Het examen Bijenteelt.
Het examen voor bijenteelt is nu ras weer afgenomen en daarom is 't nu de tijd om hen, die zich in 't vervolg aan dit examen wenschen te onderwerpen, aan te sporen nu direct met de studie er voor te beginnen.
Ik doe dit te meer, omdat men mij meermalen om inlichtingen omtrent dit examen vraagt.
De Bijenteelt breidt zich in den laatsten tijd hoe langer hoe meer uit en velen, die zich vroeger nooit er mede inlieten, zijn er nu belangstellende naar. Het is dus wel zeker, dat er hoe langer hoe meer vraag zal komen naar onderwijs. Daarvoor zullen dan onderwijzers benoodigd zijn. Het is daarom aan jongere menschen, die met de practijk van het bijenhouden op de hoogte zijn en tevens wat fundamenteele kennis bezitten, aan te raden om zich de theorie van de bijenteelt in alle onderdeden eigen te maken.
Wie niet in staat is zich voldoende schriftelijk of mondeling uit te drukken, dus geen flink opstel kan maken over een onderwerp uit de bijenteelt of daarvan mondeling geen duidelijke beschrijving weet te geven, kan aan de eischen niet voldoen; maar evenmin wie enkel theoretische kennis bezit en slechts weinig met de practijk in aanraking kwam.
Als inleiding voor dit examen moest daarom dit jaar een cursus gegeven zijn, dan was er een basis om te bouwen en een richting gegeven, waarin gebouwd moet worden.
Allereerst laat ik hier het programma voor het examen Bijenteelt volgen:
Programma voor het examen in Bijenteelt
te houden vanwege de Vereeniging tot bevordering der Bijenteelt in Nederland.
Het examen omvat de kennis van het leven en de behandeling der bijen van de producten, hunne behandeling en afzet en van die gedeelten der planten dierkunde, welke als hulpwetenschap voor het eigenlijke vak kunnen worden beschouwd.
Het examen bestaat uit een schriftelijk en mondeling en een practisch gedeelte. Om te slagen moet de practijk voldoende zijn.
Schriftelijk moeten de candidaten hunne denkbeelden in behoorlijke taal, stijl en schrift kunnen uitdrukken, mondeling moeten zij op duidelijke wijze hunne kennis kunnen mededeelen.
Zij moeten niet slechts voldoende theoretische kennis bezitten, maar vooral ook practisch kunnnen omgaan met bijenvolken en de meest gewone vormen van bijenwoningen, zoowel vaste als losse bouw.
Als regel wordt slechts in enkele der vakafdeelingen schriftelijk werk opgegeven. De vakken bij het mondeling examen behandeld, zijn:
A. Hulpwetenschappen.
Bouw en verrichtingen van het insectenlichaam in het algemeen. De wijze van voortplanting. Verdeeling in hoofdgroepen.
De lichaamsbouw der vliesvleugeligen en in 't bizonder der bijen, zoowel in- als uitwendig. Hierbij blijke dat de kennis zooveel mogelijk door eigen aanschouwing is verkregen. Latijnsche benamingen worden niet vereischt.
Wijze van voortplanting der bijen en het verschil der sexen, zoowel in bouw als ontwikkeling. Beteekenis van verschillend voedsel voor het leven der bijen. Wasproductie.
Kennis van de voornaamste honig- en stuifmeelgevende gewassen (wilde en cultuurplanten), hun bloeitijd, inrichting voor bestuiving en de wijze waarop de bijen de stoffen uit de bloemen halen.
B. De Bijenvolken, hunne levensverschijnselen en behandeling.
Kennis der voornaamste rassen en de middelen tot verbetering, hetzij door kruising of door verbetering in het ras zelve.
De verhouding der bijen van één volk en van verschillende volken onderling. Het zwermen (natuur- en kunstzwermen). Koninginneteelt.
