Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Records 1 - 20 / 214

    • help
    • print

      Print search results

    • export

      Export search results

    Check title to add to marked list
    Gezonder op de basisschool: schoollunches en meer bewegen : een verkenning naar draagvlak, haalbaarheid, betaalbaarheid en impact
    Giessen, A. van; Oosterhoff, M. ; Jacobs, E.A.B. ; Schayk, O.C.P. van; Willeboordse, M. ; Dijkstra, S.C. ; Seidell, J.C. ; Kleef, E. van; Soethoudt, H. ; Vingerhoeds, M.H. - \ 2020
    Bilthoven : Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM-rapport 2020-0161) - 79
    Een verkenning naar draagvlak, haalbaarheid, betaalbaarheid en impact De overheid stimuleert dat basisscholen kinderen helpen om gezond te leven. Een gezonde schoollunch en meer bewegen onder schooltijd kunnen hierbij helpen. Uit onderzoek blijkt dat hier draagvlak voor is onder ouders, kinderen en scholen. Ook is het haalbaar, mits al deze partijen worden betrokken bij de organisatie. Ouders zijn bereid om mee te betalen (1,75 euro per kind per dag), maar daarmee zijn de kosten (2,40 euro per kind per dag voor de zelfsmeerlunch en 4,50 euro voor de schoollunch met beweegactiviteiten) niet gedekt. Ondersteuning is dus nodig om minder draagkrachtige gezinnen financieel te steunen. Bij een zelfsmeerlunch maken kinderen zelf op school een gezonde lunch klaar. Ze eten dan meer fruit, groente en bruinbrood en drinken meer melk en water. Voor een zelfsmeerlunch is minimaal 30 minuten tijd nodig. Een cateraar kan de benodigdheden inkopen en leveren. De school kan dit ook zelf doen, maar dat vraagt om een goede coördinatie. Extra beweegmomenten zijn mogelijk door tijdens de lessen korte momenten daarvoor in te lassen. Pedagogisch medewerkers, zoals van de naschoolse opvang, en buurtsportcoaches van gemeenten, kunnen helpen bij sport- en spelactiviteiten. Door beweegactiviteiten en de zelfsmeerlunch hebben kinderen een gezonder gewicht. Het percentage kinderen van 4 tot 18 jaar met overgewicht zou kunnen dalen van 13,5 procent naar 10,2 procent in 2040, en met obesitas van 2,8 procent naar 2,3 procent. In de toekomst kan de daling eraan bijdragen dat minder volwassenen overgewicht, obesitas en diabetes hebben. Dan moeten de kinderen het veranderde gedrag wel blijven volhouden als ze volwassen zijn. Om kinderen hierbij te helpen kunnen schoollunches en beweegactiviteiten worden aangevuld met activiteiten op de middelbare school en in de wijk. Aanleiding voor deze verkenning zijn eerdere succesvolle projecten met gezonde schoollunches en meer bewegen in het basisonderwijs.
    Sources of European flat oysters (Ostrea edulis L.) for restoration projects in the Dutch North Sea
    Kamermans, Pauline ; Blanco, Ainhoa ; Dalen, Pim van - \ 2020
    Yerseke : Wageningen Marine Research (Wageningen Marine Research report C085/20) - 55
    Shellfish as pre-filtration of marine intake water in a reverse electro dialysis energyplant : Effect of shellfish filtration during two experiments: Spring and Summer 2019 (Deliverables D3.2 and D3.3)
    Walles, B. ; Dalen, P. van; Walraven, L. van; Grasman, S. ; Wijsman, J.W.M. - \ 2020
    Yerseke : Wageningen Marine Research (Wageningen Marine Research report C082/20) - 31
    In a reverse electro dialysis (RED) installation, power is produced from the chemical potential difference between salt- and freshwater using ion-selective membranes. In order to make a RED plant commercially feasible, large amounts of salt- and freshwater are needed. At the Afsluitdijk, salt water can be extracted from the Wadden Sea and freshwater from Lake IJssel. The water from the Wadden Sea, however, contains high concentrations of suspended particles (on average ca 50 mg l-1). These particles adversely affect the efficiency of the plant and need to be removed from the water before it enters the membrane stacks. Shellfish are efficient filterfeeders that are capable to filter large amounts of suspended solids from the water. Therefore, it has been suggested that shellfish can be used to pre-filter the water from the Wadden Sea, before it enters the reverse electro dialysis power plant. In a previous model study, it has been shown that, depending on residence times and amount of shellfish, mussels are capable to remove 50% of the suspended particles from the water. In this report, the results of a large-scale experimental study, that was executed to test if shellfish can be used as pre-filter for marine intake water, are presented. Two consecutive experiments (in spring and in summer) were run at the test facility at the Afsluitdijk using the blue mussel (Mytilus edulis). Filtration efficiency of marine intake water by shellfish was measured in a flow-through system containing mussels and compared to a control flow-through system without shellfish. The flow-through system was designed to create low flow velocities allowing the larger suspended particles (faeces and pseudofaeces) to sink and accumulate at the cone-shaped bottom of the tank. The accumulated deposits can be quantified and removed from the tank. The results of the large-scale experiments showed that depending on the set-up, the mussels were able to remove 6-11% of the incoming sediment over a period of 2 to 3 months. Within this period, moments occurred where more than 50% of the suspended particles were removed by the mussels. During the experiment in spring, the deposition rate in the tank with mussels (average 95 kg fresh weight) was on average 2.9 kg day-1 while the deposition rate in the control tank, without mussels, was 1.2 kg day-1. During the experiment in summer, the deposition rates in the mussel (average 35 kg fresh weight) and control tanks were 2.4 and 0.4 kg day-1, respectively. At a flow rate of 5 m3 per hour 11% of the incoming suspended matter was filtered by on average 35 kg of mussels. A powerplant with a capacity of 10 MW needs 10 m3 s-1 sea water (36 000 m3 per hour). To pre-filter the water with an efficiency of 11%, a total of 252 000 kg of mussels are needed, producing a total of about 16 tons of biodeposits per day. For upscaling purposes the design of the shellfish filtration system should be optimised to increase filtration efficiency of the mussels, minimize resuspension of (pseudo)faeces and increase the efficiency to remove the produced (pseudo)faeces from the systems. During the experiments, the mussels survived and even increased in weight. In the spring experiment the mussels grew on average 5 mm in length, increased their fresh weight (shell + tissue) by 62% and increased their flesh percentage on average from 12.7% to 20.6% over the course of the experiment executed between March and May. Approximately 57% of the mussels survived the experiment. Over the course of the experiment executed in summer (June – September), mussels grew on average 3 mm in length and increased their fresh weight (shell + tissue) by 15%. Percentage flesh decreased from 12.7% to 8.0% over the course of the experiment. The survival of the mussels during the second experiment was lower (38%) than in the first experiment. It is expected that modifications in the design of the set-up will increase the efficiency of the sediment removal from the water and the survival of the mussels.
