Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Current refinement(s):

    Records 21 - 40 / 65

    • help
    • print

      Print search results

    • export

      Export search results

    Check title to add to marked list
    Uittrek schieraal gesloten gebieden
    Graaf, M. de; Bierman, S.M. ; Wolfshaar, K.E. van de - \ 2011
    IJmuiden : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C121/11) - 40
    palingen - anguilla - vismigratie - european eels - populatie-aanwas - inventarisaties - binnenwateren - eels - anguilla - fish migration - european eels - recruitment - inventories - inland waters
    Schieraal migreert naar de Sargasso Zee om zich voort te planten. De aallarven drijven vervolgens met de stroming de Atlantische oceaan over naar Europa en verspreiden zich over de Nederlandse binnenwateren via b.v. de Nieuwe waterweg of de sluizen in de Afsluitdijk. De aal verblijft als rode aal vijf tot vijftien jaar in Nederland voordat de rode aal een transformatie tot schieraal ondergaat en weer naar de Sargasso Zee trekt om te paaien. De hoeveelheid uittrekkende schieraal vanuit Nederland is dus afhankelijk van de aanwas aan glasaal en de hoeveelheid natuurlijke (predatie, ziekte) en antropogene (gemalen, WKCs, visserij) sterfte gedurende het lange verblijf in de binnenwateren.
    Jaarrapportage Passieve Vismonitoring Zoete Rijkswateren: fuik- en zalmsteekregistraties in 2010
    Wiegerinck, J.A.M. ; Boois, I.J. de; Keeken, O.A. van; Willigen, J.A. van - \ 2011
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C045/11) - 66
    visstand - vissen - monitoring - binnenwateren - fish stocks - fishes - monitoring - inland waters
    In dit rapport worden de gegevens van de passieve monitoring van de visstand in de zoete rijkswateren, die in 2010 zijn verzameld, gepresenteerd. Voor de passieve monitoring wordt op 31 locaties, normaliter in de periode april tot en met november, door beroepsvissers hun vangst op twee manieren geregistreerd. In 2010 zijn binnen de passieve monitoring in totaal 35 inheemse zoetwatervissoorten waargenomen.
    Evaluatie van effecten van een visserij op pootaal in het rivierengebied op de ontwikkeling van de bovenstroomse aal populatie en de aaldoelstellingen
    Bierman, S.M. ; Graaf, M. de - \ 2011
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C006/11) - 20
    palingen - european eels - visbestand - visserij - binnenwateren - ecotoxicologie - dioxinen - polychloorbifenylen - voedselveiligheid - eels - european eels - fishery resources - fisheries - inland waters - ecotoxicology - dioxins - polychlorinated biphenyls - food safety
    Aal uit het gebied van de benedenrivieren bevat hoge gehalten aan contaminanten, waaronder dioxine en dioxineachtige pcb's, zodanig veel dat deze aal op basis van de warenwet niet in de markt mag worden afgezet. Aalvissers uit het benedenrivierengebied hebben het idee om op pootaal (aal met lengten kleiner dan de geldende minimum aanlandingsmaat) te gaan vissen, en deze aal als commercieel product te verkopen aan andere aalvissers zodat deze kan worden uitgezet in schone wateren voor verdere opgroei tot een verkoopbaar product wat wel aan de voedselveiligheidsnormen voldoet.
    PFOS en dioxinen, dioxine-achtige en indicator PCB's in schelpdierweefsel (Rangia Cuneata)
    Hoek-van Nieuwenhuizen, M. van; Kaag, N.H.B.M. - \ 2010
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR no. C003/10) - 23
    schaaldieren - waterkwaliteit - polychloorbifenylen - binnenwateren - ecotoxicologie - noord-holland - shellfish - water quality - polychlorinated biphenyls - inland waters - ecotoxicology - noord-holland
    PFOS wordt niet meer geproduceerd, maar is het afbraakproduct van gefluoreerde alkanen die veelvuldig gebruikt zijn als water/vuil afstotend middel bij diverse producten, zoals verpakkingsmaterialen, tapijten, textiel, leerbescherming en in blusmiddelen. De stof PFOS is persistent en doordat het sterk accumulerende eigenschappen heeft kan het in hoge concentraties aangetroffen worden in consumptievis. Rijkswaterstaat, Dienst Noord-Holland, heeft IMARES in november 2009 gevraagd chemische analyses van PFOS en dioxinen, dioxineachtige en indicator PCB’s uit te voeren in schelpdieren (Rangia Cuneata), afkomstig uit Zijkanaal C, Zijkanaal F en Voorzaan. De analyse van PFOS is uitgevoerd door IMARES, de analyse van dioxinen, dioxineachtige en indicator PCB’s is uitgevoerd door het RIKILT.
    Herstel van de aalstand II : bouwen aan een beheerplan : het streefbeeld, de huidige uittrek, een nadere verkenning van de mogelijke maatregelen en een protocol voor het uitzetten van aal
    Klein Breteler, J.G.P. - \ 2009
    Utrecht : VIVION - 118 p.
    visserijbeleid - visserij - palingen - european eels - visstand - aquatische ecologie - binnenwateren - fishery policy - fisheries - eels - european eels - fish stocks - aquatic ecology - inland waters
    Vooruitlopend op en ter ondersteuning van het Nederlandse Aalbeheersplan is in dit rapport een streefbeeld voor de uittrek van schieraal opgesteld, de huidige uittrek van schieraal is ingeschat, effecten, kosten en risico’s van een groot aantal maatregelen zijn nader verkend en er is een protocol/richtlijn voor het uitzetten van glasaal en in aquacultuur voorgestrekte aal opgesteld. Het streefbeeld voor de uittrek van schieraal, halverwege de vorige eeuw, bedraagt minimaal 15.000 ton (grootte orde) indien uitgegaan wordt van het toenmalige zoete IJsselmeer met inpolderingen. Indien van de voormalige Zuiderzee wordt uitgegaan, dan is dit 10.000 ton. De uittrek van schieraal uit Nederland moet ingevolge de Aalverordening 40% daarvan bedragen, dus 6.000 tot 4.000 ton. De huidige uittrek van schieraal wordt op in totaal 400 ton (grootte orde) geschat, waarvan ongeveer de helft afkomstig is van bovenstroomse gebieden van voornamelijk de Rijn
