Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Current refinement(s):

    Records 1 - 20 / 20

    • help
    • print

      Print search results

    • export

      Export search results

    Check title to add to marked list
    Greenery and Healthcare : The positive effects of greenery in urban environments
    Hiemstra, J.A. ; Vries, S. de; Spijker, J.H. - \ 2019
    Wageningen : Wageningen University & Research - 6 p.
    health - hospitals - patient care - patients - well-being - public green areas - botanical gardens - plantations - social welfare - health indicators - stress - rehabilitation - gezondheid - ziekenhuizen - patiëntenzorg - patiënten - welzijn - openbaar groen - botanische tuinen - beplantingen - sociaal welzijn - gezondheidsindicatoren - stress - herstel
    Greenery in and around nursing homes, hospitals and other clinics is good for the climate inside and outside the building, and has a positive effect on patient’s state of mind and ability to recover, as well as the general well-being of patients, staff and visitors. This document provides information on the benefits of greenery for recovery and well-being, including references to scientific literature. It concludes with some tips on how to ensure the successful and beneficial inclusion of greenery
    Green and Healthcare : A summary of the positive effects of greenery on well-being in recovery environments
    Hiemstra, J.A. ; Vries, S. de; Spijker, J.H. - \ 2017
    Wageningen : Wageningen University & Research - 6
    health - hospitals - patient care - patients - well-being - public green areas - botanical gardens - plantations - social welfare - health indicators - stress - rehabilitation - gezondheid - ziekenhuizen - patiëntenzorg - patiënten - welzijn - openbaar groen - botanische tuinen - beplantingen - sociaal welzijn - gezondheidsindicatoren - stress - herstel
    Greenery in and around nursing homes, hospitals and clinics is beneficial for the climate inside and outside the organisation, and has a positive effect on the patients’ state of mind and ability to recover, as well as the general well-being of patients, staff and visitors. This document provides information on the benefits of greenery in relation to recovery and well-being, including references to scientific literature. It concludes with some tips on how to ensure the successful and beneficial inclusion of greenery.
    Interplay between gut microbiota and antibiotics
    Jesus Bello Gonzalez, Teresita de - \ 2016
    Wageningen University. Promotor(en): Hauke Smidt, co-promotor(en): M.W.J. van Passel. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789463430043 - 293
    antibiotics - intestinal microorganisms - aminoglycoside antibiotics - enterococcus - interactions - zoo animals - man - patients - dna sequencing - polymerase chain reaction - antibiotica - darmmicro-organismen - aminoglycoside antibiotica - enterococcus - interacties - dierentuindieren - mens - patiënten - dna-sequencing - polymerase-kettingreactie

    The human body is colonized by a vast number of microorganisms collectively defined as the microbiota. In the gut, the microbiota has important roles in health and disease, and can serve as a host of antibiotic resistance genes. Disturbances in the ecological balance, e.g. by antibiotics, can affect the diversity and dynamics of the microbiota. The extent of the disturbance induced by antibiotics is influenced by, among other factors, the class of antibiotic, the dose, and administration route. One of the most common consequences of excessive antibiotic use is the emergence of antibiotic resistant bacteria and the dissemination of the corresponding resistance genes to other microbial inhabitants of the gut community, in addition to affecting the colonization resistance and promoting the overgrowth of pathogens. These effects are particularly relevant for Intensive Care Unit (ICU) patients, which are frequently exposed to a high risk of hospital-acquired infections associated with antibiotic resistant bacteria.

    Due to the important roles that members of the gut microbiota play in the host, including their role as potential hubs for the dissemination of antibiotic resistance, recent research has focused on determining the composition and function of gut microorganisms and the antibiotic resistance genes associated with them.

    The objectives of the research described in this thesis were to study the diversity and dynamics of the gut microbiota and resistome in ICU patients receiving antibiotic prophylactic therapy, and to assess the colonization dynamics with antibiotic resistant bacteria focusing on the commensal microbiota as a reservoir of antibiotic resistance genes by using culture dependent and independent techniques. Furthermore, the genetic background involved in the subsistence phenotype was investigated to disentangle the links between resistance and subsistence.

    Bacteria harbor antibiotic resistance genes that participate in a range of processes such as resisting the toxic effects of antibiotics, but could also aid in the utilization of antibiotics as sole carbon source, referred to as antibiotic subsistence phenotype. In chapter 2, the potential of gut bacteria from healthy human volunteers and zoo animals to subsist on antibiotics was investigated.

    Various gut isolates of Escherichia coli and Cellulosimicrobium spp. displayed the subsistence phenotype, mainly with aminoglycosides. Although no antibiotic degradation could be detected, the number of colony forming units increased during growth in medium with only the antibiotic as a carbon source. By using different approaches to study the aminoglycoside subsistence phenotype, we observed that laboratory strains carrying the aminoglycoside 3’phosphotransferase II gene also displayed the subsistence phenotype on aminoglycosides and that glycosyl-hydrolases seem to be involved in the subsistence phenotype. As the zoo animals for which the subsistence phenotype was investigated also included a number of non-human primates, the applicability of Human Intestinal Tract Chip (HITChip) to study the gut microbiota composition of these animals was assessed, including a comparison with healthy human volunteers (Chapter 3). It was concluded that the HITChip can be successfully applied to the gut microbiota of closely related hominids, and the microbiota dynamics can therefore be quickly assessed by the HITChip.

    In Chapter 4, a combination of 16S rRNA phylogenetic profiling using the HITChip and metagenomics sequencing was implemented on samples from a single ICU hospitalized patient that received antibiotic prophylactic therapy (Selective Digestive Decontamination - SDD). The different approaches showed a highly dynamic microbiota composition over time and the prevalence of aminoglycoside resistance genes harbored by a member of the commensal anaerobic microbiota, highlighting the role of the commensal microbiota as a reservoir of antibiotic resistance genes. As an extension of this study (Chapter 5), 11 ICU patients receiving SDD were followed using 10 healthy individuals as a control group to compare the diversity and dynamics of the gut microbiota and resistome by HITChip and nanolitre-scale quantitative PCRs, respectively. The microbial diversity of the healthy individuals was higher compared to ICU patients, and it was less dynamic compared to ICU patients under antibiotic treatment. Likewise, the levels of antibiotic resistance genes increased in ICU patients compared to healthy individuals, indicating that during ICU hospitalization and the SDD, gut microbiota diversity and dynamics are profoundly affected, including the selection of antibiotic resistance in anaerobic commensal bacteria.