    Biological and physical drivers of bio-mediated sediment resuspension: A flume study on Cerastoderma edule
    Cozzoli, Francesco ; Gomes Da Conceição, Tatiana ; Dalen, Jeroen Van; Fang, Xiaoyu ; Gjoni, Vojsava ; Herman, Peter M.J. ; Hu, Zhan ; Soissons, Laura M. ; Walles, Brenda ; Ysebaert, Tom ; Bouma, Tjeerd J. - \ 2020
    Estuarine Coastal and Shelf Science 241 (2020). - ISSN 0272-7714 - 54 p.
    bioturbation - cohesiveness - body size - allometry - sediment resuspension - Cerastoderma edule
    Predictive models accounting for the effect of bioturbation on sediment resuspension must be based on ecological theory as well as on empirical parametrizations. The scaling trend of individual metabolic and activity rates with body mass may be a key to the mechanistic understanding of the observed patterns. With this study we tested if general size scaling rules in bio-mediated sediment resuspension may apply to a broad range of physical contexts for the endobenthic bivalve Cerastoderma edule. The effect on sediment resuspension of populations of C. edule differing by individual size was measured across physical gradients of current velocity and sediment composition in terms of fraction of fine particles. C. edule were able to enhance the resuspension of sediment containing silt, while they had scarce effect on the resuspension of coarse sediment. The effect of bioturbation was maximal at intermediate current velocity, when the hydrodynamic forcing is not strong enough to overcome the abiotic sediment resistance but it is able to suspend the bioturbated sediment. Although differences in sediment silt content and intensities of hydrodynamic stress have a relevant influence in determining the bioturbators individual contribution to sediment resuspension, the observed mass scaling trend is consistent across all treatments and close to theoretical expectation for size scaling of individual metabolic rates. This observation supports the hypothesis that the contribution of individual bioturbators to sediment resuspension is directly related to their energy use. Therefore, the proposed approach allows the formulation of expectations of biotic contribution to sediment resuspension based on the general size scaling laws of individual energy use.
    Naar klimaatbestendige agrarische bedrijven op veen en moerige gronden in de Veenkoloniën
    Verstand, Daan ; Bulten, Ellen ; Vijn, Marcel - \ 2020
    Wageningen : Stichting Wageningen Research, Wageningen Plant Research (WPR), Business unit Open Teelten (Rapport / Stichting Wageningen Research, Wageningen Plant Research (WPR), Business unit Open Teelten WPR 825) - 34
    Landbouwkundig gebruik van veen en moerige gronden leidt tot de uitstoot van broeikasgassen doordat veen oxideert. Dat gebeurt als de veenpakketten boven de grondwaterstand liggen. Tezamen stoten veen en moerige gronden in Nederland rond de zes megaton CO2 equivalenten per jaar uit. Binnen het Klimaatakkoord hebben alle sectoren, ook de landbouw, een opgave toegekend gekregen om een emissiereductie te realiseren. Veen en moerige gronden hebben de opgave om vanaf 2030 één megaton CO2 equivalenten minder uit te stoten per jaar. Dit rapport focust zich op mogelijkheden om bij te dragen aan de emissiereductie doelstelling van veen en moerige gronden die akkerbouwmatig gebruikt worden. Hierbij wordt er gefocust op de Veenkoloniën, waar veenpakketten in variabele diktes voorkomen en akkerbouw het gangbare landgebruik is, met bijbehorende grote ontwateringsdiepte. Dat leidt op plekken waar veel veen voorkomt tot een flinke bodemdaling van 1 a 2 cm per jaar. Dat resulteert in toenemende hoogteverschillen binnen percelen; de zandkoppen dalen niet mee, en de veenputten dalen juist steeds meer. Dit veroorzaakt droogte schade aan gewassen in droge tijden op de hoge plekken, en natschade in de lage plekken tijdens natte periodes. Het waterschap staat voor de beslissing voor de inrichting van het toekomstig watersysteem. Blijft akkerbouwmatig landgebruik, met bijbehorende lage waterstanden mogelijk? Of kunnen er andere vormen van landbouw plaatsvinden, waardoor er geen grote investeringen in het watersysteem gedaan hoeven te worden. Dit onderzoek draagt bij aan deze discussie. Er is in literatuur onderzoek gedaan naar maatregelen die de CO2 emissies van veengronden kunnen reduceren. Maatregelen zoals het onderwerken van veen en infiltratiedrainage zouden het huidige akkerbouw systeem in stand kunnen houden en tegelijkertijd een reductie van emissies realiseren. Er zijn ook maatregelen gevonden waarbij de functie akkerbouw wordt gewijzigd naar grasland, natte teelten of natte natuurgebieden. Voor dikke veenpakketten in lage plekken van de Veenkoloniën zijn natte teelten en natte natuur een goede oplossing. Bij de dunnere veengronden en moerige gronden kan het onderwerken van veen tot onder de grondwaterspiegel een oplossing zijn. De maatregelen zijn gecombineerd in een zestal ontworpen boerderij-varianten, elk met een specifieke focus. Deze zes zijn; internetboerderij, circulaire boerderij, koolstofboerderij, recreatieboerderij, veenproductenboerderij en de water- en energieboerderij. Zo biedt de internetboerderij technische oplossingen om het huidige systeem beter en fijnmaziger in te richten met infiltratiedrainage, terwijl de veeproductenboerderij zich op natte teelten als cranberries en lisdodde richt. Alle varianten zijn door experts gescoord op een aantal milieukundige en sociaal economische factoren, met een diffuus beeld als resultaat; de ene variant scoort erg goed op een reductie van emissies (de koolstofboerderij), terwijl de andere bijdraagt aan de verdiensten van de landbouw (internet boerderij). Helder is dat het gebied om maatwerk vraagt en er niet één maatregel of boerderij variant is die in het hele focus gebied toegepast kan worden. Dat komt mede door de variatie aan veendikte in ruimtelijke zin en omdat de boerderijvarianten nichemarkten aan zullen moeten boren. In het vervolgonderzoek wordt hier samen met belanghebbende verder naar gekeken.
    The detection of intramammary infections using online somatic cell counts
    Dalen, Gunnar ; Rachah, Amira ; Nørstebø, Håvard ; Schukken, Ynte H. ; Reksen, Olav - \ 2019
    Journal of Dairy Science 102 (2019)6. - ISSN 0022-0302 - p. 5419 - 1429.
    intramammary infection - online cell count - sensor - somatic cell count

