Is het voordeelig twee volken te overwinteren in een Simplex-kast, gescheiden door een Separator?
Naar aanleiding van deze vraag, welke de heeren G. Schouten te Kampen en de heer K. Jonker te Utrecht mij deden, vind ik het gewenscht hierover een artikeltje te schrijven. Er kunnen zich twee gevallen voordoen:
I.In den ondersten broedbak zit een sterk volk en boven den separator hebben we een kleiner volk. We nemen aan, dat alles goed verpakt is en de beide volken gezond door den winter zijn gekomen. Wanneer de broedaanzet in het voorjaar flink begint te vorderen, plaatsen we een tafel broed uit het bovenste volk in het onderste volk. Daarna zorgen we, dat het bovenste volk weer flink wordt bijgevoerd, om het weer zoo sterk mogelijk te krijgen. Al naar de omstandigheden zijn, kunnen we misschien nog één of twee maal zoo'n tafel broed naar beneden brengen.
Dan komt spoedig de tijd, dat we beide volken zullen vereenigen. Daartoe nemen we eerst de koningin uit het bovenste volk weg. Dan wordt het plankje uit den separator weggenomen, zoodat beide volken door het draadvenster denzelfden nestreuk kunnen krijgen. Daarna wordt de separator weggenomen en een koninginnerooster in de plaats gelegd. Wanneer deze een paar dagen heeft gelegen, veegt men de bijen van de enkele raten, die er dan nog staan en neemt die raten weg. Deze raten, waarbij wel geen broedraten van belang zullen zijn, worden elders in den stal gebruikt.
We hebben deze vereeniging geleidelijk gedaan, om de bovenste koningin, zoolang mogelijk broed te laten aanzetten. Men kan het ook in eens doen, wat zal afhangen van den tijd, waarop het gebeurt, de streek, waar men woont en het doel, dat men wil bereiken.
We hebben nu een zeer sterk volk gekregen, dat andere volken in den stal ver vooruit zal komen, want vooral ook de broedraten vormen een gewichtige aanwinst voor een bijenvolk in de lente. Het sterke volk zou dus vroeg een zwerm kunnen geven, wat niet van zoo heel veel belang is, wanweer men maar één zoo'n volk in den stal heeft.
Het sterke volk kan ons echter andere, meer gewichtige diensten bewijzen. Het moet ons, zoo spoedig de koninginnecellen zijn ingelegd, het materiaal leveren om een broedaflegger te maken, zooals wij dien hebben beschreven in den vorigen jaargang van ons Maandschrift. Zoo kunnen we dan zeer vroeg den broedaflegger in koninginnevolkjes splitsen en beschikken we over jonge bevruchte koninginnen, wanneer er in andere stallen nog niet over wordt gedacht.
Er is nog een andere methode, om het sterke volk zeer vroeg jonge koninginnen te doen kweeken. Hierover hopen we nog iets te vertellen voor de werktijd der bijen weer begint.
II.Thans krijgen we het tweede geval, waarbij we den honigoogst tot doel stellen. We nemen aan, dat we twee sterke volken hebben ingewinterd, door een separator gescheiden. Wanneer de volken gezond en krachtig door den winter zijn gekomen, dan kunnen we b.v. in April beide volken vereenigen, volgens een werkwijze, welke we hebben beschreven bij de verschillende gevallen van de separatie-methode. (Lees b.v. maar eens het geval na, waarbij de voorzwerm of een kunstzwerm boven den separator op 't moedervolk is gezet.)
We geven hier nog even den gewonen gang van zaken aan: wegnemen der bovenste koningin, uitnemen van het plankje uit het draadvenster, wegnemen van den separator en leggen van den koninginnerooster. Zes dagen na het wegnemen der koningin even de raten nazien om de moerdoppen weg te nemen, welke er soms aangezet mochten zijn. We hebben nu een zeer sterk volk gekregen. In de bovenste kamer wordt geen broed meer aangezet en elken dag worden er jonge bijen geboren en komen er cellen leeg, welke gevuld kunnen worden met honig. Zoo'n volk is echter alleen op zijn plaats in een streek met vroege dracht, dus in de eerste plaats bij het koolzaad. Is het gunstig weer, zooals in de laatste jaren meermalen het geval is, en heeft men het volk klaar, dan kan bij zoo'n volk de oogst verbazend groot zijn en moet de honigslinger zijn diensten bewijzen. Het snorren van zoo'n machine is op zoo'n tijd de schoonste muziek voor den imker.
Over 't algemeen krijgt men zelfs bij goed gewin van 't koolzaad sterke volken en vroege zwermen, doch wordt er geen of weinig honig geoogst, of deze komt in de broedraten. Daarom nemen sommige imkers op een gunstigen tijd de oude koningin weg, waardoor de bijen met zwermen moeten wachten tot de eerste jonge koningin is geboren, die dan met een grooten zwerm aftrekt. Daardoor heeft de imker voor zijn volk tijd gewonnen, welke het moet gebruiken om honig te halen en wanneer de dracht in dien tijd voortduurt, dan wordt er wel eens meer dan een honigbak vol gehaald.
Deze wijze van werken, om de oude koningin bij de groote dracht weg te nemen, zou bij de bovengenoemde „separatie-methode" ook nog toegepast kunnen worden. Het spreekt vanzelf, dat men bij deze methode eenige ervaring moet hebben en dat men wat gelukkig moet zijn, wat 't gewin betreft. Hiervan hangt trouwens het geheele succes in de bijenteelt af.
Het is mogelijk, dat deze separatie-methode ook goede resultaten kan geven in streken met dracht op kruisbessen en ook nog daar, waar de ooftboomen vroeg de hoofddracht geven. 't Is en blijft echter een concentreeren der bijenkrachten op een vroeg honiggewin en dit laatste loopt in sommige jaren nog al wat uiteen.
Wie dus in een streek woont, (en dat zijn zeer veel imkers) waar het gewin laat begint, of in den vroegen tijd te zwak is, die moet geen twee volken boven elkaar overwinteren om bovengenoemde methode toe te passen, want dan zou men met schade werken. In zulke gevallen is het voordeeliger zijn volken naast elkander op de gewone wijze te overwinteren. Men moet niet vergeten, dat men na de vereeniging der beide volken meestal zal moeten voeren bij staking of vermindering van 't honiggewin, of wanneer dit in een streek met mindere „bijenweide" niet sterk genoeg kan worden. Men heeft dan wel een zeer sterk volk, waarvan men een grooten zwerm zou kunnen verwachten, welke echter nog later zou kunnen komen, dan die van een flink volk op de gewone wijze, dus in een enkelen broedbak overwinterd.
De voordeelen, welke zoo'n vereenigd volk den imker zouden geven, zouden dan niet opwegen tegen 't inboeten van 't bovenste overwinterde volk. Men moet bij deze methode niet uit 't oog verliezen, dat de lente in de geheele natuur 't tijdperk is voor de krachtigste voortplanting, wat de imkers voor de bijen kennen als 't tijdperk voor 't fokken, 't vormen, 't groeien der zwermen, en deze periode verschilt in wezen en levensuiting, weer veel van 't zomertijdperk, wanneer 't honiggewin meer op den voorgrond treedt en dus de zwermdrift is overgegaan in verzameldrift.
T.C. Hootsen.