    Verontreiniging rode aal Nederlandse binnenwateren : monitoring voor sportvisserij 2004-2008
    Lee, M.K. van der; Traag, W.A. ; Hoek, M. van der; Kotterman, M.J.J. ; Hoogenboom, L.A.P. - \ 2009
    Wageningen : RIKILT (Rapport / RIKILT 2009.011)
    european eels - ecotoxicologie - waterverontreiniging - sportvissen - dioxinen - binnenwateren - visvangsten - european eels - ecotoxicology - water pollution - game fishes - dioxins - inland waters - fish catches
    Rode aal, ook bekend als Europese paling (Anguilla anguilla) werd gebruikt als bioindicator binnen het monitoringsprogramma 'verontreiniging in vis uit de Nederlandse binnenwateren'. In de afgelopen 5 jaar zijn 65 mengmonsters rode aal met een lengte van 30-40 cm onderzocht op de aanwezigheid van dioxines en dioxineachtige PCB's. Deze alen zijn afkomstig van 38 locaties uit de nederlandse binnenwateren. In 54% van de onderzochte alen zijn normoverschrijdende gehaltes dioxines en / of dioxine-achtige PCB's aangetoond. Aal uit de Roer, Dordsche Biesbosch, Amer, Hollands Diep en verschillende locaties in de grote rivieren is sterk vervuild. In 2007 werd specifiek gekeken naar 40 individuele schieralen gevangen in het Haringvliet. In dit stadium trekt deze relatief oude aal naar zee om zich voort te planten in de Sagossozee.
    Levensstrategieën van exoten in Nederlandse binnenwateren : een verkennende studie
    Paulissen, M.P.C.P. ; Verdonschot, P.F.M. - \ 2007
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 1496) - 117
    invasies - soorten - zoetwaterecologie - aquatisch milieu - monitoring - nederland - aquatische ecosystemen - binnenwateren - invasions - species - freshwater ecology - aquatic environment - monitoring - netherlands - aquatic ecosystems - inland waters
    Natuur- en waterbeheerders zouden de presentie en abundantie van reeds aanwezige en nieuw gesignaleerde aquatische exoten systematisch moeten gaan monitoren ingepast in de reguliere meetnetten van waterbeheerders, waarbij regelmatig trendanalyses worden uitgevoerd. Hierdoor kan het (potentiële) binnendringen van invasieve uitheemse soorten vroegtijdig worden gesignaleerd. Dit verkleint de kans op kostbare ingrepen achteraf om economische of ecologische schade te herstellen. Op basis van literatuuronderzoek is een voor de praktijk werkbare definitie van de term exoot opgesteld. Een exoot is een soort (of ondersoort) die door toedoen van menselijk handelen, in brede zin, buiten zijn natuurlijke areaal voorkomt én die zijn nieuwe leefgebied niet op eigen kracht had kunnen bereiken op een (menselijke) tijdsschaal van tientallen tot enkele honderden jaren. Onderscheid is verder gemaakt tussen invasieve en niet-invasieve exoten en het belang van verspreidingsstatus en vectortype is aangegeven. Er is een exotenlijst voor het zoete water in Nederland met betrekking tot de organismegroepen: macrofyten, macrofauna en vissen opgesteld
    Onderzoek naar dioxines, dioxine achtige PCB's en indicator-PCB's in paling uit Nederlandse binnenwateren
    Hoogenboom, L.A.P. ; Kotterman, M.J.J. ; Hoek-van Nieuwenhuizen, M. van; Lee, M.K. van der; Traag, W.A. - \ 2007
    Wageningen : RIKILT (Rapport / RIKILT 2007.003) - 32
    palingen - waterverontreiniging - dioxinen - polychloorbifenylen - nederland - kennis - binnenwateren - ecotoxicologie - eels - water pollution - dioxins - polychlorinated biphenyls - netherlands - knowledge - inland waters - ecotoxicology
    In deze inventariserende studie werden 62 monsters paling uit open water onderzocht op dioxines en PCB’s, afkomstig van 22 verschillende locaties en in meerderheid gebieden waar hoge gehaltes verwacht werden.
    Het bepalen van microverontreinigingen en metalen in aal uit Ilperveld
    Leslie, H.A. - \ 2006
    IJmuiden : IMARES (Rapport / Nederlands Instituut voor Visser Onderzoek (RIVO) C003/06) - 8
    vissen - palingen - waterverontreiniging - binnenwateren - waterbodems - ecotoxicologie - noord-holland - fishes - eels - water pollution - inland waters - water bottoms - ecotoxicology - noord-holland
    Microverontreinigingen en metalen zijn gemeten in waterbodems van Ilperveld, waar ook aal gevangen wordt. Omdat deze vissen voor humane consumptie gebruikt worden, is het van belang om inzicht te krijgen in de gehaltes van verontreiniging in de aal uit dit gebied
    Biologische monitoring zoete rijkswateren: microverontreinigingen in driehoeksmosselen, 2005
    Kotterman, M.J.J. - \ 2006
    IJmuiden : RIVO (Rapport / Wageningen IMARES C033/06) - 31
    mossels - toxicologie - polychloorbifenylen - cadmium - zoet water - kanalen - monitoring - binnenwateren - ecotoxicologie - mussels - toxicology - polychlorinated biphenyls - cadmium - fresh water - canals - monitoring - inland waters - ecotoxicology
