uit de vaas. Doordat steeds vaker houdbaarheidsgaranties worden gevraagd, zullen telers moeten kiezen tussen energiebesparing en kwaliteit. Om deze keuze goed te kunnen maken zijn kengetallen nodig voor de luchtvochtigheid en de relatie met de houdbaarheid. In dit onderzoek is gezocht of er grenswaarden voor de luchtvochtigheid zijn aan te geven waarboven de houdbaarheid zakt naar onaanvaardbaar niveau.
    Nieuw licht op het energievraagstuk in de glastuinbouw
    Dubbeldam, R. - \ 2004
    Syscope Magazine 2004 (2004)2. - p. 6 - 7.
    energie - energiebehoud - efficiëntie - aangepaste technologie - wetgeving - vergunningen - agrarische bedrijfsvoering - bloementeelt - glastuinbouw - glasgroenten - Nederland - energy - energy conservation - efficiency - appropriate technology - legislation - permits - farm management - floriculture - greenhouse horticulture - greenhouse vegetables - Netherlands
    Het is vroeg donker, deze winternamiddag. Boven het Westland hangt een geelwitte gloed. De assimilatielampen doen hun werk voor de productie van onze tomaten, komkommers, bloemen en planten. Energie kost dit, heel veel energie. En daar gaat deze avond in Naaldwijk nu net over. Reportage over een workshop energieverbruik gehouden in het voorjaar van 2004. "Hoe kunnen glastuinders efficiënter energie gebruiken en wat kunnen overheden doen om een duurzaam energiegebruik te stimuleren?"
    Tomatenteelt met een beperkte gasaansluitwaarde
    Esmeijer, M.H. - \ 2004
    Naaldwijk : Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. (Rapporten PPO ) - 41
    solanum lycopersicum - tomaten - energie - energiegebruik - energiebehoud - brandstofverbruik - nederland - glastuinbouw - solanum lycopersicum - tomatoes - energy - energy consumption - energy conservation - fuel consumption - netherlands - greenhouse horticulture
    De liberalisering van de gasmarkt leidde tot een nieuwe methode van tariefberekening voor het gasverbruik, waarbij de gasafname per uur bepalend werd. Overschrijden van de afgesproken afname per uur zou tot hoge boetes leidden. In theorie is het mogelijk om tomaten met een aansluitwaarde van 100 à 120 m3 gas per hectare per uur te telen (Rijsdijk, 2000). Deze getallen zijn gebaseerd op een gesimuleerde oneindige grote kas. In de praktijk zijn kassen eindig en zorgen de gevels voor extra warmte verlies, zodat dit voor praktijkkassen een aansluitwaarde van 110 à 130 m3 betekent. Onbekend was echter wat dit betekende voor de kwaliteit en productie van tomaten. Een lage aansluitwaarde was volgens Rijsdijk (2000) alleen te realiseren met behulp van een scherm. Tomatentuinders staan huiverig tegenover een scherm. Om aan te tonen dat het daadwerkelijk mogelijk is om met een lage aansluitwaarde en gebruik van een scherm een goede tomatenteelt neer te zetten werd in seizoen 2001-2002 een experiment uitgevoerd op het proefstation. Omdat de Westlandse winters over het algemeen milder zijn dan in de rest van Nederland werd gekozen voor de aansluitwaarde van 100 m3 gas/ha/uur.
