Staff Publications

Staff Publications

  • external user (warningwarning)
  • Log in as
  • language uk
  • About

    'Staff publications' is the digital repository of Wageningen University & Research

    'Staff publications' contains references to publications authored by Wageningen University staff from 1976 onward.

    Publications authored by the staff of the Research Institutes are available from 1995 onwards.

    Full text documents are added when available. The database is updated daily and currently holds about 240,000 items, of which 72,000 in open access.

    We have a manual that explains all the features 

    Records 1 - 20 / 863

    • help
    • print

      Print search results

    • export
      A maximum of 250 titles can be exported. Please, refine your queryYou can also select and export up to 30 titles via your marked list.
    Check title to add to marked list
    Clinical and Pathological Findings in SARS-CoV-2 Disease Outbreaks in Farmed Mink (Neovison vison)
    Molenaar, Robert Jan ; Vreman, Sandra ; Hakze-van der Honing, Renate W. ; Zwart, Rob ; Rond, Jan de; Weesendorp, Eefke ; Smit, Lidwien A.M. ; Koopmans, Marion ; Bouwstra, Ruth ; Stegeman, Arjan ; Poel, Wim H.M. van der - \ 2020
    Veterinary Pathology (2020). - ISSN 0300-9858
    COVID-19 - mink - pneumonia - respiratory disease - severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 - zoonoses

    SARS-CoV-2, the causative agent of COVID-19, caused respiratory disease outbreaks with increased mortality in 4 mink farms in the Netherlands. The most striking postmortem finding was an acute interstitial pneumonia, which was found in nearly all examined mink that died at the peak of the outbreaks. Acute alveolar damage was a consistent histopathological finding in mink that died with pneumonia. SARS-CoV-2 infections were confirmed by detection of viral RNA in throat swabs and by immunohistochemical detection of viral antigen in nasal conchae, trachea, and lung. Clinically, the outbreaks lasted for about 4 weeks but some animals were still polymerase chain reaction–positive for SARS-CoV-2 in throat swabs after clinical signs had disappeared. This is the first report of the clinical and pathological characteristics of SARS-CoV-2 outbreaks in mink farms.

    Autonomous greenhouses - Analysis of results.
    Elings, Anne ; Zwart, Feije de; Petropoulou, Anna ; Righini, Isabella ; Hemming, Silke - \ 2020
    Autonomous greenhouses - Analysis of results. Greentech Webinar 8 June 2020, The Netherlands
    Elings, Anne ; Zwart, Feije de; Petropoulou, Anna ; Righini, Isabella ; Hemming, Silke - \ 2020
    Final film Second Edition Autonomous Greenhouse Challenge 2019-2020
    Zwart, Feije de; Lekkerkerk, Hanjo ; Leeuwen, Fred van - \ 2020
    Computational material flow analysis for thousands of chemicals of emerging concern in European waters
    Gils, Jos van; Posthuma, Leo ; Cousins, Ian T. ; Brack, Werner ; Altenburger, Rolf ; Baveco, Hans ; Focks, Andreas ; Greskowiak, Janek ; Kühne, Ralph ; Kutsarova, Stela ; Lindim, Claudia ; Markus, Arjen ; Meent, Dik van de; Munthe, John ; Schueder, Rudy ; Schüürmann, Gerrit ; Slobodnik, Jaroslav ; Zwart, Dick de; Wezel, Annemarie van - \ 2020
    Journal of Hazardous Materials 397 (2020). - ISSN 0304-3894
    Emerging contaminants - Emissions - Fate and transport - Modelling - Water quality

    Knowledge of exposure to a wide range of chemicals, and the spatio-temporal variability thereof, is urgently needed in the context of protecting and restoring aquatic ecosystems. This paper discusses a computational material flow analysis to predict the occurrence of thousands of man-made organic chemicals on a European scale, based on a novel temporally and spatially resolved modelling framework. The goal was to increase understanding of pressures by emerging chemicals and to complement surface water monitoring data. The ambition was to provide a first step towards a "real-life" mixture exposure situation accounting for as many chemicals as possible. Comparison of simulated concentrations and chemical monitoring data for 226 substance/basin combinations showed that the simulated concentrations were accurate on average. For 65% and 90% of substance/basin combinations the error was within one and two orders of magnitude respectively. An analysis of the relative importance of uncertainties revealed that inaccuracies in use volume or use type information contributed most to the error for individual substances. To resolve this, we suggest better registration of use types of industrial chemicals, investigation of presence/absence of industrial chemicals in wastewater and runoff samples and more scientific information exchange.