Behandeling der volken, ook in bizondere omstandigheden. Voederen en vereenigen van volken. Inwinteren.
Het waarnemen, voorkomen of verbeteren van verkeerde toestanden en gebreken in de kolonie.
Het houden van aanteekeningen omtrent den stand der volken en het gewin. (Boekhouding). Vijanden en ziekten; bestrijding en voorkomen.
C. De bijenwoningen en de gereedschappen ter behandeling der volken.
Stabiel- en mobielbouw in verschillende systemen, met hunne voor- en nadeelen en wijze van behandeling. Grondige kennis van minstens eene mobielwoning of kast. Het vervaardigen der woningen. Materiaal daarvoor.
Bijenstallen in verschillende systemen, hunne plaatsing.
Gereedschappen voor het behandelen der volken en het vervaardigen en herstellen der woningen. Het reizen met zijn voorzorgsmaatregelen.
De hoofdpunten der ontwikkelingsgeschiedenis van de bijenteelt.
D. De producten (Handelsgedeelte).
Het winnen en bereiden der producten en de gereedschappen daarvoor. Honing, was, honigdranken. De vervalschingen en het onderzoek daarvan. Honigsoorten, hare eigenschappen en waarde.
Bereiding van kunstraat.
De afzet der producten, wijze van verpakking en verzending. Coöperatie. Markten.
Handelshuizen voor producten, gereedschappen, woningen en bijen.
Boeken en Tijdschriften. (Overzicht der literatuur).
Bij de aanmelding voor het examen moet vijf gulden worden gestort, welk bedrag na het afleggen van het examen, of bij wettige verhindering, ter beoordeeling der Commissie, wordt teruggegeven.
Aldus gewijzigd vastgesteld in de vergadering van het Hoofdbestuur den 8 Juni 1905.
Om nu aan de eischen, in dit programma gesteld, te kunnen voldoen zal men zich in de eerste plaats op de hoogte dienen te stellen, van wat op bijenteeltgebied in onze taal is geschreven, dit zijn:
Handleiding bij de moderne bijenteelt naar de 17e Engelsche uitgave, door G.W. Kehrer.
T.C. Hootsen. De Bijenteelt. Handboek voor bijenhouders.
F. Kelting. De moderne IJmker.
J.L.J. Opmeer. Handboek over Bijenteelt.
C.H.J. Raad. Imkeren.
Skarytka. Practlsch handboek voor den bijenteler. Voor Nederlandsche ijmkers bewerkt door G.C. Spengler.
De inhoud van deze verschillende boeken zal men zich dienen eigen te maken en met elkander vergelijken. Of men daarmede klaar is voor het examen is zeer de vraag.
Nemen we bijv. Hulpwetenschappen dan is noodig nog andere boeken ter hulp te nemen en kennis te nemen van den inhoud van boeken, geschreven door Dr. Bos, over plantkunde en insectenleer. Daarbij is het noodig zooveel mogelijk zelf waar te nemen, zoowel de bijen als de honiggevende planten.
In de Duitsche taal bestaat op dit gebied meer tekst, bijv. Dr. Enoch Zander, "Das Leben der Biene".
Ook de andere boeken van Dr. Zander: Die Faulbrut, Die Krankheiten und Schädlinge der erwachsenen Bienen en Der Bau der Biene. Deze vier werken komen te zamen op 11 Mark 20, Dr. Enoch Zander is Leiter der Kgl. Anstalt für Bienenzücht in Erlangen.
Andere aanbevelenswaardige boeken in de Duitsche taal zijn:
August Ludwig. „Unsere Bienen", ongeveer f 10, -.
Roth's Imkerschule. Lehrbuch bei Imkerkursen, pl.m. f 3, -
Alois Alfonsus. Algemeines Lehrbuch der Bienenzucht, pl.m. f 7,-.