    Energiebesparing door aangepaste vochtregulatie
    Houter, G. ; Gelder, A. de; Rijpsma, E.C. ; Roos, M. ; Paternotte, S.J. ; Zwart, H.F. de - \ 2004
    Naaldwijk : Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Sector Glastuinbouw (PPO 416.16017) - 66
    energiebehoud - kassen - vochtigheid - bestrijdingsmethoden - teelt onder bescherming - nederland - binnenklimaat - energy conservation - greenhouses - humidity - control methods - protected cultivation - netherlands - indoor climate
    Het project Energiebesparing door aangepaste vochtregulatie had tot doel de ontwikkeling van een energieefficiënte strategie voor het geïntegreerde gebruik van minimum buis, minimum raam en doekstand. Daarvoor is in het najaar van 2003 een proef bij PPO uitgevoerd met tomaat met 4 verschillende vochtstrategieën bestaande uit de combinatie van 2 vochtgrenzen (vochtregulatie vanaf 85 of 91 % RV) en het al dan niet toepassen van een vochtafhankelijke minimum buis. De gebruikte luchtvochtigheid in de regeling was gebaseerd op de RV bij de berekende vruchttemperatuur. De resultaten lieten zien dat de toegepaste vochtregulatie bestaande uit eerst een vochtafhankelijke vochtkier in het scherm (maximum 4 %), gevolgd door een vochtafhankelijke minimum raamstand en tot slot een vochtafhankelijke minimum buistemperatuur een efficiënte regelstrategie is om te voorkomen dat de luchtvochtigheid in de kas te veel opliep. Hierbij wordt de vochtafvoer door condensatie op een koud kasdek zo veel mogelijk bevorderd. Vaste schermkieren, vaste minimum raamstanden of vaste minimum buistemperaturen zijn niet toegepast. Verder werd de verdamping niet extra gestimuleerd. Bij de toegepaste vochtregulatie werd geregeld op basis van de luchtvochtigheid bij de traag opwarmende vruchten. Dit bleek een energie-efficiënte wijze te zijn. Doordat bij het regelen op de luchtvochtigheid van de vruchten alleen op moment dat het moet ook daadwerkelijk actie wordt ondernomen, kan het vochtniveau enkele procenten hoger liggen dan als op de luchtvochtigheid van de kaslucht vocht wordt geregeld. Simulatieresultaten gaven aan dat afhankelijk van het toegepaste vochtniveau op jaarbasis 13 tot 35 % energie bespaard kon worden ten opzichte van een praktijkregeling (geschermde teelt met jaarverbruik van 51 m3/m2) en dat bij de toegepaste vochtregulatie minder kans op natslag was. De toegepaste vochtregulatie is eenvoudig van opzet en sluit aan bij de regelingen en instelmogelijkheden van de moderne klimaatcomputers. De toegepaste vochtgrenzen hebben in het najaar niet geleid tot grote problemen met Botrytis, ondanks dat door het inbrengen van Botrytis sporen de infectiedruk in de afdelingen was opgevoerd. Wel nam aan het einde van de teelt bij alle behandelingen de aantasting door Botrytis in dezelfde mate toe. Of de vochtgrenzen ook in de praktijk jaarrond verhoogd kunnen worden zonder grote problemen met Botrytis, hangt af van teelthandelingen, watergeefstrategie, aanwezige infectiedruk en duur tot einde van teelt. In het uitgevoerd onderzoek leidde het moment van blad snijden, vroeg (voor 9:30 uur) of laat (na 15 uur), niet tot duidelijk meer of minder Botrytis. Hierbij moet worden aangetekend dat er een flinke spreiding was in de mate van aantasting tussen de behandelingen en binnen de afdelingen.
    Energie in kengetallen: zoek naar een nieuwe balans
    Dueck, T.A. ; Elings, A. ; Kempkes, F.L.K. ; Knies, P. ; Braak, N.J. van de; Garcia Victoria, N. ; Heij, G. ; Janse, J. ; Kaarsemaker, R.C. ; Korsten, P.H.J. ; Maaswinkel, R.H.M. ; Ruijs, M.N.A. ; Reijnders, C.E. ; Meer, R.W. van der - \ 2004
    Wageningen : Plant Research International (Nota / Plant Research International 313) - 38
    energie - energiebehoud - kassen - teelt onder bescherming - agrarische bedrijfsvoering - nederland - energiebesparing - glastuinbouw - bedrijfseconomie - energy - energy conservation - greenhouses - protected cultivation - farm management - netherlands - energy saving - greenhouse horticulture - business management
    Het project 'Energie in kengetallen' is uitgevoerd om de mogelijkheden van energiebesparingen in de kasteelt in te kunnen schatten. Hiervoor worden de energiestromen en de gevolgen van energiebesparende maatregelen voor het totale energieverbruik aangegeven. Deze berekeningen zijn uitgevoerd voor acht verschillende teelten die het volledige spectrum van Nederlandse kasgewassen vertegenwoordigen en zijn gekozen op basis van hun energiebehoefte
    Energiebesparing door verdampingsbeperking via klimaatregeling
    Stanghellini, C. ; Kempkes, F.L.K. - \ 2004
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Wageningen UR, Agrotechnology & Food Innovations 309) - ISBN 9789067548724 - 31
    kassen - energiebehoud - vochtigheid - controle - binnenklimaat - greenhouses - energy conservation - humidity - control - indoor climate
    Gewasverdamping in een kas is het verplaatsen van water vanuit het wortelmilieu naar de kasbuitenlucht en/of condensatieoppervlakte. Om dit proces in gang te zetten moeten er water en energie voor het verdampingsproces aan het bladoppervlak beschikbaar zijn (“bron”). Om dit proces in gang te houden moet de waterdamp worden afgevoerd uit de kaslucht, door ventilatie en/ of condensatie (“afvoer”).