    In het kader van de Biologische Monitoring Zoete Rijkswateren is in 2005 een actieve biologische monitoring (ABM) onderzoek uitgevoerd met driehoeksmosselen (Dreissena polymorpha) in een aantal zoete rijkswateren. Het betreft een uitvoering van het deelproject "Microverontreinigingen in driehoeksmosselen 2003-2005” dat in opdracht van RIZA Lelystad wordt uitgevoerd door het RIVO te IJmuiden. In vrijwel alle gevallen was de concentratie van de onderzochte contaminanten na zes weken expositie toegenomen in de uitgehangen mosselen in vergelijking met het uitgangsmateriaal (Zeughoek, IJsselmeer), behalve voor cadmium in de Hollandse IJssel en het Twentekanaal. PCB’s en OCP in IJsselmeer. De toename in concentratie van bepaalde stoffen, bv PAKs en PCBs was op locaties als het Kanaal Gent Terneuzen enorm. Voor alle in 2005 onderzochte locaties werd de HC5 voor cadmium nog steeds overschreden tot een ernstig risiconiveau voor mosseletende hogere organismen. Opmerkelijk is dat ook in de Zeughoek in het IJsselmeer sprake is van een ernstig risico voor mosseletende hogere organismen. Het cadmiumgehalte in het Twentekanaal en de Hollandse IJssel was zelfs iets lager dan in de Zeughoek.
    Jaarrapportage passieve vismonitoring zoete rijkswateren: fuik- en zalmsteekregistraties in 2005
    Patberg, W. ; Boois, I.J. de; Winter, H.V. ; Wiegerinck, J.A.M. - \ 2006
    IJmuiden : RIVO (Rapport / Wageningen IMARES C033/06) - 48
    zoetwaterecologie - zoetwatervissen - visserij - palingen - vangstsamenstelling - registratie - binnenwateren - binnenvisserij - bijvangst - nederlandse wateren - freshwater ecology - freshwater fishes - fisheries - eels - catch composition - registration - inland waters - freshwater fisheries - bycatch - dutch waters
    In de zoete rijkswateren wordt op 29 locaties van de commerciële fuikenvisserij op paling door beroepsvissers een vangstregistratie bijgehouden over het gehele seizoen (april-november). Naast de doelsoort paling worden ook van de andere bijgevangen vissoorten de aantallen en lengtes bepaald. Deze monitoring wordt vanaf 1993 uitgevoerd. Een ander onderdeel binnen de passieve monitoring is de zalmsteekregistratie. Hierbij worden op vier locaties in de Rijn en Maas met traditionele grofmazige fuiken (zalmsteken) in de zomer en de herfst gericht gevist op riviertrekvissen als zalm en zeeforel. Deze monitoring wordt vanaf 1994 uitgevoerd. Tezamen vormen deze de ‘passieve vismonitoring zoete rijkswateren’, die in opdracht van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, RIZA wordt uitgevoerd om trends en ontwikkelingen in de visstand te volgen ten behoeve van beheers- en beleidsontwikkeling en evaluatie van getroffen maatregelen. Daarbij speelt de EU-Kaderrichtlijn Water en de EU-Habitatrichtlijn een steeds belangrijkere rol. In dit rapport worden de in 2005 verzamelde gegevens gepresenteerd. Alle gegevens zijn ingevoerd, gecontroleerd en beschikbaar in de centrale RIVO database FRISBE en kan daarmee worden ingezet voor andere projecten en evaluaties.
    Verontreinigingen in aal en snoekbaars: monitorprogramma ten behoeve van de Nederlandse sportvisserij 2004
    Pieters, H. ; Leeuwen, S.P.J. van; Boer, J. de - \ 2005
    IJmuiden : RIVO (Rapport / Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) nr. CO53/05) - 21
    sportvissen - aquatische ecologie - waterverontreiniging - toxicologie - monitoring - ecotoxicologie - vissen - pesticiden - binnenwateren - game fishes - aquatic ecology - water pollution - toxicology - monitoring - ecotoxicology - fishes - pesticides - inland waters
    In opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit wordt sinds een aantal jaren een monitorprogramma uitgevoerd dat gericht is op de verontreiniging van door sportvissers meegenomen vis met contaminanten als polychloorbifenylen (PCBs), organochloor-pesticiden (OCPs) en kwik. Deze contaminanten worden bepaald in rode aal (Anguilla anguilla ) afkomstig van 23 locaties in het Nederlandse binnenwater. De resultaten worden jaarlijks gerapporteerd aan de databank van het Kwaliteitsprogramma Agrarische Producten (KAP). In 2004 is van twee locaties een monster snoekbaars verkregen of bemonsterd, te weten het IJsselmeer en het Hollands Diep. De bemonstering van 25 stuks snoekbaars bij enkele hengelsportwedstrijden was enkele jaren geleden nog mogelijk, maar stuit op steeds grotere bezwaren van de sportvissers. In dit rapport konden daarom slechts van twee locaties de kwikgehalten in snoekbaars vermeld worden
    Biologische Montoring Zoete Rijkswateren: Microverontreinigingen in rode aal - 2004
    Pieters, H. ; Kotterman, M.J.J. - \ 2005
    onbekend : RIVO Milieu en Voedselveiligheid (Rapport / Nederlands Instituut voor Visserijonderzoek (RIVO) C007/05) - 49
    vissen - palingen - european eels - waterverontreiniging - micro-elementen - zoet water - nederland - ecotoxicologie - binnenwateren - fishes - eels - european eels - water pollution - minor elements - fresh water - netherlands - ecotoxicology - inland waters
    Het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA) van het Ministerie van RWS is in 1992 gestart met de uitvoering van het monitoringprogramma "Biologische Monitoring Zoete Rijkswateren". Dit vormt weer een onderdeel van "Monitoring van de Waterstaatkundige Toestand des lands" (MWTL). Doelstellingen van de metingen zijn: 1. signaleren van langjarige ontwikkelingen in de biologische toestand van watersystemen (trend) 2. periodieke toetsing van de toestand aan criteria die voortvloeien uit de toegekende functies van wateren (controle). Een deelproject van de Biologische Monitoring Zoete Rijkswateren heeft als werktitel "Microverontreinigingen in rode aal (Anguilla anguilla L.)" en is in de periode 1992 t/m 2004 uitgevoerd door het RIVO. Het hier genoemde rapport beschrijft de situatie in 2004.
