Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Current refinement(s):

    Records 1 - 9 / 9

    • help
    • print

      Print search results

    • export

      Export search results

    Check title to add to marked list
    Targeting persons with low socioeconomic status of different ethnic origins with lifestyle interventions : opportunities and effectiveness
    Bukman, A.J. - \ 2016
    Wageningen University. Promotor(en): Edith Feskens, co-promotor(en): Reint-Jan Renes. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462577022 - 169
    socioeconomic status - lifestyle - ethnic groups - intervention - cardiovascular diseases - type 2 diabetes - diabetes - obesity - dutch - turkish - glucose tolerance - morocco - physical activity - prevention - sociaal-economische positie - levensstijl - etnische groepen - interventie - hart- en vaatziekten - diabetes type 2 - suikerziekte - obesitas - nederlands - turks - glucosetolerantie - marokko - lichamelijke activiteit - preventie

    Lifestyle intervention studies have shown that the development of cardiometabolic diseases can be partly prevented or postponed by the combination of a healthy diet and physical activity. Cardiometabolic diseases and their risk factors are particularly prevalent among individuals with low socioeconomic status and some ethnic minorities, and therefore these groups especially may benefit from participating in lifestyle interventions. Although individuals with low socioeconomic status and ethnic minorities could potentially benefit from lifestyle interventions, it seems that these groups are often not successfully reached for such interventions. Moreover, when they do participate in these interventions, they seem more likely to quit. The overall aim of this thesis was therefore to study opportunities for, and the effectiveness of, lifestyle interventions to reduce the risk of cardiometabolic diseases, targeting individuals with low socioeconomic status of different ethnic origins. To this end, this thesis reports two studies that identified opportunities for adapting lifestyle interventions to the target group’s needs, one study describing the process of adapting an effective lifestyle intervention (SLIM) into a new lifestyle intervention targeting individuals with low SES of different ethnic origins (MetSLIM) and two studies that determined the effectiveness of lifestyle interventions among the target group.

    The aim of the study described in chapter 2 was to identify opportunities for adapting lifestyle interventions in such a way as to be more appealing for individuals with low socioeconomic status. The study provided insight into perspectives of groups with different socioeconomic positions regarding their current eating and physical activity behaviour; triggers for lifestyle change; and preferred ways to support lifestyle change. Data were gathered in semi-structured focus group interviews with adults with low socioeconomic status (four groups) and with adults with high socioeconomic status (five groups). In general, three key topics were identified, namely: current lifestyle is logical for participants given their personal situation; lifestyle change is prompted by feedback from their body; and support for lifestyle change should include individually tailored advice and could profit from involving others. The perceptions of the participants with low socioeconomic status were generally comparable to the perceptions shared by the participants with high socioeconomic status. Some perceptions were, however, especially mentioned in the low socioeconomic status groups. Participants with low socioeconomic status indicated that their current eating behaviour was sometimes affected by cost concerns. They seemed to be especially motivated to change their lifestyle when they experienced health complaints but were rather hesitant to change their lifestyle for preventive purposes. Regarding support for lifestyle change, participants with low socioeconomic status preferred to receive advice in a group rather than on their own. For physical activities, groups should preferably consist of persons of the same age, gender or physical condition.

    The aim of the study described in chapter 3 was to identify how Turkish and Moroccan adults living in the Netherlands, aged 45 years and older, could be reached to participate in health checks for cardiometabolic diseases and follow-up (lifestyle) advice. In this study, questionnaire data were combined with interview data. This was done in order to use the narratives from the interviews to get a better understanding of the numbers that resulted from the questionnaire data. It turned out that both ethnic groups preferred an invitation from their general practitioner (GP) for a health check and preferred to fill out the health check questionnaire at the GP’s office or at home, on paper. They preferred to receive advice at individual level in relation to personal matters via either a physician or a specialised healthcare professional. Sixty-one percent of the Turkish respondents preferred to receive information in their native language, compared to 37% of the Moroccan respondents. Several participants mentioned a low proficiency in the local language as an explanation for their preference to fill out the health check questionnaire at home, to receive advice from an ethnicity-matched professional and to receive information in their native language. The results of this study suggested that the GP would be a promising contact to reach adults of Turkish and Moroccan origin for health checks or (lifestyle) advice. Furthermore, the findings suggested that it would be necessary to provide information in individuals’ native language to overcome language barriers and that (lifestyle) advice should be tailored towards the needs of the targeted individuals.

    The insights gained into the needs and preferences of the target group – as described in chapter 2 and chapter 3 – were taken into account in the design of the MetSLIM intervention study. The MetSLIM study targeted individuals with low socioeconomic status of Dutch, Turkish and Moroccan origin. The MetSLIM study protocol was based on the SLIM study protocol. The SLIM study showed the beneficial effects of nutrition advice and physical activity promotion on the prevention type 2 diabetes, but drop-out was relatively high among low SES participants. Chapter 4 provides a detailed description of the development from the SLIM study protocol to the MetSLIM study protocol. Furthermore, this chapter gives insight into the obstacles encountered in developing the MetSLIM study to target individuals with low socioeconomic status of different ethnic origins. The new elements regarding the lifestyle intervention programme were: 1) additional group meetings about price concerns and social occasions with regard to a healthy diet; 2) ethnicity-matched dieticians; 3) gender-matched sports instructors; 4) all activities in the participants’ own neighbourhood; and 5) activities for women and men separately. The new elements regarding the study design, in order to study the effectiveness of the MetSLIM intervention programme, included: 1) from an university stetting to a community setting; 2) from a randomised controlled trial to a quasi-experimental study; 3) waist circumference – as a visible cardiometabolic risk factor – as main study outcome; 4) recruitment via GPs and in community centres; 5) translated study materials and ethnicity-matched research assistants involved in measuring; and 6) fewer measurements and measurements that could take place at different locations. Adaptations to the original SLIM study protocol were considered necessary in order to overcome practical barriers that hinder the target group’s participation; to suit the target group’s (cultural) needs; and to make it feasible to perform the study in a local (community) setting.

    MetSLIM was not the only study set up based on the SLIM study. The SLIMMER study translated SLIM from a university setting to a real-world setting. The intervention was implemented in the public health and primary healthcare setting involving local GPs, practice nurses, dieticians, physiotherapists and sports clubs. The SLIMMER study did not target individuals with low socioeconomic status in particular; however, 52% of the study participants did have a low socioeconomic status, as determined by highest completed educational level. Chapter 5 describes how we explored the role of socioeconomic status in willingness to participate, programme attendance, programme acceptability, adherence to lifestyle guidelines, drop-out and effectiveness in the SLIMMER diabetes prevention intervention. The SLIMMER study was a randomised controlled trial, targeting 40- to 70-year-old adults at increased risk of type 2 diabetes, carried out in Apeldoorn and Doetinchem. The intervention group participated in a 10-month lifestyle programme: weekly training sessions were guided by a physiotherapist, and dietary advice was given by a dietician during 5–8 individual consultations and one group session. Measurements were carried out at baseline, after 12 months and six months after the active intervention period ended. The study showed that participation, attendance, acceptability, adherence, drop-out and effect of the SLIMMER study were mostly not affected by socioeconomic status. The SLIMMER study was able to reach the low socioeconomic status group as effectively as the higher socioeconomic status group, resulting in at least similar health benefits. The SLIMMER sample size was too small to study differences within the low socioeconomic status group, e.g. comparing the low vs. the least educated or comparing ethnic groups. Only 10% of the 316 SLIMMER participants had the lowest educational levels (no education or primary education) and only 11% had a foreign background.

