Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Current refinement(s):

    Records 1 - 100 / 237

    • help
    • print

      Print search results

    • export

      Export search results

    Check title to add to marked list
    Postmortaal onderzoek van bruinvissen (Phocoena phocoena) uit Nederlandse wateren, 2016
    IJsseldijk, L.L. ; Kik, M.J.L. ; Solé, L. ; Gröne, A. - \ 2017
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-technical report 96) - 41
    phocoena - postmortale onderzoeken - kustgebieden - phocoenidae - nederland - phocoena - postmortem examinations - coastal areas - phocoenidae - netherlands
    This annual report presents the results of post-mortem examinations of porpoises stranded on the Dutchcoast. One of the main objectives of the research is to quantify human-induced causes of death. In 2016, 55dead harbour porpoises were examined: 31 males and 24 females, including 14 adults, 33 juveniles and 8neonates. Most of the harbour porpoises examined died as a result of grey seal attacks (31%), infectiousdiseases (29%) or food shortage (18%). Bycatch was the cause of death in 11% of the harbour porpoisesexamined
    Ecologisch gericht suppleren : verslag pilot multi-method survey 2016
    Couperus, Bram ; Baptist, Martin ; Burggraaf, Dirk ; Dijkman-Dulkes, André ; Perdon, Jack ; Post, Marjolijn ; Verdaat, Hans - \ 2017
    Wageningen : Wageningen Marine Research (Wageningen Marine Research rapport C007/17) - 32
    kustgebieden - bemonsteren - protocollen - mariene ecologie - coastal areas - sampling - protocols - marine ecology
    Waardekaarten van: Haisborough, Hammond & Winterton, North Norfolk Sandbanks & Saturn Reef
    Hintzen, N.T. - \ 2017
    IJmuiden : Wageningen Marine Research (Wageningen Marine Research rapport C009/17) - 18
    vissen - visserij - waarden - kaarten - natura 2000 - groot-brittannië - kustgebieden - fishes - fisheries - values - maps - natura 2000 - great britain - coastal areas
    Langs de Engelse kust staan een aantal gebieden op de UK Natura 2000 agenda voor sluiting voor de Nederlandse demersale vloot. Wageningen Marine Research bestudeerde in hoeverre de Nederlandse vloot actief was in dit gebied en hoe de voorgenomen te sluiten gebieden overlappen met voor de visserij interessante visgronden. Een grotere opbrengst (factor 3) wordt gehaald uit het North Norfolk Sandbanks & Saturn Reef gebied (dit is één gebied) ten opzichte van het Haisborough, Hammond and Winterton gebied (dit is ook één gebied). Vooral tong word in dit eerste gebied gevangen terwijl scholvangsten groter zijn in het tweede gebied. De voornaamste visgronden die interessant zijn voor de Nederlandse sector zijn niet opgenomen in de voorgenomen te sluiten gebieden, waarbij juist voor de visserij interessante delen van de totale zoekgebieden niet aangemerkt zijn als te sluiten gebied.
    Fresh Water Lens Persistence and Root Zone Salinization Hazard Under Temperate Climate
    Stofberg, Sija F. ; Oude Essink, G.H.P. ; Pauw, Pieter S. ; Louw, Perry G.B. de; Leijnse, Anton ; Zee, Sjoerd E.A.T.M. van der - \ 2017
    Water Resources Management 31 (2017)2. - ISSN 0920-4741 - p. 689 - 702.
    Fresh water lens - Root zone salinization - Salinity - Simple model - salinization - fresh water - models - water supply - coastal areas - zoutgehalte - verzilting - zoet water - modellen - watervoorziening - kustgebieden

    In low lying deltaic areas in temperate climates, groundwater can be brackish to saline at shallow depth, even with a yearly rainfall excess. For primary production in horticulture, agriculture, and terrestrial nature areas, the fresh water availability may be restricted to so-called fresh water lenses: relatively thin pockets of fresh groundwater floating on top of saline groundwater. The persistence of such fresh water lenses, as well as the quantity and quality of surface water is expected to be under pressure due to climate change, as summer droughts may intensify in North-West Europe. Better understanding through modelling of these fresh water resources may help anticipate the impact of salinity on primary production. We use a simple model to determine in which circumstances fresh water lenses may disappear during summer droughts, as that could give rise to enhanced root zone salinity. With a more involved combination of expert judgement and numerical simulations, it is possible to give an appraisal of the hazard that fresh water lenses disappear for the Dutch coastal regions. For such situations, we derive an analytical tool for anticipating the resulting salinization of the root zone, which agrees well with numerical simulations. The provided tools give a basis to quantify which lenses are in hazard of disappearing periodically, as well as an impression in which coastal areas this hazard is largest. Accordingly, these results and the followed procedure may assist water management decisions and prioritization strategies leading to a secure/robust fresh water supply on a national to regional scale.

    TBT-gehalten en effecten bij de Gewone Alikruik, de Gevlochten Fuikhoorn en de Purperslak langs de Nederlandse kust in 2016
    Kotterman, M. ; Jol, J. ; Barneveld, E. van - \ 2016
    IJmuiden : Wageningen Marine Research (Wageningen Marine Research rapport C110/16) - 35
    gastropoda - organo-tinverbindingen - bemonsteren - kustgebieden - toxicologie - nederland - gastropoda - organotin compounds - sampling - coastal areas - toxicology - netherlands
    River export of nutrients to the coastal waters of China: the MARINA model to assess sources, effects and solutions
    Strokal, Maryna - \ 2016
    Wageningen University. Promotor(en): Carolien Kroeze, co-promotor(en): S. Luan; Lin Ma. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462579729 - 226
    cum laude - nutrients - rivers - coastal water - models - eutrophication - coastal areas - water pollution - china - voedingsstoffen - rivieren - kustwateren - modellen - eutrofiëring - kustgebieden - waterverontreiniging - china

    Rivers export increasing amounts of nitrogen (N) and phosphorus (P) to the coastal waters of China. This causes eutrophication problems that can damage living organisms when oxygen levels drop and threaten human health through toxic algae. We know that these problems result from human activities on land such as agriculture and urbanization. However, the relative importance of these human activities for river export of nutrients to Chinese seas is not well studied. There are two important issues that need further investigation: the relative importance of upstream pollution on downstream impacts and the relative importance of typical sources of nutrients in Chinese rivers that are often ignored in existing modeling studies.

    My PhD thesis, therefore, aims to better understand trends in river export of nutrients to the coastal waters of China by source from sub-basins, and the associated coastal eutrophication. To this end, I developed the MARINA model: Model to Assess River Inputs of Nutrients to seAs. For this, I used the existing Global NEWS-2 model (Nutrient Export from WaterSheds) as a starting point.

    I formulated five sub-objectives to achieve the main objective:

    To analyze the original Global NEWS-2 model for river export of nutrients and the associated coastal eutrophication (Chapter 2);

    To develop a sub-basin scale modeling approach to account for impacts of upstream human activities on downstream water pollution, taking the Pearl River as an example (Chapter 3);

    To quantify the relative share of manure point sources to nutrient inputs to rivers at the sub-basin scale (Chapter 4);

    To quantify the relative share of sources to river export of nutrients at the sub-basin scale (Chapter 5);

    To explore optimistic futures to reduce river export of nutrients and coastal eutrophication in China (Chapter 6).

    The study area includes rivers draining roughly 40% of China. This includes the most densely populated areas, and areas with intensive economic activities. The rivers include the Yangtze (Changjiang), Yellow (Huanghe), Pearl, Huai, Hai and Liao. In the MARINA model, the drainage areas of the large Yangtze, Yellow and Pearl rivers are divided into up-, middle- and downstream sub-basins. The principle of the sub-basin approach of MARINA is that nutrients from human activities are transported by tributaries to outlets of sub-basins and then to the river mouth (coastal waters) through the main channel. The model takes into account nutrients that are partly lost or retained during transport towards the river mouth. The model quantifies river export of nutrients by source from sub-basins for 1970, 2000 and 2050.

    The main six findings of the MARINA results for China are:

    Finding 1: Dissolved N and P export by Chinese rivers increased by a factor of 2-8 between 1970 and 2000;

    Finding 2: The potential for coastal eutrophication was low in 1970 and high in 2000 in China;

    Finding 3: Most dissolved N and P in Chinese seas is from middlestream and downstream human activities;

    Finding 4: Manure point sources are responsible for 20-80% of dissolved N and P in Chinese rivers;

    Finding 5: In the future, river export of nutrients may increase in the Global Orchestration (GO) scenario of the Millennium Ecosystem Assessment. Current policy plans (CP scenario) may not sufficient to avoid this increase;

    Finding 6: In optimistic scenarios (OPT-1 and OPT-2), the potential for coastal eutrophication is low in 2050, mainly as a result of assumed full implementation of: (1) high recycling rates of animal manure (OPT-1 and OPT-2), and (2) high efficiencies of nutrient removal in sewage systems (OPT-2, see Figure 1).

    Figure 1. Illustration of future scenarios for coastal water quality in China. GO is Global Orchestration of the Millennium Ecosystem Assessment and assumes environmental actions that are either absent or ineffective in reducing water pollution. CP is based on GO, but incorporates the “Zero Growth in Synthetic Fertilizers after 2020” policy. OPT-1 and OP-2 are optimistic scenarios that assume high nutrient use efficiencies in agriculture (OPT-1, OPT-2) and sewage (OPT-2).

    My PhD thesis reveals novel insights for effective environmental policies in China. It shows the importance of manure point sources in water pollution by nutrients. Clearly, managing this source will likely reduce coastal eutrophication in the future. Furthermore, the implementation of advanced technologies is essential when dealing with urban pollution. My PhD thesis may also be useful for other world regions with similar environmental problems as in China. The new, sub-basin scale MARINA model is rather transparent and thus can be applied to other large, data-poor basins that may benefit from the allocation of effective management options. With this I hope to contribute to future availability of sufficiently clean water for next generations, not only in China, but also in other world regions.

    Broedsucces van kustbroedvogels in de Waddenzee in 2014
    Koffijberg, K. ; Cremer, J.S.M. ; Boer, P. de; Postma, J. ; Oosterbeek, K. - \ 2016
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-technical report 78) - 40
    wadvogels - broedvogels - vogels - kustgebieden - monitoring - waddenzee - wadden sea birds - breeding birds - birds - coastal areas - monitoring - wadden sea
    Data have been collected on the breeding success of several characteristic coastal breeding birds in theWadden Sea each year since 2005. Ten birds species considered representative of specific habitats and foodgroups are being monitored. The coastal breeding birds reproduction monitoring network is run as an ‘earlywarning system’ to follow the reproductive capacity of the bird populations in the Wadden Sea andunderstand the processes underlying fluctuations in populations. It is a valuable addition to the monitoring ofpopulation numbers and is carried out under a trilateral agreement with Germany and Denmark (TMAP). Theresults from 2014 show that many species of coastal breeding birds are still facing difficulties. The breedingsuccess of Eurasian Oystercatcher, Pied Avocet, Black-headed Gull, Common Tern and Arctic Tern inparticular is too low or much too low to maintain a stable population. In contrast, the breeding success ofHerring Gull is better than a few seasons ago. Erection of electric fencing around breeding sites of PiedAvocet and Black-headed Gull to protect them from predation has led to higher nest success. The maincauses of poor breeding performance appear to be predation by foxes and brown rats and insufficient foodavailability for the young
    WOT schelpdiermonitoring in de Nederlandse kustzone in 2016
    Perdon, K.J. ; Troost, K. ; Asch, M. van; Jol, J. - \ 2016
    Den Helder : Wageningen Marine Research (Wageningen Marine Research report C093/16) - 34
    shellfish - shellfish fisheries - coastal areas - netherlands - schaaldieren - schaal- en schelpdierenvisserij - kustgebieden - nederland
    De visserij op schelpdieren in de Nederlandse kustwateren heeft zich ontwikkeld van een vrije visserij tot een sterk gereguleerde visserij waarbij naast economische ook ecologische doelstellingen nagestreefd worden. In het kader van de uitvoering van dit beleid is een bestandsopname van Amerikaanse zwaardscheden (Ensis directus), halfgeknotte strandschelpen (Spisula subtruncata), en de overige veel voorkomende soorten met een potentieel belang voor visserij, uitgevoerd door Wageningen Marine Research (IMARES). Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken: programma Wettelijke Onderzoekstaken, BAS code: WOT-05-001-018-IMARES-3. De inventarisatie is uitgevoerd in het voorjaar van 2016 en is daarmee de 22ste opeenvolgende gebiedsdekkende survey die op deze manier sinds 1995 wordt uitgevoerd.
    Friese en Groninger Kwelderwerken : monitoring en beheer 1960-2014
    Duin, W.E. van; Jongerius, H. ; Nicolai, A. ; Jongsma, J.J. ; Hendriks, A. ; Sonneveld, C. - \ 2016
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-technical report 68) - 95
    zoutmoerassen - monitoring - vegetatie - ecologische successie - natuurbescherming - natuurbeheer - groningen - friesland - kweldergronden - kustgebieden - salt marshes - monitoring - vegetation - ecological succession - nature conservation - nature management - groningen - friesland - salt marsh soils - coastal areas
    Een belangrijk ecologisch doel voor de Waddenzee is een zo groot en natuurlijk mogelijk areaal kwelders. Mede daarom wordt in de half-natuurlijke kwelderwerken langs Friese en Groninger vastelandskust het beheer geleidelijk aangepast naar duurzamer en minder kunstmatig. Langetermijnmonitoring door
    Rijkswaterstaat van hoogte- en vegetatieontwikkeling begeleidt deze verandering. Het gemiddelde areaal kwelder en pionierzone voldoet ruimschoots aan de voor de kwelderwerken gestelde eisen. Echter door opslibbing worden kwelders hoger, waarbij de vegetatie door successie verandert en er uiteindelijk een soortenarme vegetatie van Zeekweek kan ontstaan. Een bijkomend effect in de kwelderwerken is dat er door successie, op termijn, weinig ruimte overblijft in de overgangszone van laaggelegen wad naar hooggelegen horizontaal uitbreidende kwelder voor pioniervegetatie met Zeekraal, terwijl de Waddenzee daar het belangrijkste gebied voor is. Beweiding vertraagt weliswaar de ontwikkeling naar climaxvegetatie, maar voor grotere algehele natuurlijkheid zou meer dynamiek, waarbij aangroei en afslag van kwelders in evenwicht zijn door cyclische successie, uitkomst kunnen bieden. Er gaat onderzocht worden of een aangepast beheer van de rijshoutdammen hierbij kan helpen.