    Timely and accurate identification of cows with intramammary infections is essential for optimal udder health management. Various sensor systems have been developed to provide udder health information that can be used as a decision support tool for the farmer. Among these sensors, the DeLaval Online Cell Counter (DeLaval, Tumba, Sweden) provides somatic cell counts from every milking at cow level. Our aim was to describe and evaluate diagnostic sensor properties of these online cell counts (OCC) for detecting an intramammary infection, defined as an episode of subclinical mastitis or a new case of clinical mastitis. The predictive abilities of a single OCC value, rolling averages of OCC values, and an elevated mastitis risk (EMR) variable were compared for their accuracy in identifying cows with episodes of subclinical mastitis or new cases of clinical mastitis. Detection of subclinical mastitis episodes by OCC was performed in 2 separate groups of different mastitis pathogens, Pat 1 and Pat 2, categorized by their known ability to increase somatic cell count. The data for this study were obtained in a field trial conducted in the dairy herd of the Norwegian University of Life Sciences. Altogether, 173 cows were sampled at least once during a 17-mo study period. The total number of quarter milk cultures was 5,330. The most common Pat 1 pathogens were Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus aureus, and Streptococcus dysgalactiae. The most common Pat 2 pathogens were Corynebacterium bovis, Staphylococcus chromogenes, and Staphylococcus haemolyticus. The OCC were successfully recorded from 82,182 of 96,542 milkings during the study period. For episodes of subclinical mastitis the rolling 7-d average OCC and the EMR approach performed better than a single OCC value for detection of Pat 1 subclinical mastitis episodes. The EMR approach outperformed the OCC approaches for detection of Pat 2 subclinical mastitis episodes. For the 2 pathogen groups, the sensitivity of detection of subclinical mastitis episodes was 69% (Pat 1) and 31% (Pat 2), respectively, at a predefined specificity of 80% (EMR). All 3 approaches were equally good at detecting new cases of clinical mastitis, with an optimum sensitivity of 80% and specificity of 90% (single OCC value).

    Garnalenkweek zet muizenstapjes richting duurzaamheid
    Wiegertjes, Geert - \ 2019
    garnaal

    Belgen zijn verzot op garnalen, en dat is duidelijk te merken aan de winkelrekken. Die bieden de consument een ruim aanbod, van de eigen noordzeegarnaal tot diverse tropische variëteiten. Die laatste worden steeds vaker gekweekt in plaats van op zee gevangen. Op zich een goede zaak, want vele garnalenpopulaties zijn overbevist. Alleen moet er dan wel werk gemaakt worden van duurzame kweekmethodes.

    Ooit gold de garnaal als eten voor arme mensen in de kuststreek. Maar zodra het grote publiek de smaak van garnalen te pakken kreeg, is de vraag alleen maar blijven stijgen. Net als het aanbod trouwens, uitgebreid met een gamma aan tropische garnalen uit Azië of Latijns-Amerika. Die tropische garnalen worden steeds vaker gekweekt in plaats van op zee gevangen. Hoewel de kweek in aquacultuur op commerciële schaal relatief nieuw is, groeit de sector sterk, aangedreven door onze niet te stillen zin in garnalen.

    Anno 2019 komt zo’n 55 procent van alle tropische garnalen uit kweekvijvers, een percentage dat alleen maar zal toenemen, want de vangst op zee stagneert al meer dan een decennium. De populaties wilde garnalen in vele tropische zeeën zijn overbevist, wat maakt dat aquacultuur in deze zeker een duurzaam alternatief kan bieden.

    Controle over het leven van een kweekgarnaal

    Garnalen kweken biedt wel degelijk voordelen in vergelijking met garnalen vangen op zee. “Kwaliteitscontrole en traceerbaarheid zijn er daar twee van”, zegt professor Geert Wiegertjes, hoofd van de onderzoeksgroep Aquacultuur en Visserij van Wageningen Universiteit. “Over garnalen die op zee gevangen werden, weet je nagenoeg niets. Hoe en in welke omstandigheden heeft dat dier geleefd? Wat zit er precies in die garnaal? Dat is anders voor gekweekte garnalen, want daar heeft men een perfect overzicht van geboorte tot eindproduct. Dat geeft dan ook een beter beeld van hoe gezond een garnaal precies is.”

    De mate van duurzaamheid hangt af van hoe de kweek plaatsvindt. “Als je in een ecosysteem op zee dieren vangt, en de populaties de kans geeft zich te herstellen, dan is daar niet veel mis mee”, verduidelijk professor Wiegertjes.