    STOWA-systeem voor de ecologische beoordeling van brakke, binnendijkse wateren
    Dam, H. van; Gotjé, W. ; Franken, R. ; Ietswaart, T. - \ 2002
    H2O : tijdschrift voor watervoorziening en afvalwaterbehandeling 35 (2002). - ISSN 0166-8439 - p. 6 - 25.
    oppervlaktewater - brakwater - zoutgehalte - kwaliteit - waterkwaliteit - ecologie - beoordeling - evaluatie - karakterisering - karakteristieken - classificatie - hydrobiologie - aquatisch milieu - ecohydrologie - binnenwateren - aquatische ecosystemen - ecologische beoordeling - surface water - brackish water - salinity - quality - water quality - ecology - assessment - evaluation - characterization - characteristics - classification - hydrobiology - aquatic environment - ecohydrology - inland waters - aquatic ecosystems - ecological assessment
    UItleg over een nieuw ecologisch beoordelingssysteem voor brakke binnenwateren, aansluitend bij de al bestaande STOWA-beoordelingssystemen voor andere watertypen. Op grond van het ecologisch functioneren en een geformuleerd ecologisch streefbeeld worden beïnvloedingsfactoren, karakteristieken en maatstaven onderscheiden, waarmee voor verschillende hoofdtypen en subtypen brakke binnenwateren een ecologisch profiel kan worden opgesteld. Zowel het zoutgehalte als de dynamiek blijken belangrijke differentiërende factoren tussen brakwatersystemen; morfologie en voedselrijkdom spelen een ondergeschikte rol
    Nutriënten in stromende wateren; overzicht van normen
    Verdonschot, P.F.M. ; Nijboer, R.C. ; Higler, L.W.G. - \ 2002
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 516b) - 60
    voedingsstoffen - open water - rivierafvoer - waterstroming - waterverontreiniging - kwaliteitsnormen - binnenwateren - beken - milieu - normstelling - nutriënten - oppervlaktewater - nutrients - open water - stream flow - water flow - water pollution - quality standards - inland waters
    Dit rapport geeft een overzicht van normen voor beken. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van het project Typegerichte normstelling en stroomgebiedbenadering. Allereerst zijn bestaande normen voor nutriënten in stromende wateren bijeengebracht. Vervolgens zijn meetwaarden van nutriënten in de meer natuurlijke beken en de referentietoestanden van beken in binnen- en buitenland verzameld. Bestaande normen en meetwaarden zijn vervolgens op rekenkundige wijze bewerkt. Uit dit resultaat zijn voorstellen afgeleid voor de normstelling van nutriënten in beken en beektypen. Er worden aanbevelingen gedaan ter verbetering van het proces van normstelling.
    The attenuation of ultraviolet and visible radiation in Dutch inland waters
    Lange, H.J. de - \ 2000
    Aquatic Ecology 34 (2000). - ISSN 1386-2588 - p. 215 - 226.
    absorptiegraad - chlorofyl - organische verbindingen - koolstof - humuszuren - ultraviolette straling - lichtpenetratie - oppervlaktewater - binnenwateren - absorbance - chlorophyll - organic compounds - carbon - humic acids - ultraviolet radiation - light penetration - surface water - inland waters
    Natte ecologische structuur in het Gelders Rivierengebied
    Verdonschot, P.F.M. ; Glopper, A. de; Kierkels, H. - \ 1999
    H2O : tijdschrift voor watervoorziening en afvalwaterbehandeling 32 (1999)10. - ISSN 0166-8439 - p. 21 - 23.
    natuurbescherming - herstel - waterbeheer - oppervlaktewater - wetlands - polders - aquatisch milieu - ecologie - hydrologie - natuur - natuurtechniek - binnenwateren - aquatische ecosystemen - ecohydrologie - gelderland - ecologische hoofdstructuur - nature conservation - rehabilitation - water management - surface water - wetlands - polders - aquatic environment - ecology - hydrology - nature - ecological engineering - inland waters - aquatic ecosystems - ecohydrology - gelderland - ecological network
    Uitleg over de methodiek van het project 'Natte Ecologische Structuur', dat zich richt op de binnendijkse natuur (wateren en natte gebieden). In een netwerkbenadering worden de relaties tussen hoofdtypen, ontwikkelingsstadia, streefbeelden, omgevingsfactoren en sturende factoren beschreven. Doel is inzichtelijk te maken hoe en welke aquatische en waterafhankelijke grondgebonden natuurwaarden in het Gelders rivierengebied gemakkelijk vanuit het waterbeheer gehandhaafd en hersteld kunnen worden. Het NES-netwerk is vooralsnog alleen toepasbaar voor wateren, en niet voor natte landnatuur
    Contaminant variability in a sedimentation area of the river Rhine = Variabiliteit van verontreinigingen in een sedimentatiegebied van de Rijn
    Winkels, H.J. - \ 1997
    Agricultural University. Promotor(en): S.B. Kroonenberg; L. Lijklema. - Lelystad : Directoraat Generaal Rijkswaterstaat, Directie IJsselmeergebied - ISBN 9789036912105 - 161
    rivieren - waterlopen - kanalen - geologische sedimentatie - oppervlaktewater - waterverontreiniging - waterkwaliteit - stroomgebieden - drainage - milieueffect - schade - polycyclische koolwaterstoffen - aromatische koolwaterstoffen - binnenwateren - rijn - waterbodems - rivers - streams - canals - geological sedimentation - surface water - water pollution - water quality - watersheds - drainage - environmental impact - damage - polycyclic hydrocarbons - aromatic hydrocarbons - inland waters - river rhine - water bottoms