    Haalbaarheid mosselteelt binnen offshorewindparken in de Nederlandse kustzone
    Kamermans, P. ; Soma, K. ; Burg, S.W.K. van den - \ 2016
    Den Helder : IMARES Wageningen UR (IMARES rapport C075/16) - 47
    mussel culture - mussels - coastal areas - offshore - wind farms - netherlands - mosselteelt - mossels - kustgebieden - offshore - windmolenpark - nederland
    De grootschalige ontwikkeling van offshorewindparken roept de vraag op in hoeverre medegebruik van de ruimtes mogelijk is. Bij het ministerie van Economische zaken leeft de vraag of mosselteelt binnen de recentelijk aangewezen offshorewindparken haalbaar is.
    Building with Nature pilot Zandmotor Friese IJsselmeerkust : hoe effectief is de zandmotor als ecodynamische strategie voor het versterken van de Friese IJsselmeerkust
    Wiersma, A.P. ; Hattum, T. van; Lange, H.J. de; Slobbe, E.J.J. van - \ 2016
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2706) - ISBN 9789462578357 - 150
    coastal management - coastal areas - sand - lake ijssel - netherlands - sand suppletion - kustbeheer - kustgebieden - zand - ijsselmeer - nederland - zandsuppletie
    Dit rapport beschrijft de resultaten van de monitoring van de Building with Nature pilot langs de Friese IJsselmeerkust in de periode 2011 t/m 2015. De monitoring van de experimenten met zandmotors bij Workum en Oudemirdum is gericht op het begrijpen van het gedrag van de zandmotor, de effecten op de kust en op de ecologie. De monitoring loopt door tot en met 2017, dit rapport is dan ook te beschouwen als een tussenstand. Omdat er in 2016 een MIRT-pre-verkenning start met als doel het vaststellen van compenserende maatregelen langs de Friese IJsselmeerkust voor het veranderende peilregime van het IJsselmeer is het opportuun om nu met deze tussenstand van monitoringsresultaten te komen. In 2017 worden de definitieve resultaten gepubliceerd.
    Monitoring en Evaluatie Pilot Zandmotor Fase 2 : Datarapport benthos bemonstering vooroever en strand najaar 2015
    Wijsman, J.W.M. - \ 2016
    IMARES (Rapport / IMARES C006/16) - 71
    sediment - benthos - bemonsteren - kustgebieden - terrestrische ecologie - nederland - sediment - benthos - sampling - coastal areas - terrestrial ecology - netherlands
    Van 24 augustus tot en met 16 oktober 2015 is er een bemonstering uitgevoerd van het benthos en de sedimentkarakteristieken bij de Zandmotor. De vooroever is bemonsterd met de Van Veen happer (120 stations) en de bodemschaaf (109 stations). Het strand is bemonsterd tijdens de ebfase met een meetframe (70 stations). In deze rapportage worden de resultaten van het sediment en de schaafbemonstering gepresenteerd en vergeleken met voorgaande jaren.
    The ecological effects of deep sand extraction on the Dutch continental shelf : Implications for future sand extraction
    Jong, M.F. de - \ 2016
    Wageningen University. Promotor(en): Han Lindeboom; P. Hoekstra, co-promotor(en): Martin Baptist. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462576834 - 164
    sand - coastal areas - ecology - marine environment - marine ecology - aquatic ecosystems - netherlands - zand - kustgebieden - ecologie - marien milieu - mariene ecologie - aquatische ecosystemen - nederland
    Eco-engineered coastal defense integrated with sustainable aquatic food production in Bangladesh (ECOBAS)
    Tangelder, M. ; Ysebaert, T. ; Chowdhury, Shah ; Reinhard, A.J. ; Doorn, F. ; Hossain, M. ; Smaal, A.C. - \ 2015
    IMARES (Report / IMARES C048/15) - 39
    coastal areas - coastal management - food production - bangladesh - kustgebieden - kustbeheer - voedselproductie - bangladesh
    The objective of the ECOBAS project is to provide the coastal people of Bangladesh with an alternative approach for adaptation to coastal erosion and flooding. By using the concept of “eco-engineering” the natural resistance of shellfish reefs against hydrodynamic forces reduces human vulnerability to coastal erosion and flooding, and delivers a source of aquatic food. ECOBAS stands for ECO-engineered Coastal Defence Integrated with Sustainable Aquatic Food Production in BAngladeSh, and was executed by a multidisciplinary team of Dutch and Bangladesh research institutes. This report summarizes the outcomes of this study. It is not an in-depth report where scientific outcomes are discussed, but a summary for the funding agencies. The ECOBAS project was funded by Partners for Water. Also the Embassy of the Kingdom of the Netherlands financed extra monitoring activities in the second phase of the project which enabled generation of more data and a broader understanding of the research.
    Hoogovenslakken in de natuur: wat nu?
    Dorssers, Ben ; Wamelink, G.W.W. ; Groenenberg, J.E. - \ 2015
    Vakblad Natuur Bos Landschap 12 (2015)120. - ISSN 1572-7610 - p. 16 - 19.
    kustgebieden - zandsuppletie - vegetatie - vegetatiemonitoring - sintels - coastal areas - sand suppletion - vegetation - vegetation monitoring - slags
    In Zuid-Holland is de kust de afgelopen jaren op verschillende plaatsen verstevigd door zandsuppletie. Niet alleen omwille van een betere kustbescherming maar ook voor natuurontwikkeling en recreatie. In sommige gebieden ligt de opgespoten zeebodem echter bezaaid met slakken afkomstig van de metaalproductie. Tot nog toe was het niet duidelijk of deze slakken negatieve effecten hebben op het milieu en of deze slakken invloed hebben op de vegetatieontwikkeling. Doel van het onderzoek is het bepalen van het effect van metaalslakken op de ontwikkeling van de vegetatie en de uitloging van zware metalen naar de bodem en het grondwater in het gebied Spanjaards Duin. Er is niet onderzocht wat het effect van de metaalslakken op de fauna is.
    Dynamiek van schelpdierbanken in de nederlandse kustzone
    Kamermans, P. ; Goudswaard, P.C. ; Asch, M. van; Bos, O.G. - \ 2015
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES C186/15) - 31
    schaaldieren - dynamica - aquatische ecosystemen - kustgebieden - kustwateren - karteringen - nederland - shellfish - dynamics - aquatic ecosystems - coastal areas - coastal water - surveys - netherlands
    VIBEG Monitoring T1 in 2015 - Data Deelrapportage
    Goudswaard, P.C. ; Bakker, A.G. ; Asch, M. van; Smith, S.R. ; Weide, B.E. van der; Brummelhuis, E.B.M. ; Cuperus, J. - \ 2015
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES C172/15) - 24
    natuurbescherming - zeevisserij - zonering - beschermde gebieden - kustgebieden - bemonsteren - noordzee - nederland - nature conservation - marine fisheries - zoning - reserved areas - coastal areas - sampling - north sea - netherlands
    Het ‘VIBEG (Visserij in Beschermde Gebieden) akkoord’ betreft twee Habitat- en Vogelrichtlijngebieden: ‘Noordzeekustzone’ en ‘Vlakte van de Raan’. Het doel van dit akkoord is om de instandhoudingsdoelen te realiseren voor habitattype H1110B en schelpdieretende vogels in het kader van Natura2000, in combinatie met een ecologisch verantwoorde en duurzame visserij in deze gebieden. Om dit doel te bereiken is voor de Noordzeekustzone in december 2011 een zonering ingesteld met verschillende toegangsregels voor de visserij. Om de mogelijke effecten van deze verschillende visserijregimes op het bodemleven te kunnen vaststellen is in 2013 een onderzoeksprogramma opgestart voor benthische organismen en vissen. Met drie verschillende en elkaar aanvullende technieken: boxcorer, bodemschaaf en garnalennet, is in 2013 een eerste bestandsopname (T0) gemaakt op twee locaties in de Noordzeekustzone: Petten en Ameland. In 2015 is een tweede bestandsopname (T1) gemaakt, wederom op de twee locaties in de Noordzeekustzone: Petten en Ameland. In dit rapport worden de resultaten van de bestandsopname in 2015 gepresenteerd. Een vergelijking tussen de data van 2015 en 2013, zoals die gerapporteerd zijn in Goudswaard et al. (2014), zal in een later stadium plaatsvinden.
    De kustnatuur is slecht beschermd : Het ruimtelijke ordeningsrecht gaat toch in verregaande mate uit van het piepsysteem
    Kistenkas, F.H. ; Nijhuis, L. ; Schönknecht-Vermeulen, Carla - \ 2015
    Vakblad Natuur Bos Landschap 12 (2015)119. - ISSN 1572-7610 - p. 6 - 6.
    kustgebieden - kustbeheer - natuurbescherming - ruimtelijke ordening - landschapsbeheer - coastal areas - coastal management - nature conservation - physical planning - landscape management
    Natuurlijk is de natuur in onze kustgebieden goed beschermd. Want we beschermen daar niet alleen natuur, maar ook het hele achterland. Dat moet goed zijn geregeld. Toch? Maar weten we er het fijne wel van? Wat zijn eigenlijk de garanties voor de bescherming? Niet iedereen is er van overtuigd dat de kustnatuur goed is beschermd.
    Modelling foredune dynamics in response to climate change
    Keijsers, J.G.S. - \ 2015
    Wageningen University. Promotor(en): Coen Ritsema, co-promotor(en): Michel Riksen; Alma de Groot. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462575844 - 186
    klimaatverandering - duinen - kustgebieden - vegetatie - sedimentatie - hoogwaterbeheersing - modelleren - nederland - climatic change - dunes - coastal areas - vegetation - sedimentation - flood control - modeling - netherlands

    Coastal dunes are prominent features along many of the world’s sandy shorelines. They are valued for their contributions to flood protection, biodiversity, fresh water supply and recreation. The most seaward dune ridge or foredune is the most dynamic part, showing fluctuations in size and morphology in response to erosion by the sea and subsequent recovery by interactions between wind-blown sand and vegetation. Given their dependency on multiple natural processes, coastal dunes may be particularly sensitive to the effects of climate change, including sea-level rise (SLR) and changes in temperature and precipitation.

    To mitigate anticipated coastal erosion in the next decades, the Dutch sand nourishment regime will be intensified to raise the beach profile proportionally to the SLR. However, it is not clear how the added sand is distributed within the foredune system and whether this enables foredunes to keep up with sea-level rise. In addition, possibilities for dune re-mobilisation are investigated to enhance landward transport and biodiversity. However, effects of this intervention on foredune dynamics and the dune landscape are not entirely clear.

    This thesis has examined yearly to decadal scale foredune dynamics and the impacts of climate change and management options on these dynamics.

    Which factors control year-to-year variations in dune growth on the Dutch coast?

    Dunes depend on aeolian transport for sand supply. While measurements of aeolian transport show complex spatio-temporal variations, we find that the yearly sand supply to dunes along the Dutch coast is relatively constant, between 10-20 m3/m irrespective of the beach width (Chapter 2). This means that a wider beach does not necessarily provide more sand to dunes and beach width is not a limiting factor in sand supply to the dunes.

    In contrast to the sand input, the amount of sand lost during a storm surge does depend on the beach width. Wider beaches are able to dissipate more of the incoming wave energy and thus protect the dune better than narrow beaches. On a term of decades, this gives rise to steady dune growth on wider beaches and irregular, frequently interrupted growth on narrow ones.

    How do biogeomorphic interactions control foredune shape?

    The distribution of sand over the foredune, and therefore the morphological evolution, is strongly tied to vegetation patterns (Chapter 3). It was found that deposition patterns across foredunes show a characteristic distribution, starting with a sharp increase upon crossing the seaward vegetation limit, reaching a maximum between 5-20 m further landward and then gradually decreasing inland of the crest. The deposition pattern is further modified by the general vegetation pattern. On a timescale of years, there is no correlation between density of vegetation cover and the amount of accretion. However, by accounting for the gradual depletion of the sand load over the foredune, an empirical relationship can be defined between vegetation cover and its sand trapping efficiency. For fully covered surfaces, sand trapping efficiency is around 50%, indicating that sediment can pass densely covered foredunes.

    Although literature suggests a relation between the level of plant burial and plant growth, we found no evidence for enhanced vegetation growth in high-deposition zones. A gain in vegetation cover was found to occur for burial between 0 m/year and 1 m/year, which indicates that lower and upper tolerance limits of burial have not been exceeded. Other growth limiting factors are likely to be of similar importance, masking any possible dependency of vegetation growth on sand accretion.

    What are the effects of climate change on meso-scale evolution of coastal dunes?

    The results on yearly erosion/accretion and sedimentation patterns were implemented in a computer for dune evolution called DUBEVEG, developed in Wageningen (Chapter 4). Algorithms for aeolian transport and vegetation growth were taken from existing models and combined with a new module for wave action and dune erosion. The model was calibrated and validated against field measurements. The good agreement between observations and predictions indicates that the model successfully incorporates the suite of biogeomorphic and marine processes involved in dune building.

    Model simulations show that the evolution of a dune strongly depends on the sequence of storms and quiet periods. During quiet periods, dunes are able to build seaward at several metres per year as vegetation colonises the area near the dune foot, leading to dune accretion. Following the dune-foot position through time, we find an irregular pattern of seaward advance and regression. However, the average of a large number of runs with varying storm sequences reveals a clear trend. For a given wave climate and beach profile, we find that the model predicts a certain seaward limit to which the foredunes may build, or equilibrium position at which erosion and accretion are balanced. If the momentary position of the dune foot is seaward of this limit, seaward movement can be rapid. If, in contrast, the momentary position is at or seaward of the limit, periods of minor seaward growth are followed by periods of landward retreat, resulting in an oscillation around the equilibrium.

    Climate scenarios, consisting of SLR and a gradual change in vegetation growth, were developed to examine climate-change effects on dune dynamics. Sea-level rise largely determines the direction of dune evolution by forcing the dune-foot landwards. The rate of rising controls whether dunes are able to preserve their height or sand volume while migrating landwards. The effect of changing vegetation growth rates, resulting from climate change, is most manifest in dune response to large disturbances. If vegetation is removed halfway into the simulation, vegetation growth rate determines whether a foredune will re-vegetate and re-stabilise: a value below the threshold will preclude complete recovery and the dune remains bare.

    What management options are available to mitigate climate-change effects on coastal dune evolution?

    Sand nourishments are effective to mitigate the effect of SLR on coastal dunes. Model results show that by raising the beach proportionally to SLR, dunes are able to preserve their dunefoot position, height and volume. sHowever, the associated landward retreat is often not feasible.

    A reduction in vegetation cover, related to either (1) artificial remobilisation, (2) dunefoot erosion or (3) climate change promotes landwards transport and therefore contributes to the long-term preservation of a wider dune zone. If vegetation growth is reduced as a consequence of increasing summer drought, re-mobilisation becomes more effective, with high rates of landwards transport persisting for several decades.

    On the long term, it is recommended to use a combination of sand nourishments and remobilisation efforts to preserve the coastline, promote landwards transport and make benefit of a dune’s natural self-regenerating capacity. Under the precondition that safety requirements are met, these natural processes enable long-term preservation of flood protection, biodiversity and dynamic landscapes.

    A review of blue carbon in the Netherlands
    Tamis, J.E. ; Foekema, E.M. - \ 2015
    Den Helder : IMARES (Report / IMARES C151/15) - 29
    carbon - marine environment - coastal areas - biodiversity - carbon sequestration - climatic change - north sea - wadden sea - netherlands - koolstof - marien milieu - kustgebieden - biodiversiteit - koolstofvastlegging - klimaatverandering - noordzee - waddenzee - nederland
    Blue carbon (the carbon stored in marine and coastal ecosystems – in biomass, buried in sediments and sequestered from the atmosphere and ocean) is considered as an issue of interest regarding its potential as a climate change mitigation measure in the OSPAR maritime area (OSPAR, 2015). Because blue carbon has not yet been properly explored in the North East Atlantic, OSPAR requested the Dutch government to provide information about blue carbon in the Netherlands and opportunities to enhance blue carbon in the Netherlands.
    Balancing options for shrimp farming : a landscape approach to investigate the future of shrimp farming in the Mekong Delta
    Joffre, O.M. - \ 2015
    Wageningen University. Promotor(en): Johan Verreth; Arnold Bregt, co-promotor(en): Roel Bosma. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462574984 - 196
    garnalenteelt - schaal- en schelpdierenteelt - kustgebieden - milieueffect - landschap - aquacultuur - mangroves - middelen van bestaan - hulpbronnengebruik - geïntegreerde systemen - duurzaamheid (sustainability) - mekong - delta's - shrimp culture - shellfish culture - coastal areas - environmental impact - landscape - aquaculture - mangroves - livelihoods - resource utilization - integrated systems - sustainability - mekong river - deltas

    Balancing options for shrimp farming

    A landscape approach to investigate the future of shrimp farming in the Mekong Delta

    Olivier Joffre

    While providing an option for development in coastal areas, shrimp farming is usually associated with high environmental cost due to the loss of mangrove forest and high social cost as farmers suffer heavy financial losses due to disease outbreaks. Planning shrimp farming requires to integrate risk as well as social and environmental cost. This thesis, using the Mekong Delta as a case, presents an approach to investigate, with local stakeholders, options to plan a resilient and sustainable shrimp farming sector. First, Olivier Joffre analyzed the different shrimp production systems from economic point of view before analyzing farmer’s strategies and providing insights on drivers that will push or, at the opposite, constraint farmers to choose integrated mangrove shrimp systems. This knowledge was integrated in an Agent Based Model (ABM) that was calibrated using Role Playing Games (RPG).