    Multifunctioneel gebruik van een tuinbouwkas met kelder : voorstudie naar technisch en economisch perspectief
    Campen, J.B. ; Zwart, H.F. de - \ 2004
    Wageningen : Agrotechnology & Food Sciences Group (Report / Wageningen UR, Agrotechnology & Food Innovations 272) - ISBN 9789067548366 - 19
    kassen - irrigatiewater - kelders - reservoirs - energiebehoud - warmtebehoud - koelsystemen - binnenklimaat - greenhouses - irrigation water - cellars - reservoirs - energy conservation - heat conservation - cooling systems - indoor climate
    Recent is een plan gepresenteerd voor een kas met wateropslag in de kelder waarbij verschillende opties denkbaar zijn om het water onder de vloer voor meerdere doelen in te zetten (regenwateropslag, calamiteitenberging, warmteopslag). Agrotechnology and Food Innovations heeft gekeken of deze kelder ook gebruikt kan worden in het kader van gesloten, energiezuinige kasteelten waarvoor korte termijn buffering en klimatisering van de kas nodig zijn. Een korte termijn warmtebuffer zorgt ervoor dat de benodigde capaciteit van aquifers in termen van het te verpompen debiet per tijdseenheid kleiner kan worden, wat zorgt voor een aanzienlijke kosten reductie. Naast de functie van opslagruimte is ook gekeken naar de mogelijkheid om de waterkelder te gebruiken als koeler voor de kaslucht. Eerst is de koelcapaciteit onderzocht indien de kaslucht over het koude wateroppervlak wordt geblazen. Het bleek dat het niet mogelijk was om én een grote koelcapaciteit te hebben én een efficiënte lang termijn warmte-opslag te kunnen realiseren. Daarom is in een tweede concept gekeken naar de perspectieven van het versproeien van koud water in een luchtstroom die door de kelder onder de vloer wordt getrokken. Deze uitvoeringsvorm voldoet aan de eisen voor wat betreft koelcapaciteit en warmte-opslagefficiëntie en vormt dus een alternatief voor het gebruik van luchtbehandelingskasten voor de koeiling van kassen. Alle mogelijke additionele functies van een waterkelder onder de kasvloer bieden echter geen of nauwelijks meerwaarde ten opzichte van alternatieven (standaard regenwaterbassin, water-opslag tanks en luchtbehandelingskasten). De economische haalbaarheid van een waterkelder onder de kas wordt dus vrijwel geheel bepaald door de waarde die door waterschappen aan een calamiteiten berging wordt toegekend.
    Praktijkmetingen aan optimalisatie van zuivere CO2-doseringen
    Zwart, H.F. de - \ 2004
    Wageningen : Agrotechnology & Food Sciences Group (Rapport / Wageningen UR, Agrotechnology & Food Innovations 311) - ISBN 9789067548731 - 35
    kooldioxide - biogas - oogsttoename - optimalisatiemethoden - computer software - energiebehoud - meting - experimenten - glastuinbouw - carbon dioxide - biogas - yield increases - optimization methods - computer software - energy conservation - measurement - experiments - greenhouse horticulture
    Aanpassing temperatuur en CO2 spaart energie
    Dieleman, J.A. ; Zwart, H.F. de - \ 2004
    Groenten en Fruit. Algemeen (2004)46. - ISSN 0925-9694 - p. 24 - 25.