    “Alleen is er wel zoiets als een maximum aan garnalen (of andere zeedieren) dat je op een duurzame manier kan vangen. Als er meer gevist wordt, zullen populaties zich niet herstellen. Dat maximum hangt onder andere af van de snelheid waarmee een soort zich voortplant en de gezondheid van het ecosysteem in kwestie. Maar globaal genomen is dat maximum al een tijdje bereikt. Toch kan je niet zwart op wit stellen dat kweek op zich duurzamer is. Aquacultuur kan net zo goed destructief voor het milieu zijn. Het kappen van mangrovebossen voor garnalenkweek is een goed voorbeeld van een foute aanpak."

    Explosieve groei ten koste van het milieu

    De kweek van garnalen – zowel in zoet als zout water – kent een lange traditie in Azië, maar het was pas in de jaren zeventig dat aquacultuur doorbrak op commerciële schaal en uitgroeide tot een belangrijke economische sector. Het kweken van garnalen en vis in aquacultuur werd door overheden en ontwikkelingsorganisaties gestimuleerd als middel tegen armoede. Aquacultuur bleek een relatief goedkope en eenvoudige manier om huishoudens een bron van voedsel en inkomsten te bieden.

    Aan de opmars van de garnalenkweek hing echter een hoog prijskaartje, meer bepaald voor het milieu. Vooral in Azië heeft de explosieve groei van de oppervlakte aan kweekvijvers stevig ingehakt op de mangrovebossen in de kustregio’s. De garnalenkweek zou in maar liefst 40 procent van de gevallen rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor het verdwijnen van mangrovebossen. Net die mangrovebossen zijn enorm waardevolle ecosystemen op de grens van land en zee. Het verdwijnen ervan heeft negatieve effecten op de rest van het maritieme milieu. Voor heel wat vissen en andere zeedieren zijn mangrovebossen essentieel als paaiplaatsen waar ze paren en eieren leggen.

    Mangrovebossen werken bovendien als een soort filter die slib vanop het land vasthouden en op die manier water zuiveren. Daarnaast vormen de bossen een soort buffer die kustregio’s beschermt tegen erosie, stormen en overstromingen.

    De intensivering van de kweek betekent dat men veel meer garnalen op kleine oppervlaktes houdt. Die hoge densiteit maakt garnalen gevoelig voor ziektes, wat leidt tot overmatig antibioticagebruik in de kweek. Uitwerpselen van garnalen, onverteerd voer, chemicaliën en antibioticaresiduen verzamelen zich op de bodem van kweekvijvers. Vaak kuisen kwekers dit slib wel uit, maar wordt het gedumpt zodat de toxische mix alsnog in het water terecht komt.

    Stapjes richting duurzamere kweek

    Gelukkig groeit het besef dat een andere aanpak nodig is. De onderzoeksgroep Aquacultuur en Visserij van Wageningen Universiteit heeft onderzoeksprogramma’s over aquacultuur lopen in verschillende Aziatische landen. “Voor kleinere telers is ecologische intensivering een optie”, zegt professor Wielertjes. “Tropische garnalen eten van nature plankton, niet het voer dat telers hen geven. Door de gezondheid van vijvers te verbeteren, komt er meer plankton in het water en zal de garnaal sneller groeien. Die ecologische intensivering is voor kleinere telers een eenvoudige manier om op duurzame manier hun productie te verhogen.”

    Die kleinere telers richten zich evenwel meestal op de lokale markt. Het zijn dan ook niet hun garnalen, maar wel die van de grote producenten die we doorgaans in onze winkelrekken vinden. Ook daar lijkt een omslag naar meer duurzame kweekmethodes ingezet, deels uit eigenbelang. De explosieve, ongecontroleerde groei van intensieve garnalenkweek in Azië, maar ook in Latijns-Amerika zorgde voor heel wat ziektes, vaak met desastreuze gevolgen voor de sector. Vooral virale ziektes richtten ware ravages aan. Thailand bijvoorbeeld, na China het land met de hoogste productie gekweekte garnalen, werd in 2011 getroffen door een nieuwe infectie, het early morality syndrome, dat de opbrengst van de sector met 40 procent deed dalen.

    Daarom dat de industrie kijkt naar kweeksystemen die meer controle over de keten bieden. “Met recirculatiesystemen kan dat”, weet professor Wiegertjes. “Natuurlijk blijft het de vraag of het een goed idee is om garnalen in een dergelijke dichtheid te kweken. Maar dergelijke systemen recycleren hun water, en gaan efficiënter om met energie. Ook is er meer controle over de afvalstromen, de mest van de garnalen, zeg maar. Garnalen geteeld in een dergelijk systeem kan je gerust een stuk duurzamer noemen."

    Garnalen op een plantaardig dieet

    Hergebruik van water is maar een voorbeeld van nieuwe methodes die de ecologische voetafdruk van de garnalenkweek kunnen verminderen. Ook op vlak van voeding valt er vooruitgang te boeken. Nu krijgen garnalen vaak nog vismeel voorgeschoteld, maar gezien de precaire toestand van vele visbestanden en de groei van aquacultuur is die praktijk niet houdbaar. Daarom dat men zoekt naar plantaardige alternatieven.

    Sojameel is een optie, maar dat bevat een aantal chemische stoffen zoals saponinen die de spijsvertering van sojameel bemoeilijken. Nieuwe bewerkingstechnieken slagen er echter steeds beter in om deze stoffen uit soja te filteren, zodat garnalen voer op basis van soja beter verteren. Ook algen en insecten zijn mogelijke alternatieven voor vismeel, al ligt de kostprijs nog te hoog.