    The effect of future scenarios and different policies on the farmers’ decisions was tested using a combination of RPG and ABM. For one coastal district of the Mekong Delta, the results showed that promotion of intensification of shrimp production has a high social cost and decreases the total production in the study area after 10 years. Policies for supporting the spread of integrated mangrove-shrimp systems, such as Payment for Ecosystem Services, or access to an organic value chain, are not strong enough to influence farmers’ decision toward adopting these systems. Without any adaptation to climate change a sharp decrease of the production is expected. The approach brought local farmers’ knowledge to the attention of decision makers.

    Monitoring van het voor vogels oogstbare voedselaanbod in de kombergingen van het Pinkegat en Zoutkamperlaag
    Ens, B.J. ; Krol, J. ; Meer, J. van der; Piening, H. ; Wijsman, J.W.M. ; Schekkerman, H. ; Rappoldt, C. - \ 2015
    Nijmegen : Sovon (Sovon-rapport 2015.15) - 54
    aardgas - nadelige gevolgen - natura 2000 - kustgebieden - vogels - waddenzee - foerageren - wetlands - groningen - friesland - natural gas - adverse effects - coastal areas - birds - wadden sea - foraging
    De gaswinning vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen kan effecten hebben op het Natura 2000 gebied Waddenzee. Uit voorzorg vindt de winning plaats volgens het ‘Hand aan de kraan’ principe. In dat kader vindt een uitgebreide monitoring plaats van biotische en abiotische parameters, om te controleren of gaswinning vanaf de bovengenoemde locaties geen meetbaar nadelig effect heeft op de instandhoudingsdoelstellingen van de speciale beschermingzone Waddenzee, waaronder een groot aantal vogelsoorten waarvoor het gebied is aangewezen.
    Oesterbank is wapen tegen zandhonger
    Ramaker, R. ; Walles, B. - \ 2015
    Resource: weekblad voor Wageningen UR 9 (2015)19. - ISSN 1874-3625 - p. 9 - 9.
    oesters - aquatische ecologie - kustgebieden - ecomorfologie - ecosysteemdiensten - kustbeheer - oosterschelde - oysters - aquatic ecology - coastal areas - ecomorphology - ecosystem services - coastal management - eastern scheldt
    De aanleg van kunstmatige oesterbanken helpt wellicht de natuur te ontzien en geld te besparen bij kustbescherming. Oesterbanken voorkomen dat achterliggende zandplaten afkalven door de golven. Ze beschermen niet alleen de plek die ze zelf bedekken, maar ook nog eens een achterliggend gebied. Dat stelt Brenda Walles, promovendus bij de leerstoelgroep Duurzame schelpdiercultuur, in het proefschrift dat ze op 1 juni verdedigde.
    Field and model investigations of freshwater lenses in coastal aquifers
    Pauw, P.S. - \ 2015
    Wageningen University. Promotor(en): Sjoerd van der Zee, co-promotor(en): G.H.P. Oude Essink; Toon Leijnse. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462572928 - 158
    kustgebieden - watervoorziening - zoet water - wateropslag - geohydrologie - modellen - zuidwest-nederland - zeeland - coastal areas - water supply - fresh water - water storage - geohydrology - models - south-west netherlands - zeeland
    A major problem of sustaining freshwater supply from freshwater lens is the invasion of saline groundwater into a fresh groundwater body. In many coastal areas saltwater intrusion has led to well closure and reduced freshwater supply. Furthermore, in the future saltwater intrusion is expected to increase due to sea level rise, climate change, land subsidence, and increasing population density in coastal areas. In the Netherlands, these stresses will also have a severe impact on the fresh coastal groundwater reserves. In view of this, a research project within the Dutch research program ’Knowledge for Climate’ was defined in 2010, aimed at: 1. Improving the insight into the modeling of freshwater lenses. 2. Defining measures to increase freshwater supply from freshwater lenses. In this thesis the results of four studies related to these objectives are presented.
    The role of ecosystem engineers in the ecomorphological development of intertidal habitats
    Walles, B. - \ 2015
    Wageningen University. Promotor(en): Aad Smaal; P.M.J. Herman, co-promotor(en): Tom Ysebaert. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462572966 - 145
    oesters - aquatische ecosystemen - kustgebieden - ecosysteemdiensten - ecomorfologie - aquatische ecologie - kustbeheer - oosterschelde - oysters - aquatic ecosystems - coastal areas - ecosystem services - ecomorphology - aquatic ecology - coastal management - eastern scheldt
    In het afgelopen decennium is er een verschuiving gaande naar een meer ecosysteem gebaseerde kustverdediging met integratie van natuurlijke verdedigingsstructuren zoals duinen, mangroves, schorren, zeegras bedden, schelpdier- en koraalriffen. Deze soorten staan bekend als biobouwers. Het toepassen van natuurlijke verdedigingsstructuren vereist kennis over: waar deze habitats erosie verminderen en bescherming bieden; evenals ecologische gegevens, zoals soortafhankelijke habitatseisen, levenscyclus, populatiedynamiek en lange-termijn persistentie. Dit laatste kan gebruikt worden om plaatsen te identificeren waar habitats succesvol geïmplementeerd kunnen worden. Intergetijdengebieden en oesterriffen zijn bestudeerd in de Oosterschelde, welke dient als modelsysteem. In dit systeem eroderen getijdengebieden in een rap tempo als gevolg van significante wijzigingen aan het Oosterschelde bekken door de Deltawerken
    Welke natuurgebieden in de Noordzee, vol anemonen en koraal, zijn uniek in de wereld?
    Lindeboom, H.J. - \ 2015
    Universiteit van Nederland
    noordzee - natuurgebieden - habitats - kustgebieden - soortenrijkdom - lesmaterialen - north sea - natural areas - habitats - coastal areas - species richness - teaching materials
    Onder de zeespiegel van de Noordzee ligt een gevarieerd landschap met gebieden met mysterieuze namen. De Dodemansduim, de Doggersbank, het Friese Front en de Klaverbank bijvoorbeeld. Hoe het komt dat daar unieke planten en dieren leven, dat legt prof. dr. Han Lindeboom van de Wageningen UR uit in dit college.
    Monitoring cetacean occurrence in coastal waters of the Caribbean Netherlands (Saba, St. Eustatius & Bonaire) using port sampling
    Scheidat, M. ; Boman, E. ; Davaasuren, N. ; Geelhoed, S.C.V. ; Graaf, M. de - \ 2015
    IJmuiden : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C038/15) - 36
    kustgebieden - walvissen - dolfijnen - monitoring - caribische eilanden - coastal areas - whales - dolphins - monitoring - caribbean islands
    Knowledge on the density, distribution and occurrence of whales and dolphins in the Caribbean Netherlands is sparse. This knowledge is needed as basic input for conservation and management of cetaceans in the area. Especially in the long term, dedicated data is needed to provide a base-line for monitoring the effect of policy decisions, such as a proposed implementation of a whale sanctuary.
    Feasibility of Flat Oyster (Ostrea edulis L.) restoration in the Dutch part of the North Sea
    Smaal, A.C. ; Kamermans, P. ; Have, T.M. van der; Engelsma, M.Y. ; Sas, H. - \ 2015
    Yerseke : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C028/15) - 58
    oesters - populatie-ecologie - monitoring - ecologisch herstel - kustgebieden - noordzee - oysters - population ecology - monitoring - ecological restoration - coastal areas - north sea
    For the recovery of flat oyster beds, knowledge is required of the conditions under which the active restoration of this species in the North Sea can be successfully implemented. This is the subject of the current feasibility study. Living flat oysters have occasionally been found in wind farms. Flat oyster growth has also been demonstrated experimentally in areas where German wind farm are planned. Furthermore, the flat oyster population in the Delta area shows signs of recovery. This all shows that the proper environmental conditions for flat oyster restoration exist in the North Sea.
    Effecten van garnalenvisserij in Natura 2000 gebieden
    Glorius, S.T. ; Craeymeersch, J.A.M. ; Hammen, T. van der; Rippen, A.D. ; Cuperus, J. ; Weide, B.E. van der; Steenbergen, J. ; Tulp, I.Y.M. - \ 2015
    Den Helder : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C013/15) - 162
    garnalen - visserij - kustgebieden - waddenzee - natura 2000 - bodemfauna - nadelige gevolgen - inventarisaties - shrimps - fisheries - coastal areas - wadden sea - natura 2000 - soil fauna - adverse effects - inventories
    De garnalenvisserij is economisch en in aantallen schepen één van de belangrijkste visserijen in Nederland en opereert vooral binnen Natura 2000 gebieden. Voor zowel de Noordzeekustzone als de Waddenzee is er binnen de Natura 2000 wetgeving een verbeterdoelstelling geformuleerd voor Habitattype 1110 (permanent overstroomde zandbanken). Het effect van het garnalentuig op het ecosysteem is echter niet goed bekend. Om in dit kennishiaat te voorzien, is er in de periode 2012-2014 onderzoek uitgevoerd naar een aantal aspecten van de mogelijke effecten van de garnalenvisserij. Enerzijds is de bijvangst in kaart gebracht, anderzijds is experimenteel onderzoek verricht naar de korte termijneffecten van het garnalentuig op de bodemfauna.
    Jakarta Climate Adaptation Tools (JCAT)
    Ward, P.J. ; Ierland, E.C. van; Budiyono, Y. ; Wijayanti, P. ; Muis, S. ; Marfai, M.A. ; Poerbandono, ; Julian, M.M. ; Fauzi, A. - \ 2014
    Utrecht : Knowledge for Climate (Knowledge for Climate 139/2014) - ISBN 9789492100078 - 137
    klimaatverandering - kustgebieden - stedelijke gebieden - hoogwaterbeheersing - indonesië - climatic change - coastal areas - urban areas - flood control - indonesia
    Historical records show that flooding per se is not a new problem in Jakarta, and that flooding has occurred throughout the city’s history. However, the impacts of flooding have increased in recent decades, as a result of changes in both physical (e.g. land subsidence and erosion) and socioeconomic (e.g. population growth and urban expansion) drivers. Moreover, the future flood problems in Jakarta may potentially be exacerbated due to climatic change. The project JCAT was set up to contribute to scientific knowledge and the development of methods and tools to assess flood risk in Jakarta. This report summarises the main findings.
    Launching the Delta Alliance: business development report phase 3
    Driel, W.F. van; Peters, R. ; Guchte, C. van de - \ 2014
    Wageningen : Delta Alliance - 23
    klimaatverandering - overstromingen - kustgebieden - delta's - azië - afrika - amerika - europa - climatic change - floods - coastal areas - deltas - asia - africa - america - europe
    Delta Alliance is an international knowledge-driven network organisation. Its mission is to improve the resilience of deltas through more integrated and effective efforts, building on scientific research and knowledge exchange. It aims at disclosure of knowledge for application by a wide audience of end-users from the knowledge institutions, public partners and private sector, as well as to identification of upcoming research agendas
    Comparative assessment of the vulnerability and resilience of deltas, extended version with 14 deltas : work document
    Bucx, T. ; Driel, W.F. van; Boer, H. de; Graas, S. ; Langenberg, V. ; Marchand, M. ; Guchte, C. van de - \ 2014
    Delft-Wageningen : Delta Alliance (Delta Alliance report number 7) - 145
    hoogwaterbeheersing - kustgebieden - delta's - landgebruik - flood control - coastal areas - deltas - land use
    Worldwide, deltas host dense populations and are important centres of agricultural and industrial production, and economic activity. Many deltas are areas of great ecological importance as well, featuring wetlands of high and unique biodiversity. Deltas are vulnerable to changes by natural forces and human activities. Major drivers of change are population growth, economic development, climate change and subsidence.
    Vegetatie en opslibbing in de Peazemerlannen en het referentiegebied west-Groningen: Jaarrapport 2013
    Duin, W.E. van; Leeuwen, P.W. van; Sonneveld, C. - \ 2014
    Den Burg : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C026/14) - 56
    wetlands - kustgebieden - vegetatiemonitoring - kweldergronden - geologische sedimentatie - monitoring - friesland - wetlands - coastal areas - vegetation monitoring - salt marsh soils - geological sedimentation - monitoring - friesland
    Deze rapportage beschrijft de monitoring in het kader van de bodemdaling onder de kwelder de Peazemerlannen, gelegen aan de Friese noordoostkust. Er wordt een overzicht gegeven van de activiteiten en meetresultaten in de kwelder en zomerpolder van de Peazemerlannen en het referentiegebied in de kwelderwerken in west-Groningen gedurende de jaren 2007 t/m 2013. De meeste gegevens worden weergegeven vanaf 2007, het startjaar van deze gaswinning.
    Comparative assessment of the vulnerability and resilience of deltas : extended version with 14 deltas : synthesis report
    Bucx, T. ; Driel, W.F. van; Boer, H. de; Graas, S. ; Langenberg, V. ; Marchand, M. ; Guchte, C. van de - \ 2014
    Delft-Wageningen : Delta Alliance - ISBN 9789492100030 - 60
    hoogwaterbeheersing - kustgebieden - delta's - landgebruik - klimaatverandering - afrika - azië - europa - amerika - flood control - coastal areas - deltas - land use - climatic change - africa - asia - europe - america
    Worldwide, deltas host dense populations and are important centres of agricultural and industrial production, and economic activity. Many deltas are areas of great ecological importance as well, featuring wetlands of high and unique biodiversity. Deltas are vulnerable to changes by natural forces and human activities. Major drivers of change are population growth, economic development, climate change and subsidence.
    Launching the Delta Alliance: Content report phase 3
    Bosch, R. van den; Bucx, T. ; Klostermann, J.E.M. ; Wijsman, P. ; Driel, W.F. van; Guchte, C. van de - \ 2014
    Wageningen : Delta Alliance - 23
    klimaatverandering - overstromingen - kustgebieden - delta's - azië - afrika - amerika - europa - climatic change - floods - coastal areas - deltas - asia - africa - america - europe
    Delta Alliance is an international knowledge-driven network organisation. Its mission is to improve the resilience of deltas through more integrated and effective efforts, building on scientific research and knowledge exchange. It aims at disclosure of knowledge for application by a wide audience of end-users from the knowledge institutions, public partners and private sector, as well as to identification of upcoming research agendas
    Monitoring en Evaluatie Pilot Zandmotor Fase 2 - Datarapport benthos bemonstering vooroever en natte strand najaar 2013
    Wijsman, J.W.M. - \ 2014
    Yerseke [etc.] : IMARES en Deltares (Rapport / IMARES C150/14 - 1205045-000-ZKS-0101) - 57
    sediment - benthos - bemonsteren - kustgebieden - terrestrische ecologie - nederland - sediment - benthos - sampling - coastal areas - terrestrial ecology - netherlands