    Poverty or prosperity in northern India? New evidence on real wages, 1590s–1870s†
    Zwart, Pim de; Lucassen, Jan - \ 2020
    Economic History Review 73 (2020)3. - ISSN 0013-0117 - p. 644 - 667.

    This article introduces a new dataset on wages in northern India (from Gujarat in the west to Bengal in the east) from the 1590s to the 1870s. It follows Allen's subsistence basket methodology to compute internationally comparable real wages to shed light on developments in Indian living standards over time. It adjusts the comparative cost-of-living indices to take into account differences in climate and caloric intake due to variances in heights. The article also discusses the male/female wage gap in northern India. It demonstrates that the ‘great divergence’ started in the late seventeenth century, and widened further after the 1720s and especially after the 1800s. It was subsequently primarily England's spurt and India's stagnation in the first half of the nineteenth century that brought about most serious differences in the standard of living. If the British colonial state is to blame—as often suggested by the literature on India's persistent poverty—the fault lies in its failure to improve the situation after the British became near-undisputed masters of India in 1820.

    Effect of donor-recipient relatedness on the plasmid conjugation frequency: A meta-analysis
    Alderliesten, Jesse B. ; Duxbury, Sarah J.N. ; Zwart, Mark P. ; Visser, Arjan G.M. De; Stegeman, Arjan ; Fischer, Egil A.J. - \ 2020
    BMC Microbiology 20 (2020)1. - ISSN 1471-2180
    Antibiotic resistance - Escherichia coli - Horizontal gene transfer - Plasmid

    Background: Conjugation plays a major role in the transmission of plasmids encoding antibiotic resistance genes in both clinical and general settings. The conjugation efficiency is influenced by many biotic and abiotic factors, one of which is the taxonomic relatedness between donor and recipient bacteria. A comprehensive overview of the influence of donor-recipient relatedness on conjugation is still lacking, but such an overview is important to quantitatively assess the risk of plasmid transfer and the effect of interventions which limit the spread of antibiotic resistance, and to obtain parameter values for conjugation in mathematical models. Therefore, we performed a meta-analysis on reported conjugation frequencies from Escherichia coli donors to various recipient species. Results: Thirty-two studies reporting 313 conjugation frequencies for liquid broth matings and 270 conjugation frequencies for filter matings were included in our meta-analysis. The reported conjugation frequencies varied over 11 orders of magnitude. Decreasing taxonomic relatedness between donor and recipient bacteria, when adjusted for confounding factors, was associated with a lower conjugation frequency in liquid matings. The mean conjugation frequency for bacteria of the same order, the same class, and other classes was 10, 20, and 789 times lower than the mean conjugation frequency within the same species, respectively. This association between relatedness and conjugation frequency was not found for filter matings. The conjugation frequency was furthermore found to be influenced by temperature in both types of mating experiments, and in addition by plasmid incompatibility group in liquid matings, and by recipient origin and mating time in filter matings. Conclusions: In our meta-analysis, taxonomic relatedness is limiting conjugation in liquid matings, but not in filter matings, suggesting that taxonomic relatedness is not a limiting factor for conjugation in environments where bacteria are fixed in space.

    Effects of Digital Learning Materials on nursing students’ mathematics learning, self-efficacy, and task value in vocational education
    Zwart, Diana P. ; Noroozi, Omid ; Luit, Johannes E.H. Van; Goei, Sui Lin ; Nieuwenhuis, Arjen - \ 2020
    Nurse Education in Practice 44 (2020). - ISSN 1471-5953
    Digital learning materials (DLMs) - Nursing mathematics - Self-efficacy - Task value

    The use of digital environments in nursing education offers new opportunities for nursing students' medical mathematics learning. The aim of this study was to investigate the effects of Digital Learning Materials (DLMs) on nursing students' mathematics learning, self-efficacy, and task value. A pre-test/post-test control group design was used. Students were assigned to the DLMs group (experimental condition) or the face-to-face group (control condition). Students in both conditions completed the same assignments and discussed these with their peers and the (online) teacher via the discussion board or in the classroom setting. The results showed that the mathematics learning of students undergoing DLMs training and of those undergoing face-to-face training improved from the pretest to the post-test, but no significant differences were found between the two conditions. A significant interaction effect between condition and self-efficacy was reported, producing a large reduction in the self-efficacy of students in the DLMs condition and a small reduction in the self-efficacy of students in the face-to-face condition. No significant differences were found for students' task value. The study offers new insights for the future design of mathematics training with DLMs, focusing on students’ appreciation of DLMs features, considering students with low and high learning abilities separately.