    The aim of the study described in chapter 6 was to measure the effectiveness of the MetSLIM intervention on waist circumference and other cardiometabolic risk factors, lifestyle and quality of life among 30- to 70-year-old adults with an elevated waist-to-height ratio. In the MetSLIM study, 220 individuals participated, of whom 40% had no education or only primary education and of whom 64% had a foreign background. MetSLIM had a quasi-experimental design with measurements at baseline and after 12 months. Participants were recruited in deprived neighbourhoods of Arnhem and Eindhoven via either their GP or in community centres. The intervention group participated in a 12-month lifestyle programme: an introductory group meeting was guided by the researcher, weekly physical activity lessons were guided by a sports instructor and dietary advice was given by an ethnicity-matched dietician (in total four hours of individual consultations and three group sessions). The study showed that the MetSLIM lifestyle intervention was effective in reducing waist circumference, other measures of obesity, total and LDL cholesterol, and quality of life. MetSLIM had a drop-out of 31%, which was higher than at 12 months in the SLIM study (10%) and SLIMMER study (13%), but comparable to drop-out in similar studies among ethnic minorities or low socioeconomic status populations.

    Finally, in chapter 7, the main results of this thesis are described, followed by a discussion of methodological considerations, public health implications, suggestions for future research and the general conclusion. The adaptation process from SLIM to MetSLIM is discussed, including a reflection on the decision to use SLIM as a starting point and the decision to target three different ethnic groups at the same time. Moreover, difficulties in defining and selecting persons with low socioeconomic status and specific ethnic groups within research are addressed. As SLIMMER and MetSLIM proved that low socioeconomic status populations can be reached, and that their health can be improved when they participate in lifestyle interventions, it is suggested that further implementation should be considered. Insight should be gained into the ‘black box’ of lifestyle interventions; i.e. we should get to know what works for whom. Planned future research includes a process and economic evaluation of MetSLIM.

    This thesis has shown that intensive combined lifestyle interventions can be effective in low socioeconomic status populations and identified possible adaptations to make lifestyle interventions more suitable for individuals with low socioeconomic status of Dutch, Turkish and Moroccan origin. The question is not whether a lifestyle intervention can be effective, but how diverse groups can be reached and benefit from it. For this purpose, further insight into the success of different adaptations for different target groups should be obtained to reveal the effective elements to reach, inspire and retain different low socioeconomic status populations and ethnic minorities with lifestyle interventions.

    Type 2 diabetes prevention from research to practice : the SLIMMER lifestyle intervention
    Duijzer, G. - \ 2016
    Wageningen University. Promotor(en): Edith Feskens; Gerrit Jan Hiddink, co-promotor(en): Annemien Haveman-Nies. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462576391 - 216
    type 2 diabetes - disease prevention - disease control - health care - health care costs - pilot projects - evaluation - netherlands - diabetes type 2 - ziektepreventie - ziektebestrijding - gezondheidszorg - kosten van de gezondheidszorg - proefprojecten - evaluatie - nederland

    INTRODUCTION

    Diabetes is a worldwide epidemic, causing a high disease and economic burden. Type 2 diabetes, the most common form of diabetes, is associated with overweight and obesity and an unfavourable lifestyle, including unhealthy diet and physical inactivity. Over the last two decades, many large-scale experimental trials have shown that type 2 diabetes can be delayed or prevented by lifestyle modification in high-risk subjects. This evidence has been translated and implemented in interventions in real-world settings, however, no (cost)effective diabetes prevention programme in Dutch primary health care was available at the start of the current project in 2008. Therefore the SLIMMER study (SLIM iMplementation Experience Region Noord- en Oost-Gelderland) was started in which the SLIM intervention, revealing a 47% diabetes risk reduction, was translated to Dutch primary health care. The aim of this thesis was to implement the SLIMMER intervention in Dutch primary health care and to evaluate its (cost)effectiveness and implementation.

    METHODS

    In 2010-2011, the SLIMMER intervention was tested for its feasibility and desired impact in a one-year pilot study (n = 31) with process evaluation, including quantitative and qualitative methods. From 2011 to 2014, the SLIMMER intervention was implemented on a larger scale in Dutch public health and primary health care. A randomised controlled trial was conducted (n = 316), including subjects aged 40 to 70 years with impaired fasting glucose or high risk of diabetes. The 10-month SLIMMER intervention involved a dietary and physical activity programme, including case management and a maintenance programme. The control group received usual health care. A logic model of change was composed to link intervention activities with intervention outcomes in a logical order. Primary outcome was fasting insulin. Measurements were performed at baseline and after 12 and 18 months and covered quality of life, clinical and metabolic risk factors (e.g. glucose tolerance, serum lipids, body fatness, and blood pressure), and eating and physical activity behaviour. Furthermore, a process evaluation including quantitative and qualitative methods was conducted. Data on process indicators (recruitment, reach, dose received, acceptability, implementation integrity, and applicability) were collected in semi-structured interviews with health care professional (n = 45) and intervention participant questionnaires (n = 155). Moreover, cost-effectiveness analyses were performed from both a societal and a health care perspective. Participants completed questionnaires to assess health care utilisation, participant out-of-pocket costs, and productivity losses.

    RESULTS

    The pilot study showed that participants lost on average 3.5 kg (p = 0.005) of their body weight. Both participants and health care professionals were satisfied with the intervention, which was implemented as planned and appeared to be suitable for application in practice. Refinements were identified and made prior to further implementation. The randomised controlled trial showed that after 12 and 18 months, the intervention group significantly improved weight (β=-2.7 kg (95% CI: -3.7;-1.7) and β=-2.5 kg (95% CI: -3.6;-1.4), respectively), and fasting insulin (β=-12.1 pmol/l (95% CI: -19.6;-4.6) and β=-8.0 pmol/l (95% CI: -14.7;-0.53), respectively) compared with the control group. Intervention subjects improved weight and glucose tolerance, independent of manner of recruitment (laboratory glucose test or Diabetes Risk Test). Furthermore, intake of total and saturated fat decreased and fibre intake increased in the intervention group compared with the control group, both at 12 and 18 months (p < 0.05). The DHD-index score – indicating adherence to the Dutch dietary guidelines – was significantly higher in the intervention group than in the control group, both at 12 and at 18 months (p < 0.05). Vigorous activities and physical fitness improved both at 12 and at 18 months. Finally, beneficial changes in several domains of quality of life were found both at 12 and at 18 months, although not all domains reached statistical significance. From the process evaluation it was revealed that it was possible to recruit the intended high-risk population, and the SLIMMER intervention was very well received by both participants and health care professionals. The intervention programme was to a large extent implemented as planned and was applicable in Dutch primary health care. Higher dose received and participant acceptability were related to improved health outcomes and dietary behaviour, but not to physical activity behaviour. The cost-effectiveness analysis showed that, from a societal perspective, the incremental costs of the SLIMMER lifestyle intervention were €547 and that the incremental effect was 0.02 QALY, resulting in an incremental cost-effectiveness ratio (ICER) of 28,094/QALY. When cost-effectiveness was calculated from a health care perspective, the ICER decreased to 13,605/QALY, with a moderate probability of being cost-effective (56% at a willingness to pay (WTP) of €20,000/QALY and 81% at a WTP of €80,000/QALY.