    This was further expanded in an extensive study focusing on colonization dynamics with antibiotic resistant bacteria as described in Chapter 6. This was performed in the same group of ICU-hospitalized patients receiving SDD therapy and showed that by using a range of culture media and selective conditions a variety of taxonomic groups could be isolated, including aerobic and anaerobic antibiotic resistant bacteria. The overall composition of the faecal microbiota detected by HITChip indicated mainly a decrease of Enterobacteriaceae and an increase of the enterococcal population. Since critically ill patients are susceptible to hospital-acquired infections and the control of the emergence of antibiotic resistance is crucial to improve therapeutic outcomes, an extended analysis of the Enterococcus colonization dynamics in this group of patients by cultivation and phenotypic and genotypic characterization of the isolates provided new information about carriage of antibiotic resistance and virulence factor encoding genes (Chapter 7). It also highlighted the opportunity for the exchange of resistance and virulence genes, which could increase the risk of acquiring nosocomial infections.

    Next, chapter 8 described the implementation of high-throughput cultivation-based screening using the Microdish platform combined with high-throughput sequencing (MiSeq) using faecal samples from ICU patients receiving SDD. This allowed for the recovery of previously uncultivable bacteria, including a pure culture of a close relative of Sellimonas intestinalis BR72T that was isolated from media containing tobramycin, cefotaxime and polymyxin E. This strain could therefore represent a potential antibiotic resistance reservoir.

    In conclusion, this thesis provides broad insight into the diversity and dynamics of the gut microbiota and resistome in ICU hospitalized patients receiving SDD therapy as well as the dynamics of colonization with antibiotic resistant bacteria. Especially our extensive study of the colonization dynamics of Enterococcus spp. during ICU stay reinforced the notion that SDD therapy does not cover this group of bacteria and highlights the importance of a critical control of the emergence of antibiotic resistance in enterococci and their spread and dissemination as known potential pathogens.

    Furthermore, the extensive use of antibiotics could select for an increase in the rate of antibiotic resistance against aminoglycosides and beta-lactams, indicating that a control in the use of broad spectrum antibiotics needs to be considered. In addition, this thesis provides evidence regarding the possible genetic background involved in the subsistence phenotype, however, future studies on metabolic pathways could provide novel insight into the underlying mechanisms.

    Hartpillen maken gezond eten niet overbodig
    Ramaker, R. ; Sijtsma, F.P.C. - \ 2015
    Resource: weekblad voor Wageningen UR 10 (2015)7. - ISSN 1874-3625 - p. 9 - 9.
    hartziekten - patiënten - gezondheidsvoedsel - dieetadvisering - voeding en gezondheid - overleving - heart diseases - patients - health foods - diet counseling - nutrition and health - survival
    Hartpatiënten hebben een kleinere kans te overlijden naarmate ze gezonder eten, zelfs als ze de beste medicijnencocktail krijgen. Dat stelt Femke Sijtsma in haar proefschrift. Deze uitkomsten laten volgens Sijtsma zien dat gezonde voeding een verschil blijft maken, ook naast de beste zorg met bijvoorbeeld bloeddrukverlagers, cholesterolverlagers en antistollingsmiddelen.
    Prof. Ben Witteman over Patiënt meer baas in eigen buik
    Witteman, B.J.M. - \ 2015
    Wageningen UR
    voeding en gezondheid - lichaamsbeweging - lichamelijke activiteit - patiënten - gezondheidsbevordering - nutrition and health - exercise - physical activity - patients - health promotion
    Interview Ben Witteman ter gelegenheid van zijn inauguaratie op 21 mei 2015. Meer aandacht voor voeding en bewegen bij patiënten met chronische aandoeningen en rond operaties. Daar pleit maag-lever-darmarts prof. Ben Witteman voor.
    Evaluatie van de voedingsstatus van Nederlandse patiënten met chronische inflammatoire darmziekten : een pilotonderzoek
    Berg, M.C. van den; Plas, M. ; Mares, W. ; Witteman, B.J.M. ; Klein Gunnewiek, J.M.T. ; Vries, J.H.M. de - \ 2014
    Nederlands Tijdschrift voor Voeding en Dietetiek 60 (2014)1. - ISSN 1875-9955 - p. S1 - S12.
    voedingstoestand - darmziekten - chronische darmontstekingen - ondervoeding - patiënten - voeding en gezondheid - nutritional state - intestinal diseases - inflammatory bowel diseases - undernutrition - patients - nutrition and health
    Introductie Het doel van deze pilotstudie was het verkrijgen van inzicht in de voedingsstatus van Nederlandse patiënten met chronische inflammatoire darmziekten (IBD). Methoden De voedingsstatus werd onderzocht op basis van MUST-score, handknijpkracht, micronutriëntstatus in het bloed en voedingsinname. Daarnaast werden leeftijd, geslacht, ziektebeeld, ziekteactiviteit, kwaliteit van leven en medicatiegebruik geïnventariseerd en gecorreleerd aan ziekteactiviteit. Resultaten 41 personen met IBD (17 mannen en 24 vrouwen, 19-74 jaar), onder wie 22 met colitis ulcerosa en 19 met de ziekte van Crohn, namen deel aan het onderzoek. 4 deelnemers hadden volgens de MUST-score een verhoogd risico op ondervoeding. Van 4 deelnemers was de handknijpkracht onder de referentiewaarde. 14 personen hadden een tekort aan vitamine D, 3 aan selenium, 3 aan foliumzuur, 1 aan vitamine B12 en 1 aan magnesium. De micronutriëntconcentraties verschilden niet tussen deelnemers met verschillende ziektebeelden, MUST-scores of handknijpkracht. Serum vitamine B1 verschilde als enige micronutriënt tussen mannen en vrouwen (p=0,047). Foliumzuurconcentraties waren hoger bij hogere ziekteactiviteit (p=0,022) en bij lagere kwaliteit van leven (p=0,030). Serumspiegels van vitamine D en vitamine E waren hoger voor deelnemers boven de leeftijdsmediaan dan voor deelnemers daaronder (50 jaar, respectievelijk: p
    Communicating with the chronically ill : effective self-management support in health care
    Mulder, B.C. - \ 2014
    Wageningen University. Promotor(en): Cees van Woerkum, co-promotor(en): Anne Marike Lokhorst; M. Bruin. - Wageningen : Wageningen University - ISBN 9789462571556 - 151
    chronische ziekten - gezondheidszorg - communicatie - zelfbeheer - patiënten - gezondheidsgedrag - hiv-infecties - diabetes type 2 - chronic diseases - health care - communication - self management - patients - health behaviour - hiv infections - type 2 diabetes