    Om de effecten van de Zandmotor op de bodemdiergemeenschap te onderzoeken worden er in het najaar bemonsteringen uitgevoerd van sediment en bodemdieren op het strand met een steekframe in de ondiepe kustzone met een Van Veen happer en een bodemschaaf. De Van Veen happer is vooral geschikt voor het bemonsteren de relatief kleinere (maaswijdte zeef is 1 mm), minder zeldzame, in de bodem levende dieren. Het doel van dit datarapport is een overzicht te geven van de resultaten van de bemonstering van het sediment en benthos op het strand en de ondiepe kustzone van de Zandmotor in het najaar van 2013.
    River flood damage estimation in Jakarta, Indonesia
    Wijayanti, P. ; Zhu, X. ; Hellegers, P.J.G.J. ; Budiyono, Y. ; Ierland, E.C. van - \ 2014
    klimaatadaptatie - klimaatverandering - overstromingen - kustgebieden - indonesië - climate adaptation - climatic change - floods - coastal areas - indonesia
    Flooding is a serious problem in Jakarta. Estimation of flood damages is important to estimate the benefits of implementing flood protection measures.
    TBT-gehalten en effecten bij de Gewone Alikruik, de Gevlochten Fuikhoorn en de Purperslak langs de Nederlandse kust in 2014
    Hoek-van Nieuwenhuizen, M. van; Jol, J.G. ; Kaag, N.H.B.M. - \ 2014
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C148/14) - 25
    littorina littorea - aquatische ecologie - ecotoxicologie - mariene gebieden - organo-tinverbindingen - kustgebieden - littorina littorea - aquatic ecology - ecotoxicology - marine areas - organotin compounds - coastal areas
    Het doel van dit onderzoek is effecten van verontreiniging met organotinverbindingen, specifiek tributyltinverbindingen (TBT), vast te stellen. Gewone Alikruiken zijn algengrazers en in vergelijking met andere gastropoden vrij ongevoelig voor TBT.
    Regional scale impact of tidal forcing on groundwater flow in unconfined coastal aquifers
    Pauw, P.S. ; Oude Essink, G.H.P. ; Leijnse, A. ; Vandenbohede, A. ; Groen, J. ; Zee, S.E.A.T.M. van der - \ 2014
    Journal of Hydrology 517 (2014). - ISSN 0022-1694 - p. 269 - 283.
    grondwaterstroming - kustgebieden - watervoerende lagen - groundwater flow - coastal areas - aquifers - sea-water intrusion - saline groundwater - fresh - beaches - discharge - dynamics - lenses - table - zone
    This paper considers the impact of tidal forcing on regional groundwater flow in an unconfined coastal aquifer. Numerical models are used to quantify this impact for a wide range of hydrogeological conditions. Both a shallow and a deep aquifer are investigated with regard to three dimensionless parameter groups that determine the groundwater flow to a large extent. Analytical expressions are presented that allow for a quick estimate of the regional scale effect of tidal forcing under the same conditions as used in the numerical models. Quantitatively, the results in this paper are complementary to previous studies by taking into account variable density groundwater flow, dispersive salt transport and a seepage face in the intertidal area. Qualitatively, the results are in line with previous investigations. The time-averaged hydraulic head at the high tide mark increases upon a decrease of each of the three considered dimensionless parameter groups: R (including the ratio of the hydraulic conductivity and the precipitation excess), a (the slope of the intertidal area) and AL (the ratio of the width of the fresh water lens and the tidal amplitude). The relative change of the location and the hydraulic head of the groundwater divide, which together characterize regional groundwater flow, increase as a and AL decrease, but decrease as R decreases. The difference between the analytical solutions and numerical results is small. Therefore, the presented analytical solutions can be used to estimate the bias that is introduced in a numerical model if tidal forcing is neglected. The results should be used with caution in case of significant wave forcing, as this was not considered.
    €ureyeopener 2.1: zoetwatervoorziening Zuidwestelijke Delta en Rijnmond-Drechtsteden
    Schipper, P.N.M. ; Janssen, G.M.C.M. ; Polman, N.B.P. ; Linderhof, V.G.M. ; Bakel, P.J.T. van; Massop, H.T.L. ; Kselik, R.A.L. ; Oude Essink, G.H.P. ; Stuyt, L.C.P.M. - \ 2014
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2510) - 25
    watervoorziening - zoet water - verzilting - waterbeleid - waterbeheer - waterbalans - maatregelen - modellen - watergebruik - akkerbouw - veehouderij - kustgebieden - zeeland - zuid-holland - water supply - fresh water - salinization - water policy - water management - water balance - measures - models - water use - arable farming - livestock farming - coastal areas - zeeland - zuid-holland
    Het veiligstellen van de toekomstige zoetwatervoorziening in de Zuidwestelijke Delta en Rijnmond-Drechtsteden (ZWD-RD) kan op verschillende manieren worden geëffectueerd. Elke maatregel, die hiertoe wordt overwogen, beïnvloedt het chloridegehalte van het polderwater en daarmee de kwaliteit van het beregeningswater voor de landbouw en de ecologische kwaliteit. De huidige zoetwatervoorziening en een reeks maatregelen zijn voor de ZWD-RD gekwantificeerd met behulp van €ureyeopener 2.1, een beleidsondersteunend model dat is ontwikkeld voor beantwoording van vragen over de zoetwatervoorziening door Alterra, Deltares, het LEI en De Bakelse Stroom. €ureyeopener 2.1 is toegespitst op de situatie in de ZWD-RD. Gebruikers kunnen tijdens overleggen met stakeholders (interactief) beoogde maatregelen invoeren; het model berekent dan per omgaande de effecten (waterbehoeften, zoutgehalten regionale wateren, fysieke opbrengstveranderingen landbouw) en ook de directe kosten van de maatregelen. In deze rapportage wordt het model beschreven, en de manier waarop, aan de hand van werksessies met actoren in de regio, de uitkomsten van het model zijn getoetst en het model op onderdelen is verbeterd.
    Metropolitaan Kustlandschap 2100. Verkennende en methodologische analyse van de Belgische Kust
    Paulissen, M.P.C.P. ; Coninx, I. ; Hermans, C.M.L. ; Maas, G.J. ; Aerts, J. ; Paep, M. ; Deken, S. de - \ 2014
    Wageningen/Leuven : Alterra WageningenUR/Bureau Urbanisme - 265
    regionale planning - kustgebieden - landgebruiksplanning - methodologie - historische geografie - landschap - vlaanderen - regional planning - coastal areas - land use planning - methodology - historical geography - landscape - flanders
    De urgentie om op een doordachte manier met ruimte om te gaan is groot. Want de wereld verandert razendsnel. Daarom is het zaak dat de verschillende ruimtelijke entiteiten, zoals wonen, bedrijvigheid, natuur en water, die van belang zijn voor deze maatschappelijke standaarden, op een zo goed mogelijke manier met elkaar in verbinding zijn. Productieve interactie! Vraag is of het huidige planningsinstrumentarium toereikend is om deze urgenties aan te pakken en zo innovatieve ruimtelijke ontwikkelingen tot stand te brengen. Kan het via participatieve processen, of moeten effectievere beleidsinstrumenten worden ontwikkeld? Ontwerpend onderzoek zal in deze ruimtelijke transformaties een grote rol spelen.
    Networks and knowledge at the interface: governing the coast of East Kalimantan, Indonesia
    Kusumawati, R. - \ 2014
    Wageningen University. Promotor(en): Leontine Visser, co-promotor(en): Simon Bush; P.M. Laksono. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789461739292 - 185
    ontwikkeling - sociologie - plattelandsontwikkeling - kustgebieden - visserij - middelen van bestaan - natuurlijke hulpbronnen - governance - milieubeleid - etnografie - decentralisatie - overheidsbeleid - indonesië - zuidoost-azië - development - sociology - rural development - coastal areas - fisheries - livelihoods - natural resources - governance - environmental policy - ethnography - decentralization - government policy - indonesia - south east asia
    De Zandmotor - Gepassioneerde Wetenschap
    Baptist, M.J. - \ 2014
    kustbeheer - zandsuppletie - natuurontwikkeling - openluchtrecreatie - duinen - kustgebieden - waterbouwkunde - zuid-holland - coastal management - sand suppletion - nature development - outdoor recreation - dunes - coastal areas - hydraulic engineering
    De Zandmotor is een groot pilotproject voor natuurlijke kustbescherming, waarmee tegelijk ruimte voor natuur en recreatie ontststaat. Onderzoekers van verschillende universiteiten volgen de ontwikkelingen op de voet. De Zandmotor ontwikkelt zich zoals verwacht; de kust wordt versterkt,voor kitesurfers is de Zandmotor één van de beste plekken in Nederland en de natuur ontwikkelt zich op verschillende fronten. In deze korte documentaire zie je hoe dat werkt. Selecteer HD bij instellingen voor optimale weergave)
    Monitoring VIBEG voor bodemdieren To in 2013
    Goudswaard, P.C. ; Asch, M. van; Troost, K. - \ 2014
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C046/14) - 20
    bodemfauna - visserij - waterbodems - habitats - fauna - natura 2000 - kustgebieden - mariene gebieden - soil fauna - fisheries - water bottoms - habitats - fauna - natura 2000 - coastal areas - marine areas
    Het ‘VIBEG (Visserij in Beschermde Gebieden) akkoord’ betreft twee Habitat- en Vogelrichtlijngebieden: ‘Noordzeekustzone’ en ‘Vlakte van de Raan’. Het doel van dit akkoord is om de instandhoudingsdoelen te realiseren voor habitattype H1110B en schelpdieretende vogels in het kader van Europese Natura-2000, in combinatie met een ecologisch verantwoorde en duurzame visserij in deze gebieden. Om dit doel te bereiken is voor de Noordzee kustzone een zonering ingesteld met verschillende toegangsregelingen voor visserij.
    De macrobenthosgemeenschap van de Zeeuwse Banken na zandwinning. Een overzicht van drie T0 jaren en een eerste jaar van rekolonisatie
    Wijsman, J.W.M. ; Goudswaard, P.C. ; Escaravage, V. ; Wijnhoven, S. - \ 2014
    Yerseke : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C164/13) - 95
    bodemfauna - schaaldieren - mariene gebieden - zand - mijnbouw - herstel - nadelige gevolgen - monitoring - kustgebieden - zeeland - soil fauna - shellfish - marine areas - sand - mining - rehabilitation - adverse effects - monitoring - coastal areas - zeeland
    De hoofdvraag van dit onderzoek is: wat is de ruimtelijke en temporele dynamiek van de bodemdiergemeenschap van de Zeeuwse Banken in relatie tot de zandwinning activiteiten. Na zandwinning zal de bodemdiergemeenschap zich weer herstellen. In theorie is het herstel compleet als er geen significante verschillen zijn in bodemdiersamenstelling en biomassa in het gewonnen gebied en hetzelfde gebied als er niet was gewonnen. In de praktijk wordt het herstel in het gewonnen gebied vergeleken met een referentiegebied in de buurt waar geen zand is gewonnen.
    Regional atmospheric feedbacks over land and coastal areas
    Maat, H.W. ter - \ 2014
    Wageningen University. Promotor(en): Bert Holtslag; Pavel Kabat, co-promotor(en): Ronald Hutjes. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789461737731 - 172
    atmosfeer - aardoppervlak - kustgebieden - koolstofcyclus - kooldioxide - landgebruik - neerslag - gematigd klimaat - semi-aride klimaat - modellen - nederland - saoedi-arabië - atmosphere - land surface - coastal areas - carbon cycle - carbon dioxide - land use - precipitation - temperate climate - semiarid climate - models - netherlands - saudi arabia
    De afgelopen jaren is er een grotere vraag ontstaan naar klimaat- en weergegevens op lokaal niveau, nu en in de toekomst. Van regionale klimaatmodellen wordt verwacht dat zij dit kunnen geven met verbeterde informatie wat betreft extremen. Heterogeniteit moet daartoe verder uitgewerkt worden. Vier verschillende voorbeelden worden behandeld om het begrip te verbeteren van de processen en de terugkoppelingen op lokaal/regionaal niveau. Terugkoppelingen tussen aardoppervlak en de atmosfeer. Drie voorbeelden stammen uit Nederland (gematigd klimaat), de vierde is afkomstig uit het (semi-)aride Saoedi Arabië. Dit proefschrift doet aanbevelingen om regionale atmosferische modellen te verbeteren.
    Nadere effecten analyse staandwantvisserij - bruinvis in Natura 2000 gebied Noordzeekustzone
    Jongbloed, R.H. ; Hintzen, N.T. ; Machiels, M.A.M. ; Couperus, A.S. - \ 2013
    Den Helder : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C206/13) - 58
    visserij - visserijbeheer - phocoena - natuurbeheer - natura 2000 - noordzee - kustgebieden - fisheries - fishery management - phocoena - nature management - natura 2000 - north sea - coastal areas
    In de Nadere Effecten Analyse (NEA), opgesteld in het kader van het Natura 2000-beheerplan Noordzeekustzone (NZKZ), is de staandwantvisserij in de NZKZ in 2011 getoetst aan de instandhoudingsdoelstelling van de bruinvis in dit gebied.
    Friese en Groninger kwelderwerken : monitoring en beheer 1960-2010
    Dijkema, K.S. ; Duin, W.E. van; Dijkman, E.M. ; Nicolai, A. ; Jongerius, H. ; Keegstra, H. ; Jongsma, J.J. - \ 2013
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-rapport 122) - 124
    kweldergronden - vegetatietypen - kustgebieden - natuurbeheer - polders - begrazing - groningen - friesland - salt marsh soils - vegetation types - coastal areas - nature management - polders - grazing - groningen - friesland
    Zowel in nationaal als in trilateraal verband geldt als één van de ecologische doelen voor de Waddenzee een zo groot en natuurlijk mogelijk areaal aan kwelders. Actief ingrijpen om bestaande kwelders in stand te houden dient op een zo natuurlijk mogelijke wijze plaats te vinden. In de kwelderwerken en zomerpolders langs Friese en Groninger vastelandskust is een omslag in beheer ingezet richting duurzamer en minder kunstmatig. Langetermijnmonitoring van onder meer de hoogte- en vegetatieontwikkeling begeleidt deze verandering en dient ook om te zien of de meer natuurlijke wijze van beheer zich verdraagt met de effecten van zeespiegelstijging. De resultaten worden jaarlijks op gepubliceerd en zijn verder onder andere ook input voor de vijfjaarlijkse Quality Status Reports in het kader van de trilaterale samenwerking tussen de Wadddenzee-landen. De Waddenzee is het belangrijkste gebied voor éénjarige pioniervegetaties van Zeekraal. Deze pionierzone is de overgang van wadplaten naar kwelder en beschermt de hoger gelegen kwelderzones. Door opslibbing worden kwelders hoger, waarbij de vegetatie door successie verandert. De vegetatie ontwikkelt zich tijdens dat proces tot een eindstadium of climaxbegroeiing. De biodiversiteit neemt sterk af als een kwelder in zijn eindfase komt door veroudering met als eindstadium een soortenarme vegetatie van Zeekweek. Begreppeling versnelt de veroudering van de kwelderzone. Beweiding stelt de ontwikkeling van een climaxvegetatie uit. De ideale natuurlijke situatie zou cyclische successie zijn, daarbij zijn aangroei en afslag van kwelders in evenwicht. De kwaliteit van kwelders kan worden verbeterd door de variatie aan hoogtezones, geomorfologische vormen (groene stranden, slufters, zandige kwelders, kleiige kwelders) en beheervormen (beweide en onbeweide kwelders) te behouden of te herstellen
    A village dog is not a stray : human-dog interactions in coastal Mexico
    Ruiz Izaguirre, E. - \ 2013
    Wageningen University. Promotor(en): Imke de Boer, co-promotor(en): Karen Eilers. - S.l. : s.n. - ISBN 9789461736819 - 150
    honden - zwerfdieren - dorpen - huishoudens - natuurreservaten - attitudes - mens-dier relaties - diergedrag - zeeschildpadden - uitselecteren - kustgebieden - mexico - dogs - stray animals - villages - households - nature reserves - attitudes - human-animal relationships - animal behaviour - turtles - culling - coastal areas - mexico