    CONCLUSION

    In conclusion, this study showed that a thorough preparation of translation and implementation has led to a cost-effective intervention to prevent type 2 diabetes which is feasible to implement in Dutch primary health care. In fact, our clinical effects were larger than those in most other real-world intervention programmes, and most effects sustained at 18 months. Furthermore, we showed that a higher intervention dose and participant acceptability were associated with improved health outcomes and dietary behaviour. Further research is needed on effects and costs over longer follow-up, effective intervention components, and consequences of suggested adaptations of the programme on intervention effectiveness. The results of this study provide valuable insights that can contribute to structural embedding and funding of effective diabetes prevention programmes in Dutch primary health care.

    Dietary proteins and aspects of the metabolic syndrome : evidence from observational studies and short-term interventions
    Nielen, M. van - \ 2015
    Wageningen University. Promotor(en): Edith Feskens, co-promotor(en): Marco Mensink. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462574793 - 131
    metabool syndroom - diabetes mellitus - stofwisselingsstoornissen - diabetes type 2 - hart- en vaatziekten - sojaeiwit - arginine - eiwitinname - ziekte-incidentie - ontsteking - cohortstudies - metabolic syndrome - diabetes mellitus - metabolic disorders - type 2 diabetes - cardiovascular diseases - soya protein - arginine - protein intake - disease incidence - inflammation - cohort studies

    Background Type 2 diabetes (T2D) and cardiovascular diseases (CVD) are important causes of morbidity and mortality worldwide. The metabolic syndrome (MetS) identifies people at elevated risk of T2D and CVD by its mutual risk factors, such as abdominal obesity, atherogenic dyslipidemia, raised blood pressure and impaired glucose tolerance. Improvements in individual aspects of MetS could be risk-reducing for T2D and CVD and could thus be clinically relevant. Besides by using drug therapy, this can be achieved by lifestyle changes, such as weight loss, increasing physical activity and changes in dietary composition. In addition to general dietary recommendations, such as diets rich in fiber, fruits and vegetables and low in refined grains and saturated fatty acids, increasing dietary protein and soy intake seem promising approaches to prevent MetS. Short-term trials report positive effects of dietary protein intake on weight loss and weight maintenance after weight loss. The postprandial and short-term effect of protein and soy consumption on insulin resistance, glucose homeostasis, and other aspects of MetS are not frequently studied in humans in energy balance. Also, the long-term association between dietary protein intake and T2D incidence is uncertain, it even seemed risk-increasing in prior research.

    Objectives We evaluated the impact of dietary protein intake on T2D incidence, aspects of MetS and other cardio-metabolic risk factors, by observational studies (long-term) and interventions (short-term). We studied not only total protein intake, but also specific protein types, more specifically soy protein and arginine-rich protein. We explored the long-term association between total, animal, and plant protein intake and the incidence of T2D. We further investigated the effects of a 4-week strictly controlled weight-maintaining moderate-high-protein diet rich in soy on insulin sensitivity and other cardio-metabolic risk factors. Next, we investigated if inflammatory markers were also changed as a possible pathway through which dietary protein affects cardio-metabolic risk factors. Lastly, we examined whether protein, and more specific arginine-rich protein, added to a high fat meal improved postprandial metabolism and cardiovascular risk factors.

    Methods The association between dietary protein intake and T2D incidence was studied in the EPIC-InterAct case-cohort study (nincident cases= 12,403; nsubcohort=16,154).

    In a randomized crossover trial of 2 4-week periods diets with a moderate-high-protein content, i.e. 22 energy percent (En%) protein, 27En% fat, and 50En% carbohydrate, were studied (n=15). In a diet with protein from mixed sources (HPmix) we partly replaced meat products with soy products (HPsoy) to investigate the effect of soy protein intake on insulin resistance, glucose homeostasis, and other aspects of MetS.

    A high-fat challenge test was used to study postprandial metabolic markers, inflammatory markers and arterial stiffness (n=18). We compared the postprandial response after a high-fat liquid control meal (95g fat) without protein with meals with 30g added protein.

    Results Intake of total protein (per 10 g: HR 1.06 [95% CI 1.02–1.09], Ptrend < 0.001) and animal protein (per 10 g: HR 1.05 [95% CI 1.02–1.08], Ptrend < 0.001) was associated with higher incidence of T2D, after adjustment for main confounders including other dietary factors.

    Partly replacing meat with soy in a moderate-high-protein diet resulted in greater insulin sensitivity (FSIGT: SI:34 ± 29 vs. 22 ± 17 (mU/L)-1min-1, P=0.048; disposition index:4974 ± 2543 vs. 2899 ± 1878, P=0.038). After HPsoy total cholesterol was 4% lower than after HPmix (4.9 ± 0.7 vs. 5.1 ± 0.6 mmol/L, P=0.001) and LDL cholesterol was 9% lower (2.9 ± 0.7 vs. 3.2 ± 0.6 mmol/L, P=0.004). The summary score for inflammation was lower after HPsoy compared with HPmix (ɀ-score: -0.2 ± 0.3 vs. -0.1 ± 0.2, P=0.04), after excluding participants with CRP>6mg/L and extreme outliers. Individual inflammatory markers were not significantly different.

    Adding protein to a high-fat meal increased the postprandial insulin response. No differences between arginine-rich and protein low in arginine on postprandial responses were seen. Intact proteins and hydrolysates resulted in similar responses.

    Conclusion High total and animal protein intake was associated with modestly elevated T2D incidence in a large cohort of European adults. In contrast, a moderate-high-protein diet for 4 weeks improved many cardio-metabolic risk factors. Partly replacing meat with soy in this moderate-high-protein diet had clear advantages regarding insulin sensitivity and total and LDL cholesterol, and it improved the overall inflammatory state, although not showing clear benefits at individual inflammation markers. We hypothesized to see an origin of these short-term health effects in postprandial properties of arginine-rich protein. However, arginine-rich protein was not superior to a protein low in arginine added to a high-fat meal, regarding postprandial excursions in glucose, insulin, lipids and inflammatory markers.

    In view of the rapidly increasing prevalence of MetS and T2D, limiting iso-energetic diets high in dietary proteins, particularly from animal sources, should be considered as on the long-term protein intake seems to increase T2D and CVD risk. However, at the short-term partly replacing meat with soy in a moderate high-protein diet could be preventive for several aspects of MetS, such as improvements in insulin sensitivity, total and LDL cholesterol and possibly a reduced inflammatory state.

    Communicating with the chronically ill : effective self-management support in health care
    Mulder, B.C. - \ 2014
    Wageningen University. Promotor(en): Cees van Woerkum, co-promotor(en): Anne Marike Lokhorst; M. Bruin. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462571556 - 151
    chronische ziekten - gezondheidszorg - communicatie - zelfbeheer - patiënten - gezondheidsgedrag - hiv-infecties - diabetes type 2 - chronic diseases - health care - communication - self management - patients - health behaviour - hiv infections - type 2 diabetes

    Samenvatting

    Wereldwijd vormen chronische ziekten een enorme humanitaire en economische last. Op individueel niveau moet patiënten zelf leren omgaan met de gevolgen van hun chronische ziekte, een proces dat zelfmanagement wordt genoemd. Patiënten kunnen op veel verschillende manieren aan zelfmanagement doen, waarmee ze hun eigen gezondheid en welzijn beïnvloeden. Omdat chronisch zieke patiënten regelmatige zorggebruikers zijn, kan zelfmanagementondersteuning daarnaast helpen om kosten voor de gezondheidszorg te verminderen. Hoe interpersoonlijke communicatie tussen patiënten en zorgverleners daadwerkelijk zelfmanagement kan ondersteunen is een gebied dat nader onderzoek behoeft.