    Wereldwijd vormen chronische ziekten een enorme humanitaire en economische last. Op individueel niveau moet patiënten zelf leren omgaan met de gevolgen van hun chronische ziekte, een proces dat zelfmanagement wordt genoemd. Patiënten kunnen op veel verschillende manieren aan zelfmanagement doen, waarmee ze hun eigen gezondheid en welzijn beïnvloeden. Omdat chronisch zieke patiënten regelmatige zorggebruikers zijn, kan zelfmanagementondersteuning daarnaast helpen om kosten voor de gezondheidszorg te verminderen. Hoe interpersoonlijke communicatie tussen patiënten en zorgverleners daadwerkelijk zelfmanagement kan ondersteunen is een gebied dat nader onderzoek behoeft.

    In Hoofdstuk 1 wordt het onderzoek in dit proefschrift geïntroduceerd door de relaties tussen chronische ziekten, gezondheidsgedrag en gezondheidscommunicatie te bespreken. De wereldwijde stijging van chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes en SOA’s kan grotendeels worden toegeschreven aan gezondheidsgedrag zoals roken, lichamelijke inactiviteit, ongezonde voeding en onveilige geslachtsgemeenschap. Ondanks grote investeringen in interventies om gezond gedrag te bevorderen is het effect van deze interventies vaak beperkt en kunnen dit soort interventies naar verwachting niet het tij keren op populatieniveau. Daarom zullen steeds meer mensen een chronische ziekte krijgen, waarvoor zij behandeld zullen worden in de gezondheidszorg. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de manier waarop met patiënten het beste gecommuniceerd kan worden over hun ziekte.

    Patiënten met een chronische ziekte moeten voor zichzelf zorgen, omdat hun ziekte niet kan worden genezen en omdat hun dagelijkse beslissingen de progressie van hun ziekte beïnvloeden. Patiënten moeten hun ziekte zelf managen. De regelmatige bezoeken van patiënten aan hun zorgverleners bieden een kans voor ondersteuning van deze zelfmanagement, omdat gezondheidsgedrag vaak al een regelmatig onderwerp van bespreking is. Daarnaast wijst onderzoek uit dat advies van zorgverleners en interpersoonlijke communicatie effectiever zijn dan massamediale communicatie en gemedieerde persoonlijke communicatie (bijv. via e-mail of telefoon).

    Echter, zelfmanagement kan op verschillende manieren worden gedefinieerd en overeenkomstig de verschillende definities kan ondersteuning van zelfmanagement diverse vormen aannemen. Een belangrijk verschil is dat sommige definities zelfmanagement beschrijven vanuit het perspectief van de patiënt, terwijl andere definities meer normatief zijn door te stellen wat patiënten moeten doen vanuit medisch oogpunt om progressie van de ziekte te voorkomen. In dit proefschrift wordt zelfmanagement fundamenteel gezien als een zaak van de patiënt en gericht op het behoud van welzijn. Patiënten doen dit door het managen van de medische kant, het omgaan met de functionele beperkingen als gevolg van de ziekte en tot slot het omgaan met de emotionele gevolgen ervan. Een algemeen doel van dit proefschrift is om een beter begrip te krijgen van hoe zelfmanagement effectief te ondersteunen is tijdens interpersoonlijke gezondheidscommunicatie, vanuit het perspectief van de patiënt.

    Vroege studies over zelfmanagement geven aan dat controle een centraal construct is in het verklaren van de effectiviteit van zelfmanagementondersteuning. Een gevoel van controle over de ziekte, of hoge eigen-effectiviteit met betrekking tot specifiek zelfmanagementgedrag, kunnen bijvoorbeeld gezondheid en welzijn van patiënten voorspellen, maar ook gezondheidsgedrag positief beïnvloeden. Daarom is het uitgangspunt van dit proefschrift om zelfmanagementondersteuning te zien als het ondersteunen van de daadwerkelijke en waargenomen controle van patiënten over hun ziekte. Het onderzoeken van patiënt-zorgverlenercommunicatie kan verdere conceptuele en praktische inzichten bieden omtrent hoe communicatie zelfmanagement kan ondersteunen. De specifieke doelstellingen van dit proefschrift zijn: a) om de controlefactoren te verkennen die kunnen bijdragen aan variatie in gezondheidsgedrag; b) om voorkeuren van patiënten te onderzoeken voor zorgverlenercommunicatie die uiteindelijk gericht is op ondersteuning van zelfmanagement, en hoe zorgverleners kunnen voldoen aan deze voorkeuren; en c) te onderzoeken wat zorgverleners verhindert of juist helpt om zelfmanagement effectief te ondersteunen.

    Zelfmanagementondersteuning door middel van communicatie is onderzocht voor twee chronische ziekten waarvoor zelfmanagement belangrijk is: HIV en diabetes mellitus type 2. Bij beide ziekten beïnvloedt zelfmanagement de progressie ervan, en bovendien doen patiënten aan zelfmanagement met het oog op hun welzijn, die kan worden aangetast door zowel de fysieke als sociale gevolgen van het hebben van HIV of diabetes type 2. Daarnaast geldt dat communicatie door zorgverleners effecten heeft op uitkomsten voor beide groepen patiënten, maar is er meer inzicht nodig in hoe zorgverleners kunnen communiceren om zelfmanagement effectief te ondersteunen. Het onderzoeken van zelfmanagementondersteuning voor twee verschillende ziekten biedt ook een bredere empirische basis en een beter begrip van de gebruikte concepten.

    Niet alleen wordt zelfmanagementondersteuning voor twee chronische ziekten bekeken, ook worden in de vier empirische studies van dit proefschrift verschillende methodes gebruikt, waaronder een cross-sectioneel surveyonderzoek (Hoofdstuk 2), een thematische analyse van interviews met HIV-patiënten en hun zorgverleners (Hoofdstuk 3), een literatuurstudie naar communicatie in de diabeteszorg (Hoofdstuk 4), en een analyse van opgenomen gesprekken tussen praktijkondersteuners en diabetespatiënten (Hoofdstuk 5). In Hoofdstuk 6 worden de bevindingen van de afzonderlijke hoofdstukken besproken en algemene conclusies gepresenteerd in het licht van de onderzoeksdoelstellingen.