    Plant-Microbial Fuel Cells Serve the Environment and People : Breakthroughs Leading to Emerging Applications
    Zwart Ramos, Lucia ; Buisman, C.J.N. ; Strik, D.P.B.T.B. - \ 2020
    In: Microbial Electrochemical Technologies / Tiquia-Arashiro, Sonia M., Pant, Deepak, Boca Raton : CRC Press - ISBN 9781138597112
    Farm-scale bio-power-to-methane: Comparative analyses of economic and environmental feasibility
    Bekkering, Jan ; Zwart, Kor ; Martinus, Gerard ; Langerak, Jort ; Tideman, Jeroen ; Meij, Tineke van der; Alberts, Kees ; Steenis, Machiel van; Nap, Jan Peter - \ 2020
    International Journal of Energy Research 44 (2020)3. - ISSN 0363-907X - p. 2264 - 2277.
    bio-methanation - biogas - electrolysis - energy efficiency - greenhouse gas emission saving - supply chain optimisation

    Power-to-gas technologies are considered to be part of the future energy system, but their viability and applicability need to be assessed. Therefore, models for the viability of farm-scale bio-power-to-methane supply chains to produce green gas were analysed in terms of levelised cost of energy, energy efficiency and saving of greenhouse gas emission. In bio-power-to-methane, hydrogen from electrolysis driven by surplus renewable electricity and carbon dioxide from biogas are converted to methane by microbes in an ex situ trickle-bed reactor. Such bio-methanation could replace the current upgrading of biogas to green gas with membrane technology. Four scenarios were compared: a reference scenario without bio-methanation (A), bio-methanation (B), bio-methanation combined with membrane upgrading (C) and the latter with use of renewable energy only (all-green; D). The reference scenario (A) has the lowest costs for green gas production, but the bio-methanation scenarios (B-D) have higher energy efficiencies and environmental benefits. The higher costs of the bio-methanation scenarios are largely due to electrolysis, whereas the environmental benefits are due to the use of renewable electricity. Only the all-green scenario (D) meets the 2026 EU goal of 80% reduction of greenhouse gas emissions, but it would require a CO2 price of 200 € t−1 to achieve the levelised cost of energy of 65 €ct Nm−3 of the reference scenario. Inclusion of the intermittency of renewable energy in the scenarios substantially increases the costs. Further greening of the bio-methanation supply chain and how intermittency is best taken into account need further investigation.