    Dogs (Canis familiaris) are considered one of the most numerous carnivores worldwide. Although in the Global North dogs are popular companions, that live inside homes, about 80% of the dogs in the world are village dogs. Village dogs are typically free-roaming, scavenge refuse around human dwellings and are associated with one or various households. At present, village dogs in the Global South are a concern for (inter)national organizations and individuals, such as tourists. Concerns arise about: overpopulation, transmission of zoonoses, welfare of village dogs, and issues relating to dog–wildlife interactions, such as predation on wildlife. Dog culling has proved ineffective in managing dog populations, in controlling zoonoses, and preventing wildlife predation, but remains the dominant strategy to manage village dogs in Mexico. The objective of this thesis was to improve the understanding of human–dog interactions in coastal areas of Mexico in order to identify strategies - embedded in the social and cultural context - to manage village dogs. The Pacific Coast of Mexico was used as a case study area because of its high dog density and its importance for tourism and sea-turtle nesting. Village dogs interact with tourists and are known to scavenge sea-turtle nests. Conclusions presented are based on fieldwork conducted in three village in Oaxaca and two in Michoacán. This fieldwork comprised, among others, interviews with villagers, dog behavioral tests, and radio-tracking of village dogs. Village dogs that live nearby nature protected areas are part of three main systems: the household, the village, and the nature protected area. Humans keep dogs mainly for guarding, as work companions and as children’s playmates. At household level, dogs interact with familiar (i.e. caregivers) and unfamiliar humans (e.g. visitors). At village level, dogs interact with familiar humans from other households, or with unfamiliar humans, such as tourists. At all system levels, village dogs have experiences with humans that may range from positive to negative, and this may be reflected in their behavioral responses towards humans. Dogs reported to engage in human-dog play (mainly with children) were more likely to respond with tail wagging to a caregiver’s call and to approach an unfamiliar human. Dogs can enter a nature protected area (i.e. sea-turtle nesting beach) by themselves or with other dogs or humans. Food is a central element in the above-described holistic system. Village dogs scavenge for food in proximity to humans, beg for food, or prey on sea-turtle eggs. Bodycondition of village dogs was in general close to optimal, and dogs maintained body condition also in the low season for sea-turtle nesting and tourism. Nest scavenger dogs, however, had a lower metabolic energy intake of tortillas, and a larger mean distance from home compared to non-nest scavengers. This suggests that nest scavenging is hunger-driven, and therefore, solutions need to focus on caregivers’ feeding practices. The keeping of dogs in the above-described system, is subject to clashing perceptions and discourses of external (e.g. tourists, authorities) and internal (villagers) stakeholders. External stakeholders refer to village dogs as stray or abandoned, and any dog that is not totally dependent on humans (e.g. village dog) is considered out of place. Total dependence of dogs on humans is a logical ethical argument deriving from the idea that humans took dogs out of the wild (in line with the ‘Pinocchio theory’). Villagers’ narratives, in contrast, perceive dogs as autonomous and able to take care of themselves (in line with the Village Dog theory of dog self-domestication). Dog welfare problems (i.e. dogs being too thin or sick) in coastal Oaxaca were perceived more by international than by Mexican tourists. Dogpredation of sea-turtle nests was an important concern for tourists, but not for internal stakeholders. In conclusion, the findings of this thesis show that village dogs in coastal Mexico are not ‘stray’, but interact with familiar humans from one or various households. Interactions of dogs with humans surpass a purely ecological relationship, as village dogs also fill a social niche and have important functions. Current policies and attempts to manage village dog populations in Mexico are derived from discourses and experiences largely disconnected from the village context. In order to find possible strategies to manage village dog populations, it is necessary to acknowledge the complexity of human–dog interactions, and include the views of both external and internal stakeholders.