    Hoofdstuk 2 dient als startpunt voor een centraal idee in dit proefschrift, namelijk dat de perceptie van controle een effect heeft op de gezondheid, hetzij direct, hetzij indirect door het effect ervan op gezondheidsgedrag. Zoals betoogd hebben controleconstructen een belangrijke rol in zelfmanagement en kunnen ze theoretisch gezien zowel oorzaak als resultaat daarvan zijn. Percepties van controle kunnen ook een onderdeel zijn van een psychosociale reservecapaciteit die sociaaleconomische gezondheidsverschillen helpt verklaren. Mensen uit de lagere sociaaleconomische strata hebben over het algemeen minder psychosociale hulpbronnen, zoals waargenomen controle over het leven en ervaren sociale steun, terwijl ze tegelijkertijd te maken hebben met meer stressoren die deze hulpbronnen belasten. Met minder hulpbronnen en meer stressoren hebben lagere sociaaleconomische groepen een psychosociale achterstandspositie, die slechtere objectieve en zelf-gerapporteerde gezondheid helpt verklaren, evenals hun suboptimale gezondheidsgedrag. Daarom werd in dit hoofdstuk onderzocht of hulpbronnen en stressoren de relatie tussen opleidingsniveau en gezondheidsgedrag mediëren. Bijkomende doelstellingen waren om te onderzoeken of het ontbreken van hulpbronnen en de aanwezigheid van stressoren kunnen worden weergegeven met een enkele onderliggende factor (d.w.z. de afwezigheid van een hulpbron heeft eenzelfde effect als de aanwezigheid van een stressor), en of een cumulatieve maat van stressoren en hulpbronnen een sterker effect heeft op gedrag dan de afzonderlijke maten.

    Cross-sectionele data werd verzameld onder 3050 inwoners van de stad Utrecht met betrekking tot sociaaldemografische variabelen, psychosociale hulpbronnen, stressoren en gezondheidsgedrag. De resultaten toonden aan dat hogere niveaus van stressoren en lagere niveaus van hulpbronnen inderdaad kunnen worden vertegenwoordigd door een enkele factor. Daarnaast hadden mensen met lagere opleidingsniveaus over het algemeen minder psychosociale hulpbronnen en rapporteren ze hogere stressoren. Stressoren en hulpbronnen medieerden gedeeltelijk de relatie tussen opleidingsniveau en lichaamsbeweging, ontbijtfrequentie, groenteconsumptie en roken. Financiële stress en een slechtere ervaren gezondheid waren sterke mediërende stressoren, terwijl waargenomen controle over het leven en sociale steun sterke mediërende hulpbronnen waren. Echter, de relatie tussen sociaaleconomische positie en gezondheidsgedrag was bescheiden, terwijl de directe associaties tussen stressoren en hulpbronnen met gezondheidsgedrag aanzienlijk waren. Daarom werd geconcludeerd dat de aanwezigheid van stressoren en afwezigheid van hulpbronnen sociaaleconomische verschillen in gezondheidsgedrag helpt verklaren, maar dat het aanpakken van hulpbronnen en stressoren door middel van gezondheidscommunicatie de bevolking als geheel ten goede kan komen. De aanzienlijke impact van slechtere ervaren gezondheidsstatus op gedrag geeft aan dat patiënten inderdaad ondersteuning nodig hebben met het omgaan met een chronische ziekte. Hun gevoel van controle versterken en het bieden van sociale steun zijn mogelijke manieren om dit te doen.

    Hoofdstuk 3 richt zich directer op ondersteuning van zelfmanagement door de communicatievoorkeuren van HIV-patiënten te onderzoeken. In dit hoofdstuk wordt verder gebouwd op studies waaruit blijkt dat de communicatie met zorgverleners belangrijk is voor de ondersteuning van patiënten om zich aan te passen aan hun HIV status en om therapietrouw te zijn, met het oog op het handhaven van hun gezondheid en kwaliteit van leven. Eerdere studies gaven ook aan dat de communicatie optimaal is wanneer die is afgestemd op de voorkeuren van patiënten. Patiënt-zorgverlenercommunicatie dient drie algemene doelstellingen, te weten uitwisseling van informatie, het opbouwen van een relatie tussen zorgverlener en patiënt, en de patiënt betrekken bij behandelingsbesluiten. Het doel van deze studie was om communicatievoorkeuren van HIV-patiënten te verkennen binnen elk van deze drie doelstellingen, en om te onderzoeken hoe patiënten afgestemde - of niet afgestemde - zorgverlenercommunicatie ervaren. Een tweede doel was het verkennen van de overtuigingen van zorgverleners over de voorkeuren van patiënten, alsmede hun perspectief op optimale communicatie. De gegevens werden verzameld door middel van interviews met 28 patiënten en 11 zorgverleners van twee academische ziekenhuizen.

    De resultaten gaven aan dat HIV-patiënten strategisch communiceren met hun zorgverleners om hun gevoel van controle te verhogen. Voorkeuren van patiënten weerspiegelden hun cognitieve, emotionele en praktische behoeften, en patiënten hadden als impliciet doel om hun gevoel van controle over hun HIV status te verhogen door communicatie die deze behoeften dient. Door middel van een vertrouwensvolle relatie met een competente en oprecht betrokken zorgverlener beoogden patiënten hun gevoel van controle te verhogen via ‘volmacht’. De relatie met de zorgverlener verschafte patiënten emotionele steun, maar stelde patiënten ook in staat om hun problemen en zorgen te onthullen, waardoor er verdere mogelijkheden voor het verkrijgen van ondersteuning ontstonden. Deze studie toont dus verder het belang en ook het onderlinge verband tussen controle en sociale steun aan.

    Zorgverleners waren zich terdege bewust van communicatievoorkeuren van patiënten en hun overtuigingen stemden over het algemeen overeen met deze voorkeuren. Echter, zorgverleners leken – tot op zekere hoogte – verantwoordelijkheid te nemen voor de behandeling en patiëntuitkomsten. Dit leek goed te passen bij de voorkeuren van patiënten die graag de verantwoordelijkheid met hun zorgverleners deelden, bijvoorbeeld door niet steeds of volledig betrokken te worden bij de medische besluitvorming. Het kon zorgverleners echter ook aanzetten tot het gebruik van overtuigende communicatie, zoals risicocommunicatie, wanneer patiënten niet therapietrouw waren. Bovendien bleek uit de interviews dat zorgverleners zich niet bewust waren van de controlebehoeften die ten grondslag liggen aan patiëntcommunicatie.