    In Hoofdstuk 1 wordt het onderzoek in dit proefschrift geïntroduceerd door de relaties tussen chronische ziekten, gezondheidsgedrag en gezondheidscommunicatie te bespreken. De wereldwijde stijging van chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes en SOA’s kan grotendeels worden toegeschreven aan gezondheidsgedrag zoals roken, lichamelijke inactiviteit, ongezonde voeding en onveilige geslachtsgemeenschap. Ondanks grote investeringen in interventies om gezond gedrag te bevorderen is het effect van deze interventies vaak beperkt en kunnen dit soort interventies naar verwachting niet het tij keren op populatieniveau. Daarom zullen steeds meer mensen een chronische ziekte krijgen, waarvoor zij behandeld zullen worden in de gezondheidszorg. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de manier waarop met patiënten het beste gecommuniceerd kan worden over hun ziekte.

    Patiënten met een chronische ziekte moeten voor zichzelf zorgen, omdat hun ziekte niet kan worden genezen en omdat hun dagelijkse beslissingen de progressie van hun ziekte beïnvloeden. Patiënten moeten hun ziekte zelf managen. De regelmatige bezoeken van patiënten aan hun zorgverleners bieden een kans voor ondersteuning van deze zelfmanagement, omdat gezondheidsgedrag vaak al een regelmatig onderwerp van bespreking is. Daarnaast wijst onderzoek uit dat advies van zorgverleners en interpersoonlijke communicatie effectiever zijn dan massamediale communicatie en gemedieerde persoonlijke communicatie (bijv. via e-mail of telefoon).

    Echter, zelfmanagement kan op verschillende manieren worden gedefinieerd en overeenkomstig de verschillende definities kan ondersteuning van zelfmanagement diverse vormen aannemen. Een belangrijk verschil is dat sommige definities zelfmanagement beschrijven vanuit het perspectief van de patiënt, terwijl andere definities meer normatief zijn door te stellen wat patiënten moeten doen vanuit medisch oogpunt om progressie van de ziekte te voorkomen. In dit proefschrift wordt zelfmanagement fundamenteel gezien als een zaak van de patiënt en gericht op het behoud van welzijn. Patiënten doen dit door het managen van de medische kant, het omgaan met de functionele beperkingen als gevolg van de ziekte en tot slot het omgaan met de emotionele gevolgen ervan. Een algemeen doel van dit proefschrift is om een beter begrip te krijgen van hoe zelfmanagement effectief te ondersteunen is tijdens interpersoonlijke gezondheidscommunicatie, vanuit het perspectief van de patiënt.

    Vroege studies over zelfmanagement geven aan dat controle een centraal construct is in het verklaren van de effectiviteit van zelfmanagementondersteuning. Een gevoel van controle over de ziekte, of hoge eigen-effectiviteit met betrekking tot specifiek zelfmanagementgedrag, kunnen bijvoorbeeld gezondheid en welzijn van patiënten voorspellen, maar ook gezondheidsgedrag positief beïnvloeden. Daarom is het uitgangspunt van dit proefschrift om zelfmanagementondersteuning te zien als het ondersteunen van de daadwerkelijke en waargenomen controle van patiënten over hun ziekte. Het onderzoeken van patiënt-zorgverlenercommunicatie kan verdere conceptuele en praktische inzichten bieden omtrent hoe communicatie zelfmanagement kan ondersteunen. De specifieke doelstellingen van dit proefschrift zijn: a) om de controlefactoren te verkennen die kunnen bijdragen aan variatie in gezondheidsgedrag; b) om voorkeuren van patiënten te onderzoeken voor zorgverlenercommunicatie die uiteindelijk gericht is op ondersteuning van zelfmanagement, en hoe zorgverleners kunnen voldoen aan deze voorkeuren; en c) te onderzoeken wat zorgverleners verhindert of juist helpt om zelfmanagement effectief te ondersteunen.

    Zelfmanagementondersteuning door middel van communicatie is onderzocht voor twee chronische ziekten waarvoor zelfmanagement belangrijk is: HIV en diabetes mellitus type 2. Bij beide ziekten beïnvloedt zelfmanagement de progressie ervan, en bovendien doen patiënten aan zelfmanagement met het oog op hun welzijn, die kan worden aangetast door zowel de fysieke als sociale gevolgen van het hebben van HIV of diabetes type 2. Daarnaast geldt dat communicatie door zorgverleners effecten heeft op uitkomsten voor beide groepen patiënten, maar is er meer inzicht nodig in hoe zorgverleners kunnen communiceren om zelfmanagement effectief te ondersteunen. Het onderzoeken van zelfmanagementondersteuning voor twee verschillende ziekten biedt ook een bredere empirische basis en een beter begrip van de gebruikte concepten.

    Niet alleen wordt zelfmanagementondersteuning voor twee chronische ziekten bekeken, ook worden in de vier empirische studies van dit proefschrift verschillende methodes gebruikt, waaronder een cross-sectioneel surveyonderzoek (Hoofdstuk 2), een thematische analyse van interviews met HIV-patiënten en hun zorgverleners (Hoofdstuk 3), een literatuurstudie naar communicatie in de diabeteszorg (Hoofdstuk 4), en een analyse van opgenomen gesprekken tussen praktijkondersteuners en diabetespatiënten (Hoofdstuk 5). In Hoofdstuk 6 worden de bevindingen van de afzonderlijke hoofdstukken besproken en algemene conclusies gepresenteerd in het licht van de onderzoeksdoelstellingen.

    Hoofdstuk 2 dient als startpunt voor een centraal idee in dit proefschrift, namelijk dat de perceptie van controle een effect heeft op de gezondheid, hetzij direct, hetzij indirect door het effect ervan op gezondheidsgedrag. Zoals betoogd hebben controleconstructen een belangrijke rol in zelfmanagement en kunnen ze theoretisch gezien zowel oorzaak als resultaat daarvan zijn. Percepties van controle kunnen ook een onderdeel zijn van een psychosociale reservecapaciteit die sociaaleconomische gezondheidsverschillen helpt verklaren. Mensen uit de lagere sociaaleconomische strata hebben over het algemeen minder psychosociale hulpbronnen, zoals waargenomen controle over het leven en ervaren sociale steun, terwijl ze tegelijkertijd te maken hebben met meer stressoren die deze hulpbronnen belasten. Met minder hulpbronnen en meer stressoren hebben lagere sociaaleconomische groepen een psychosociale achterstandspositie, die slechtere objectieve en zelf-gerapporteerde gezondheid helpt verklaren, evenals hun suboptimale gezondheidsgedrag. Daarom werd in dit hoofdstuk onderzocht of hulpbronnen en stressoren de relatie tussen opleidingsniveau en gezondheidsgedrag mediëren. Bijkomende doelstellingen waren om te onderzoeken of het ontbreken van hulpbronnen en de aanwezigheid van stressoren kunnen worden weergegeven met een enkele onderliggende factor (d.w.z. de afwezigheid van een hulpbron heeft eenzelfde effect als de aanwezigheid van een stressor), en of een cumulatieve maat van stressoren en hulpbronnen een sterker effect heeft op gedrag dan de afzonderlijke maten.