    Aquatic sediments in sedimentation zones of major rivers are in general sinks for pollutants. The sedimentation zone Ketelmeer/IJsselmeer is an important sink for contaminants of the river Rhine (i.e. river IJssel). Recent and historical pollution interact here. Redistribution of suspended solids and erosion of deposited sediment in the shallow Dutch lakes (due to wave action) are likely to change contamination levels of sediments in these lakes, which is the subject of this thesis. The aim of this research was to study and explain the variability of contaminants in the sedimentation area Ketelmeer/IJsselmeer in order to predict the fate of the contaminants in the future. For this purpose a number of methodologies and models were developed and/or adapted.

    Chapter 2 describes the collection and analysis of sediment cores, top-layer sediments and geologically different layers in Lake Ketelmeer. Sediment cores were sectioned into thin slices and the year of deposition of each layer was determined using radio-chemical analyses. The contaminant concentrations were plotted versus the year of deposition of each sediment layer to (re-)construct the history of contamination. Similar vertical changes in contaminant concentrations were found as in a number of sediment cores sampled in sandpits in Lake Ketelmeer. Further, differences in concentration between the top-layer sediments and the degree of contamination in the entire recent IJsselmeer deposits (IJm-deposits) of Lake Ketelmeer were found. The older Zuiderzee deposits (Zu-deposits) underlying the IJm-deposits have low background values for heavy metals, PAHs and PCBs. This indicates that downward transport of these contaminants with infiltrating water is negligible in this lake. The concentrations of metals and PAHs in the sediment cores reflect, without any serious alterations, the historical input of the past five decades. The pollution history is characterized by, in the early 1940s, low concentrations of metals and already elevated levels of PAHs; a possible reduction of these contaminants during the Second World War and attaining, their highest levels between 1955 and 1970. Rather low levels occur in recently deposited sediments, some of which are the lowest ever observed over the last five decades (Pb, As, and all studied PAHs). Almost all chlorinated compounds showed a certain decline in concentration in anaerobic sediments as compared to samples of the top-layer collected in 1972 and stored in the laboratory, which still reflect the original pollution input. For several PCBs this decline proved to be significant; it may have been caused by microbial dechlorination reactions in the anaerobic sediment. Consequently, the concentration profiles of the chlorinated compounds do not reflect the original pollution history directly. Despite the attenuation of concentration, peaks in PCB concentration profiles were still observed. The following trends in concentrations of PCBs can be currently observed in Lake Ketelmeer sediment:
    - Almost all PCBs studied had rather low concentrations in the early 1940s.
    - The highest levels of PCBs occurred between 1960 and 1975.
    - Recently deposited sediments also have elevated levels of PCBs as compared to the levels in layers from the early 1940s.
    Overall, recently deposited material is far less-polluted than sediment deposited in the 1960s and 1970s. These findings prove that in this lake older, highly polluted sediments are buried under a younger, less- polluted layer. However, at some locations, such as in dredged parts or erosive zones, the highly polluted layers may remain uncovered, so aquatic organisms may still be exposed to highly polluted sediments from the 1960s and 1970s through the benthic food chain.