    Global patterns and drivers of ecosystem functioning in rivers and riparian zones
    Tiegs, Scott D. ; Costello, David M. ; Isken, Mark W. ; Woodward, Guy ; McIntyre, Peter B. ; Gessner, Mark O. ; Chauvet, Eric ; Griffiths, Natalie A. ; Flecker, Alex S. ; Acuña, Vicenç ; Albariño, Ricardo ; Allen, Daniel C. ; Alonso, Cecilia ; Andino, Patricio ; Arango, Clay ; Aroviita, Jukka ; Barbosa, Marcus V.M. ; Barmuta, Leon A. ; Baxter, Colden V. ; Bell, Thomas D.C. ; Bellinger, Brent ; Boyero, Luz ; Brown, Lee E. ; Bruder, Andreas ; Bruesewitz, Denise A. ; Burdon, Francis J. ; Callisto, Marcos ; Canhoto, Cristina ; Capps, Krista A. ; Castillo, María M. ; Clapcott, Joanne ; Colas, Fanny ; Colón-Gaud, Checo ; Cornut, Julien ; Crespo-Pérez, Verónica ; Cross, Wyatt F. ; Culp, Joseph M. ; Danger, Michael ; Dangles, Olivier ; Eyto, Elvira De; Derry, Alison M. ; Villanueva, Veronica Díaz ; Douglas, Michael M. ; Elosegi, Arturo ; Encalada, Andrea C. ; Entrekin, Sally ; Espinosa, Rodrigo ; Ethaiya, Diana ; Ferreira, Verónica ; Ferriol, Carmen ; Flanagan, Kyla M. ; Fleituch, Tadeusz ; Follstad Shah, Jennifer J. ; Barbosa, André Frainer ; Friberg, Nikolai ; Frost, Paul C. ; Garcia, Erica A. ; Lago, Liliana García ; Soto, Pavel Ernesto García ; Ghate, Sudeep ; Giling, Darren P. ; Gilmer, Alan ; Gonçalves, José Francisco ; Gonzales, Rosario Karina ; Graça, Manuel A.S. ; Grace, Mike ; Grossart, Hans Peter ; Guérold, François ; Gulis, Vlad ; Hepp, Luiz U. ; Higgins, Scott ; Hishi, Takuo ; Huddart, Joseph ; Hudson, John ; Imberger, Samantha ; Iñiguez-Armijos, Carlos ; Iwata, Tomoya ; Janetski, David J. ; Jennings, Eleanor ; Kirkwood, Andrea E. ; Koning, Aaron A. ; Kosten, Sarian ; Kuehn, Kevin A. ; Laudon, Hjalmar ; Leavitt, Peter R. ; Lemes Da Silva, Aurea L. ; Leroux, Shawn J. ; LeRoy, Carri J. ; Lisi, Peter J. ; MacKenzie, Richard ; Marcarelli, Amy M. ; Masese, Frank O. ; McKie, Brendan G. ; Medeiros, Adriana Oliveira ; Meissner, Kristian ; Miliša, Marko ; Mishra, Shailendra ; Miyake, Yo ; Moerke, Ashley ; Mombrikotb, Shorok ; Mooney, Rob ; Moulton, Tim ; Muotka, Timo ; Negishi, Junjiro N. ; Neres-Lima, Vinicius ; Nieminen, Mika L. ; Nimptsch, Jorge ; Ondruch, Jakub ; Paavola, Riku ; Pardo, Isabel ; Patrick, Christopher J. ; Peeters, Edwin T.H.M. ; Pozo, Jesus ; Pringle, Catherine ; Prussian, Aaron ; Quenta, Estefania ; Quesada, Antonio ; Reid, Brian ; Richardson, John S. ; Rigosi, Anna ; Rincón, José ; Rîşnoveanu, Geta ; Robinson, Christopher T. ; Rodríguez-Gallego, Lorena ; Royer, Todd V. ; Rusak, James A. ; Santamans, Anna C. ; Selmeczy, Géza B. ; Simiyu, Gelas ; Skuja, Agnija ; Smykla, Jerzy ; Sridhar, Kandikere R. ; Sponseller, Ryan ; Stoler, Aaron ; Swan, Christopher M. ; Szlag, David ; Teixeira-De Mello, Franco ; Tonkin, Jonathan D. ; Uusheimo, Sari ; Veach, Allison M. ; Vilbaste, Sirje ; Vought, Lena B.M. ; Wang, Chiao Ping ; Webster, Jackson R. ; Wilson, Paul B. ; Woelfl, Stefan ; Xenopoulos, Marguerite A. ; Yates, Adam G. ; Yoshimura, Chihiro ; Yule, Catherine M. ; Zhang, Yixin X. ; Zwart, Jacob A. - \ 2019
    Science Advances 5 (2019)1. - ISSN 2375-2548 - p. 14966 - 14973.

    River ecosystems receive and process vast quantities of terrestrial organic carbon, the fate of which depends strongly on microbial activity. Variation in and controls of processing rates, however, are poorly characterized at the global scale. In response, we used a peer-sourced research network and a highly standardized carbon processing assay to conduct a global-scale field experiment in greater than 1000 river and riparian sites. We found that Earth's biomes have distinct carbon processing signatures. Slow processing is evident across latitudes, whereas rapid rates are restricted to lower latitudes. Both the mean rate and variability decline with latitude, suggesting temperature constraints toward the poles and greater roles for other environmental drivers (e.g., nutrient loading) toward the equator. These results and data set the stage for unprecedented "next-generation biomonitoring" by establishing baselines to help quantify environmental impacts to the functioning of ecosystems at a global scale.