    Hoofdstuk 4 betreft de communicatie tussen type 2 diabetespatiënten en hun belangrijkste zorgverleners die hun zelfmanagement ondersteunen. In Nederland is dat doorgaans de praktijkondersteuner van de huisarts (poh). Eén van de expliciete doelstellingen van de consulten van de poh is het verbeteren van gezondheid van de patiënt door zelfmanagement- ondersteuning. Uit eerder onderzoek blijkt dat patiënten problemen hebben met zelfmanagement, wat resulteert in onvoldoende beheersing van de bloedsuikerspiegel en andere cardiovasculaire risicofactoren. Optimale communicatie kan directe en indirecte gunstige effecten op de gezondheid en het welzijn diabetespatiënten hebben. Echter, uit onderzoek blijkt ook dat poh’s in de praktijk moeite hebben met de communicatie met patiënten. Poh’s worden opgeleid vanuit een voornamelijk biomedisch perspectief en kunnen het daarom moeilijk vinden om de verantwoordelijkheid voor de behandeling en behandelingsresultaten met patiënten te delen. Hierdoor gebruiken poh’s mogelijk communicatiestrategieën die niet daadwerkelijk ondersteunend zijn. Bovendien kan het ondersteunen van zelfmanagement van patiënten problematisch zijn in termen van het veranderen van gezondheidsgedrag zoals voeding en lichamelijke activiteit. Deze gezondheidsgedragingen zijn vaak onderdeel van een jarenlange levensstijl die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van type 2 diabetes. Het doel van dit hoofdstuk is om praktische aanbevelingen te doen om de communicatie tussen poh en patiënt te verbeteren. Dit wordt gedaan door middel van een gestructureerde literatuurstudie gericht op, ten eerste, factoren die effectieve communicatie met diabetespatiënten kunnen belemmeren. Een tweede focus ligt op het bespreken van empirisch bewijs voor methoden die tot doel hebben de communicatie effectiviteit van verpleegkundige communicatie te verhogen.

    Veel voorkomende communicatiebarrières zijn het lichamelijk onderzoek, gebrek aan communicatieve vaardigheden en eigen effectiviteit, en het ervaren van conflicten tussen de rol van medisch expert en de rol van ondersteuner van gedragsverandering. Deze barrières zijn mogelijk gerelateerd aan de context waarin verpleegkundigen werken. Poh’s beginnen namelijk vaak met biomedisch onderzoek en bespreken vervolgens gedragsverandering met patiënten. Echter, gebrek aan vaardigheden en eigen effectiviteit draagt bij aan het gebruik van minder effectieve strategieën zoals alleen advies geven. Effectievere strategieën, zoals het identificeren en aanpakken van belemmeringen om te veranderen, worden minder vaak gebruikt. Poh’s vinden het moeilijk om om te gaan met weerstand van patiënten, en kunnen hun toevlucht nemen tot directieve communicatie, zoals onderbreken van en discussiëren met patiënten.

    Uit de bespreking van effectieve communicatiemethoden blijkt dat het trainen van poh’s in patiëntgerichte counseling niet effectief is in het overwinnen van deze barrières, en mogelijks zelfs nadelige gevolgen heeft voor klinische uitkomsten van patiënten. Daarentegen suggereert beperkt bewijs dat communicatie effectief kan zijn als het is gebaseerd op psychologische principes van zelfregulering, met name het stellen van doelen, het opdelen van doelen in kleine stapjes en actieplanning. De autonomie van patiënten kan worden ondersteund door middel van een relatie met de zorgverlener die is gebaseerd op wederzijds vertrouwen, waarbij poh’s en patiënten samen werken en verantwoordelijkheid delen.

    In Hoofdstuk 5 wordt het 5A’s Model gebruikt om te beoordelen of, en hoe, verpleegkundigen de vijf kernelementen van zelfmanagementondersteuning toepassen. In het vorige hoofdstuk is namelijk besproken dat communicatie effectief kan zijn door de toepassing theorie-gebaseerde counseling voor gedragsverandering. Het 5As Model is gebaseerd op theorie en empirisch bewijs en kan worden gebruikt voor zowel het toepassen als het evalueren van communicatie. De 5As verwijzen naar huidig gedrag beoordelen (‘Assess’), adviseren van gedragsverandering (‘Advise’), afspreken welke duidelijke doelen voor het gedrag (‘Agree’), helpen bij het wegwerken van belemmeringen en het verkrijgen van sociale steun (‘Assist), en vervolgafspraken maken (‘Arrange’). De geïntegreerde en achtereenvolgende toepassing van de 5A’s resulteren in een individueel actieplan, waarin gedragsdoelen en strategieën om deze doelen te bereiken worden beschreven.

    Er is een bestaand instrument gebruikt om opnames van zeven praktijkondersteuners met 66 patiënten te evalueren. Naast de beoordeling óf de 5A’s worden toegepast, worden toegepaste A’s vergeleken met kwaliteitscriteria om te evalueren hoe ze door poh’s worden gebruikt.

    Resultaten lieten zien dat de poh’s gezondheidsgedrag in vrijwel ieder consult met de patiënt beoordeelden. Ook werden individuele vervolgafspraken gemaakt als onderdeel van de standaardzorg. Echter, in minder dan de helft van de consulten adviseerden poh’s gedragsverandering. Het stellen van doelen en het bijstaan van patiënten om belemmeringen voor gedragsverandering te overwinnen werden nog minder gebruikt. De vergelijking met de kwaliteitscriteria liet zien dat verpleegkundigen vrijwel nooit bestaande overtuigingen en emoties met betrekking tot gezondheidsgedrag beoordeelden. Bovendien was de gedragsbeoordeling niet specifiek, waardoor het geven van concrete adviezen en het stellen van doelen werden belemmerd. Als belemmeringen voor gedragsverandering wel werden besproken, dan werden barrières vaak bevestigd maar zonder te brainstormen over strategieën om ze te overwinnen. Alles tezamen werden belangrijke elementen van zelfmanagementondersteuning niet of niet goed toegepast. Daarom wordt aanbevolen dat poh’s worden getraind in het uitvoeren van assessments die de basis vormen voor specifiek advies, doelen stellen en het aanpakken van belemmeringen. Communicatie kan ook verbeteren wanneer poh’s leren hoe de rollen van medisch expert en gedragscounselor te combineren, bijvoorbeeld door beide rollen te verduidelijken aan patiënten.

