Raatfundeering.
Spreken de Duitschers van “Kunstwabe”= kunstraat, de Franschen van “cire gauffrée”= wafelwas, de Engelschen en Amerikanen gebruiken 't woord “comb-foundation” = raatfundeering, wat ons de meest nauwkeurige uitdrukking schijnt.
Prof. C.P. GILLETTE, leeraar aan de Landbouwschool in Colorado heeft gedurende 't vorige jaar uitgebreide wetenschappelijke proeven genomen, om na te gaan, op welke wijze de bijen 't was benuttigen, dat haar in den vorm van raatfundeering wordt aangeboden. De resultaten van dat onderzoek zijn neergelegd in een bulletin van genoemde school, waarin de proeven zijn beschreven. Talrijke figuren verduidelijken den tekst en reeksen van staten leeren ons den uitslag kennen.
Aan 't slot van zijn verslag geeft Prof. GILLETTE een overzicht van de belangrijkste gevolgtrekkingen, waartoe zijn onderzoek hem geleid heeft. Wij ontleenen daaraan 't volgende: De bijen gebruiken het was, dat haar in den vorm van raatfundeering worden aangeboden, zoowel tot vorming van den middelwand als tot opbouwing van de celwanden.
Hoe zwaarder de fundeering, hoe zwaarder in den regel de daarvan gebouwde raat.
Indien de middelwand der fundeering veel dunner is dan die van de natuurlijke raat, versterken de bijen hem door toevoeging van was aan den bodem der cellen.
Wanneer de middelwand der fundeering dikker is dan die van de natuurlijke raat, ontstaat er een raat met een zwaarderen middelwand dan die der natuurraat, maar de bijen knagen den zwaren middelwand der fundeering niet tot de natuurlijke dikte af.
Middelwanden van niet meer dan 0.17 m.M. worden door de bijen weinig of niet verdund.
Darrenraat heeft een dikker middelwand en zwaardere cellen dan werksterraat.
Fundeering met een dikker middelwand en dunne, lage celwanden geeft toch een raat met dikke celwanden.
Zeer hooge celwanden in de fundeering worden niet tot de natuurlijke dikte afgeknaagd.
De dunne en extra dunne raatfundeering en de fundeering, bekend als 1899 met diepen celindruk, geven een raat, die in lichtheid de natuurraat zeer nabij komt.
Wanneer zware fundeering wordt gebruikt, is 't hooge gewicht der afgewerkte raat meer toe te schrijven aan de grootere zwaarte der celwanden dan aan den zwaarderen middelwand.
Wanneer zeer lichte fundeering wordt gebruikt, ontstaat de eenigzins zwaardere raat, meestal tengevolge van den middelwand, die zwaarder is dan van de natuurraat.
Wanneer fundeering wordt gebezigd, die een overvloed van was bevat, zoo'n overvloed, dat de bijen er de geheele raat van zouden kunnen optrekken, voegen zij er nog meer was aan toe dikwijls zelfs een hoeveelheid voldoende om de raat op te bouwen ook zonder dat wij fundeering verstrekken.
Raatsfundeering schijnt slechts dan met ‘t meeste voordeel gegeven te kunnen worden, wanneer de dikte van den middelwand die van de natuurlijke raat nabijkomt en er slechts een kleine, althans een middelmatige hoeveelheid was voor de celwanden wordt aangeboden. Hoe breeder de raat, 't zij op kunstmatige, 't zij op natuurlijke basis, des te grooter de verhouding tusschen 't gewicht van was en honing, die zij bevat. Bij natuurraat van 25 m.M. breedte is de verhouding tusschen 't gewicht van was en honing = 1: 20—25.
* * *
Tot zoover professor GILLETTE. —
De hierin vet gedrukte woorden sluiten een veroordeeling in van de wasplaten, welke de Rietsche pers ons levert. Deze hebben altijd een zwaren middelwand en zware celwanden (Zie ook Maandschrift 1902, Bladz. 82. juni, werkzaamheden in juni-juli)), zelfs de fundeering welke de walsen, door handkracht bewogen, ons leveren, voldoet niet aan de hooge eischen, welke men thans aan dit artikel kan en moet stellen. Goede raatfundeering kan alleen betrokken worden van een fabriek, die daarvoor speciaal is ingericht. Zelfs de grootste ijmker ter wereld, J.E. HETHERINGTON, die meer dan 3000 volken zijn eigendom kan noemen, vervaardigd zijn raatfundeering niet zelf. Dit jaar althans bestelde hij bij een Amerikaansch fabrikant niet minder dan 800 K.G. fundeering met vlakken middelwand.
Vrees voor vervalsching met paraffine enz. , behoeft bij 't gebruiken van dit was volstrekt niet te bestaan. Niet alleen omdat fabrikanten als ROOT en DADANT verklaren, dat zij technisch onmogelijk is, maar ook omdat elke vervalsching zich onmiddelijk in den afzet zou wreken.
F.C. van Brussel, 8/6 '02.
Naschrift van de Redactie. De redactie laat den inhoud van deze bijdrage buiten beschouwing, maar wenscht op te merken, dat ze niet kan instemmen met de voorgestelde benaming “Raat-fundeering.” Raat of tafel is de dubbele rij cellen door de celbodems van elkaar gescheiden, die celbodems vormen een tusschenwand (middelwand), maar zijn niet de grondslag, de fundeering, waarop de cellen opgebouwd worden. De bijen beginnen toch met een waskoek aan te brengen en verlengen deze geleidelijk, het eerste deel der celwanden en de celbodems worden daarin uitgeknaagd, later wordt was aan de celwanden toegevoegd en afgeknaagd tot de dikte der celwanden. Dat eerste begin van een raat vervaardigt men voor de bijen en, al is de vorm daarvan niet die van de uitgeknaagde waskoeken der bijen, het is toch de raat, en wordt er van kunstraat gesproken, dan weet ieder ijmker wat daarmede bedoeld wordt, de celwanden kunnen overigens meer of minder hoog, ook gekarteld zijn. De redactie meent, dat kunstraat een goed woord is en er geen grond bestaat om dit niet te behouden. Raat-fundeering sluit een onjuiste voorstelling van den raatbouw in zich.