    Naast waterverbruik en voer kan de druk van ziektes en plagen anders aangepakt worden. Vaak zijn het vogels die zieke exemplaren oppikken uit kweekvijvers en zo pathogenen verspreiden via hun uitwerpselen. Het kweken van garnalen in overdekte vijvers of in serres kan dit voorkomen. Verder helpt een minder hoge densiteit van garnalen de gezondheid van een kweeksysteem, net als polycultuur, waarbij garnalen kweekvijvers delen met vissoorten zoals de tilapia of de bandeng. In Thailand – een koploper op vlak van het verduurzamen van aquacultuur – lopen kleinschalige projecten waarbij mangrovebossen hersteld worden om tegelijk de waterkwaliteit van de kweekvijvers te verbeteren.

    Garnalenkweek in België

    Ook bij ons wordt er geëxperimenteerd met de kweek van tropische garnalen. In België kweekt het bedrijf Crevetec tropische garnalen en ontwikkelt tegelijk nieuwe kweekmethodes en voer voor een meer duurzame kweek. Maar aan het kweken van noordzeegarnalen heeft zich echter tot nu toe nog niemand gewaagd, want het blijft veel eenvoudiger ze op zee te vissen. Wel voerde het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) een onderzoek uit naar het potentieel van de kweek. Een geheel nieuw terrein, want het kweken van noordzeegarnalen in aquacultuur lijkt in niets op dat van tropische garnalen, waarvoor wel al heel wat expertise bestaat.

    In tegenstelling tot sommige tropische soorten zoals de tijgergarnaal lijdt de noordzeegarnaal niet onder overbevissing. De populatie is gezond, hoewel er niet veel natuurlijke slikken en schorren – de paaiplaatsen van de garnaal – overblijven aan de kust. Het helpt dat garnalen een erg korte levenscyclus hebben en dat dat populaties zich makkelijk herstellen. Daarom dat de EU geen quota voor garnalen oplegt. De soort mag vrij bevist worden, en naar schatting 15 tot 55 procent van het garnalenbestand in de gehele Noordzee wordt bovengehaald.

    Vraag naar levende noordzeegarnalen

    Om ecologische redenen hoeft het dus niet, de kweek van noordzeegarnalen. Het onderzoek naar de mogelijkheid van garnalen in aquacultuur kwam er in de eerste plaats vanuit een economische logica, laat Daan Delbare, hoofd van de Onderzoeksgroep Aquacultuur bij ILVO via mail weten. “Er is vraag naar grote, levende noordzeegarnalen. Culinair bieden die meer mogelijkheden dan gekookte garnalen. Men kan ze immers bakken of frituren, of zelfs rauw serveren.”

    “Alleen voldoet de visserij vandaag niet aan die vraag”, aldus Delbare. “Grote garnalen maken slechts 2 procent uit van de vangst. Levende garnalen worden enkel uit de laatste sleep van een vangst gehaald, iets wat manueel dient te gebeuren. Men moet de garnaal van vangst tot klant in leven houden en dat is een enorm arbeidsintensief proces.”

    Het lijkt dus mogelijk om noordzeegarnalen te telen in aquacultuur, al zijn er nog wat obstakels. “Een groot probleem is het kannibalisme onder de noordzeegarnaal. Die is eigenlijk een omnivoor, maar met een voorkeur voor dierlijke voeding, zoals wormen en onvolgroeide zeedieren. Maar ook kleinere soortgenoten staan op het menu, en dat is lastig voor telers. Ook aan de precieze samenstelling van een optimaal dieet voor de noordzeegarnalen moet nog gesleuteld worden."

    Duidelijke labels voor duurzame garnalen

    De kweek van noordzeegarnalen is dus nog niet voor morgen. “Maar tropische garnalen worden wel steeds meer in aquacultuur geteeld. De laatste vijf jaar is de productie met zo’n 20 procent gestegen, terwijl de vangst op zee stagneert. Hoewel de mistoestanden in de sector zeker nog niet verdwenen zijn, lijkt de trend naar een meer ecologisch verantwoorde kweek ingezet”, aldus professor Wiegertjes. “Produceren enkel om maar zoveel mogelijk te produceren, daar is men ook in Azië van af aan het stappen. In de gehele sector vinden meer duurzame teeltmethodes ingang zoals recirculatiesystemen die water zuiveren en hergebruiken.”

    Voor consumenten die duurzame keuzes willen maken bieden labels een houvast. Voor vangst op zee is er het Maritime Stewardship Council label (MSC), en naar analogie werd er in 2012 ook een Aquaculture Stewardship Council label (ASC) in het leven geroepen. Een goede zaak, vindt Wiegertjes. “In Nederland bijvoorbeeld is er een supermarktketen die enkel nog aquacultuurproducten met dat label aanbiedt. Dat soort keuzes maakt een groot verschil. Er is een maatschappelijke tendens die duurzaamheid belangrijk vindt en daar meer voor wil betalen. Alleen zet zich dat nog niet altijd door in koopgedrag. Maar ik denk wel dat deze trend aan belang zal winnen in de toekomst."

    Tekenbeten: pieken en dalen in 2018
    Vliet, A.J.H. van; Wijngaard, Kees C. van den - \ 2019
    Nature Today
    Tijdens het bijzonder warme en droge weer in 2018 zagen onderzoekers van het RIVM en Wageningen University een bijzondere tweesplitsing in het aantal tekenbeetmeldingen bij Tekenradar.nl. Een hoogterecord in de eerste zes maanden en een laagterecord in de laatste zes maanden. Op dit moment ligt het aantal meldingen weer rond het gemiddelde. Na een bezoek aan het groen dus een tekencheck doen.
    Dynamics of somatic cell count patterns as a proxy for transmission of mastitis pathogens
    Dalen, Gunnar ; Rachah, Amira ; Nørstebø, Håvard ; Schukken, Ynte H. ; Reksen, Olav - \ 2019
    Journal of Dairy Science 102 (2019)12. - ISSN 0022-0302 - p. 11349 - 11358.
    intramammary infection - online cell count - somatic cell count - transmission