    Globalization, Inequality and Institutions in West Sumatra and West Java, c. 1800-1940
    Zwart, Pim de - \ 2019
    Wageningen University & Research
    This dataset contains data on population, prices, wages, coffee production, amount of land under plantations and tax data used to compute inequality for the regions of West Sumatra and Priangan (West Java) during the period 1800-1940. The data is used in the publication entitled: "Globalization, Inequality and Institutions in West Sumatra and West Java, c. 1800-1940".
    Review of “Tirthankar Roy and Giorgio Riello (eds.) Global economic history
    Zwart, P. de - \ 2019
    Economic History Review 72 (2019). - ISSN 0013-0117 - p. 1523 - 1525.
    Prijs van vrije handel is hoog : Geldt het recht van de sterkste weer, nu de Wereldhandelsorganisatie (WTO) vleugellam is? Juist niet.
    Zwart, P. de - \ 2019
    Nederlands Dagblad 2019 (2019)18 december. - ISSN 1570-7970
    Zonder de Wereldhandelsorganisatie is de wereld beter af
    Zwart, P. de - \ 2019
    De Volkskrant 2019 (2019)12 december.
    Garnalenkweek zet muizenstapjes richting duurzaamheid
    Wiegertjes, Geert - \ 2019

    Belgen zijn verzot op garnalen, en dat is duidelijk te merken aan de winkelrekken. Die bieden de consument een ruim aanbod, van de eigen noordzeegarnaal tot diverse tropische variëteiten. Die laatste worden steeds vaker gekweekt in plaats van op zee gevangen. Op zich een goede zaak, want vele garnalenpopulaties zijn overbevist. Alleen moet er dan wel werk gemaakt worden van duurzame kweekmethodes.

    Ooit gold de garnaal als eten voor arme mensen in de kuststreek. Maar zodra het grote publiek de smaak van garnalen te pakken kreeg, is de vraag alleen maar blijven stijgen. Net als het aanbod trouwens, uitgebreid met een gamma aan tropische garnalen uit Azië of Latijns-Amerika. Die tropische garnalen worden steeds vaker gekweekt in plaats van op zee gevangen. Hoewel de kweek in aquacultuur op commerciële schaal relatief nieuw is, groeit de sector sterk, aangedreven door onze niet te stillen zin in garnalen.

    Anno 2019 komt zo’n 55 procent van alle tropische garnalen uit kweekvijvers, een percentage dat alleen maar zal toenemen, want de vangst op zee stagneert al meer dan een decennium. De populaties wilde garnalen in vele tropische zeeën zijn overbevist, wat maakt dat aquacultuur in deze zeker een duurzaam alternatief kan bieden.

    Controle over het leven van een kweekgarnaal

    Garnalen kweken biedt wel degelijk voordelen in vergelijking met garnalen vangen op zee. “Kwaliteitscontrole en traceerbaarheid zijn er daar twee van”, zegt professor Geert Wiegertjes, hoofd van de onderzoeksgroep Aquacultuur en Visserij van Wageningen Universiteit. “Over garnalen die op zee gevangen werden, weet je nagenoeg niets. Hoe en in welke omstandigheden heeft dat dier geleefd? Wat zit er precies in die garnaal? Dat is anders voor gekweekte garnalen, want daar heeft men een perfect overzicht van geboorte tot eindproduct. Dat geeft dan ook een beter beeld van hoe gezond een garnaal precies is.”

    De mate van duurzaamheid hangt af van hoe de kweek plaatsvindt. “Als je in een ecosysteem op zee dieren vangt, en de populaties de kans geeft zich te herstellen, dan is daar niet veel mis mee”, verduidelijk professor Wiegertjes.

    “Alleen is er wel zoiets als een maximum aan garnalen (of andere zeedieren) dat je op een duurzame manier kan vangen. Als er meer gevist wordt, zullen populaties zich niet herstellen. Dat maximum hangt onder andere af van de snelheid waarmee een soort zich voortplant en de gezondheid van het ecosysteem in kwestie. Maar globaal genomen is dat maximum al een tijdje bereikt. Toch kan je niet zwart op wit stellen dat kweek op zich duurzamer is. Aquacultuur kan net zo goed destructief voor het milieu zijn. Het kappen van mangrovebossen voor garnalenkweek is een goed voorbeeld van een foute aanpak."

    Explosieve groei ten koste van het milieu

    De kweek van garnalen – zowel in zoet als zout water – kent een lange traditie in Azië, maar het was pas in de jaren zeventig dat aquacultuur doorbrak op commerciële schaal en uitgroeide tot een belangrijke economische sector. Het kweken van garnalen en vis in aquacultuur werd door overheden en ontwikkelingsorganisaties gestimuleerd als middel tegen armoede. Aquacultuur bleek een relatief goedkope en eenvoudige manier om huishoudens een bron van voedsel en inkomsten te bieden.

