Schuchtere opmerkingen van een beginneling
Mijn eerste, nadere kennismaking met bijen dateert van 1928 bij een vertrek van ons schip van Emmahaven, bij Padang op het eiland Sumatra. Er kwam een grote zwerm van de wal gevlogen en "plakte" volgens mijn mede-opvarenden zich vast in de raling van de fokkemast. Dit is een plaats 7 à 9 meter boven het dek, waarop zich vaak een uitkijkpost bevindt.
Bijen zijn gevaarlijke beesten, dies werd door de officieren besloten ze met de brandslang te lijf te gaan. Aangezien ik daar tegen was, werd nader besloten de zaak eens aan te zien en de eerste vijandelijkheden af te wachten. Er gebeurde niets en zo voeren wij, met de tros bijen in de voortop, genoegelijk rond Sumatra. Er stond een stijve bries, het schip stampte, slingerde en trilde nogal hevig zo nu en dan, maar daar trokken zij zich, schijnbaar, niets van aan. Zo lang wij op zee waren bleef de tros waar ze was, doch bij nadering van Belawan Deli, na 3 1/2 dag, werden de bijen onrustig en plotseling, op ongeveer 5 à 6 Kilometer van de wal, vlogen zij recht op het land aan. Ik denk wel, dat deze zwerm voor het lange afstand record in aanmerking komt. Deze gebeurtenis is nu voor mij weder een bewijs van het oriënteringsvermogen en de scherpe reukzin van de bijen. Het land is n.l. ook voor ons te ruiken als men er dicht genoeg bij komt, doch wij bespeurden het toen nog niet met ons reukorgaan.
Dit ter inleiding. Mijn schuchtere opmerkingen gelden een paar verschillende bijenkasten.
Na het vallen van mijn anker op de Veluwe, zat ik plotseling midden in de bijen, de korven en kasten, de imkers en derzelver opinie's en "verschil van opinie's". Dit laatste vooral heb ik niet zuinig meegemaakt, vandaar mijn schuchterheid.
De Simplex-kast is wel de meest gebruikte, zover ik gezien heb. Natuurlijk heeft dat zijn goede reden. Bekwamere imkers dan ik hebben, lang voor mij, de goede hoedanigheid van die kast vastgesteld en ook ik heb gezien, dat er schitterende resultaten mede behaald zijn, maar altijd in een streek waar volop honinggevende gewassen stonden. Ik heb opgemerkt, dat mensen, die weinig van bijen en hare levenswijze en gewoonten afwisten, de honingkamers van hunne Simplex-kasten, zonder zich noemenswaard met hun kasten te bemoeien, en vermoedelijk juist daardoor, vol raathoning kregen, terwijl mij dat, onder toezicht en met medewerking van in het vak vergrijsde imkers, niet gelukt is op de Veluwe, niettegenstaande de grootste zorg en toewijding. Volgens mijn bescheiden mening ligt dat noch aan het volk, noch aan de verzorging, doch eenvoudig aan het feit, dat er niet voldoende honing in de omtrek bijeen te garen is om een zó grote ruimte als de Simplex-kast biedt,vol honing te krijgen. Er zijn jaren, welke men uit moet zonderen, waarin de heide zoveel honing geeft, dat ook op de Veluwe een Simplex-kast vol gehaalt wordt. Ik heb daarover gelezen en er van gehoord; als ik mij wel herinner eens in de 9 à 10 jaar, de kans vind ik niet erg groot. De andere honinggevende gewassen, in de zomer, geven dat hier nooit, zover ik weet.
Belangrijk betere resultaten heb ik zien behalen met de kleinere "Versteeg"-kast en niet met een enkele, maar met een stuk of veertig. Zelfs in het ongunstige jaar 1934, toen wij, op de Veluwe, met Simplex-kasten alle hoop op heidehoning in de honingkamers hadden laten varen, waren er nog volken, die in de "Versteeg"-kasten honing naar boven gebracht hadden. Dit jaar was het resultaat eenvoudig schitterend. Bijna alle "Versteeg"-kasten hadden de honingkamer vol, enkele zelfs 1 1/2 à 2 maal. Mij dunkt, dat hierin wel een aanwijzing ligt om in streken als de Veluwe en die met gelijke of ongeveer gelijke bodemgesteldheid het eens met de "Versteeg"-kast te proberen. Speciaal breng ik dit onder de aandacht van korfimkers, die met kasten willen gaan imkeren of beginnende imkers, die zich nog kasten moeten aanschaffen.
De kast van den heer Versteeg is een hoograam kast. Het koninginnerooster is verworpen als ondeugdelijk. Het grote voordeel is, dat de bijen generlei belemmering ondervinden als ze met hun honinglast naar boven sjouwen. Het nadeel natuurlijk, dat de koningin in de honingkamer kan komen. Bij een enkele kast gebeurde dat ook, doch zeer zelden. Een keer troffen we twee raampjes, gedeeltelijk bezet met darrenbroed, aan. Het darrenbroed werd weggesneden en de raampjes verwisseld met die van een andere kast, waarin de bijen juist begonnen waren honing te bergen. Het resultaat: twee honingkamers vol mooie raathoning. De bijen van de eerste kast hadden blijkbaar hun vergissing ingezien en die gehoorzaam hersteld, tot aller tevredenheid.
De "Versteeg"-kast munt uit door degelijke en practische uitvoering, o.a. wat betreft het voedersysteem.
J. G. A. WILHELMUS.
Naschrift Red. Het doet ons genoegen, dat de practijk bevestigt, hetgeen we bij de invoering van de H.R.V.-kast voorspelden. De Simplex, hoewel een goede bruikbare woning, is niet voor àlle streken geschikt. De H.R.V.-kast is een kast speciaal voor heidestreken geconstrueerd. RED.