    Management of udder health is particularly focused on preventing new infections. Data from the DeLaval Online Cell Counter (DeLaval, Tumba, Sweden) may be used in forecasting to improve decision support for improved udder health management. It provides online cell counts (OCC) as a proxy for somatic cell counts from every milking at the cow level. However, these values are typically too insensitive and nonspecific to indicate subclinical intramammary infection (IMI). Our aim was to describe and evaluate use of dynamic transmission models to forecast subclinical IMI episodes using milk cultures or changes in OCC patterns over time. The latter was expressed by an elevated mastitis risk variable. Data were obtained from the dairy herd of the Norwegian University of Life Sciences (Oslo, Norway). In total, 173 cows were sampled monthly for bacteriological milk culture during a 17-mo study period and 5,330 quarter milk samples were cultured. Mastitis pathogens identified were assigned to 1 of 2 groups, Pat 1 or Pat 2. Pathogens from which a high cell count would be expected during a subclinical IMI episode were assigned to the Pat 1 group. Pathogens not in the Pat 1 group were assigned to the Pat 2 group. Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus aureus, and Streptococcus dysgalactiae were the most common Pat 1 pathogens. Corynebacterium bovis, Staphylococcus chromogenes, and Staphylococcus haemolyticus were the most common Pat 2 pathogens. The OCC were successfully recorded from 82,182 of 96,542 milkings. The current study included 324 subclinical IMI episodes. None of the mastitis pathogens demonstrated a basic reproduction number (R0) >1. Patterns of OCC change related to an episode of Pat 1 subclinical IMI at specificity levels of 80, 90, and 95% at sensitivity levels of 69, 59, and 48% respectively, demonstrated an R0 >1. An existing infection was significant for transmission for several Pat 2 pathogens, but only for Staphylococcus aureus and Staphylococcus epidermidis among Pat 1 pathogens. Dynamic transmission models showed that patterns of OCC change related to an episode of Pat 1 subclinical IMI were significantly related to the same pattern occurring in susceptible cows at specificity levels of 80, 90, and 99% at sensitivity levels of 69, 48, and 8%, respectively. We conclude that changes in herd prevalence of subclinical IMI can be predicted using dynamic transmission models based on patterns of OCC change. Choice of specificity level depends on management goals and tolerance for false-positive alerts.

    Sandification vs. muddification of tidal flats by benthic organisms: A flume study
    Soissons, Laura M. ; Gomes da Conceiçâo, Tatiana ; Bastiaan, John ; Dalen, Jeroen van; Ysebaert, Tom ; Herman, Peter M.J. ; Cozzoli, Francesco ; Bouma, Tjeerd J. - \ 2019
    Estuarine Coastal and Shelf Science 228 (2019). - ISSN 0272-7714
    Benthic organisms - Cerastorderma edule - Ruditapes philippinarum - Sediment properties - Silt content - Suspended sediment concentration - Tidal flats

    Bioturbating benthic organisms have typically been characterised by how they modify the vertical sediment erosion thresholds. By means of several annular flume experiments, we aimed to understand how benthic organisms may affect grain-size sediment properties over time, and how this depends on the sediment type and the sediment loading of the water column. We compared the effect of two bioturbating macroinvertebrate species: a local dominant species, the cockle Cerastoderma edule and a spreading non-indigeneous species, the clam Ruditapes philippinarum. Our results indicate that the effect of benthic organisms on sediment dynamics is strongly dependent on both the prevailing environmental conditions and the benthic species present. If sediment is sandy, the benthos can gradually enhance the silt content of the sediment by mixing in part of the daily tidal sediment deposition. In contrast, if sediment is muddy, benthos can gradually decrease the silt content of the sediment by specifically suspending the fine fraction. Moreover, we observed that the native cockles had a stronger impact than invasive clams. Therefore, bioturbating benthos can have an important effect in determining the local sediment properties, with the outcome depending both on the species in question and the environmental conditions the bioturbator lives in. Our findings show that sediment bioturbation may have strong implications for tidal flat stability undergoing major changes from natural or anthropogenic sources.