    Cross-sectionele data werd verzameld onder 3050 inwoners van de stad Utrecht met betrekking tot sociaaldemografische variabelen, psychosociale hulpbronnen, stressoren en gezondheidsgedrag. De resultaten toonden aan dat hogere niveaus van stressoren en lagere niveaus van hulpbronnen inderdaad kunnen worden vertegenwoordigd door een enkele factor. Daarnaast hadden mensen met lagere opleidingsniveaus over het algemeen minder psychosociale hulpbronnen en rapporteren ze hogere stressoren. Stressoren en hulpbronnen medieerden gedeeltelijk de relatie tussen opleidingsniveau en lichaamsbeweging, ontbijtfrequentie, groenteconsumptie en roken. Financiële stress en een slechtere ervaren gezondheid waren sterke mediërende stressoren, terwijl waargenomen controle over het leven en sociale steun sterke mediërende hulpbronnen waren. Echter, de relatie tussen sociaaleconomische positie en gezondheidsgedrag was bescheiden, terwijl de directe associaties tussen stressoren en hulpbronnen met gezondheidsgedrag aanzienlijk waren. Daarom werd geconcludeerd dat de aanwezigheid van stressoren en afwezigheid van hulpbronnen sociaaleconomische verschillen in gezondheidsgedrag helpt verklaren, maar dat het aanpakken van hulpbronnen en stressoren door middel van gezondheidscommunicatie de bevolking als geheel ten goede kan komen. De aanzienlijke impact van slechtere ervaren gezondheidsstatus op gedrag geeft aan dat patiënten inderdaad ondersteuning nodig hebben met het omgaan met een chronische ziekte. Hun gevoel van controle versterken en het bieden van sociale steun zijn mogelijke manieren om dit te doen.

    Hoofdstuk 3 richt zich directer op ondersteuning van zelfmanagement door de communicatievoorkeuren van HIV-patiënten te onderzoeken. In dit hoofdstuk wordt verder gebouwd op studies waaruit blijkt dat de communicatie met zorgverleners belangrijk is voor de ondersteuning van patiënten om zich aan te passen aan hun HIV status en om therapietrouw te zijn, met het oog op het handhaven van hun gezondheid en kwaliteit van leven. Eerdere studies gaven ook aan dat de communicatie optimaal is wanneer die is afgestemd op de voorkeuren van patiënten. Patiënt-zorgverlenercommunicatie dient drie algemene doelstellingen, te weten uitwisseling van informatie, het opbouwen van een relatie tussen zorgverlener en patiënt, en de patiënt betrekken bij behandelingsbesluiten. Het doel van deze studie was om communicatievoorkeuren van HIV-patiënten te verkennen binnen elk van deze drie doelstellingen, en om te onderzoeken hoe patiënten afgestemde - of niet afgestemde - zorgverlenercommunicatie ervaren. Een tweede doel was het verkennen van de overtuigingen van zorgverleners over de voorkeuren van patiënten, alsmede hun perspectief op optimale communicatie. De gegevens werden verzameld door middel van interviews met 28 patiënten en 11 zorgverleners van twee academische ziekenhuizen.

    De resultaten gaven aan dat HIV-patiënten strategisch communiceren met hun zorgverleners om hun gevoel van controle te verhogen. Voorkeuren van patiënten weerspiegelden hun cognitieve, emotionele en praktische behoeften, en patiënten hadden als impliciet doel om hun gevoel van controle over hun HIV status te verhogen door communicatie die deze behoeften dient. Door middel van een vertrouwensvolle relatie met een competente en oprecht betrokken zorgverlener beoogden patiënten hun gevoel van controle te verhogen via ‘volmacht’. De relatie met de zorgverlener verschafte patiënten emotionele steun, maar stelde patiënten ook in staat om hun problemen en zorgen te onthullen, waardoor er verdere mogelijkheden voor het verkrijgen van ondersteuning ontstonden. Deze studie toont dus verder het belang en ook het onderlinge verband tussen controle en sociale steun aan.

    Zorgverleners waren zich terdege bewust van communicatievoorkeuren van patiënten en hun overtuigingen stemden over het algemeen overeen met deze voorkeuren. Echter, zorgverleners leken – tot op zekere hoogte – verantwoordelijkheid te nemen voor de behandeling en patiëntuitkomsten. Dit leek goed te passen bij de voorkeuren van patiënten die graag de verantwoordelijkheid met hun zorgverleners deelden, bijvoorbeeld door niet steeds of volledig betrokken te worden bij de medische besluitvorming. Het kon zorgverleners echter ook aanzetten tot het gebruik van overtuigende communicatie, zoals risicocommunicatie, wanneer patiënten niet therapietrouw waren. Bovendien bleek uit de interviews dat zorgverleners zich niet bewust waren van de controlebehoeften die ten grondslag liggen aan patiëntcommunicatie.

    Hoofdstuk 4 betreft de communicatie tussen type 2 diabetespatiënten en hun belangrijkste zorgverleners die hun zelfmanagement ondersteunen. In Nederland is dat doorgaans de praktijkondersteuner van de huisarts (poh). Eén van de expliciete doelstellingen van de consulten van de poh is het verbeteren van gezondheid van de patiënt door zelfmanagement- ondersteuning. Uit eerder onderzoek blijkt dat patiënten problemen hebben met zelfmanagement, wat resulteert in onvoldoende beheersing van de bloedsuikerspiegel en andere cardiovasculaire risicofactoren. Optimale communicatie kan directe en indirecte gunstige effecten op de gezondheid en het welzijn diabetespatiënten hebben. Echter, uit onderzoek blijkt ook dat poh’s in de praktijk moeite hebben met de communicatie met patiënten. Poh’s worden opgeleid vanuit een voornamelijk biomedisch perspectief en kunnen het daarom moeilijk vinden om de verantwoordelijkheid voor de behandeling en behandelingsresultaten met patiënten te delen. Hierdoor gebruiken poh’s mogelijk communicatiestrategieën die niet daadwerkelijk ondersteunend zijn. Bovendien kan het ondersteunen van zelfmanagement van patiënten problematisch zijn in termen van het veranderen van gezondheidsgedrag zoals voeding en lichamelijke activiteit. Deze gezondheidsgedragingen zijn vaak onderdeel van een jarenlange levensstijl die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van type 2 diabetes. Het doel van dit hoofdstuk is om praktische aanbevelingen te doen om de communicatie tussen poh en patiënt te verbeteren. Dit wordt gedaan door middel van een gestructureerde literatuurstudie gericht op, ten eerste, factoren die effectieve communicatie met diabetespatiënten kunnen belemmeren. Een tweede focus ligt op het bespreken van empirisch bewijs voor methoden die tot doel hebben de communicatie effectiviteit van verpleegkundige communicatie te verhogen.

