HOE MEN ZELF EEN GOEDKOOPE KUNSTWASPERS KAN VERVAARDIGEN
* * * * * Prijs hoogstens één gulden. * * * * *
Benoodigdheden:
1. twee sterke ramen van vrij dikke plankjes;
2. ongeveer 10 Kilogram gips of cement (prijs 50 à 60 cts.);
3. een kunstwastafel (van dezelfde grootte als waarvan men zijne wastafels verlangt) met diepen en zuiveren cellenindruk;
4. een weinig olijfolie (i. e. zoete of tafel- of boomolie);
5. een kwastje of borsteltje om de olie er mee uit te smeren;
6. enkele spijkers ;
7. koper- of ijzerdraad.
De ramen. Deze moeten binnenwerks 3 cM. langer en breeder zijn dan de wastafels, die men er mee wenscht te maken, dus ook zooveel grooter dan de hier boven onder 5 genoemde, welke als gietvormen moeten dienen. (Voor boograampjes neme men de breedte + 3 cM. en de grootste hoogte + 3 cM.)
De hoogte der ramen is 3 à 4 cM.: 3 voor kleinere, 4 voor grootere vormen. Men maakt ze van sterke platte latjes in den kant of opstaande, zoodat het wel ondiepe kistjes of doozen lijken, zonder deksels noch bodem. Om ze goed stevig te maken, verdient het aanbeveling ze met zwaluwstaarten te bevestigen. Men make de beide ramen vooral zooveel mogelijk gelijk van afmetingen. Een eenvoudig middel hiertoe is, ze beiden om een maatvorm te maken van dezelfde lengte en breedte als de vorm binnenwerks. Of wel: men maakt één raam van dubbele hoogte (dus 6 à 8 cM ), welke men daarna zoo zuiver mogelijk (met een kruishout de zaagsnee te merken!) in tweeën zaagt.
In deze twee ramen moeten nu de twee gipsen of cementen persvormen worden gegoten. Ten einde deze er onder in te doen zitten, kan men binnen in de houten ramen wat spijkers slaan, 't best met groote koppen. Ook kan men voor meerdere vastheid wel eenige koper- of ijzerdraden er door heen schoren: spijkers en draden geven het gips of het cement steun.
Het gieten. Dit kan op meer dan ééne wijze gebeuren. De beste is echter, dunkt mij, de volgende: Leg een der twee ramen op een zoo effen en glad mogelijke tafel of ander grondvlak, (marmeren of glazen plaat). Bestrijk het deel, dat door 't raam wordt bedekt, flink met olie. Plaats daarna de eveneens geoliede kunstwastafel op het geolied vlak, zoodat aan alle kanten vrijwel evenveel ruimte overblijft: dus 1½ cM. Opdat men later bij het maken van eigen wafelwas de beide vormen zoo nauwkeurig mogelijk op elkaar kan drukken, maakt men in dezen eersten gietvorm in 't midden van alle vier der overblijvende strooken van 1½ cM. breedte een kegelvormig putje of kuiltje. Hiertoe plaatst men 4 spits toeloopende, eveneens geoliede houtjes (precies potloodpunten), binnen het raam op genoemde punten midden op de strooken rondom de wastafels (no. 3 der benoodigdheden).
Als nu 't raam, de 4 spitse houtjes en de wastafel allen op het geolied grondvlak liggen, mengen we pl.m. de helft van 't gips of 't cement goed nat aan, vrijwel zooveel als voor den eenen vorm noodig is, daar wat er overblijft onbruikbaar wordt. Met de brij vult men het raam zoo zuiver mogelijk. 't Best gaat dit door het met een plankje of latje of truffeltje aan te drukken en goed te strijken. Wacht tot de brij hard is geworden. Nu keert men alles om: de vorm zit vast in het raam. Laat de geoliede wastafel er op zitten, trek er de 4 spitse houtjes uit: deze hebben hun dienst gedaan.
Plaats nu het tweede raam zoo zuiver mogelijk op 't eerste. Het is niet overbodig te zien, of de bovenzijde der wastafel en de vrijblijvende strook cement met de vier kegelvormige kuiltjes nog goed geolied zijn. Anders bestrijke men ze nog eens, hierbij echter vooral zorgende, dat de olie niet te dik op de wafel wordt uitgestreken (licht verwarmde olie is daarom aan te bevelen?) opdat er geen druppels bijeen vloeien, die kuiltjes in de gietvormen veroorzaken. Dit geldt natuurlijk ook voor 't olieën bij 't gieten van den eersten vorm. Nu vullen wij het bovenste raam evenals we het eerste hebben gedaan. Nadat ook deze vorm hard is geworden, neemt men de ramen van elkaar, trekt de waswafel er af, welke als we 't werk goed deden, niets heeft geleden en ..... onze goedkoope zelfgemaakte kunstwaspers is gereed! In de 4 putjes in den eersten vorm passen nu juist 4 putjes van den zelfden vorm op den tweeden, waardoor we bij 't maken van waswafels steeds de beide vormen nauwkeurig op elkaar kunnen drukken.
Bemerkingen:
I. De beste, hardste vormen krijgt men van cement. Dit kan men bij stucadoors en metselaars koopen. Gips eveneens. Een mengsel van beide stoffen kan ook gebruikt worden. Bij 't weken van kunstwas met cementen vormen, kan men deze eenvoudig een weinig met water bevochtigen.
II. De voor 't gieten der vormen noodige kunstwastafel moet vooral een diepen en zuiveren cellenindruk hebben.
H. GROUSTRA.