    Population‐level consequences of seismic surveys on fishes: An interdisciplinary challenge
    Slabbekoorn, Hans ; Dalen, John ; Haan, Dick de; Winter, Hendrik V. ; Radford, Craig ; Ainslie, Michael A. ; Heaney, Kevin D. ; Kooten, Tobias van; Thomas, Len ; Harwood, John - \ 2019
    Fish and Fisheries 20 (2019)4. - ISSN 1467-2960 - p. 653 - 685.
    airgun - behavioural response - dynamic energy bidget - fish hearing - `population consequences of acoustic disturbance - stress physiology
    Offshore activities elevate ambient sound levels at sea, which may affect marine
    fauna. We reviewed the literature about impact of airgun acoustic exposure on fish in terms of damage, disturbance and detection and explored the nature of impact assessment at population level. We provided a conceptual framework for how to address this interdisciplinary challenge, and we listed potential tools for investigation. We focused on limitations in data currently available, and we stressed the potential benefits from cross-species comparisons. Well-replicated and controlled studies do not exist for hearing thresholds and dose–response curves for airgun acoustic exposure. We especially lack insight into behavioural changes for free-ranging fish to actual seismic surveys and on lasting effects of behavioural changes in terms of time and energy budgets, missed feeding or mating opportunities, decreased performance in predator-prey interactions, and chronic stress effects on growth, development and reproduction. We also lack insight into whether any of these effects could have population-level consequences. General “population consequences of acoustic disturbance” (PCAD) models have been developed for marine mammals, but there has been little progress so far in other taxa. The acoustic world of fishes is quite different
    from human perception and imagination as fish perceive particle motion and sound pressure. Progress is therefore also required in understanding the nature and extent to which fishes extract acoustic information from their environment. We addressed the challenges and opportunities for upscaling individual impact to the population, community and ecosystem level and provided a guide to critical gaps in our knowledge
    Hoge pieken, diepe dalen en grotere bedrijfsrisico’s; Schaalvergroting en de snelle voorgang van de mechanisatie zijn dominante trends in de akkerbouw
    Smit, Bert - \ 2018
    Maaiveldafvoer in Beeld
    Bakel, P.J.T. van; Louw, P.G.B. de; Massop, H.T.L. ; Worm, B. - \ 2018
    Stromingen : vakblad voor hydrologen 32 (2018)2. - ISSN 1382-6069 - p. 23 - 35.
    Maaiveldafvoer is één van de slechtst bekende hydrologische verschijnselen, terwijl het belang van meer kennis erover evident is voor iedereen die in het ruimtelijk domein werkzaam is. Van de boer en waterbeheerder tot de strategische planner. Immers, als we zowel het proces als de parameterisatie niet goed in de vingers hebben, hoe kunnen we dan goede voorspelmodellen maken? En hoe kunnen we een juiste afweging maken tussen maatregelen die geacht worden van invloed te zijn op die maaiveldafvoer om zo ingezet te worden tegen ongewenste overstromingen benedenstrooms? Maaiveldafvoer is bovendien een veelkoppig monster. Het kan namelijk leiden tot extreem hoge afvoeren, erosie en tot piekbelastingen met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen op het oppervlaktewater. De neerslaggebeurtenissen onder invloed van het klimaat worden ook extremer en daarmee nemen ook de kans en omvang van het optreden van deze grote onbekende toe. Aanleiding genoeg om het fenomeen maaiveldafvoer beter in beeld te brengen. In dit artikel geven wij allereerst enige achtergronden bij het proces maaiveldafvoer. Vervolgens geven we een samenvatting van een verkennend onderzoek waarbij gebiedsdekkend voor het waterschap Vechtstromen de maaiveldafvoer in beeld is gebracht. Ten slotte dalen we af van regionaal naar lokaal niveau door een praktische toepassing van kennis van maaiveldafvoer bij het Natura 2000-gebied Boetelerveld te beschrijven.
    Shellfish bed restoration pilots: Voordelta The Netherlands : Annual report 2017
    Sas, H. ; Kamermans, P. ; Have, T.M. van der; Christianen, M.J.A. ; Coolen, J.W.P. ; Lengkeek, W. ; Didderen, K. ; Driessen, F. ; Bergsma, J. ; Dalen, Pim van; Gool, A.C.M. van; Pool, Jesse van der; Weide, B.E. van der - \ 2018
    Wageningen Marine Research - 44 p.
    Bepaling van de larvendynamiek en mossel broedval bij de Noordzeeboerderij ten behoeve van optimalisatie oogstmoment zeewier
    Tonk, Linda ; Dalen, Pim van; Jansen, Henrice - \ 2018
    Yerseke : Wageningen Marine Research (Wageningen Marine Research rapport C097/18) - 14
    Pachtnormen 2018 : Berekening hoogst toelaatbare pachtprijzen voor los land, agrarische bedrijfsgebouwen en agrarische woningen
    Silvis, H.J. ; Meer, R.W. van der; Voskuilen, M.J. - \ 2018
    Wageningen : Wageningen Economic Research (Wageningen Economic Research rapport 2018-055) - ISBN 9789463432849 - 25
    In opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft Wageningen Economic Research de hoogst toelaatbare pachtprijzen voor 2018 berekend conform de uitgangspunten van het Pachtprijzenbesluit 2007. Voor los bouw- en grasland is de gemiddelde grondbeloning in de periode 2012-2016 lager uitgevallen dan in de periode 2011-2015, vooral door de zeer matige resultaten van de melkveehouderij in 2016. Hierdoor dalen de pachtnormen 2018 ten opzichte van de pachtnormen 2017 in dertien van de veertien gebieden. De veranderpercentages voor pachtcontracten afgesloten voor 1 september 2007 lopen uiteen van -34 voor het Zuidelijk veehouderijgebied tot +7 voor de IJsselmeerpolders.
    Quantitative Structural Analysis of Fat Crystal Networks by Means of Raman Confocal Imaging
    Martens, Koen J.A. ; Dalen, Gerard van; Heussen, Patricia C.M. ; Voda, Mihai A. ; Nikolaeva, Tatiana ; Duynhoven, John P.M. van - \ 2018
    Journal of the American Oil Chemists Society 95 (2018)3. - ISSN 0003-021X - p. 259 - 265.
    Fat crystal networks - Fractal dimension - Micronized fat crystal dispersions - Network formation - Porosity - Raman confocal imaging
    The techniques that are currently available to assess fat crystal networks are compromised with respect to invasive sample preparation and ability to quantify compositional and structural features. Raman confocal hyperspectral imaging coupled to analysis with multivariate curve resolution can address these bottlenecks, as it provides label-free, noninvasive chemical information in three dimensions (3D). We demonstrate the ability to acquire compositional maps of dispersions of micronized fat crystals (MFC) in oil, which contain local concentrations of liquid oil and solid fat with submicron spatial resolution and with acquisition times in the order of 10 min. From the compositional maps, we can derive quantitative information on the size and porosity of fat crystal flocs, as well as the solid fat content of the embedding continuous phase. Furthermore, the fractal dimension of the fat crystal network could be determined from the compositional maps via the box-counting method and via the porosities of the crystal flocs. This makes it feasible to assess the validity of the weak-link network theory under industrial relevant conditions. The confocal imaging mode allows for straightforward acquisition of 3D compositional cubes by recording a stack of two-dimensional (2D) images. The box-counting fractal dimension analysis performed on 2D maps can be extended to 3D cubes, which allows for straightforward verification that MFC networks are self-similar rather than self-affine.