    Veel voorkomende communicatiebarrières zijn het lichamelijk onderzoek, gebrek aan communicatieve vaardigheden en eigen effectiviteit, en het ervaren van conflicten tussen de rol van medisch expert en de rol van ondersteuner van gedragsverandering. Deze barrières zijn mogelijk gerelateerd aan de context waarin verpleegkundigen werken. Poh’s beginnen namelijk vaak met biomedisch onderzoek en bespreken vervolgens gedragsverandering met patiënten. Echter, gebrek aan vaardigheden en eigen effectiviteit draagt bij aan het gebruik van minder effectieve strategieën zoals alleen advies geven. Effectievere strategieën, zoals het identificeren en aanpakken van belemmeringen om te veranderen, worden minder vaak gebruikt. Poh’s vinden het moeilijk om om te gaan met weerstand van patiënten, en kunnen hun toevlucht nemen tot directieve communicatie, zoals onderbreken van en discussiëren met patiënten.

    Uit de bespreking van effectieve communicatiemethoden blijkt dat het trainen van poh’s in patiëntgerichte counseling niet effectief is in het overwinnen van deze barrières, en mogelijks zelfs nadelige gevolgen heeft voor klinische uitkomsten van patiënten. Daarentegen suggereert beperkt bewijs dat communicatie effectief kan zijn als het is gebaseerd op psychologische principes van zelfregulering, met name het stellen van doelen, het opdelen van doelen in kleine stapjes en actieplanning. De autonomie van patiënten kan worden ondersteund door middel van een relatie met de zorgverlener die is gebaseerd op wederzijds vertrouwen, waarbij poh’s en patiënten samen werken en verantwoordelijkheid delen.

    In Hoofdstuk 5 wordt het 5A’s Model gebruikt om te beoordelen of, en hoe, verpleegkundigen de vijf kernelementen van zelfmanagementondersteuning toepassen. In het vorige hoofdstuk is namelijk besproken dat communicatie effectief kan zijn door de toepassing theorie-gebaseerde counseling voor gedragsverandering. Het 5As Model is gebaseerd op theorie en empirisch bewijs en kan worden gebruikt voor zowel het toepassen als het evalueren van communicatie. De 5As verwijzen naar huidig gedrag beoordelen (‘Assess’), adviseren van gedragsverandering (‘Advise’), afspreken welke duidelijke doelen voor het gedrag (‘Agree’), helpen bij het wegwerken van belemmeringen en het verkrijgen van sociale steun (‘Assist), en vervolgafspraken maken (‘Arrange’). De geïntegreerde en achtereenvolgende toepassing van de 5A’s resulteren in een individueel actieplan, waarin gedragsdoelen en strategieën om deze doelen te bereiken worden beschreven.

    Er is een bestaand instrument gebruikt om opnames van zeven praktijkondersteuners met 66 patiënten te evalueren. Naast de beoordeling óf de 5A’s worden toegepast, worden toegepaste A’s vergeleken met kwaliteitscriteria om te evalueren hoe ze door poh’s worden gebruikt.

    Resultaten lieten zien dat de poh’s gezondheidsgedrag in vrijwel ieder consult met de patiënt beoordeelden. Ook werden individuele vervolgafspraken gemaakt als onderdeel van de standaardzorg. Echter, in minder dan de helft van de consulten adviseerden poh’s gedragsverandering. Het stellen van doelen en het bijstaan van patiënten om belemmeringen voor gedragsverandering te overwinnen werden nog minder gebruikt. De vergelijking met de kwaliteitscriteria liet zien dat verpleegkundigen vrijwel nooit bestaande overtuigingen en emoties met betrekking tot gezondheidsgedrag beoordeelden. Bovendien was de gedragsbeoordeling niet specifiek, waardoor het geven van concrete adviezen en het stellen van doelen werden belemmerd. Als belemmeringen voor gedragsverandering wel werden besproken, dan werden barrières vaak bevestigd maar zonder te brainstormen over strategieën om ze te overwinnen. Alles tezamen werden belangrijke elementen van zelfmanagementondersteuning niet of niet goed toegepast. Daarom wordt aanbevolen dat poh’s worden getraind in het uitvoeren van assessments die de basis vormen voor specifiek advies, doelen stellen en het aanpakken van belemmeringen. Communicatie kan ook verbeteren wanneer poh’s leren hoe de rollen van medisch expert en gedragscounselor te combineren, bijvoorbeeld door beide rollen te verduidelijken aan patiënten.

    Hoofdstuk 6 biedt een samenvatting van de conclusies van de drie empirische hoofdstukken en de literatuurstudie, waardoor de belangrijkste bevindingen aan elkaar gerelateerd kunnen worden en conclusies kunnen worden gepresenteerd die de losse hoofdstukken overstijgen. HIV en type 2 diabetes worden vergeleken, en de belangrijkste bevindingen van het proefschrift worden vergeleken met bestaande literatuur. Hoofdstuk 6 eindigt met mogelijkheden voor toekomstig onderzoek en praktische aanbevelingen voor gezondheidscommunicatie.

    Op basis van de voorgaande hoofdstukken wordt het belang van hulpbronnen zoals gevoel van controle en sociale steun besproken, zowel binnen als buiten de gezondheidszorg. De relaties tussen controlepercepties en sociale steun worden beschreven, en hoe interpersoonlijke gezondheidscommunicatie deze hulpbronnen kan helpen verhogen teneinde zelfmanagement te ondersteunen. De vergelijking van de zorg voor HIV-patiënten en diabetespatiënten wijst op overeenkomsten en verschillen in bestaande communicatie die relevant zijn voor zelfmanagementondersteuning.

    De bevindingen van dit proefschrift worden vergeleken met drie terreinen binnen de wetenschappelijke literatuur die relevant zijn voor zelfmanagementondersteuning: empowerment van patiënten en patiëntgerichte zorg, controle en steun in de psychologie, en implicaties voor zelfmanagementondersteuning. Bijdragen aan de literatuur worden gevolgd door suggesties voor toekomstig onderzoek, gericht op de potentie van controleconstructen om theorieën en studies op het gebied van zelfmanagement te verduidelijken en te verenigen; op het gebied van verantwoordelijkheid nemen en delen in gezondheidscommunicatie; en op het testen van de effectiviteit om zorgverleners te trainen gebaseerd op drie algemene competenties: controlepercepties van patiënten versterken, steunende relaties opbouwen, en theorie-gebaseerde gedragsveranderingstechnieken toepassen. Ten slotte bieden de aanbevelingen voor de praktijk concrete suggesties om communicatie te verbeteren aan zowel individuele zorgverleners als aan de gezondheidszorg als geheel. Zorgverleners kunnen bewust zijn van de onderliggende controlepercepties en -behoeften van patiënten, en proberen deze te identificeren. Dit geldt ook voor de strategieën die patiënten gebruiken om hun gevoel van controle te versterken. Het ondersteunen van zelfmanagement door het ondersteunen van controlepercepties kan worden bereikt door middel van het opbouwen van een steunende relatie en door het bespreken van problemen en zorgen die controlepercepties bedreigen. Tot slot wordt gesteld dat wanneer zorgverleners patiënten willen begeleiden naar gedragsverandering, het systematisch gebruik van theoretisch-gebaseerde communicatiemethoden waarschijnlijk het meest effectief is.