    Klimaatbestendige dijken: het concept wisselpolders
    Mesel, I.G. de; Ysebaert, T. ; Kamermans, P. - \ 2013
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C072/13) - 48
    geologische sedimentatie - deltagronden - natuurontwikkeling - landgebruik - landbouw - kustbeheer - bescherming - kustgebieden - westerschelde - zuidwest-nederland - geological sedimentation - delta soils - nature development - land use - agriculture - coastal management - protection - coastal areas - western scheldt - south-west netherlands
    Het concept wisselpolder gaat uit van een cyclisch opslibben van laaggelegen, ingeklonken binnendijkse gebieden en tegelijkertijd indijken van hooggelegen buitendijkse gebieden en deze zo beschikbaar te stellen voor traditionele landbouw. Het verwachte resultaat is een brede relatief hoog gelegen bufferrand langs estuaria, dat het achterliggende land beter helpt beschermen tegen calamiteiten dan de huidige strategie van steeds verder verhogen van de dijken. Het ontstaan van schorren in de wisselpolder is cruciaal voor het proces van opslibben. Randvoorwaarden die mee helpen te bepalen of een wisselpolder succesvol wordt, zijn geformuleerd op basis van studies aan natuurlijke dijkdoorbraken en doelbewuste ontpoldering. Hoe natuurlijker de regeneratie van schorren in termen van sedimentatie en kolonisatie gebeurt, hoe groter de kans op opslibbing in het gebied. Na kolonisatie door schorplanten zorgt de vegetatie voor sediment invang, dempen ze de golfenergie en vormen een zeer waardevolle habitat.
    Knelpunten in wettelijke kaders en beleid voor klimaatadaptatie in het Waddengebied
    Klostermann, J.E.M. ; Biesbroek, G.R. ; Broekmeyer, M.E.A. - \ 2013
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2452) - 60
    klimaatverandering - adaptatie - dijken - wetgeving - veiligheid - innovaties - wadden - kustgebieden - noord-nederland - climatic change - adaptation - dykes - legislation - safety - innovations - tidal flats - coastal areas - north netherlands
    Het doel van deze rapportage is het inventariseren en analyseren van de vigerende wet- en regelgeving die van invloed is op de besluitvorming rondom klimaatadaptatie in het Waddengebied, zoals nieuwe veiligheidsnormeringen voor primaire keringen en versterking van waterkeringen. In de eerste ronde is alle mogelijke wet- en regelgeving die van invloed is op de kust en zee geïnventariseerd. Daarna is de rechtsgeldige regelgeving die het meest direct van toepassing is geselecteerd en geclusterd. Van deze selectie van tien wetten is nagegaan welke inhoudelijke en procedurele knelpunten ze op zouden kunnen leveren voor innovatieve dijkconcepten. Tenslotte is een aanzet gegeven voor oplossingsrichtingen, gericht op de tijdshorizon van het Deltaprogramma. Voor alle wetten zijn oplossingen binnen de bestaande kaders mogelijk. De natuurwetgeving vormt daarop een uitzondering omdat deze belemmeringen kan opleveren die niet met zorgvuldige procedures en tijdige inhoudelijke aanpassingen kunnen worden opgelost.
    Maps of Europe showing coastal areas (marine ecosystems) with specific characteristics based on physical characteristics and suitablility for different activities
    Davaasuren, N. ; Brunel, T.P.A. ; Bolman, B.C. ; Jak, R.G. - \ 2013
    Den Helder : IMARES (Report / IMARES C125/12) - 46
    coastal areas - environmental protection - environmental management - ecosystems - aquatic ecosystems - marine ecology - europe - kustgebieden - milieubescherming - milieubeheer - ecosystemen - aquatische ecosystemen - mariene ecologie - europa
    Bemonstering van de macrofauna op de Zeeuwse Banken in 2011. Data rapport
    Wijsman, J.W.M. ; Goudswaard, P.C. ; Escaravage, V. ; Wijnhoven, S. - \ 2013
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES C032/12) - 64
    bodemfauna - macrofauna - kustgebieden - schaaldieren - inventarisaties - zeeland - soil fauna - macrofauna - coastal areas - shellfish - inventories - zeeland
    Op de Zeeuwse Banken worden de relatief hogere concentraties aan schelpdieren, gastropoden en bivalven, aangetroffen in de diepere troggen (b.v. Middeldiep) tussen de banken. Deze zijn daarmee niet interessant voor schelpdier etende zeevogels, in het bijzonder zee-eenden die een voorkeur hebben voor ondieper water. De hoogste dichtheid aan schelpdieren (Abra alba) is aangetroffen op de locaties 63 en 35 in het Middeldiep (respectievelijk 122 en 125 individuen m-2). De hoogste dichtheid aan Ensis is aangetroffen aan de noordrand van de Rabsbank (23 individuen per m2). Op alle andere bemonsterde locaties was de dichtheid aan schelpdieren minder dan 6 individuen per m2. Op de toppen van de banken zijn de dichtheden van schelpdieren zeer laag. Gezien de lage dichtheden van schelpdieren en/of de grote dieptes van het gebied is het onwaarschijnlijk dat het gebied van betekenis is als foerageergebied voor schelpdier etende vogels.
    Trade-offs between biodiversity and flood protection services of coastal salt marshes
    Loon-Steensma, J.M. van; Vellinga, P. - \ 2013
    Current Opinion in Environmental Sustainability 5 (2013)3-4. - ISSN 1877-3435 - p. 320 - 326.
    zoutmoerassen - kustgebieden - herstelbeheer - ecosysteemdiensten - hoogwaterbeheersing - klimaatadaptatie - biodiversiteit - natuurbeheer - salt marshes - coastal areas - restoration management - ecosystem services - flood control - climate adaptation - biodiversity - nature management - sea-level rise - vegetation - ecosystems - wetlands - sedimentation - restoration - attenuation - management - dynamics - systems
    Coastal salt marshes provide a range of ecosystem services. However, their area is steadily diminishing as a result of human-made modifications to the coastal zone. The accelerated rise of sea level is another challenge to the self-generating capacity of coastal salt marshes. This is a subject of extensive research, leading to conservation and restoration strategies. The value of salt marshes as a natural sea defense is an area of growing interest as well. This article reviews salt-marsh restoration options described in the literature, including the idea of sediment nourishment on the scale of the estuary or lagoon as a whole. It then considers trade-offs between enhancement of salt marshes’ flood protection service and the ecological quality of the ecosystem
    Resultaten van het Rijkswaterstaat JAMP 2012 monitoringsprogramma van bot (Platichthys flesus L.). Biologische gegevens
    Hoek-van Nieuwenhuizen, M. van; Barneveld, E. van - \ 2013
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C083/13) - 17
    visfauna - chemische analyse - biologische monitoring - kustgebieden - noordzee - westerschelde - eems-dollard - fish fauna - chemical analysis - biomonitoring - coastal areas - north sea - western scheldt - eems-dollard
    Dit jaar werden de kustzone Noordwijk, de Westerschelde en de Eems-Dollard bemonsterd voor chemisch onderzoek en enkel de kustzone Noordwijk voor visziekten. Overigens is de gehele vangst bemonsterd
    Langlopend merkprogramma voor haaien en roggen in de Zeeuwse kustwateren: de resultaten van 2011 - 2012
    Winter, H.V. ; Overzee, H.M.J. van - \ 2013
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C085/13) - 26
    kustgebieden - zeezoogdieren - delta's - zuidwest-nederland - coastal areas - marine mammals - deltas - south-west netherlands
    In 2011 is een meerjarig merkprogramma opgezet voor haaien in de Zeeuwse kustwateren. Dit project is geïnitieerd door Sportvisserij Nederland en wordt uitgevoerd in samenwerking met Stichting Noordzee en IMARES, Wageningen UR . In eerste instantie was de focus op de gevlekte gladde haai, omdat die relatief veel wordt gevangen in de Zeeuwse Delta, maar in 2012 is de focus uitgebreid naar een breder spectrum aan soorten haaien en zijn ook roggen gemerkt . Het doel van dit onderzoek is tweeledig: 1) over de biologie van deze soorten is nog relatief weinig bekend en met merk - terugvangst experimenten wordt kennis verkregen over bijvoorbeeld de verspreiding en beweging van gevlekte gladde haaien en andere soorten; 2) daarnaast werd dit merkprogramma gekoppeld aan een voorlichting - en publiciteitscampagne om meer bewustwording te genereren over de status van de haaien en roggen (elasmobranchen) van de Noordzee
    Futen in de Hollandse Noordzeekustzone: surveys in december 2012 en januari 2013
    Leopold, M.F. ; Bemmelen, R.S.A. van; Geelhoed, S.C.V. ; Verdaat, J.P. ; Bravo Rebolledo, E. - \ 2013
    Den Burg : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C030/13) - 35
    vogels - fauna - podicipedidae - vogelrichtlijn - kustgebieden - monitoring - noord-holland - zuid-holland - birds - fauna - podicipedidae - birds directive - coastal areas - monitoring - noord-holland - zuid-holland
    De Vogelrichtlijn (VR) verplicht Nederland tot het in stand houden of in gunstige staat van instandhouding brengen van alle in het wild voorkomende vogels. Over de staat van instandhouding wordt eens in de drie jaar aan Brussel gerapporteerd. Voor de beoordeling van de staat van instandhouding van vogelsoorten is onder andere informatie gewenst met betrekking tot trends in aantallen of dichtheden van de verschillende in het wild voorkomende vogelsoorten voor het hele Nederlandse grondgebied. De grote aantallen futen in de Noordzeekustzone worden bij de verschillende vormen van reguliere monitoring grotendeel gemist, maar worden regelmatig tijdens trektellingen vanaf de kust gemeld.
    Best practices for creating new salt marshes in a saline estuarine setting, a literature study
    Groot, A.V. de; Duin, W.E. van - \ 2013
    Den Helder : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C145/12) - 39
    kweldergronden - natuurontwikkeling - ecologisch herstel - kustgebieden - groningen - salt marsh soils - nature development - ecological restoration - coastal areas - groningen
    Het Marconi project bij Delfzijl heeft als één van haar doelen het ontwikkelen van nieuwe kwelders bij Delfzijl. De eerste (‘kwelderpark’) heeft als hoofdfunctie recreatie, en de tweede (‘pionierkwelder’) heeft als hoofddoelen kustbescherming en natuur. Deze literatuurstudie geeft informatie over het kwelderherstel en de kwelderaanleg nodig voor het ontwerpproces. Het lijkt mogelijk om een kwelder bij Delfzijl aan te leggen, aangezien getijverschil, vegetatie en sedimentlast in het water daar geschikt voor zijn. Het is wel nodig om de bodem op te hogen tot rond gemiddeld hoog water, bijvoorbeeld met baggerspecie. Ook de hydrodynamiek moet worden aangepast.
    Monitoring en Evaluatie Pilot Zandmotor Fase 2 - Meetplan benthos vooroever en natte strand najaar 2012
    Wijsman, J.W.M. - \ 2012
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES C118/12) - 18
    sediment - benthos - bemonsteren - kustgebieden - terrestrische ecologie - nederland - sediment - benthos - sampling - coastal areas - terrestrial ecology - netherlands
    Met het concept van de Zandmotor, een megasuppletie voor de kust waarmee de kustveiligheid voor de lange termijn wordt gecombineerd met de realisatie van ruimte voor natuur en recreatie, is nog geen ervaring opgedaan. In 2011 is gestart met de aanleg van de Zandmotor om kennis en ervaring op te doen met dit concept. Vanuit de vergunningverlening zijn monitoringsverplichtingen gesteld om te volgen wat het effect van een dergelijke megasuppletie is op de natuurwaarden in het gebied. Het doel van de voorgestelde monitoring is een beeld te krijgen van de sedimentsamenstelling en de bodemdiersamenstelling op en rond de Zandmotor in het vroege najaar van 2012, circa 1 jaar na de afronding van de suppletieactiviteit.
    Broedsucces van kustbroedvogels in de Waddenzee in 2009 en 2010
    Kleunen, A. van; Koffijberg, K. ; Oosterbeek, K. ; Nienhuis, J. ; Jong, M.L. de; Smit, C.J. ; Roomen, M. ; Boer, P. - \ 2012
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-werkdocument 346) - 55
    broedvogels - broeden - monitoring - waddenzee - kustgebieden - noord-nederland - breeding birds - incubation - monitoring - wadden sea - coastal areas - north netherlands
    Sinds 2005 worden in de Waddenzee jaarlijks gegevens verzameld over het broedsucces van een aantal karakteristieke kustbroedvogels. Hiervoor worden tien vogelsoorten gevolgd die representatief worden geacht voor specifieke habitats en voedselgroepen. Het reproductiemeetnet Waddenzee wordt uitgevoerd als een ‘early warning systeem’ om het reproducerend vermogen van de vogelpopulaties in de Waddenzee te volgen en de achterliggende processen van populatieveranderingen te doorgronden en fungeert als een wezenlijke aanvulling op de monitoring van aantallen en aantalsveranderingen. Het onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van trilaterale afspraken met Duitsland en Denemarken (TMAP). De resultaten uit 2009 en 2010 laten zien dat veel soorten kustbroedvogels op dit moment een relatief laag broedsucces hebben. Vooral voor Eider, Scholekster, Kluut, Visdief en Noordse Stern geldt dat er te weinig jongen vliegvlug worden om de populatie op peil te houden. De slechte broedresultaten worden veroorzaakt door verschillende factoren. Eén daarvan is overstromingen als gevolg van hoog water gedurende het broedseizoen. Ook worden in de nestfase veel broedvogels slachtoffer van predatie van legsels, met name door Vos en Bruine Rat. Daarnaast speelt een te geringe voedselbeschikbaarheid een rol
    Analyse bruikbaarheid gecombineerde hoogtedata Hollandse kust : pilotstudie naar het combineren van hoogtedata uit verschillende bronnen
    Vermaas, T. - \ 2012
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2378) - 36
    kustbeheer - bescherming - hoogteligging - zandsuppletie - gegevensbeheer - kustgebieden - noord-holland - coastal management - protection - altitude - sand suppletion - data management - coastal areas - noord-holland
    In Nederland ligt ongeveer 27% van het landoppervlak onder zeeniveau. Ons economische hart - (het westen van) de Randstad - is erg kwetsbaar voor overstromingen vanuit zee. Sinds 1990 wordt de kust beschermt door zandsuppleties, ook wel ‘zachte bescherming’ genoemd. In 2001 is besloten om het totale zandvolume van het actieve kustsysteem - het gebied tussen de landwaartse grens van de duinen en de NAP -20 m diepte - te handhaven. Om deze doelstelling - het zandvolume in ons kustsysteem - te toetsen zijn verschillende bronnen van hoogtedata van de zeebodem beschikbaar: JARKUS-raaien (jaarlijkse transecten langs de kust gemeten), vaklodingen (digitale hoogtemodellen van de zeebodem)en LIDAR (digitale hoogtemodellen van de duinen). De drie bronnen vullen elkaar in ruimte en tijd aan, maar zijn door verschillen in format nog niet eerder tezamen gebruikt. In dit onderzoek zijn de drie bronnen gecombineerd tot één hoogtemodel per jaar voor de Noord-Hollandse kust. Met deze nieuwe hoogtemodellen zijn verschilkaarten gemaakt en trendberekeningen voor deelgebieden uitgevoerd. De nieuwe hoogtemodellen geven een goed overzicht van de beschikbaarheid van data en zijn geschikt voor morfologische analyse van de ontwikkeling van de kust. De combinatie van meerdere bronnen geeft betere resultaten bij het bepalen van volumetrends in de deelgebieden en geeft beter inzicht in het gedrag buiten deze gebieden.
    Ecologische bemonstering Griesberg, Delfzijl
    Baptist, M.J. ; Groot, A.V. de - \ 2012
    Den Burg : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C143/12) - 23
    kustgebieden - bescherming - afvalhergebruik - eilanden - ecologie - wetlands - groningen - eems-dollard - hoogwaterbeheersing - coastal areas - protection - waste utilization - islands - ecology - wetlands - groningen - eems-dollard - flood control
    In het kader van het project Marconi (Maritieme Concepten in beeld) te Delfzijl is een plan ontwikkeld om vóór de Schermdijk van Delfzijl een golfremmende kwelder aan te leggen. Deze kwelder zal de hoogwaterveiligheid van Delfzijl vergroten, waardevolle natuur toevoegen in dit deel van de Eems- Dollard en voorzien in recreatiemogelijkheden. Voor de Schermdijk ligt de ‘griesberg’, een bij laagwater droogvallende opeenhoping van kalkgries. Het bestaat voornamelijk uit kalk (calciumcarbonaat) dat is geloosd in de Eems als bijproduct van de productie van soda (natriumcarbonaat). Onderzocht wordt of dit kalkgries nuttig gebruikt kan worden. Een onderdeel van de studie betreft een ecologisch onderzoek
    Visbemonstering de Zandmotor; maart - augustus 2012
    Keeken, O.A. van; Hal, R. van - \ 2012
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C126/12) - 30
    kustbeheer - kustgebieden - zandsuppletie - natuurtechniek - aquatische ecologie - visbestand - visbroed - monitoring - zuid-holland - coastal management - coastal areas - sand suppletion - ecological engineering - aquatic ecology - fishery resources - fry - monitoring - zuid-holland
    Tussen maart 2011 en oktober 2011 hebben Rijkswaterstaat en de provincie Zuid Holland bij Kijkduin een schiereiland in de vorm van een haak aangelegd, de Zandmotor. Het doel van de Zandmotor is dat door wind, golven en stroming het zand van de Zandmotor zich langs de kust tussen Hoek van Holland en Scheveningen verspreidt, waardoor dit deel van kust op “natuurlijke wijze” aan zal groeien. Om een effect van de Zandmotor op de groei van vissen te kunnen onderzoeken, is de groei van vissen in de lagune intensief bemonsterd. Deze bemonsteringsopzet, welke is ingericht als pilot, richt zich voornamelijk op de vraag: Heeft de lagune een positief effect op de groei van juveniele (plat)vis? De eerste vraag was echter (mede ingegeven door de verandering, die al hebben plaatsgevonden na de aanleg) of vis nog wel de lagune in kon komen en zo ja of dit al in het larvale stadium zou gebeuren. En om te bepalen welk vistuig ingezet kon worden zijn 3 verschillende vistuigen gebruikt in de lagune en in het kanaal tussen de lagune en de Noordzee.
    Sedimentstrategie voor de ZW Delta: een verkenning van kansen
    Mulder, J. ; Taal, M. ; Tangelder, M. ; Jansen, H.M. ; Henkes, R. ; Werners, S.E. - \ 2012
    Wageningen : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C115/12) - 81
    geologische sedimentatie - kustgebieden - kustbeheer - overheidsbeleid - zuidwest-nederland - geological sedimentation - coastal areas - coastal management - government policy - south-west netherlands
    In deze studie worden de ontwikkelingen in de sedimenthuishouding als uitgangspunt beschouwd voor duurzame inrichting van de ZW Delta. Centraal staan de kansen van een sedimentstrategie: het gericht beïnvloeden van de sedimenthuishouding, met het oog op het bereiken van een of meer (beleids)doelen.
    Habitat suitability rules for the shallow coastal zone in The Netherlands
    Wolfshaar, K.E. van de; Glorius, S.T. ; Sluis, M.T. van der - \ 2012
    IJmuiden : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C064/12) - 65
    geologische sedimentatie - kustgebieden - aquatische ecologie - vissen - zandsuppletie - habitats - geological sedimentation - coastal areas - aquatic ecology - fishes - sand suppletion - habitats