    Hoofdstuk 6 biedt een samenvatting van de conclusies van de drie empirische hoofdstukken en de literatuurstudie, waardoor de belangrijkste bevindingen aan elkaar gerelateerd kunnen worden en conclusies kunnen worden gepresenteerd die de losse hoofdstukken overstijgen. HIV en type 2 diabetes worden vergeleken, en de belangrijkste bevindingen van het proefschrift worden vergeleken met bestaande literatuur. Hoofdstuk 6 eindigt met mogelijkheden voor toekomstig onderzoek en praktische aanbevelingen voor gezondheidscommunicatie.

    Op basis van de voorgaande hoofdstukken wordt het belang van hulpbronnen zoals gevoel van controle en sociale steun besproken, zowel binnen als buiten de gezondheidszorg. De relaties tussen controlepercepties en sociale steun worden beschreven, en hoe interpersoonlijke gezondheidscommunicatie deze hulpbronnen kan helpen verhogen teneinde zelfmanagement te ondersteunen. De vergelijking van de zorg voor HIV-patiënten en diabetespatiënten wijst op overeenkomsten en verschillen in bestaande communicatie die relevant zijn voor zelfmanagementondersteuning.

    De bevindingen van dit proefschrift worden vergeleken met drie terreinen binnen de wetenschappelijke literatuur die relevant zijn voor zelfmanagementondersteuning: empowerment van patiënten en patiëntgerichte zorg, controle en steun in de psychologie, en implicaties voor zelfmanagementondersteuning. Bijdragen aan de literatuur worden gevolgd door suggesties voor toekomstig onderzoek, gericht op de potentie van controleconstructen om theorieën en studies op het gebied van zelfmanagement te verduidelijken en te verenigen; op het gebied van verantwoordelijkheid nemen en delen in gezondheidscommunicatie; en op het testen van de effectiviteit om zorgverleners te trainen gebaseerd op drie algemene competenties: controlepercepties van patiënten versterken, steunende relaties opbouwen, en theorie-gebaseerde gedragsveranderingstechnieken toepassen. Ten slotte bieden de aanbevelingen voor de praktijk concrete suggesties om communicatie te verbeteren aan zowel individuele zorgverleners als aan de gezondheidszorg als geheel. Zorgverleners kunnen bewust zijn van de onderliggende controlepercepties en -behoeften van patiënten, en proberen deze te identificeren. Dit geldt ook voor de strategieën die patiënten gebruiken om hun gevoel van controle te versterken. Het ondersteunen van zelfmanagement door het ondersteunen van controlepercepties kan worden bereikt door middel van het opbouwen van een steunende relatie en door het bespreken van problemen en zorgen die controlepercepties bedreigen. Tot slot wordt gesteld dat wanneer zorgverleners patiënten willen begeleiden naar gedragsverandering, het systematisch gebruik van theoretisch-gebaseerde communicatiemethoden waarschijnlijk het meest effectief is.