    Diet, lifestyle and type 2 diabetes in China
    He, Y. - \ 2014
    Wageningen University. Promotor(en): Edith Feskens, co-promotor(en): -- Guansheng Ma; Xiaomei Yang. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789461739216 - 161
    dieet - levensstijl - diabetes type 2 - china - volwassenen - diet - lifestyle - type 2 diabetes - china - adults

    Background

    Over the past two decades, China has been undergoing rapid socio-economic and nutrition transitions. Along with these transitions, chronic non-communicable diseases, such as obesity and type 2 diabetes, are becoming serious public health problems. However, only few studies on determinants of type 2 diabetes, such as fetal exposure, dietary patterns, physical activity, and obesity, have been carried out in China.

    Method

    The 2002 China National Nutrition and Health Survey (CNNHS), which is a nationally representative cross-sectional survey, was the source of data for this study. Body weight, height, and fasting blood glucose levels were measured by trained technicians and persons whose fasting glucose was >5.5 mmol/l were given an oral glucose tolerance test. Information on food intake was collected using the 24h recall method for three consecutive days. The amounts of cooking oil and condiments consumed during the three survey days were obtained using a food weighing method. A semi-quantitative food frequency questionnaire was used to investigate the usual diet of persons aged above 14 years in the year before the study. Information on physical activity was collected by trained investigators using a 1-year recall physical activity questionnaire.

    Result

    Central obesity is a better predictor of the presence of glucose tolerance abnormalities than BMI. The optimal cut-off value for waist to height ratio (WHtR) was 0.5, and the prevalenceratio (PR) for this cut-off was 2.85 (95% CI 2.54, 3.21) for men and 3.10 (95% CI 2.74, 3.51) for women.

    Dietary patterns and are associated with the presence of glucose tolerance abnormalities in China. Persons in the ‘Green Water’ dietary pattern had the lowest prevalence of glucose tolerance abnormality (3.9%). Persons in the ‘Yellow Earth’ dietary pattern (PR 1.22, CI: 1.04–1.43) and the ‘New Affluence’ dietary pattern(PR 2.05 CI: 1.76–2.37) had significantly higher prevalence rates than the ‘Green Water’ dietary pattern.

    A high fat/protein–low carbohydrate diet score was associated with a higher prevalence of type 2 diabetes in the Chinese population. The odds ratio comparing the highest with the lowest quintile was 2.75 (95% CI: 2.09–3.61). The odds ratio was 1.87 (95% CI: 1.35–2.58) after further adjustment for socioeconomic status and physical activity.

    The ‘Green Water’dietary pattern was related to the lowest prevalence of metabolic syndrome (MS) (15.9%). Compared to the ‘Green Water’ dietary pattern, the ‘Yellow Earth’and the ‘Western/New Affluence’dietary patterns resulted in an odds ratio of1.66(95% CI: 1.40–1.96)and 1.37 (95% CI: 1.13–1.67),respectively. Physical activity showed a significant interaction with the dietary patterns in relation to MS risk (P for interaction = 0.008). Participants with a combination of sedentary activity and a ‘Yellow Earth’ or a ‘Western/New Affluence’ dietary patternboth had more than three times (95% CI: 2.8–6.1) higher odds of MS than active persons with a ‘Green Water’dietary pattern.

    In areas severely affected by famine in 1959–1961, fetal-exposed persons had an increased risk of hyperglycemia compared to non-exposed persons (OR=3.92; 95% CI: 1.64–9.39; P=0.002). Also, in severely affected famine areas, fetal-exposed persons who followed a ‘Western/New Affluence’dietary pattern (OR=7.63; 95% CI: 2.41–24.1; P=0.0005) or had a high economic status in later life experienced a substantially elevated risk of hyperglycemia (OR=6.20; 95% CI: 2.08-18.5; P=0.001).

    Conclusion

    The findings in this thesis indicate that early life environment, central obesity, dietary pattern, and physical activity are associated with the risk of diabetes and metabolic syndrome in the general Chinese population. Keeping body weight in the normal range, improving diet quality, and promoting physical activity would be benefit for Chinese population to prevent diabetes.

    Dietary determinants, inflammation, and type 2 diabetes: insights from observational studies
    Woudenbergh, G.J. van - \ 2013
    Wageningen University. Promotor(en): Edith Feskens; E.E. Blaak, co-promotor(en): Anneleen Kuijsten. - Wageningen : Wageningen UR - ISBN 9789461737175 - 171
    diabetes type 2 - ontsteking - dieet - type 2 diabetes - inflammation - diet

    Background

    Incidence of type 2 diabetes has rapidly increased during the last decades. It is a chronic disease caused by impaired insulin action and insulin secretion. Potentially, the majority of the new cases are due to changes in lifestyle, including unfavourable changes in diet. Lifestyle interventions promoting a healthy diet and physical activity indeed showed that diet has a role in the development of type 2 diabetes. However, firm conclusions about the role of most dietary factors and their association with type 2 diabetes cannot be drawn yet.

    Evidence for an association between a dietary factor and type 2 diabetes is strengthened when a potential pathway is elucidated through which a dietary factor can be linked to type 2 diabetes. Chronic low-grade inflammation may be one of these pathways. Elevated concentrations of C-reactive protein (CRP) and pro-inflammatory cytokines, like TNF-α and IL-6, have been associated with a higher risk of type 2 diabetes, at least through a connection with overweight and abdominal obesity. Whether chronic low-grade inflammation is an intermediate in the association between dietary factors and risk of type 2 diabetes is not often studied so far.

    Objectives

    The first objective of this thesis was to study the role of selected dietary factors, i.e., fatty acids, fish, tea, meat, glycemic index (GI), and glycemic load (GL), on the development of type 2 diabetes in observational studies. The second objective was to study the extent to which chronic low-grade inflammation is a pathway through which diet can affect the processes leading to type 2 diabetes.

    Methods

    Data were used from several ongoing prospective cohort studies, i.e., CODAM study, Rotterdam study, EPIC-InterAct study, and Hoorn study. In these studies, information about diet was collected with food frequency questionnaires.

    As a reflection of dietary fatty acid composition, the association between serum fatty acids in cholesteryl esters and glucose metabolism status was studied cross-sectionally in the CODAM study (n= 471). The prospective associations between fish (i.e., total, lean, fatty), meat (i.e., unprocessed red meat, processed red meat, poultry), GI, and GL and risk of type 2 diabetes were studied in the Rotterdam study (n= ≈4,400; nincident cases= ≈460). The EPIC-InterAct case-cohort study was used to investigate the prospective association between intake of tea and risk of type 2 diabetes (nsubcohort= 16,154; nincident cases= 11,541; eight European countries).

    To investigate the second objective, the mediating role of CRP in the association between meat, GI, or GL and risk of type 2 diabetes was studied. Furthermore, the cross-sectional associations between a literature-based index that reflects the inflammatory potential of the diet, the Adapted Dietary Inflammatory Index (ADII), and markers of glucose metabolism were investigated in CODAM and Hoorn studies (n= 1,034). In the Rotterdam study, a dietary pattern that relates to CRP was constructed and related to risk of type 2 diabetes.