Vooral ook voor het handelsgedeelte is aan te bevelen:
Dathes Lehrbuch der Bienenzucht. Ein Buch der Praxis, pl.m. f 4, -
Gravenhorst. Der Practische Imker, f 3, -
Der Bien und seine Zucht, von Gerstung.
Voor koninginneteelt:
Die Bienenkönigin und Ihre zucht, von Hans Pechaczek, prijs één Krone.
Die Moderne Königinnenzucht, von J. Klein, l Mark.
In België is er een aardig boek uitgegeven: Het Boek der Belgische en Nederlandsche Bijentelers, door Desiré Verleene naar het Fransch van Désiré Halleux.
In 't Fransch is mij bekend: Cours complet d'Apiculture, van Georges de Layens et Gaston Bonnier.
In de Engelsche taal verdient aan te bevelen:
The A.B.C. and X.Y.Z. of Beeculture, van dit werk bestaat een vertaling, althans van 't eerste gedeelte in de Fransche taal en naar ik meen ook in het Duitsch.
Het is een soort Lexicon en bestaat uit 750 groote, met kleine letter bedrukte, pagina's, met zeer veel afbeeldingen.
Om op de hoogte te komen van het handelsgedeelte, zal men een werkzaam aandeel dienen te nemen in het leven en streven der bijenteelt in ons land.
Tijdschriften op bijenteeltgebied dienen te worden gelezen:
het Maandschrift en de Practische IJmker worden in ons land uitgegeven. In 't buitenland zijn enkele goede tijdschriften:
België: August Mees, Herental, Maandblad van den Vlaamschen Bieënbond.
Frankrijk: L'Apiculteur, E. Sevalle, Paris, rue Serpente 28.
L'Apiculture, nouvelle A. A. Condamin, Avenue Philippe-de-Girard, Apt (Vaucluse).
Engeland: The British Bee journal, Thomas W. Cowan, London W. C., 8 Henriette Covent Garden street. Beekeeper, J M. Gillies, Dublin, 15 Cron street.
Amerika: Gleanings in Bee-Culture, A. Root, Medina, Medina Co., Ohio, V.S.
Zwitserland: Schweizerische Bienenzeitung, Verlag H. R. Saverlander u. Co., Aarau.
Oostenrijk-Hongarije: Der deutsche Imker aus Böhmen, Hans BaszlerPrag Kgl Weinberge. „Bienenvater, Aloïs Alfonsus Wien l Helfersdorferstr. 5.
Duitschland: Die Bienenpflege, Burckhardt, Weinsberg.
Duitschland: Practische Wegweiser für Bienenzüchter, Heinrich Thie Wolfenbüttel.„ Elsasz-Lothringische Bienenzüchter, J. Dennier, Mützig enz.
Ruim gebruik dient te worden gemaakt van de Bibliotheek der Vereeniging, Bibliothecaris de heer L. van Giersbergen, leeraar der Ver. te Wageningen, die beter dan ik de noodzakelijke inlichtingen voor 't examen kan geven.
Evenzoo zullen inlichtingen te bekomen zijn bij den heer Frans Netscher, lid van het H. B., die dit jaar voorzitter der examen-commissie was.
Tenslotte is het zeer aan te raden rond te zien bij als voormannen op het ijmkerbedrijf bekend staande mannen.
Zelf dient men een woning zoowel voor vasten als lossen bouw te vervaardigen, om ook daarin kijk te hebben.
Na dit alles, zal lezer of lezeres zeggen, voor dit examen is veel te doen. Zoo is het hier bovenstaande niet bedoeld.
Ieder, die met de praktijk der bijenteelt op de hoogte is en zooveel ontwikkeling bezit, dat hij zich behoorlijk weet uit te drukken en dus op den duur in staat is een lezing te houden over een onderwerp uit de Bijenteelt, kan zeker na een jaar van theoretische studie voor het hier bedoelde examen gereed zijn.
Daarom, wie er plan op heeft, nu maar dadelijk begonnen.
H. Stienstra.