    In Chapter 3 attention is focused on the distribution and geochronology of the sediments of Lakes Ketelmeer and IJsselmeer The concentrations of metals, PCBs, PAHs and various sediment characteristics were determined in 77 samples of the surface sediments and one 3 in core of both lakes. Absolute concentrations of these pollutants were normalized for sediment composition (e.g. clay fraction and organic matter contents). In Lake IJsselmeer the youngest geological layer (IJm-deposit) is mainly found in deep sedimentation areas (25%). This deposit is severely polluted in Lake Ketelmeer (Chapter 2). Concentrations of all polluting compounds in the IJm-deposit of Lake Ketelmeer proved to be 1.6 - 9 times higher than in Lake IJsselmeer Concentrations in the same deposit in Lake IJsselmeer were 2 - 4 times higher than those in the older sandy sediments of the lake. Concentrations of heavy metals, As and PCBs initially increase with depth, but then decrease to lower or even background levels. This corresponds with the inputs of the river IJssel). during the past five decades. As the distance from the river mouth (i.e. Lake Ketelmeer) to Lake IJsselmeer increases, there is a decrease in the degree of pollution in this (IJm-deposit) The hypothesis is developed that primary production (with related calcite formation) and mixing with eroded sediment from elswhere in Lake IJsselmeer are together responsible for this dilution.