    Sand nourishment is an essential part of the long term flood defense strategy of the Dutch coast. A distinction can be made between beach nourishments and underwater nourishments. This report concerns underwater nourishments. Nourishments have ecological consequences that differ between species living in the shallow coastal zone. An additional complication is that the ecosystem in this shallow zone is not well studied because it is too shallow to use a ship, and too deep to walk. Hence, knowledge on abiotic and biotic conditions in which species live is scarce. However, some studies were done in the shallow zone and knowledge on the use of the shallow zone by fish is recently developed in the projects Zandmotor and Building with Nature HK3.8 Smart Nourishments.
    Kwelderherstel Groningen: uitgangssituatie (2009) maaiveldhoogte en vegetatie in de RWS meetvakken
    Duin, W.E. van; Dijkema, K.S. - \ 2012
    Den Burg : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C077/12) - 62
    kweldergronden - vegetatietypen - ecologisch herstel - hoogteligging - monitoring - kustgebieden - wetlands - groningen - salt marsh soils - vegetation types - ecological restoration - altitude - monitoring - coastal areas - wetlands - groningen
    Door sturing van natuurlijke processen zijn langs de kust van Groningen halfnatuurlijke kwelders gevormd. En wel door middel van rijshoutdammen en begreppeling gevormd en de kweldervegetatie heeft zich natuurlijk gevestigd. De Groninger kwelders verouderen door natuurlijke successie. Dit heeft tot gevolg dat de kweldervegetatie eenzijdiger wordt, het gebied minder aantrekkelijk wordt voor broedvogels en ganzen en de algehele biodiversiteit afneemt. Het Kwelderherstelplan Groningen heeft tot doel de biodiversiteit weer te vergroten door middel van beweiding. Op termijn (minimaal ca. 5 jaar) moet een evaluatie plaatsvinden om te bepalen in welke mate het gevoerde beheer een effect heeft gehad op de biodiversiteit van de kwelders. Om de effecten van het programma te kunnen toetsen is het van belang dat de uitgangssituatie (2009) goed beschreven is. Het voorliggende rapport van IMARES heeft als doel de vegetatie- en maaiveldhoogte in de meetvakken van Rijkswaterstaat in de Groninger kwelderwerken in 2009 te beschrijven. Daarnaast is er een terugblik op de ontwikkeling die deze parameters lieten zien van ca. 1990-2009, waarbij de nadruk ligt op de gegevens uit het beweidbare deel van de kwelder.
    Stuurbaarheid van kwelders
    Groot, A.V. de; Wesenbeeck, B.K. van; Loon-Steensma, J.M. van - \ 2012
    Den Burg : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C004/13) - 49
    wetlands - natuurontwikkeling - kweldergronden - ontginning - monitoring - kustgebieden - natuurbeleid - waddenzee - wetlands - nature development - salt marsh soils - reclamation - monitoring - coastal areas - nature conservation policy - wadden sea
    Het beheer van de kwelderwerken in de Nederlandse Waddenzee is dusdanig, dat snel ingegrepen kan worden als er ongewenste achteruitgang zou ontstaan. Echter, kwelders kunnen door hun karakteristieke dynamiek en terugkoppelings-mechanismen onverwacht (niet-lineair) reageren als bepaalde grenzen van sturende factoren worden overschreden. Daarom is het belangrijk om de ontwikkeling van kwelders te blijven monitoren en het systeembegrip op orde te hebben, zodat er ingegrepen kan worden wanneer het nodig is. De stuurbaarheid is afhankelijk van de mate waarin de mens wil ingrijpen
    DEB ensis vs. data
    Schellekens, T. ; Witbaard, R. - \ 2012
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C155/12) - 29
    zandafgravingen - ensis - sedimentatie - zandsuppletie - monitoring - kustgebieden - noordzee - sand pits - ensis - sedimentation - sand suppletion - monitoring - coastal areas - north sea
    Along the Dutch coast (North sea) large quantities of sand are mined in certain locations to supply sand for coastal defence at other locations in order to retain the existing coastline. Without these nourishments of sand the coast would erode and eventually this erosion would lead to an increased risk of flooding. This project provides the opportunity to use measured environmental data to predict growth of Ensis directus using the DEBEnsis model and compare it to measured biotic data on Ensis. Here we report on the findings of the comparison of field data and model estimates and suggest improvements, both in field measurements, experiments and (adjustments to DEB) modelling. For this study, Ensis directus was taken as a model organism, because of its high dominance in biomass in the Dutch coastal zone.
    Zandwining en suppleties in de Zuidwestelijke Delta: ecologische vragen vanuit sedimentbeheer in relatie tot beheerdoelen van Rijkswaterstaat
    Tangelder, M. ; Rozemeijer, M.J.C. ; Wijsman, J.W.M. ; Baptist, M.J. - \ 2012
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C160/12) - 45
    kustbeheer - geologische sedimentatie - zandsuppletie - aquatische ecologie - nadelige gevolgen - kustgebieden - coastal management - geological sedimentation - sand suppletion - aquatic ecology - adverse effects - coastal areas
    Dankzij de uitvoering van verschillende onderzoekstrajecten in de Hollandse kust, Zuidwestelijke Delta en Wadden is in de afgelopen jaren meer inzicht ontstaan in de ecologische gevolgen van zowel het suppleren van zand in de kustzone als het winnen van zand van de zeebodem. Onderzoek naar sedimentverplaatsingen heeft met name geleid tot meer inzicht in lokale ecologische effecten. Over effecten op het systeem is minder bekend en dit verdient de aandacht.
    Zoekkaart kwelders en waterveiligheid Waddengebied : een verkenning naar locaties in het Waddengebied waar bestaande kwelders of kwelderontwikkeling mogelijk kunnen bijdragen aan waterveiligheid
    Loon-Steensma, J.M. van; Groot, A.V. de; Duin, W.E. van; Wesenbeeck, B.K. van; Smale, A.J. ; Meeuwsen, H.A.M. ; Wegman, R.M.A. - \ 2012
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 2391) - 62
    kustgebieden - wetlands - natuurwaarde - kustbeheer - veiligheid - wadden - coastal areas - wetlands - natural value - coastal management - safety - tidal flats
    In dit rapport wordt een ‘Zoekkaart Kwelders en Waterveiligheid Waddengebied’ gepresenteerd. Deze zoekkaart geeft een beeld van locaties in het Waddengebied waar kwelders mogelijk kunnen bijdragen aan de waterveiligheid. Dit gaat zowel om bestaande kwelders als om het stimuleren van nieuwe kweldervorming. De zoekkaart is gebaseerd op de huidige en toekomstige waterveiligheidsopgave, de abiotische randvoorwaarden en de natuurwaarden langs de Waddenkust. Het Deltaprogramma Waddengebied wil de zoekkaart gebruiken in gebiedsbijeenkomsten, waarin samen met lokale stakeholders wordt gezocht naar geschikte waterveiligheidsstrategieën in het Waddengebied. Deze strategieën richten zich naast waterveiligheid op doelstellingen voor de natuur en de ruimtelijke kwaliteit
    Definitie van kennisleemtes voor zandwinning op de Noordzee in het kader van de ideeenvorming voor Building with Nature
    Rozemeijer, M.J.C. - \ 2012
    IJmuiden [etc.] : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C078/12) - 28
    kustbeheer - geologische sedimentatie - zandsuppletie - aquatische ecologie - nadelige gevolgen - kustgebieden - coastal management - geological sedimentation - sand suppletion - aquatic ecology - adverse effects - coastal areas
    Als eerste wordt een methodologie ontwikkeld om tot een visie te komen omtrent kennisleemtes zandwinning. Hierbij is eerst gekeken naar de potentiele effecten van zandwinning vanuit een ecologische waardering. Vervolgens worden die effecten gewogen in een juridisch en beleidsmatig kader. Hierbij worden ook de toekomstige ontwikkelingen meegenomen.
    Ecologie van de toekomstige kust : bouwstenen voor de nationale visie kust
    Schotman, A.G.M. - \ 2012
    Wageningen : Alterra, Wageningen-UR (Alterra-rapport 2353) - 152
    kustbeheer - zeeniveau - klimaatverandering - kustgebieden - onderhoud - bescherming - natura 2000 - natuurbescherming - coastal management - sea level - climatic change - coastal areas - maintenance - protection - natura 2000 - nature conservation
    Dit rapport gaat over de verwachte effecten op de natuur van het voornemen de Nederlandse kust in de 21e eeuw te laten meegroeien met de zeespiegelstijging. Het is opgesteld op verzoek van RWS Waterdienst in het kader van het Deltaprogramma Kust voor de ontwikkeling van een nationale visie kust. Aan de hand van een elftal vragen zijn door tien auteurs dertig factsheets ingevuld. Er is een workshop georganiseerd om de factsheets te bespreken en gezamenlijke antwoorden op de gestelde vragen te formuleren en bouwstenen voor een visie op de ecologie van de toekomstige kust. De antwoorden zijn samengevat in dit rapport. Het ‘principe van natuurlijke dynamiek’ uit het Nationaal Kader Kust is uitgewerkt.
    Vegetated dune and swale formation on barrier islands
    Groot, A.V. de; Berendse, F. ; Riksen, M.J.P.M. ; Baas, A. ; Slim, P.A. ; Dobben, H.F. van; Stroosnijder, L. - \ 2012
    duingebieden - geologische sedimentatie - kustgebieden - simulatiemodellen - duinplanten - duneland - geological sedimentation - coastal areas - simulation models - duneland plants
    Occasionally, new dunes and swales (primary dune slacks) develop on the Wadden islands. Often, this is related to sand banks welding to the shore. The formation of these dune areas affects biodiversity, sediment exchange, and coastal defence by acting as buffer during storms.
    Generic ecological assessment framework for coastal ecosystems in the Caribbean Netherlands
    Becking, L.E. ; Slijkerman, D.M.E. - \ 2012
    Den Helder : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C122/12) - 44
    kustgebieden - natuurbescherming - koralen - mariene ecologie - waterkwaliteit - referentienormen - caribisch gebied - coastal areas - nature conservation - corals - marine ecology - water quality - reference standards - caribbean
    This report provides practical guidance and considerations on how to establish appropriate reference situations in a changing environment. The reference situations must be chosen using best available information about the physical and biological characteristics of the environment to ensure that they represent suitable reference conditions. Important factors to consider are summed up in this report.
    Heeft de Zandmotor een aantrekkende werking op Futen in de Hollandse kustzone?
    Bemmelen, R.S.A. van; Geelhoed, S.C.V. - \ 2012
    Den Helder : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C105/12) - 19
    bescherming - kustgebieden - zandsuppletie - eilanden - vogels - vissen - habitats - mariene gebieden - zuid-holland - protection - coastal areas - sand suppletion - islands - birds - fishes - habitats - marine areas - zuid-holland
    Voor de kust van Zuid-Holland heeft een megasuppletie plaatsgevonden waarmee de kustveiligheid voor de lange termijn wordt gecombineerd met de realisatie van ruimte voor natuur en recreatie: De Zandmotor. Voor (zee)vogels in de kustzone zijn twee hypotheses uit het Uitvoeringsprogramma van belang:"als gevolg van het positieve effect van de Zandmotor op benthos en jonge vis heeft het een positief effect op zeevogels die foerageren op schelpdieren en vis in de ondiepe kustzone" en "de lagune zal leiden tot een toename van steltlopers en zeevogels in het gebied". Voor het testen van deze hypotheses zijn verspreidingsgegevens nodig van benthos- en visetende zeevogels over een groot gebied dat de Zandmotor omvat. De Fuut is een ideale soort voor deze studie, waar het de viseters betreft.
    Response to recharge variation of thin rainwater lenses and their mixing zone with underlying saline groundwater
    Eeman, S. ; Zee, S.E.A.T.M. van der; Leijnse, A. ; Louw, P.G.B. de; Maas, C. - \ 2012
    Hydrology and Earth System Sciences 16 (2012). - ISSN 1027-5606 - p. 3535 - 3549.
    grondwater - watervoerende lagen - zoet water - neerslag - zoutwaterindringing - kustgebieden - groundwater - aquifers - fresh water - precipitation - salt water intrusion - coastal areas - sea-level rise - climate-change - coastal aquifer - water interface - fresh - transport - dispersion - discharge - islands - surface
    In coastal zones with saline groundwater, fresh groundwater lenses may form due to infiltration of rain water. The thickness of both the lens and the mixing zone, determines fresh water availability for plant growth. Due to recharge variation, the thickness of the lens and the mixing zone are not constant, which may adversely affect agricultural and natural vegetation if saline water reaches the root zone during the growing season. In this paper, we study the response of thin lenses and their mixing zone to variation of recharge. The recharge is varied using sinusoids with a range of amplitudes and frequencies. We vary lens characteristics by varying the Rayleigh number and Mass flux ratio of saline and fresh water, as these dominantly influence the thickness of thin lenses and their mixing zone. Numerical results show a linear relation between the normalised lens volume and the main lens and recharge characteristics, enabling an empirical approximation of the variation of lens thickness. Increase of the recharge amplitude causes increase and the increase of recharge frequency causes a decrease in the variation of lens thickness. The average lens thickness is not significantly influenced by these variations in recharge, contrary to the mixing zone thickness. The mixing zone thickness is compared to that of a Fickian mixing regime. A simple relation between the travelled distance of the centre of the mixing zone position due to variations in recharge and the mixing zone thickness is shown to be valid for both a sinusoidal recharge variation and actual records of daily recharge data. Starting from a step response function, convolution can be used to determine the effect of variable recharge in time. For a sinusoidal curve, we can determine delay of lens movement compared to the recharge curve as well as the lens amplitude, derived from the convolution integral. Together the proposed equations provide us with a first order approximation of lens characteristics using basic lens and recharge parameters without the use of numerical models. This enables the assessment of the vulnerability of any thin fresh water lens on saline, upward seeping groundwater to salinity stress in the root zone.
    Shrimp fisheries and aquaculture : making a living in the coastal frontier of Berau, Indonesia
    Gunawan, B. - \ 2012
    Wageningen University. Promotor(en): Leontine Visser, co-promotor(en): A.S. Sidik. - [S.l. : S.n. - ISBN 9789461732866 - 233
    garnalen - schaal- en schelpdierenvisserij - schaal- en schelpdierenteelt - aquacultuur - kustgebieden - vissers - middelen van bestaan - plattelandsontwikkeling - visgronden - hulpbronnenbeheer - toezicht - besluitvorming - levensomstandigheden - indonesië - shrimps - shellfish fisheries - shellfish culture - aquaculture - coastal areas - fishermen - livelihoods - rural development - fishing grounds - resource management - surveillance - decision making - living conditions - indonesia
    Abundance patterns of six fish species in the shallow coastal zone in The Netherlands
    Glorius, S.T. ; Wolfshaar, K.E. van de; Tulp, I.Y.M. - \ 2012
    Den Helder : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C101/12) - 12
    kustgebieden - bescherming - versterking - zand - aanvulling - aquatische ecologie - vissen - coastal areas - protection - reinforcement - sand - recharge - aquatic ecology - fishes
    Sand nourishment is an essential part of the long term flood defense strategy of the Dutch coast. A distinction can be made between beach nourishments and underwater nourishments. This report concerns underwater nourishments. Nourishments have ecological consequences that differ between species living in the shallow coastal zone. The objective of the study is to derive abundance patterns based on habitat suitability models for a number of selected fish species that live in the shallow coastal zone. Abundance patterns form the basis for an assessment of the effects of nourishments.
    Randvoorwaarden voor kwelderontwikkeling in de Waddenzee en aanzet voor een kwelderkansenkaart
    Duin, W.E. van; Dijkema, K.S. - \ 2012
    Texel : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C076/12) - 51
    kweldergronden - kustgebieden - bescherming - wadden - natuurontwikkeling - groningen - friesland - salt marsh soils - coastal areas - protection - tidal flats - nature development - groningen - friesland
    Aanleiding tot dit rapport is de groeiende belangstelling bij beleid en beheer om kwelders aan te leggen, zowel uit natuur- als kustbeschermingsoogpunt. Het doel is op basis van kwantiteits- en kwaliteitskenmerken van bestaande kwelders een overzicht te maken van de randvoorwaarden waaraan een kwelder bij voorkeur moet voldoen. Deze randvoorwaarden zouden een hulpmiddel kunnen zijn bij actieve stimulering van kwelders of verbetering van kwelders.
    Groei en conditie van zwaardschede (Ensis directus, Conrad) voor, tijdens en na geplande zandwinning in 2013 - 2017: Berekeningen voor het HHNK
    Schellekens, T. - \ 2012
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C089/12) - 45
    zandafgravingen - ensis - kustgebieden - nadelige gevolgen - monitoring - noordzee - algen - sedimentatie - sand pits - ensis - coastal areas - adverse effects - monitoring - north sea - algae - sedimentation
    In dit project is het effect van zandwinning op de groei van Ensis directus geanalyseerd d.m.v. een Dynamic Energy Budget (DEB) model voor een zestal punten gelegen op drie raaien in de kustzone. Centrale vraag bij het gezamenlijke Deltares-IMARES onderzoek was: Wat is het effect van zandwinning op de slib- en algenconcentraties in de Noordzee en Waddenzee en op de groei en conditie van zwaardschede Ensis directus gegeven de berekende veranderingen in slib en algenconcentraties.
    Groei en conditie van zwaardschede (Ensis directus, conrad) tijdens en na geplande zandwinning in 2013 - 2017 : Berekeningen voor het RWS
    Schellekens, T. - \ 2012
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C088/12) - 33
    zandafgravingen - kustgebieden - ensis - nadelige gevolgen - monitoring - noordzee - sand pits - coastal areas - ensis - adverse effects - monitoring - north sea
    In dit project is het effect van zandwinning op de groei van Ensis directus geanalyseerd d.m.v. een Dynamic Energy Budget (DEB) model voor een zestal punten gelegen op drie raaien in de kustzone. Geconcludeerd wordt dat de beoogde zandwinactiviteiten slechts plaatselijk en momentaan effect hebben op de groei en kwaliteit van Ensis. Gemiddeld over de locaties is het effect van de slib tijdens de geplande zandwinactiviteiten in 2013-2017 echter niet significant verschillend van het effect van slib in de autonome situatie.
    Bemonsteringsplan de Zandmotor : werkplan maart 2012
    Keeken, O.A. van - \ 2012
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR nr. : C066.12) - 12