    Aan de opmars van de garnalenkweek hing echter een hoog prijskaartje, meer bepaald voor het milieu. Vooral in Azië heeft de explosieve groei van de oppervlakte aan kweekvijvers stevig ingehakt op de mangrovebossen in de kustregio’s. De garnalenkweek zou in maar liefst 40 procent van de gevallen rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor het verdwijnen van mangrovebossen. Net die mangrovebossen zijn enorm waardevolle ecosystemen op de grens van land en zee. Het verdwijnen ervan heeft negatieve effecten op de rest van het maritieme milieu. Voor heel wat vissen en andere zeedieren zijn mangrovebossen essentieel als paaiplaatsen waar ze paren en eieren leggen.

    Mangrovebossen werken bovendien als een soort filter die slib vanop het land vasthouden en op die manier water zuiveren. Daarnaast vormen de bossen een soort buffer die kustregio’s beschermt tegen erosie, stormen en overstromingen.

    De intensivering van de kweek betekent dat men veel meer garnalen op kleine oppervlaktes houdt. Die hoge densiteit maakt garnalen gevoelig voor ziektes, wat leidt tot overmatig antibioticagebruik in de kweek. Uitwerpselen van garnalen, onverteerd voer, chemicaliën en antibioticaresiduen verzamelen zich op de bodem van kweekvijvers. Vaak kuisen kwekers dit slib wel uit, maar wordt het gedumpt zodat de toxische mix alsnog in het water terecht komt.

    Stapjes richting duurzamere kweek

    Gelukkig groeit het besef dat een andere aanpak nodig is. De onderzoeksgroep Aquacultuur en Visserij van Wageningen Universiteit heeft onderzoeksprogramma’s over aquacultuur lopen in verschillende Aziatische landen. “Voor kleinere telers is ecologische intensivering een optie”, zegt professor Wielertjes. “Tropische garnalen eten van nature plankton, niet het voer dat telers hen geven. Door de gezondheid van vijvers te verbeteren, komt er meer plankton in het water en zal de garnaal sneller groeien. Die ecologische intensivering is voor kleinere telers een eenvoudige manier om op duurzame manier hun productie te verhogen.”

    Die kleinere telers richten zich evenwel meestal op de lokale markt. Het zijn dan ook niet hun garnalen, maar wel die van de grote producenten die we doorgaans in onze winkelrekken vinden. Ook daar lijkt een omslag naar meer duurzame kweekmethodes ingezet, deels uit eigenbelang. De explosieve, ongecontroleerde groei van intensieve garnalenkweek in Azië, maar ook in Latijns-Amerika zorgde voor heel wat ziektes, vaak met desastreuze gevolgen voor de sector. Vooral virale ziektes richtten ware ravages aan. Thailand bijvoorbeeld, na China het land met de hoogste productie gekweekte garnalen, werd in 2011 getroffen door een nieuwe infectie, het early morality syndrome, dat de opbrengst van de sector met 40 procent deed dalen.

    Daarom dat de industrie kijkt naar kweeksystemen die meer controle over de keten bieden. “Met recirculatiesystemen kan dat”, weet professor Wiegertjes. “Natuurlijk blijft het de vraag of het een goed idee is om garnalen in een dergelijke dichtheid te kweken. Maar dergelijke systemen recycleren hun water, en gaan efficiënter om met energie. Ook is er meer controle over de afvalstromen, de mest van de garnalen, zeg maar. Garnalen geteeld in een dergelijk systeem kan je gerust een stuk duurzamer noemen."

    Garnalen op een plantaardig dieet

    Hergebruik van water is maar een voorbeeld van nieuwe methodes die de ecologische voetafdruk van de garnalenkweek kunnen verminderen. Ook op vlak van voeding valt er vooruitgang te boeken. Nu krijgen garnalen vaak nog vismeel voorgeschoteld, maar gezien de precaire toestand van vele visbestanden en de groei van aquacultuur is die praktijk niet houdbaar. Daarom dat men zoekt naar plantaardige alternatieven.

    Sojameel is een optie, maar dat bevat een aantal chemische stoffen zoals saponinen die de spijsvertering van sojameel bemoeilijken. Nieuwe bewerkingstechnieken slagen er echter steeds beter in om deze stoffen uit soja te filteren, zodat garnalen voer op basis van soja beter verteren. Ook algen en insecten zijn mogelijke alternatieven voor vismeel, al ligt de kostprijs nog te hoog.