    Chapter 4 describes the core sampling and analysis for two similar sedimentation zones of two major river deltas. Uniformly soft anoxic sediments in the Volga and Danube deltas were collected, using satellite images, which reflect the concentration of suspended solids. Cesium-isotope dating and measurement of the concentration profiles of heavy metals and PAHs, which reflect (without serious alterations) the historic pollution input into these rivers, were used in the comparison. The contents of the 7 PCBs investigated and of cadmium were below the detection limits for all sediment samples in the Volga and Danube deltas. Low, more or less constant concentrations of arsenic, copper, zinc and all studied PAHs were observed in sediments of the last five decades in the Volga river. Nickel concentrations in Volga delta sediments were rather high, and recently deposited sediments seemed to show slightly increasing levels for zinc, chromium and arsenic. The pollution history of the Danube is characterized by low concentrations of metals but elevated PAH levels in the early 1940s; increasing levels of metals and PAHs between 1950 and 1987; and decreasing levels in more recently deposited sediments. When comparing the concentrations of heavy metals, PAHs and PCBs in the aquatic sediments of the rivers Rhine, Danube and Volga deltas for the past five decades it is evident that the Volga delta was, and still is, the cleanest of the three. A combination of natural (background) inputs, industrial inputs and man made technical changes in the river systems (like the building of storage lakes) can explain most differences in the historical contaminant profiles of the three deltas. Nowadays the concentrations of heavy metals (except copper and nickel), PAHs and PCBs in sediments of the river Rhine are still higher than in the other two rivers, but the sediment loading rate for heavy metals (except cadmium and zinc) of the Danube is higher than for the other two rivers.

    In Chapter 5 the geostatistical sampling approach chosen for Lake Ketelmeer is explained. When monitoring contaminants and related sediment characteristics in an aquatic environment, their spatial variability needs to be taken into account. The sampling strategy covered short-distance variability (65 m) and long-distance variability (500 m) of the investigated variables. In Lake Ketelmeer we chose three sub-areas. The distances between sampling points takes into account the size of each sub-area. With this approach the number of sampling points needed to monitor trends of contaminants in sediments can be minimized, taking into account the necessary accuracy. The choice of sampling strategy for monitoring sub-areas, characterised by either water depth, sedimentation/erosion behaviour or sediment type, will result in different sampling spacings. For example, in Lake Ketelmeer the optimal sampling distance for monitoring Benzo(A)pyrene (BAP) in the central part of the lake was larger than near the harbour and shore, where gradiënts in water depth are steeper. Thus, when designing a dredging programme to remove seriously contaminated sediments, the identification of sub-areas is essential to ensure the adequate dredging of the sediments. If spatial variability is not taken into account for dredging contaminated layers, seriously contaminated spots may be overlooked or rather clean sediments may be dredged needless. Thorough (although expensive) spatial investigations of the contaminated layer before dredging starts, identifying critical sub-areas, is therefore recommended. Practical, cost-effective, geostatistical methods allow an efficient use of limited financial resources for monitoring aquatic sediments.

    Another important process affecting sediment concentration profiles is consolidation. Chapter 6 deals with this physical process of settling of suspended solids and the loss of water after deposition. Consolidation in principle can be described by mathematical models, but because of local circumstances in the Lake IJsselmeer area an empirical approach seemed more reliable. Five representative cores of the (IJm- deposit) were taken from deep zones of the lakes. Periodic water depth surveys at these locations over the last sixty years provided information on the net sedimentation rate and total thickness of the (IJm-deposit) at known time intervals. To calculate a time-equivalent of the depth scale, correction factors for sediment consolidation were needed. These factors were based on a simplification of the various stages of compression (i.e. 0%, 30% and 45%). A factor n , which represents changes of water content of the sediment as a dependent variable of clay content, was derived for each layer, making it possible to determine the initial, uncompressed thickness of each layer by an inverse calculation procedure. Hence, a fairly reliable time-scale for depth could be reconstructed. This time-scale was compared with radio-isotope-dated layers and the results showed close consistency.