    kustgebieden - bescherming - zandsuppletie - geologische sedimentatie - aquatische ecologie - vissen - monitoring - zuid-holland - coastal areas - protection - sand suppletion - geological sedimentation - aquatic ecology - fishes - monitoring - zuid-holland
    Tussen maart 2011 en oktober 2011 hebben Rijkswaterstaat en de provincie Zuid Holland bij Kijkduin een schiereiland in de vorm van een haak aangelegd, de Zandmotor. Het schiereiland steekt één kilometer ver in zee en is langs de strandkant twee kilometer breed. Bij aanleg was de oppervlakte 128 hectare. De Zandmotor is een pilotproject en de ontwikkeling van de Zandmotor zal worden gevolgd, zowel de verspreiding van het zand, als ontwikkelingen in flora en fauna rond de Zandmotor. Door wind, golven en stroming verspreidt het zand van de Zandmotor zich langs de kust tussen Hoek van Holland en Scheveningen, waardoor dit deel van kust op “natuurlijke wijze” aan zal groeien.
    The use of Remote sensing as a monitoring tool for coastal defence issues in the Wadden Sea
    Davaasuren, N. ; Stapel, J. ; Smit, C.J. ; Dankers, N.M.J.A. - \ 2012
    Den Helder : IMARES (Report / IMARES Wageningen UR C057/12) - 45
    geologische sedimentatie - kustgebieden - remote sensing - toepassingen - inventarisaties - wadden - geological sedimentation - coastal areas - remote sensing - applications - inventories - tidal flats
    Remote sensing kan een bruikbare en relatief goedkope methode zijn om specifieke karakteristieken van droogvallende platen waar te nemen. De vereiste resolutie, ofwel het oplossend vermogen, om sedimentkarakteristieken en kenmerken van droogvallende schelpdierbanken te kunnen bepalen moet beter zijn dan 30 meter. Mogelijke toekomstige toepassingen voor het monitoren van veranderingen en toepassingen voor beleids- en beheersondersteunende modellen wordt besproken
    Alternatieve waterkeringen: een verkenning naar nieuwe concepten voor kustverdediging in het kader van beleid Ondersteuning Programmaburea Zuidewestelijke Delta
    Tangelder, M. ; Ysebaert, T. - \ 2012
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C069/12) - 51
    kustgebieden - bescherming - klimaatverandering - mariene sedimenten - geologische sedimentatie - zuidwest-nederland - coastal areas - protection - climatic change - marine sediments - geological sedimentation - south-west netherlands
    Klimaatverandering en de daarmee samenhangende zeespiegelstijging, extremere stormen en hogere piekafvoeren van de rivieren leiden tot nieuwe opgaven voor kustverdediging in de Zuidwestelijke Delta. Deze ontwikkelingen vragen om flexibele en robuuste waterkeringen die veilig zijn maar ook mogelijkheden bieden voor aanpassingen (adaptief beheer). In dit rapport ligt de nadruk op alternatieve vormen van kustverdediging of aanpassingen/toevoegingen aan huidige keringen in getijdensystemen die meer ruimte bieden voor natuurlijke processen of deze zelfs benutten om de kust- en getijdezone veiliger (robuuster) te maken. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de kansen die deze alternatieve waterkeringen bieden voor andere functies en medegebruik.
    Zandmotor moet zandhonger stillen (interview met Martin Baptist)
    Dijk, T. van; Baptist, M.J. - \ 2012
    H2O : tijdschrift voor watervoorziening en afvalwaterbehandeling 2012 (2012)7. - ISSN 0166-8439 - p. 11 - 13.
    waterbeheer - hoogwaterbeheersing - kustbeheer - kustgebieden - zandsuppletie - westland - zuid-holland - water management - flood control - coastal management - coastal areas - sand suppletion - westland - zuid-holland
    Een kunstmatig schiereiland bij Ter Heijde moet de kust voeden met sediment. Wetenschappers kijken of zo'n 'zandmotor' het Nederlandse antwoord kan zijn op de zeespiegelstijging.
    Zand erover : vier scenario's voor zachte kustverdediging
    Baptist, M.J. ; Wiersinga, W.A. - \ 2012
    De Levende Natuur 113 (2012)2. - ISSN 0024-1520 - p. 56 - 61.
    kustgebieden - bescherming - kustbeheer - natuurbeheer - zandsuppletie - coastal areas - protection - coastal management - nature management - sand suppletion
    Klimaatverandering en zeespiegelstijging houden het thema kustveiligheid actueel. Regelmatig worden kustsuppleties uitgevoerd, maar de vraag rijst of met de voorspelde zeespiegelstijging veel meer zand op de kust gesuppleerd zou moeten worden. En wat zullen de effecten daarvan zijn? Dit hangt met name samen met de wijze en frequentie van suppleren. Voor de Natuurverkenning 2011 zijn daarom vier scenario’s voor de kustverdediging ontwikkeld. Voor ieder scenario is op basis van expert judgement uitgewerkt hoe de natuur van de kustzee er in 2040 uit kan zien. Met een model voor de omvang van de suppleties, de herhaalperiode van de suppleties en de hersteltijden van de kustzee is aangegeven welke aanpak ecologisch duurzaam is.
    Een Dijk van een Kwelder : een verkenning naar de golfreducerende werking van kwelders
    Loon-Steensma, J.M. van; Slim, P.A. ; Vroom, J. ; Stapel, J. ; Oost, A.P. - \ 2012
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 2267) - 74
    wetlands - kustgebieden - wadden - bescherming - kustbeheer - vegetatie - wetlands - coastal areas - tidal flats - protection - coastal management - vegetation
    Dit rapport geeft een samenvatting van relevant onderzoek naar de golfreducerende werking van kwelders en schetst de randvoorwaarden voor kweldervorming. Kwelders vormen een zone in het intergetijdengebied die de golven beïnvloeden door de weerstand van de bodem en de kweldervegetatie. De golfreducerende werking is afhankelijk van de hoogte en breedte van de kwelder, maar ook van de optredende waterstanden. Het is nog onduidelijk in hoeverre kwelders een bijdrage kunnen leveren aan de waterveiligheid in een veranderend klimaat. De studie is verricht in opdracht van het Deltaprogramma Deelprogramma Waddengebied en vormt een stap in het verkennen van geschikte waterveiligheidsstrategieën in het Waddengebied die zich naast waterveiligheid richten op doelstellingen voor natuur en ruimtelijke kwaliteit.
    Schelpdierwateronderzoek 2010
    Poelman, M. ; Hoek-van Nieuwenhuizen, M. van; Gool, A.C.M. van - \ 2012
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR no. C015A/11) - 39
    waterkwaliteit - schaal- en schelpdierenvisserij - oppervlaktewater - fecale coliformen - bemonsteren - monitoring - kustgebieden - voordelta - waddenzee - oosterschelde - westerschelde - water quality - shellfish fisheries - surface water - faecal coliforms - sampling - monitoring - coastal areas - voordelta - wadden sea - eastern scheldt - western scheldt
    In november en december 2010 is onderzoek verricht naar de schelpdierwaterkwaliteit in de Nederlandse kustwatergebieden. Doel hiervan is het vaststellen van de gehalten aan fecale coliformen, zware metalen en gehalogeneerde organische stoffen in schelpdiervlees. Daarnaast zijn zintuiglijke waarnemingen op het schelpdiervlees en veldmetingen voor de verschillende parameters in het oppervlaktewater uitgevoerd. De monitoring data is getoetst aan de bestaande normen. De monitoring heeft plaatsgevonden op 12 locaties in gebieden waar schelpdierproductie/visserij voorkomt, namelijk de Westerschelde, Grevelingen, Oosterschelde, Voordelta en de Waddenzee.
    De Zandmotor: Slib en natuurontwikkeling: Een verdere uitdieping. EcoShape-Building with Nature
    Duin, W.E. van; Slim, P.A. ; Kuypers, V.H.M. ; Fiselier, J. - \ 2011
    Dordrecht, the Netherlands : Ecoshape - 87
    gebiedsontwikkeling - natuurontwikkeling - burgers - zandsuppletie - hoogwaterbeheersing - kustbeheer - milieueffect - natuurbeheer - waterbeheer - kustgebieden - area development - nature development - citizens - sand suppletion - flood control - coastal management - environmental impact - nature management - water management - coastal areas
    In de perceptie van de burger is elke verandering in de omgeving een inbreuk in zijn of haar beeld daarvan. Elke gebiedsontwikkeling die we bestuderen staat of valt bij het betrekken van de burger bij die veranderingen, om duidelijk te maken waarom zo’n verandering nodig is en hoe die ook nuttig kan zijn voor de betrokkenen. Voor de natuur is een verandering in een gebied eigenlijk altijd een kans voor opportunisten en een bedreiging voor meestal zeldzame standplaats gebonden soorten. De ontwikkeling van de Zandmotor bij Ter Heijde is een gebiedsontwikkeling, waarvan de noodzaak (kustveiligheid) niet wordt betwist, maar waarvan het nut vanuit het perspectief van de burger nog moet worden aangetoond. Aangezien het kunstmatige karakter van de Zandmotor vele onzekerheden met zich mee brengt en voorspellingen over wat, waar en wanneer zal veranderen, is in deze rapportage geredeneerd dàt er wat gaat veranderen en hoe dat voor wie zou kunnen uitpakken.
    Scaling human-induced pressures to population level impacts in the marine environment : implementation of the prototype CUMULEO-RAM model
    Vries, P. de; Tamis, J.E. ; Wal, J.T. van der; Jak, R.G. ; Slijkerman, D.M.E. ; Schobben, J.H.M. - \ 2011
    Wageningen : Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOt-werkdocument 285) - 80
    aquatische ecologie - kustgebieden - nadelige gevolgen - visserij - modellen - aquatic ecology - coastal areas - adverse effects - fisheries - models
    This document describes the implementation of a prototype of the CUMULEO-RAM model in a case study of the Wadden Sea and the Dutch North Sea coastal zone. The prototype is designed to quantify pressures of human activities in the marine environment and translate those pressures to (potential) effects on ecosystem indicators. The prototype was developed for the Netherlands Environmental Assessment Agency (PBL) in order to assess its potential use in strategic management decisions. The implemented prototype scales impacts from human activities to population relevant indicators, although actual population size and distribution are not determined. Focus for future work should be on expansion of the list of included human activities and pressures and not so much to attempt to incorporate population dynamics. The strength of the approach is in the transparency, it can be relatively easily understood. It combines spatial data to get insight in effects on survival and reproduction. The simplicity makes adjustments and extensions uncomplicated. The visual aspects combined with the speed of the calculations makes it a powerful tool to support discussions with experts, and it can guide or focus future research.
    Schelpdieren in de Nederlandse kustwateren Bestandsopname 2011
    Goudswaard, P.C. ; Perdon, K.J. ; Jol, J.G. ; Kesteloo, J.J. ; Zweeden, C. van; Troost, K. - \ 2011
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C094/11) - 78
    schaal- en schelpdierenvisserij - ensis - spisula - mytilus - inventarisaties - kustgebieden - monitoring - visstand - shellfish fisheries - ensis - spisula - mytilus - inventories - coastal areas - monitoring - fish stocks
    De visserij op schelpdieren in de Nederlandse kustwateren heeft zich in de laatste decennia ontwikkeld van een vrije visserij tot een sterk gereguleerde visserij waarbij naast economische ook ecologische doelstellingen nagestreefd worden. In het kader van de uitvoering van dit beleid is een bestandsopname van Amerikaanse zwaardscheden (mesheften) (Ensis directus), halfgeknotte strandschelpen (Spisula subtruncata), en overige veel voorkomende soorten met een potentieel belang voor visserij uitgevoerd. Deze inventarisatie is uitgevoerd in het voorjaar van 2011 en is daarmee de zeventiende opeenvolgende survey die op deze manier sinds 1995 wordt uitgevoerd.
    Aantallen en verspreiding van Eiders in de Waddenzee in het voorjaar van 2011 en van ruiende Bergeenden in augustus 2010 en 2011
    Smit, C.J. ; Jong, M.L. de - \ 2011
    Den Burg : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C197/11) - 35
    eenden - kustgebieden - noordzee - natura 2000 - natuurwaarde - schaal- en schelpdierenteelt - nadelige gevolgen - ducks - coastal areas - north sea - natura 2000 - natural value - shellfish culture - adverse effects
    De Nederlandse kustwateren herbergen belangrijke natuurwaarden en grote delen zijn daarom aangewezen als natuurgebied in het kader van Natura 2000. Dat verplicht Nederland om er voor te zorgen dat de natuurwaarden in deze wateren in stand blijven en dat sommige ervan verbeterd worden. In dezelfde gebieden vindt schelpdiervisserij plaats en vanuit het visserijbeleid wordt invulling gegeven aan een verduurzamingsopgave voor de schelpdiervisserij. Opschaling of andere wijzigingen in de schelpdiervisserij zouden van invloed kunnen zijn op de draagkracht van de Waddenzee voor Eiders, Toppers en zee-eenden. De plaatsing van deze MZI’s en de werkzaamheden die verband houden met onderhoud en oogst van Mosselen zouden een verstorend effect kunnen hebben op vogels en zeehonden die in de omgeving aanwezig zijn, vooral daar waar MZI’s zijn geïnstalleerd op plaatsen waar concentratiegebieden van vogels en zeehonden aanwezig zijn. Van de vogels kunnen vooral ruiende Bergeenden en Eiders als gevolg van deze werkzaamheden negatieve effecten ondervinden omdat ze in de ruitijd enkele weken niet kunnen vliegen en daardoor relatief kwetsbaar zijn.
    Vissen op de kust van Ameland. T1 na de Zandsuppletie in 2011
    Goudswaard, P.C. - \ 2011
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C157/11) - 26
    kustgebieden - kustbeheer - zandsuppletie - erosiebestrijding - nadelige gevolgen - vissen - nederlandse waddeneilanden - coastal areas - coastal management - sand suppletion - erosion control - adverse effects - fishes - dutch wadden islands
    In 2011 is een bemonstering op vis en epibenthos uitgevoerd een maand na een zandsuppletie op de Noordzee kust van Ameland. De resultaten tonen geen grote veranderingen in soorten samenstelling, een kleine verandering in aantallen vissen tussen Ameland en het referentiegebied Schiermonnikoog.
    Passende beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone: Bijlagen
    Deerenberg, C.M. ; Heinis, F. ; Jongbloed, R.H. - \ 2011
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C130/11) - 71
    boomkorvisserij - visserij - kustgebieden - natura 2000 - voordelta - noordzee - beam trawling - fisheries - coastal areas - natura 2000 - voordelta - north sea
    Doel van de voorliggende Passende Beoordeling is om inzichtelijk te maken of en zo ja, in welke vorm boomkorvisserij (op vis) zich verdraagt met de instandhoudingsdoelstellingen van de drie in de Nederlandse kustzone gelegen Natura 2000-gebieden. Met andere woorden: in hoeverre staat deze activiteit het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen in de drie Natura 2000-gebieden in de weg? Aldus vormt deze Passende Beoordeling een belangrijk achtergronddocument op grond waarvan de intensiteit, techniek en omvang van de huidige en toekomstige bodemberoerende visserij via vergunningen kan worden gereguleerd. In de beoordeling is verdisconteerd dat de boomkor met wekkers op (korte) termijn wordt vervangen elektrische vistuigen.
    Passende beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone: Deelrapport Vlakte van de Raan
    Deerenberg, C.M. ; Heinis, F. - \ 2011
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C130/11) - 65
    boomkorvisserij - visserij - kustgebieden - natura 2000 - noordzee - beam trawling - fisheries - coastal areas - natura 2000 - north sea
    Dit deelrapport van ‘Passende Beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone’ gaat over het Natura 2000-gebied Vlakte van de Raan
    Passende beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone: Deelrapport Noordzeekustzone
    Deerenberg, C.M. ; Heinis, F. ; Jongbloed, R.H. - \ 2011
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C130/11) - 97
    boomkorvisserij - visserij - kustgebieden - natura 2000 - noordzee - beam trawling - fisheries - coastal areas - natura 2000 - north sea
    Dit deelrapport van ‘Passende Beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone’ gaat over het Natura 2000-gebied Noordzeekustzone
    Passende beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone: Deelrapport Voordelta
    Heinis, F. ; Deerenberg, C.M. - \ 2011
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C130/11) - 101
    boomkorvisserij - visserij - kustgebieden - natura 2000 - voordelta - beam trawling - fisheries - coastal areas - natura 2000 - voordelta
    Dit deelrapport van ‘Passende Beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone’ gaat over het Natura 2000-gebied Voordelta
    Passende Beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone: algemeen deel
    Deerenberg, C.M. ; Heinis, F. - \ 2011
    IJmuiden : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C130/11) - 63
    boomkorvisserij - visserij - kustgebieden - natura 2000 - voordelta - noordzee - beam trawling - fisheries - coastal areas - natura 2000 - voordelta - north sea
    Dit algemene deel van ‘Passende Beoordeling Boomkorvisserij op vis in de Nederlandse kustzone’ en schetst het algemene kader en de uitgangspunten die op alle drie de Natura 2000-gebieden Voordelta, Noordzeekustzone en Vlakte van de Raan van toepassing zijn.
    Kansenkaarten voor schelpdieren op basis van abiotiek en hun relatie tot het voorkomen van zwarte zee-eenden
    Mesel, I.G. de; Craeymeersch, J.A.M. ; Schellekens, T. ; Zweeden, C. van; Wijsman, J.W.M. ; Leopold, M.F. ; Dijkman, E.M. ; Cronin, K. - \ 2011
    Yerseke : IMARES (Rapport / IMARES Wageningen UR C042/11) - 82
    habitats - schaaldieren - predatoren - eenden - mariene ecologie - inventarisaties - kustgebieden - habitats - shellfish - predators - ducks - marine ecology - inventories - coastal areas
    Het doel van dit project is bij te dragen tot het efficiënt selecteren van geschikte zandwingebieden. De doelstelling is meervoudig. Enerzijds worden kansenkaarten voor schelpdieren in de Nederlandse kustzone opgesteld. Hiervoor wordt de verspreiding van de schelpdieren gekoppeld aan de abiotische gegevens die het voorkomen van bodemdieren kunnen beïnvloeden, zoals waterdiepte, sedimentsamenstelling, voedselbeschikbaarheid en stroomsnelheid. Op basis hiervan kan een model worden opgesteld dat toelaat een kansenkaart op te stellen op basis van de abiotische karakteristieken van een gebied.
    Nadere effectenanalyse Natura 2000-gebieden Waddenzee en Noordzeekustzone: Hoofdrapport
    Koolstra, B.J.H. ; Jongbloed, R.H. - \ 2011
    Den Helder : IMARES (Rapport / Wageningen IMARES C178/11) - 72
    natura 2000 - waddenzee - noordzee - kustgebieden - landgebruik - inventarisaties - natura 2000 - wadden sea - north sea - coastal areas - land use - inventories
    In het kader van Natura 2000 beleid dient de overheid voor zowel de Waddenzee als de Noordzeekustzone beheerplannen op te stellen. Deze beheerplannen moeten niet alleen een pakket beheermaatregelen omvatten, ook het bestaande gebruik dient aan deze doelen te worden getoetst
    Check title to add to marked list
    << previous | next >>

    Show 20 50 100 records per page

    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.