    Transmission dynamics of intramammary infections caused by Corynebacterium species
    Dalen, Gunnar ; Rachah, Amira ; Nørstebø, Håvard ; Schukken, Ynte H. ; Gröhn, Yrjö T. ; Barlow, John W. ; Reksen, Olav - \ 2018
    Journal of Dairy Science 101 (2018)1. - ISSN 0022-0302 - p. 472 - 479.
    Corynebacterium spp. - Intramammary infection - Transmission model
    The development of reliable models for transmission of intramammary infections (IMI) is the subject of extensive research. Such models are useful to enhance the identification and understanding of factors that affect pathogen-specific IMI dynamics. Longitudinal transmission models are valuable for predicting infection outbreak risks, quantifying the effectiveness of response tactics, and performing response planning. In this work, we focused on modeling Corynebacterium spp. by using a compartmental model. Previous investigations have considered modeling the transmission dynamics of several bacterial pathogens, but not Corynebacterium spp. We established a Corynebacterium spp. Susceptible-Infectious-Susceptible (SIS) model. We simulated the model numerically by using parameters that we estimated by a generalized linear model approach, using month of study as the time variable. The data, from which the parameters of the model were estimated, were obtained in a field trial conducted in 2 US dairy herds. Altogether, 786 cows were sampled at least once during the 13-mo study period. The total number of quarter milk cultures and cases of IMI caused by Corynebacterium spp. were 11,744 and 556, respectively, in farm A; the corresponding figures for farm B were 11,804 and 179. Our modeling study included only transmission from persistent IMI caused by Corynebacterium spp. within the lactation pens. The rate of new infections was significantly related to preexisting IMI in both farms, underscoring the importance of preexisting Corynebacterium spp. IMI for the transmission of Corynebacterium spp. within lactation pens. The estimated basic reproduction numbers (R 0) in the 2 farms were 1.18 and 0.98, respectively. The nonsignificant disparity in R 0 was associated with significant differences in cure rates between farms.
    Raman hyperspectral imaging and analysis of fat spreads
    Dalen, G. van; Velzen, E.J.J. van; Heussen, P.C.M. ; Sovago, M. ; Malssen, K.F. van; Duynhoven, J.P.M. van - \ 2017
    Journal of Raman spectroscopy 48 (2017)8. - ISSN 0377-0486 - p. 1075 - 1084.
    The microstructure of fat spreads is of fundamental importance to their sensorial properties such as texture, mouthfeel and spreadability. Fat spreads are water in oil emulsions,with a continuous phase supported by a fat crystal network. Confocal Raman microscopy offers the possibility for the spatialmapping of themicrostructure of fat spreads: It can distinguish the solid and liquid phases of the lipids and the emulsifiers present at the water–oil interface. A constraint multivariate curve resolution with an alternating least squares approach using a fixed set of pure component spectra is a suitable method to extract the spatial distribution information of each individual component present in the fat spread. A new normalization method provides semi-quantitative concentration maps, allowing good microstructural comparison. The technique was able to determine the spatial distribution of sunflower oil, water, emulsifier and solid fat in various investigated spreads. This method can be applied to a wide range of different food emulsions such as butter, margarine, mayonnaise and salad dressings. Copyright © 2017 John Wiley & Sons, Ltd.
    Verkenning naar een grondgebonden melkveehouderij : minder koeien om binnen milieugrenzen te komen
    Wit, Jan de; Veluw, Kees van - \ 2017
    Driebergen : Louis Bolk Instituut (Publicatie / Louis Bolk Instituut nummer: 2017-015 VG) - 26
    melkveehouderij - milieueffect - agrarische bedrijfsvoering - melkveestapel - duurzame veehouderij - melkproductie - emissiereductie - biologische landbouw - dairy farming - environmental impact - farm management - dairy herds - sustainable animal husbandry - milk production - emission reduction - organic farming
    De Nederlandse melkveehouderij staat voor een enorme transitie. Met het beëindigen van de melkquotering is een grote dynamiek ontstaan die de intensivering, specialisatie en groei van de sector verder heeft versterkt. In voorliggende studie wordt duidelijk dat niet alleen vanwege waterkwaliteitsdoelstellingen maar ook voor ammoniak- en klimaat-doelstellingen een ombuiging van deze dynamiek noodzakelijk is. In deze studie is berekend hoe groot de melkveestapel moet zijn om aan deze doelen te voldoen en wat dit voor gevolgen heeft voor economie en externe maatschappelijke kosten. Rekening houdend met redelijke efficiëntieverbeteringen wordt ingeschat dat de Nederlandse melkveestapel van 1,6 miljoen melkkoeien in 2015 terug zal moeten gaan naar ongeveer 1,4 miljoen (vanwege de ammoniak-doelstelling voor 2030). Vanwege klimaat-doelstellingen zou de melkveestapel verder terug moeten (naar ongeveer 1,1 miljoen) maar de onzekerheden, over zowel de verwachte emissie per kg melk als de doelstelling, zijn te groot om hierover stellige uitspraken te doen. Met het dalend aantal dieren zullen de externe maatschappelijke kosten dalen, met circa €300-800 miljoen per jaar. Tegelijkertijd zal het een forse verlaging geven van de Netto Toegevoegde Waarde (jaarlijkse beloning voor arbeid en kapitaal), en daarmee de inkomens op de melkveebedrijven en zuivelverwerking, van €250 miljoen. Naar grove schatting kan de reductie van het aantal dieren middels opkoop tot 2030 jaarlijks maximaal €65 miljoen kosten. Aantrekkelijker lijkt het, indien mogelijk, om een harde sanering te voorkomen en tegelijkertijd het produceren binnen strenge milieugrenzen (via het verkleinen van de veestapel of anderszins) te waarderen door: Het stimuleren van brede duurzame zuivel-concepten, zoals biologische zuivel. Het stimuleren en faciliteren van alternatieve inkomstenbronnen (verbrede landbouw). Directe ondersteuning van bedrijven die binnen de milieugrenzen produceren, gefinancierd. Door bijvoorbeeld een CO2-equivalenten-belasting op (rund-)vlees en melk (waardoor tegelijkertijd het gebruik/consumptie wordt verminderd) en/of via het toestaan van ‘offsets’ in de agrarische sector bij verwerving van broeikasgasemissie-rechten binnen het ETS.
    Check title to add to marked list
    << previous | next >>

    Show 20 50 100 records per page

     
    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.