    Annual variability of contaminants in the IJsselmeer area is described in Chapter 7. Measurements of the concentrations of six heavy metals in suspended solids, discharged by the river IJssel). and settling solids at two locations in Lake IJsselmeer showed a typical spatial gradient. The heavy metals concentrations decreased with increasing distance from the river IJssel). inlet. This spatial gradient corresponds with gradients observed in the bottom sediment (Chapter 3). Measurements in sediment cores from Lake Ketelmeer, i.e. the river mouth, and the central part of Lake IJsselmeer showed that the heavy metals concentration in sediments, deposited during the same periods, is 2 to 3 times higher in Lake Ketelmeer than in Lake IJsselmeer The concentration gradient in the settling solids is still significant when changes in the clay and organic matter content are accounted for by using normalized metal concentrations. A rough sediment mass balance for heavy metals, based on river input data and observed sedimentation fluxes, indicates that the total internal sedimentation fluxes of heavy metals in Lake IJsselmeer far exceed the external aereal loading by the river. Due to the complexity of the relationships between the measured variables, the heavy metal concentrations and variables related to primary production and erosion, single correlation analysis did not reveal clear relations and processes that could explain this dilution. Principal component analysis and stepwise multiple regression however showed that the variation in the heavy metals concentration in settling solids is related to wind velocity and clay content, both of which are related to resuspension/erosion of sediments; or alternatively, to pH, chlorophyll and CaCO 3 , which are in turn related to algal growth in the lake. Resuspension/erosion-related variables are the dominant factors explaining the variation in heavy metals concentration in the southern part of Lake IJsselmeer whereas algal-growth-related variables explain most of the variation in the metal concentrations in settling solids in the central part of the lake. In this central part, where algal concentrations are high, the negative relation between the concentration of most of the heavy metals in settling solids and the chlorophyll and organic matter concentration in the water compartment justifies the conclusion that dilution of contaminated suspended solids by primary production is active there. In the southern part of the lake, the heavy metals concentration is positively related to wind velocity and clay content. This indicates that resuspension of recent deposits contributes to the metal concentrations of the water compartment. The gradual increase in the δ 13C value with distance from the river IJssel). mouth (passing from the southern to the central part of Lake IJsselmeer shows that the freshwater sediments are mixed with eroded Zu deposits from within the lake, which were originally saline. It can be concluded, therefore, that the decrease in the heavy metals concentrations in suspended and bottom sediments in Lake IJsselmeer is the result of dilution of contaminated sediments due to erosion of old sediments and of primary production related to algal growth.

    In Chapter 8 the specific knowledge reported in all previous chapters on sediment contamination, dilution, transport and processes like consolidation and primary production occurring in this area, is integrated in a modeling framework. The sediment distribution processes and the related contaminant dilution of previous decades has been reconstructed. This exercise was the basis for prediction of the future sediment composition and contamination resulting from the expected changes in the contaminant load of the river IJssel). The adapted model STRESS-2d gives a reconstruction of resuspension, erosion, sedimentation and horizontal sediment transport processes, resulting in a good simulation of total-suspended-solids concentration and of the sediment fluxes. This model was nested into the more aggregated model DIASPORA, which simulates changes in morphology (net sedimentation fluxes) quite well. It also accounted for the effects of biogenic calcite production and the consolidation of sediment layers. The decrease of the lead concentration in sedimentation areas in Lake IJsselmeer reflects the reduced suspended input from the river IJssel). but this is dominated by the effects of internal redistribution of sediments in the area. The modelling results support the above mentioned conclusion of Chapter 7. Simulation of sediment fluxes and future contamination by lead are simulated for a constant sediment input and a 50% reduction of lead input from the river IJssel). Modelling results show a steady decrease of the lead concentration in sedimentation zones of Lake IJsselmeer and a purification effect in these zones due to the dredging of sediments in Lake Ketelmeer.

    Onderzoek naar de gevolgen van verplaatsing van het waterinlaatpunt voor de boezem van Noordwest - Overijssel naar het gemaal Stroink
    Schouwenberg, E.P.A.G. ; Reijnders, T. ; Wirdum, G. van - \ 1993
    Wageningen : IBN-DLO (IBN - rapport 036) - 55
    kanalen - schade - afvoer - milieueffect - hydrobiologie - hydrologie - voedingsstoffen - plantengemeenschappen - onderzoek - rivieren - waterlopen - oppervlaktewater - trofische graden - vegetatie - water - waterbeheer - waterverontreiniging - waterkwaliteit - watervoorziening - nederland - binnenwateren - overijssel - noordwest-overijssel - canals - damage - discharge - environmental impact - hydrobiology - hydrology - nutrients - plant communities - research - rivers - streams - surface water - trophic levels - vegetation - water - water management - water pollution - water quality - water supply - netherlands - inland waters - overijssel - noordwest-overijssel
    Bestrijdingsmiddelengebruik en oppervlaktewaterkwaliteit in een fruitteeltgebied in de Noordoostpolder
    Anonymous, - \ 1990
    Zwolle : Zuiveringschap West-Overijssel - 80
    gewasbescherming - pesticiden - pesticidenresiduen - persistentie - vruchtbomen - boomgaarden - rivieren - waterlopen - kanalen - water - oppervlaktewater - waterverontreiniging - waterkwaliteit - milieueffect - schade - land - hydrologie - nederland - binnenwateren - noordoostpolder - plant protection - pesticides - pesticide residues - persistence - fruit trees - orchards - rivers - streams - canals - water - surface water - water pollution - water quality - environmental impact - damage - land - hydrology - netherlands - inland waters - noordoostpolder
    Hydrologisch onderzoek Staring Centrum
    Check title to add to marked list

    Show 20 50 100 records per page

     
    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.