    energiebehoud - capsicum annuum - klimaatregeling - fotosynthese - licht - kooldioxideverrijking - temperatuur - paprika - glastuinbouw - energy conservation - capsicum annuum - air conditioning - photosynthesis - light - carbon dioxide enrichment - temperature - sweet peppers - greenhouse horticulture
    Een nieuwe module voor klimaatregeling in kassen maakt gebruik van factoren die het fotosyntese proces beïnvloeden (wamte en zon). Met de nieuwe methode wordt 7 procent energie bespaart in de paprikateelt
    Gebruik van energiebesparende opties op anthurium bedrijven met een laag energieverbruik
    Campen, J.B. ; Kempkes, F.L.K. ; Benninga, J. ; Straver, N. - \ 2004
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Agrotechnology & Food Innovations 268) - ISBN 9789067548335 - 58
    kassen - anthurium - energiebehoud - energiegebruik - productiekosten - kostenbeheersing - energiebesparing - greenhouses - anthurium - energy conservation - energy consumption - production costs - cost control - energy saving
    Verslag van een onderzoek naar grote verschillen in energiegebruik bij Anthuriumtelers.De verschillende cultivars zijn geen verklaring voor het grote verschil in gasverbruik omdat de klimaatinstellingen voor de cultivars vrijwel hetzelfde zijn. Gezocht werd naar de oorzaak van het grote verschil en de mogelijkheden aan te geven om het verbruik van tuinders met een hoog verbruik te verlagen met de kennis van de laag verbruikers. Achterliggende doelstelling van dit onderzoek is het verlagen van de energiekosten met behoud van productie en dus rendementsverbetering. Anthurium is als pilot gebruikt voor deze benadering.
    Energiebesparing op maat : software voor het doorberekenen van energiebesparende maatregelen voor de tuinbouwgewassen tomaat, chrysant, fresia en kalanchoe
    Swinkels, G.L.A.M. ; Kempkes, F.L.K. ; Zwart, H.F. de - \ 2004
    Wageningen : Agrotechnology & Food Innovations (Rapport / Agrotechnology & Food Innovations nr. 205) - ISBN 9789067548007 - 38
    energiebehoud - tuinbouw - energiegebruik - computer software - agrarische bedrijfsvoering - glastuinbouw - tomaten - chrysanten - kalanchoe - freesia - energy conservation - horticulture - energy consumption - computer software - farm management - greenhouse horticulture - tomatoes - chrysanthemums - kalanchoe - freesia
    Een nieuw rekenprogramma beoordeelt energiebesparende maatregelen bedrijfsspecifiek. Met het programma 'Energiebesparing op Maat' (EoM) kunnen de effecten van verschillende energiebesparende maatregelen voor uw bedrijf worden doorgerekend. De resultaten worden gepresenteerd in Excel en zijn uitgesplitst naar gasverbruik, elektriciteitsverbruik en productie-effecten. Ook de bedrijfseconomische effecten worden berekend en gepresenteerd. Met een gebruikershandleiding.
    Alles om te weten bij de keuze van het kasdekmateriaal
    Waaijenberg, D. ; Marissen, N. ; Hemming-Hoffmann, S. - \ 2004
    Vakblad voor de Bloemisterij 59 (2004)35. - ISSN 0042-2223 - p. 36 - 37.
    sierplanten - kassen - bekleding, bouw - kunststofbekleding - constructie - natuurlijk licht - energiebehoud - glastuinbouw - ornamental plants - greenhouses - cladding - plastic cladding - construction - natural light - energy conservation - greenhouse horticulture
    Agrotechnology & Food Innovations (het voormalige IMAG), Plant Research International en PPO hebben in opdracht van LNV en Productschap Tuinbouw in het kader van het energieonderzoek een uitgebreide studie gemaakt over 'Optimaal gebruik van natuurlijk licht in de glastuinbouw'. In een reeks van vier artikelen, waarvan dit het tweede is, doet het Vakblad daar verslag van. Gegevens in bijgaande tabellen over materiaaleigenschappen van glas, kunststofplaten en folies en foliemateriaal
    Concept voor een energieproducerende kas : enkele deelstudies
    Zwart, H.F. de; Aarssen, M.M. van; Elswijk, R.E. van - \ 2004
    Den Haag : InnovatieNetwerk Groene Ruimte en Agrocluster (Rapport / InnovatieNetwerk Groene Ruimte en Agrocluster : Serie achtergrondrapporten nr. 04.2.068) - ISBN 9789050592192 - 47
    kassen - energiebalans - warmtewisselaars - energiebehoud - ondergrondse opslag - koelsystemen - grondwater - greenhouses - energy balance - heat exchangers - energy conservation - underground storage - cooling systems - groundwater
    Check title to add to marked list
    << previous | next >>

    Show 20 50 100 records per page

    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.