WELKE OORZAKEN HEBBEN DEN ACHTERUITGANG VAN DE BIJENTEELT TEN GEVOLGE GEHAD?
Het is van algemeene bekendheid, dat de bijenteelt in ons land in steeds achteruitgaanden toestand verkeert, zoodanig; dat die in de laatste 25 jaren, in het algemeen met ongeveer 3/5 is afgenomen, eene omstandigheid, die op den verbouw en den oogst van verschillende landbouwvoortbrengselen in vele streken van ons land van ongunstigen invloed geweest is, zoodat voor het weder doen gelukken van die producten de aanwezigheid als vroeger, van eene voldoende bijenteelt algemeen noodzakelijk geacht wordt, waardoor dan ook reeds menigeen, die vroeger niet aan bijenhouden dacht, daarvan behoudens de directe voordeden het nut zelfs niet inzag, er als het ware van zelve toe gebracht is aan dat zoo nuttige insect meer de aandacht te schenken.
Onder algemeene blijken van sympathie werd dan ook onlangs opgericht de Vereeniging, die zich ten doel stelt de ontwikkeling van de bijenteelt in Nederland, en het is duidelijk dat de uitgave van een orgaan, waarin alles wat op bijenteelt betrekking heeft, in en voor het publiek kan worden behandeld, van het hoogste belang is om belangstelling in die zaak op te wekken of wel te onderhouden; kortom voor eene Vereniging als deze is een eigen orgaan niet te missen, ten einde daardoor te trachten, de bijenteelt niet alleen tot haren vroegeren bloei zooveel mogelijk terug te brengen, doch ook en vooral om te trachten haar zooveel mogelijk evenals in andere landen op meer rationeele wijze te doen uitoefenen.
Met genoegen maak ik dan ook van de gelegenheid gebruik, om eenige regelen te schrijven over de oorzaken die er toe hebben medegewerkt om de bijenteelt al meer en meer te doen verminderen, om dan in een volgend artikel uiteen te zetten wat m.i. in het belang en de uitbreiding der Nederlandsche bijenteelt zou kunnen en moeten gedaan worden.
In de middeleeuwen en ook nog later werd in alle landen veel meer aan bijenteelt gedaan dan tegenwoordig. De aanwezigheid van uitgestrekte bosschen hier en daar, waarin allerlei in 't wild groeiende planten welig tierden en bloeiden; de geringe ontwikkeling van den landbouw, waarbij in de meeste gevallen meer onkruid dan wel gewassen geoogst werden, gaf als van zelve er aanleiding toe om de bijenteelt ieder jaar uitstekend en ook zonder veel moeite behoorlijk te doen slagen. Bovendien was in dien tijd honig wel haast het eenige middel om verschillende spijzen en dranken te verzoeten, want zoowel suiker als stroop waren in dien tijd geheel onbekende zaken; terwijl het was in dien tijd bijna uitsluitend, en veel meer dan tegenwoordig, gebruikt werd, én in de nijverheid voor zoover die bestond, én als geneesmiddel, doch ook voornamelijk ter verkrijging van kunstlicht in kerken en bij die hooge personnages en andere particulieren die zich de weelde van het gebruik van waskaarsen konden veroorlooven.
In die tijden, in de 15e en 16e eeuw namelijk, waren om de bovengenoemde redenen, de edele producten van de bijen verkregen dus zeer gezocht en bijgevolg ook hooger in prijs, dan tegenwoordig het geval is. Om hiervan een enkel voorbeeld te noemen zij vermeld, dat omstreeks dien tijd in Duitschland een centenaar honig, ongeveer 50 kilogrammen, met 20 Thaler = f 36,- betaald werd, terwijl eene gelijke hoeveelheid bijenwas in die dagen 47 Thaler of wel ongeveer f 84,- waarde had. Voor dien tijd een buitengewoon hooge prijs, wanneer men toch in aanmerking neemt, dat sedert dien tijd de waarde van het geld met meer dan 200, ja misschien wel met 300 percent is gedaald, zoodat, die omstandigheid buitengesloten, zoowel honig als was nu minstens drie- à viermaal meer zouden moeten kosten. Hieruit volgt alweer van zelve dat de bijenteelt in de middeleeuwen niet slechts eene liefhebberij was, doch een middel van bestaan van het allerhoogste belang, waaraan iedereen zich om de directe voordeelen daarvan te verkrijgen, met den meesten ijver volgaarne wilde gaan wijden, en waardoor dan ook de groote en algemeene uitbreiding van de bijenteelt in de meeste streken van bijna alle landen voldoende verklaard wordt.
In latere tijden is dat alles echter veranderd ; in de huishouding en door de nijverheid is honig bijna algemeen in onbruik geraakt, en vervangen door suiker en stroop; de pharmacie heeft zich tot nog voor slechts enkele jaren bij de bereiding van geneesmiddelen van honig bediend ; gebruikt echter tegenwoordig syropen van allerlei soort. De grootste concurrentie werd den inlandschen bloemenhonig echter aangedaan, nadat door de overbrenging van bijen door de Spanjaarden naar Cuba, van daar jaarlijksch buitengewoon groote hoeveelheden van het suikerriet verkregen producten onder den naam honig naar Europa worden uitgevoerd.
P. BIJDENDIJK, Brummen, 1 April 1898. (Wordt vervolgd).