    Naast waterverbruik en voer kan de druk van ziektes en plagen anders aangepakt worden. Vaak zijn het vogels die zieke exemplaren oppikken uit kweekvijvers en zo pathogenen verspreiden via hun uitwerpselen. Het kweken van garnalen in overdekte vijvers of in serres kan dit voorkomen. Verder helpt een minder hoge densiteit van garnalen de gezondheid van een kweeksysteem, net als polycultuur, waarbij garnalen kweekvijvers delen met vissoorten zoals de tilapia of de bandeng. In Thailand – een koploper op vlak van het verduurzamen van aquacultuur – lopen kleinschalige projecten waarbij mangrovebossen hersteld worden om tegelijk de waterkwaliteit van de kweekvijvers te verbeteren.

    Garnalenkweek in België

    Ook bij ons wordt er geëxperimenteerd met de kweek van tropische garnalen. In België kweekt het bedrijf Crevetec tropische garnalen en ontwikkelt tegelijk nieuwe kweekmethodes en voer voor een meer duurzame kweek. Maar aan het kweken van noordzeegarnalen heeft zich echter tot nu toe nog niemand gewaagd, want het blijft veel eenvoudiger ze op zee te vissen. Wel voerde het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) een onderzoek uit naar het potentieel van de kweek. Een geheel nieuw terrein, want het kweken van noordzeegarnalen in aquacultuur lijkt in niets op dat van tropische garnalen, waarvoor wel al heel wat expertise bestaat.

    In tegenstelling tot sommige tropische soorten zoals de tijgergarnaal lijdt de noordzeegarnaal niet onder overbevissing. De populatie is gezond, hoewel er niet veel natuurlijke slikken en schorren – de paaiplaatsen van de garnaal – overblijven aan de kust. Het helpt dat garnalen een erg korte levenscyclus hebben en dat dat populaties zich makkelijk herstellen. Daarom dat de EU geen quota voor garnalen oplegt. De soort mag vrij bevist worden, en naar schatting 15 tot 55 procent van het garnalenbestand in de gehele Noordzee wordt bovengehaald.

    Vraag naar levende noordzeegarnalen

    Om ecologische redenen hoeft het dus niet, de kweek van noordzeegarnalen. Het onderzoek naar de mogelijkheid van garnalen in aquacultuur kwam er in de eerste plaats vanuit een economische logica, laat Daan Delbare, hoofd van de Onderzoeksgroep Aquacultuur bij ILVO via mail weten. “Er is vraag naar grote, levende noordzeegarnalen. Culinair bieden die meer mogelijkheden dan gekookte garnalen. Men kan ze immers bakken of frituren, of zelfs rauw serveren.”

    “Alleen voldoet de visserij vandaag niet aan die vraag”, aldus Delbare. “Grote garnalen maken slechts 2 procent uit van de vangst. Levende garnalen worden enkel uit de laatste sleep van een vangst gehaald, iets wat manueel dient te gebeuren. Men moet de garnaal van vangst tot klant in leven houden en dat is een enorm arbeidsintensief proces.”

    Het lijkt dus mogelijk om noordzeegarnalen te telen in aquacultuur, al zijn er nog wat obstakels. “Een groot probleem is het kannibalisme onder de noordzeegarnaal. Die is eigenlijk een omnivoor, maar met een voorkeur voor dierlijke voeding, zoals wormen en onvolgroeide zeedieren. Maar ook kleinere soortgenoten staan op het menu, en dat is lastig voor telers. Ook aan de precieze samenstelling van een optimaal dieet voor de noordzeegarnalen moet nog gesleuteld worden."

    Duidelijke labels voor duurzame garnalen

    De kweek van noordzeegarnalen is dus nog niet voor morgen. “Maar tropische garnalen worden wel steeds meer in aquacultuur geteeld. De laatste vijf jaar is de productie met zo’n 20 procent gestegen, terwijl de vangst op zee stagneert. Hoewel de mistoestanden in de sector zeker nog niet verdwenen zijn, lijkt de trend naar een meer ecologisch verantwoorde kweek ingezet”, aldus professor Wiegertjes. “Produceren enkel om maar zoveel mogelijk te produceren, daar is men ook in Azië van af aan het stappen. In de gehele sector vinden meer duurzame teeltmethodes ingang zoals recirculatiesystemen die water zuiveren en hergebruiken.”

    Voor consumenten die duurzame keuzes willen maken bieden labels een houvast. Voor vangst op zee is er het Maritime Stewardship Council label (MSC), en naar analogie werd er in 2012 ook een Aquaculture Stewardship Council label (ASC) in het leven geroepen. Een goede zaak, vindt Wiegertjes. “In Nederland bijvoorbeeld is er een supermarktketen die enkel nog aquacultuurproducten met dat label aanbiedt. Dat soort keuzes maakt een groot verschil. Er is een maatschappelijke tendens die duurzaamheid belangrijk vindt en daar meer voor wil betalen. Alleen zet zich dat nog niet altijd door in koopgedrag. Maar ik denk wel dat deze trend aan belang zal winnen in de toekomst."