    Kijk naar de context : de alledaagse sociale omgeving als startpunt voor patiëntgebonden leefstijladvisering
    Bouwman, L.I. ; Koelen, M.A. ; Binsbergen, J.J. van; Dapper, T. - \ 2012
    Voeding Nu 14 (2012)6/7. - ISSN 1389-7608 - p. 18 - 20.
    gezondheidsbevordering - levensstijl - voeding en gezondheid - gedrag - patiënten - sociaal milieu - health promotion - lifestyle - nutrition and health - behaviour - patients - social environment
    Het verband tussen leefstijl en gezondheid is evident. De voordelen van een gezonde leefstijl zijn bekend, maar hoe begeleid je patiënten optimaal op hun pad richting die gezonde leefstijl? Deze intrigerende vraag, die speelt op zowel het gebied van beleid, wetenschap als in de huisartsenpraktijk, stond centraal tijdens een afscheidssymposium op 10 mei 2012 in Nijmegen.
    Gluten, pills and talk : assessing emergent technologies from a patients'perspective
    Veen, M. - \ 2011
    Wageningen University. Promotor(en): Bart Gremmen; Cees van Woerkum, co-promotor(en): Hedwig te Molder. - [S.l.] : S.n. - ISBN 9789085858232 - 195
    spijsverteringsziekten - ziektepreventie - technologie - innovaties - beoordeling - technology assessment - patiënten - glutenvrije diëten - internet - on-line - communicatie - psychologie - digestive system diseases - disease prevention - technology - innovations - assessment - technology assessment - patients - gluten free diets - internet - on line - communication - psychology
    How can research in the area of celiac disease take patients into account? Celiac disease is an intolerance for gluten, for which a lifelong gluten-free diet is the only treatment currently available. The aim of this thesis is to gain insight into the everyday life of patients, so as to better align genomics research with their specific needs and wants. We study patients’ conversations in various settings: with each other on Internet forums, with family members during mealtime conversations, and with scientists during discussions about research findings. In our analysis we focus not so much on the content of the conversations, but on what people do with their talk. We show, for instance, that patients treat the diet as a collective phenomenon rater than an individual matter; that incidental deviations from the diet are not treated as inconsistent with the diet, but as a part of it; and that taste, rather than the health aspect of food, is used to maintain the diet.
    The Economics of Green Care in Agriculture
    Dessein, J. ; Bock, B.B. - \ 2010
    Leicestershire : Loughborough University - 94
    landbouw bedrijven - economie - patiënten - gezondheidszorg - volksgezondheid - landbouw - europa - zorgboerderijen - sociale zorg - multifunctionele landbouw - farming - economics - patients - health care - public health - agriculture - europe - social care farms - social care - multifunctional agriculture
    Be aware of the cick : problemen in de diagnose en behandeling van Lyme-borreliose in Nederland
    Rappaard, B. ; Luske, B. ; Boer, M. de; Gijsen, M. ; Hintzen, N.T. ; Tilburg, V. van; Schraa, G. - \ 2006
    Wageningen : Wageningen University - 38
    lyme-ziekte - ziekten overgebracht door teken - ziektegeval-definities - patiënten - voorlichting - borrelia burgdorferi - tekenbeten - lyme disease - tickborne diseases - case definitions - patients - extension - borrelia burgdorferi - tick bites
    Lyme-borreliose is een bacteriële infectieziekte die wordt overgedragen op de mens via een tekenbeet. Volgens cijfers van het RIVM (Rijksinstituut voor Milieu) heeft een tekenbeet steeds vaker de ziekte lyme tot gevolg. Uit onderzoek komt naar voren dat huisartsen niet vaak te maken krijgen met patiënten die langdurige en ernstige Lyme-borreliose hebben. Het is belangrijk dat een huisarts de complexiteit van de ziekte kent en patiënten adequaat kan doorverwijzen naar een specialist. Veel huisartsen houden er geen rekening mee dat serologische testen niet voor 100% betrouwbaar zijn. Een discussie voeren over de problematiek omtrent diagnostiek en behandeling van Lyme-borreliose met alle betrokken partijen, zou bij kunnen dragen aan een betere diagnostiek en behandeling van Lymeborreliose. Het is belangrijk om de samenleving een reëel beeld te verschaffen over de omvang van Lyme-borreliose
    Huisartsen blijken motiveerders: op weg naar een effectievere voedingsvoorlichtng in de huisartsenpraktijk
    Dillen, S.M.E. van - \ 2006
    Voeding Nu 8 (2006)1. - ISSN 1389-7608 - p. 18 - 20.
    voedingsinformatie - huisartsen - patiënten - voorlichting - richtlijnen (guidelines) - ziektepreventie - voedingseducatie - nederland - wetenschappelijk onderzoek - nutrition information - general practitioners - patients - extension - guidelines - disease prevention - nutrition education - netherlands - scientific research
    Huisartsen worden steeds vaker geconfronteerd met patiënten met voedingsgerelateerde aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas. Goede voedingsvoorlichting is daarbij belangrijk. In de praktijk verloopt deze communicatie niet altijd soepel. In het promotieonderzoek Voedingsvoorlichting via Intermediairen is zowel het perspectief van patiënten als van huisartsen in beschouwing genomen
    Anamnesemethode: snel en doelmatig? : geautomatiseerde voedingsanamnese voor het vaststellen van energie-inname
    Hiemstra, G.K. ; Roos, N.M. de; Vries, J.H.M. de; Leibrandt, A. ; Rasmussen, E. ; Remijnse, T.A. ; Staveren, W.A. van - \ 2005
    Nederlands Tijdschrift voor Dietisten 60 (2005)4. - ISSN 0166-7203 - p. 88 - 96.
    voedselconsumptie - energieopname - voedselopname - dieetadvisering - vragenlijsten - eetpatronen - diëtisten - patiënten - food consumption - energy intake - food intake - diet counseling - questionnaires - eating patterns - dietitians - patients
    Doel van dit onderzoek was: meten van de reproduceerbaarheid van een bestaande voedselfrequentievragenlijst (VVL) bij een groep patiënten met ongewijzigd dieetadvies; meten van verandering in energie-inname bij een groep patiënten met gewijzigde dieetadvies; en evalueren van de bruikbaarheid van VVL bij patiënt en diëtist
    Motiverende communicatiestijl huisarts veelbelovend
    Geerts, A. ; Dillen, S.M.E. van - \ 2005
    VoedingsMagazine 18 (2005)6. - ISSN 0922-8012 - p. 22 - 23.
    huisartsen - voedingseducatie - communicatievaardigheden - voorlichting - dieetadvisering - obesitas - patiënten - general practitioners - nutrition education - communication skills - extension - diet counseling - obesity - patients
    Dr Sonja van Dillen has investigated nutrition communication in general practice. She considers the motivating communication style of many GPs as a promising finding
    Nutrition Communication in Dutch General practice: integration of the patients' perspective and the family doctors' perspective
    Dillen, S.M.E. van - \ 2005
    Wageningen University. Promotor(en): Gerrit Jan Hiddink; Cees van Woerkum, co-promotor(en): Maria Koelen. - Wageningen : Grafisch Service Centrum - ISBN 9789085042488 - 180
    gezondheidsbevordering - gezondheidseducatie - communicatie - huisartsen - patiënten - ziekten - hart- en vaatziekten - suikerziekte - nederland - voedingseducatie - voedingsinformatie - diëten - health promotion - health education - communication - general practitioners - patients - diseases - cardiovascular diseases - nutrition education - nutrition information - diets - diabetes - netherlands
    A sound nutrition advice is important for patients with coronary heart disease, diabetes and obesity. The family doctor has high potential to promote nutrition to their patients through its broad reach, including the hard-to-reach low socio-economic class. Unfortunately, in daily practice of most family doctors, this nutrition communication is not optimal. Therefore, a combination of qualitative and quantitative studies among patients and family doctors was performed in order to explore and assess their communicative characteristics regarding nutrition communication.

    In our literature review, we searched for studies about the occurrence, the patients' perspective and the family doctors' perspective regarding nutrition communication in general practice. It can be concluded that results about the occurrence of nutrition communication in general practice differed widely. Moreover, patients' perceptions regarding nutrition communication through family doctors appeared to be positive. Family doctors' perceptions were positive too, but they also experienced several barriers, such as lack of time and patient non-compliance.

    To explore and assess the patients' perspective, we used focus groups, in-depth interviews and face-to-face interview-assisted questionnaires. A discrepancy between perceived relevance and information needs regarding food topics was discovered. Patients' perceptions regarding nutrition communication through family doctors were positive. Whereas patients had difficulties with estimating their nutrition behaviour, nutrition awareness is important as a first step in behavioural change. With our hypothetical model, we were able to unravel the concept of nutrition awareness. Individual variables were more prominent than environmental variables. In addition, gender and age added to our model. Total explained variance appeared to be 54%.