    Results

    Intake of lean fish (Relative Risk (RR)≥23 vs. 0 g/day= 1.30 [95%Confindence Interval (95%CI) 1.01, 1.68]) and intake of processed meat (RR>30 vs. 0 g/day= 1.73 [95%CI 1.16, 2.57]) were associated with a higher risk of type 2 diabetes. The intake of tea was associated with a lower risk of type 2 diabetes (RR≥4 vs. 0 cups/day= 0.84 [95%CI 0.81, 1.00]). No statistically significant associations were observed for the other dietary factors, i.e., proportions of saturated, mono-unsaturated, trans, and poly-unsaturated fatty acids in cholesteryl esters, intake of fatty fish, intake of red meat, intake of poultry, GI, and GL. Our findings showed that the mediating role of CRP in the association between intake of meat, GI, or GL and risk of type 2 diabetes was small. However, the total dietary inflammatory potential of the diet, as estimated by ADII and a pro-inflammatory dietary pattern, were associated with insulin resistance or risk of type 2 diabetes, respectively.

    Conclusion

    The findings in this thesis together with results from other studies indicate that high intake of tea and low intake of processed meat can help lower the risk of type 2 diabetes. The findings also suggest that some diets can affect the development of type 2 diabetes through harmful effects on chronic low-grade inflammation. Which combinations of dietary factors cause the pro-inflammatory properties of these diets remains to be determined.

    Project van SLIM naar SLIMMER
    Feskens, E.J.M. ; Duijzer, G. ; Blaak, E.E. ; Boer, A. de; Haveman-Nies, A. ; Oord-Jansen, S.J. van - \ 2012
    Voeding Nu 4/5 (2012). - ISSN 1389-7608 - p. 20 - 20.
    gezondheidsbevordering - diabetes type 2 - suikerziekte - levensstijl - voeding en gezondheid - ziektepreventie - health promotion - type 2 diabetes - diabetes - lifestyle - nutrition and health - disease prevention
    In 1998 is in Maastricht een onderzoek gestart naar de mogelijkheid om het optreden van type 2 diabetes te voorkomen door middel van een gecombineerd leefstijlprogramma (SLIM). Dit programma was gebaseerd op de Finse Diabetes Prevention Study, en omvatte de richtlijnen Goede Voeding van destijds, en een beweegadvies annex sportprogramma. De interventie duurde maximaal 6 jaar. Onlangs zijn alle deelnemers opnieuw opgeroepen. Ook is het programma omgezet in draaiboeken voor de praktijk die op dit moment worden getest in de gemeente Apeldoorn. Dt project heet SLIMMER.
    Dietary fat and the prevention of type 2 diabetes: impact on inflammation and underlying mechanisms
    Dijk, S.J. van - \ 2011
    Wageningen University. Promotor(en): Michael Muller, co-promotor(en): Edith Feskens; Lydia Afman. - [S.l.] : S.n. - ISBN 9789461730466 - 143
    diabetes type 2 - voedingsvet - ziektepreventie - genexpressieprofilering - biomarkers - ontsteking - nutrigenomica - type 2 diabetes - dietary fat - disease prevention - gene expression profiling - biomarkers - inflammation - nutrigenomics

    The incidence of metabolic syndrome, which is a risk factor for cardiovascular disease (CVD) and type 2 diabetes mellitus (T2DM) is increasing rapidly. Changes in dietary fat composition from saturated fat (SFA) to monounsaturated fat (MUFA) from olive oil, which is highly consumed in a Mediterranean diet, might improve risk factors for CVD and T2DM. However, the underlying molecular mechanisms for these beneficial health effects are not completely known. Moreover, more knowledge is needed about health status and biomarkers that allow early detection of onset of diseases such as metabolic syndrome, CVD and T2DM.

    The aim of this thesis was twofold; first, to investigate the acute and longer-term effects of intake of different types of dietary fat. Second, to examine whether a more comprehensive phenotyping of health status can be achieved by application of nutrigenomics tools and challenges tests.

    A controlled dietary intervention study was performed in healthy abdominally overweight subjects to investigate the effects of 8-weeks consumption of diets high in SFA or MUFA on insulin sensitivity, serum lipids and adipose tissue whole genome gene expression. Moreover, the effects of replacement of SFA by MUFA, as part of a western-type diet and as part of a Mediterranean diet, on peripheral blood mononuclear cell (PBMC) whole genome gene expression and plasma protein levels were investigated.

    Plasma protein profiles of the subjects before the intervention were used to define proteins and protein clusters that were associated with BMI and insulin concentrations. Similar analyses were performed in a second overweight population to verify the findings.

    In two other studies, the response capacity of subjects with different metabolic risk phenotypes to a high-fat challenge varying in fat type and to an extreme caloric restriction challenge were determined.

    Results from our first study showed that consumption of a SFA-rich diet increased expression of inflammation-related genes in adipose tissue whereas consumption of a MUFA-rich diet led to a more anti-inflammatory gene expression profile, without changes in insulin sensitivity or increases in body weight. Moreover, high MUFA intake from olive oil, both in a western-type diet and in a Mediterranean-type diet, lowered expression of genes involved in oxidative phosphorylation in PBMCs and lowered serum LDL and plasma ApoB, Connective Tissue Growth Factor and myoglobin concentrations.

    In plasma of the healthy participants clusters of proteinsassociated with BMI or insulin could be identified. These clusters included previously reported biomarkers for disease and potential new biomarkers.

    The high-fat challenge study showed that the plasma metabolic response and the PBMC gene expression response to high-fat challenges were affected by the presence of obesity and/or diabetes. Comparison of responses to high SFA, MUFA and n-3 PUFA loads showed that a highMUFA load induced the most pronounced response.

    The caloric restriction study revealed that PBMC gene expression profiles were different between metabolic syndrome subjects and healthy subjects, mainly for genes involved in pathways related to mitochondrial energy metabolism. Moreover, we observed that the caloric restriction challenge magnified differences in PBMC gene expression profiles between the subject groups.

    In conclusion, this thesis showed that 8-weeks consumption of a SFA-rich diet resulted in a pro-inflammatory gene expression profile in adipose tissue whereas consumption of a MUFA-rich diet caused a more anti-inflammatory profile, in addition to reductions in LDL cholesterol, some plasma proteins and expression of oxidative phosphorylation genes in PBMCs. Since the effects of the diets on inflammation were still local and not accompanied by systemic changes in inflammatory status or insulin sensitivity we hypothesize that adipose tissue could be an early response organ for dietary fat-induced changes. The changes in pro-inflammatory gene expression might be one of the first hallmarks in the development of adipose tissue inflammation and insulin resistance which on the longer term may lead to inflammation-related diseases such as metabolic syndrome.

    Our studies showed the potential of whole genome expression profiling, plasma profiling and the use of challenges tests to detect subtle diet effects and small differences in health status. Using these tools in future studies will result in more knowledge about health status and about mechanisms behind dietary effects. Eventually this might lead to earlier detection of small deviations from a healthy phenotype and to evidence-based dietary advice to improve health and to prevent disease.

    Preventieve aanpak diabetes getest
    Duijzer, G. - \ 2011
    Kennis Online 8 (2011)okt. - p. 7 - 7.
    ziektepreventie - gezondheidsbevordering - diabetes type 2 - diabetes mellitus - voeding en gezondheid - disease prevention - health promotion - type 2 diabetes - diabetes mellitus - nutrition and health
    Bijna de helft van de gevallen van diabetes type 2 is in theorie te voorkomen. Mits mensen gezonder gaan eten en meer gaan bewegen. Wageningen University onderzoekt samen met de GGD Gelre-IJssel een preventieve aanpak van ouderdomssuiker in de reguliere zorg van huisarts, fysiotherapeut en diëtist.
    Check title to add to marked list

    Show 20 50 100 records per page

     
    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.