    Less nitrogen is very doable: the nitrogen problem is not as black and white as it seems
    Migchels, Gerard ; Vries, Wim de; Aarnink, Andre ; Gies, Edo - \ 2019
    Remote control of greenhouse cucumber production with AI: results from the first international autonomous greenhouse challenge
    Hemming, Silke ; Righini, Isabella ; Elings, Anne ; Zwart, H.F. de; Petropoulou, Anna - \ 2019
    Improved component-based methods for mixture risk assessment are key to characterize complex chemical pollution in surface waters
    Posthuma, Leo ; Altenburger, Rolf ; Backhaus, Thomas ; Kortenkamp, Andreas ; Müller, Christin ; Focks, Andreas ; Zwart, Dick de; Brack, Werner - \ 2019
    Environmental Sciences Europe 31 (2019)1. - ISSN 2190-4707

    The present monitoring and assessment of water quality problems fails to characterize the likelihood that complex mixtures of chemicals affect water quality. The European collaborative project SOLUTIONS suggests that this likelihood can be estimated, amongst other methods, with improved component-based methods (CBMs). The use of CBMs is a well-established practice in the WFD, as one of the lines of evidence to evaluate chemical pollution on a per-chemical basis. However, this is currently limited to a pre-selection of 45 and approximately 300 monitored substances (priority substances and river basin-specific pollutants, respectively), of which only a few actually co-occur in relevant concentrations in real-world mixtures. Advanced CBM practices are therefore needed that consider a broader, realistic spectrum of chemicals and thereby improve the assessment of mixture impacts, diagnose the causes of observed impacts and provide more useful water management information. Various CBMs are described and illustrated, often representing improvements of well-established methods. Given the goals of the WFD and expanding on current guidance for risk assessment, these improved CBMs can be applied to predicted or monitored concentrations of chemical pollutants to provide information for management planning. As shown in various examples, the outcomes of the improved CBMs allow for the evaluation of the current likelihood of impacts, of alternative abatement scenarios as well as the expected consequences of future pollution scenarios. The outputs of the improved CBMs are useful to underpin programmes of measures to protect and improve water quality. The combination of CBMs with effect-based methods (EBMs) might be especially powerful to identify as yet underinvestigated emerging pollutants and their importance in a mixture toxicity context. The present paper has been designed as one in a series of policy briefs to support decisions on water quality protection, monitoring, assessment and management under the European Water Framework Directive (WFD).

    Mixtures of chemicals are important drivers of impacts on ecological status in European surface waters
    Posthuma, Leo ; Brack, Werner ; Gils, Jos van; Focks, Andreas ; Müller, Christin ; Zwart, Dick de; Birk, Sebastian - \ 2019
    Environmental Sciences Europe 31 (2019)1. - ISSN 2190-4707

    The ecological status of European surface waters may be affected by multiple stressors including exposure to chemical mixtures. Currently, two different approaches are used separately to inform water quality management: the diagnosis of the deterioration of aquatic ecosystems caused by nutrient loads and habitat quality, and assessment of chemical pollution based on a small set of chemicals. As integrated assessments would improve the basis for sound water quality management, it is recommended to apply a holistic approach to integrated water quality status assessment and management. This allows for estimating the relative contributions of exposure to mixtures of the chemicals present and of other stressors to impaired ecological status of European water bodies. Improved component- and effect-based methods for chemicals are available to support this. By applying those methods, it was shown that a holistic diagnostic approach is feasible, and that chemical pollution acts as a limiting factor for the ecological status of European surface waters. In a case study on Dutch surface waters, the impact on ecological status could be traced back to chemical pollution affecting individual species. The results are also useful as calibration of the outcomes of component-based mixture assessment (risk quotients or mixture toxic pressures) on ecological impacts. These novel findings provide a basis for a causal and integrated analysis of water quality and improved methods for the identification of the most important stressor groups, including chemical mixtures, to support integrated knowledge-guided management decisions on water quality.

    Check title to add to marked list
    << previous | next >>

    Show 20 50 100 records per page

    Please log in to use this service. Login as Wageningen University & Research user or guest user in upper right hand corner of this page.