    In order to explore and assess the family doctors' perspective, we used focus groups and questionnaires. These studies showed that family doctors' were positive about nutrition communication towards their patients. However, they did not always feel capable to communicate about overweight. Moreover, family doctors used a combination of nutrition communication styles, namely informational, reference, motivational, confrontational and holistic nutrition communication styles. Our hypothetical model was tested for each nutrition communication style and showed explained variances up to 57%. Individual variables were the best predictors and socio-demographic variables did not add to the models. It is recommended that family doctors become convinced that patients prefer them for nutrition communication. Raising nutrition awareness among patients is necessary. Finally, we advise that family doctors realise that they can apply different nutrition communication styles.
    Zorgnetwerk in ontwikkeling; regionale aanpak voor nieuwe netwerken gericht op zorgactiviteiten in de regio Deventer Olst-Wijhe
    Schuler, Y.D. - \ 2003
    Wageningen : Alterra (Alterra-rapport 726) - 86
    plattelandsontwikkeling - landbouw - gezondheidszorg - gehandicapten - patiënten - nederland - gelderland - sociale zorg - zorgboerderijen - netwerken - salland - rural development - agriculture - health care - people with disabilities - patients - netherlands - gelderland - social care - social care farms - networks - salland
    De regio Deventer - Olst-Wijhe biedt perspectieven voor het ontwikkelen van samenwerkingsverbanden (nieuwe netwerken) op het gebied van zorgactiviteiten. Hiervoor kunnen gerichte activiteiten opgepakt worden die een verbinding maken tussen regionale gebiedsontwikkeling, groenontwikkeling en nieuwe economische ontwikkelingen die het landelijke gebied en de vernieuwing in de landbouw ondersteunen. Het onderzoek geeft informatie over de huidige ontwikkelingen in het gebied Deventer - Olst-Wijhe en schetst de mogelijkheid om de groene zone te benutten als onderlegger van een zorgzone. Deze zorgzone kan een eerste stap worden in een bredere gebiedsontwikkeling, waarin ook andere activiteiten de regio gaan versterken.
    Rol huisarts verandert door opmars Internet
    Woerkum, C. van - \ 2002
    VoedingsMagazine 15 (2002)1. - ISSN 0922-8012 - p. 10 - 11.
    huisartsen - functieuitoefening - patiënten - informatieverspreiding - massamedia - technologieoverdracht - kennisniveau - rolmodellen - intermenselijke relaties - zelfbesef - internet - general practitioners - job performance - patients - diffusion of information - mass media - technology transfer - knowledge level - role models - interpersonal relations - self perception - internet
    De huisarts wordt steeds meer geconfronteerd met patiënten die op het internet gezondheidsinformatie verzamelen. Daardoor dreigt de huisarts zijn rol als voornaamste bron van gezondheidsinformatie kwijt te raken. Bovendien dreigt een steeds groter wordende kloof te ontstaan tussen goed- en slechtgeïnformeerde patiënten. De huisarts dient zich erop te beraden hoe hij met deze ontwikkeling omgaat
    Efficiency aspects of design and analysis of prospective cohort studies on diet, nutrition and cancer
    Kaaks, R.J. - \ 1994
    Agricultural University. Promotor(en): W.A. van Staveren; J.G.A.J. Hautvast; E. Riboli. - S.l. : Kaaks - ISBN 9789054853145 - 173
    carcinoom - neoplasma's - epidemieën - epidemiologie - therapeutische diëten - voeding - patiënten - voedselhygiëne - voedingstoestand - consumptiepatronen - dieet - diëtetiek - efficiëntie - carcinoma - neoplasms - epidemics - epidemiology - therapeutic diets - nutrition - patients - food hygiene - nutritional state - consumption patterns - diet - dietetics - efficiency

    This thesis presents and analyzes methodological approaches to improve the design and analysis of prospective cohort studies on the relations between diet, nutritional status and cancer. The first chapters discuss methods to optimize the measurement of the individuals' habitual dietary intakes, focussing on the use and design of sub-studies for the "validation" or "calibration" of baseline dietary questionnaire assessments. The power of prospective studies can be improved by maximizing the variation in true dietary intake levels actually distinguished - or "predicted" - by questionnaire assessments. This can be achieved by designing an optimal questionnaire method, using a preliminary validity study to evaluate its performance. An additional possibility is to broaden the range of dietary exposures by conducting multiple cohort studies in populations with different dietary habits. A main objective is to precisely estimate the magnitude of the predicted variation of intake levels, to account for the effect of measurement error as well as of the real variation in exposure, in the evaluation of the power or sample size requirements of a cohort study, and in the estimation of relative risks describing diet-disease relations. The predicted variation is estimated most efficiently by means of a "calibration" sub-study, which differs from validity studies in that it requires only a single (unbiased) reference measurement per person (e.g., based on a 24-hour recall), in a representative sub-sample of cohort members. In multi-cohort projects, calibration studies are essential to improve the between-cohort comparability of relative risk estimates, and to increase the power of a statistical test for the presence of a diet-disease association based on a pooled summary estimate. A simplified method is proposed for the estimation of sample size requirements of dietary calibration studies. When the exposure assessments are based on a biochemical marker, a most efficient design is to store biological specimens in a biobank, and to postpone laboratory analyses until cases with disease have been identified. Nevertheless, the number of scientific hypotheses potentially of interest is usually much larger than can be tested with limited amounts of biological specimens available. The last chapter of this thesis discusses the use of a sequential study design, to allow the evaluation of a maximum number of different hypotheses at the expense of as little biological material as possible.

    De kolonien van de Maatschappij van Weldadigheid (1818-1859) : een landbouwkundig en sociaal-economisch experiment
    Dorgelo, J.D. - \ 1964
    Wageningen University. Promotor(en): B.H. Slicher van Bath. - Assen : Van Gorcum - 229
    patiënten - migratie - kolonisatie - landbouw - gehandicapten - geschiedenis - nederland - agrarische geschiedenis - drenthe - patients - migration - colonization - agriculture - people with disabilities - history - netherlands - agricultural history - drenthe
    The Benevolent Society of the Netherlands was founded in 1818 as a private society to improve the situation of the poor. The Society bought vast areas of waste land on the borders of the provinces of Drenthe, Upper Yssel and Friesland. By reclamation and agriculture the Society offered means of subsistence to some thousands of people who migrated from the towns to live in the free pauper settlements.

    From existing literature and the archives of the Society the author described the agricultural composition of this development project, including the method of reclamation, size of farms, crop rotation and other aspects of farm management, yield figures, labour and tenancy conditions, and educational organization.

    The introductory chapter briefly describes poverty in the Netherlands about 1815 and the structure of traditional agriculture in Drenthe. Also some demographic details are mentioned about the population of the settlements. Development after the reorganization of 1859 is summarized in the last chapter.

    Het diepvriezen van maaltijden voor afd. Reumatologie van het Zuiderziekenhuis te Rotterdam
    Fornerod-Booy, R. - \ 1957
    Wageningen : Instituut voor Bewaring en Verwerking van Tuinbouwproducten (Rapport / Instituut voor Bewaring en Verwerking van Tuinbouwproducten no. 737) - 8
    maaltijden - voedselbereiding - invriezen - koudeopwekking - technologie - patiënten - meals - food preparation - freezing - refrigeration - technology - patients
    Check title to add to marked list

    Show 20 50 100 records per page

    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.