De bijenhonig in voeding en geneeskunde.
Honig is een van die voedingsmiddelen, die mede het beste bewijzen, dat men met rekenen alléén niet de waarde van een voedingsstof bepalen kan. Bij deze voedingsstofberekening bevat hij in de eerste plaats suiker. Het zou verkeerd zijn, de waarde van de honig voor het lichaam slechts naar het suikergehalte te willen opvatten - en nog verkeerder is de opvatting. hem eenvoudig door een overeenkomstige hoeveelheid suiker met toevoeging van honig-aromastoffen te willen vervangen.
Reuk, smaak en samenstelling van de verschillende soorten bijenhonig zijn zeer verschillend. Deze verscheidenheid wordt door die kleine hoeveelheid van stoffen veroorzaakt, waaraan men vroeger in het geheel geen waarde hechtte. De hoeveelheid van de hoofdbestanddelen is overal tamelijk gelijk. Men heeft bijenhonig in Europese landen, in Amerika en Australië onderzocht en overal vond men een watergehalte van 17-20%, een gehalte aan suiker van 73-80%. De in sporen voorhanden aromatische stoffen - zij zijn chemisch nauwelijks vast te stellen - zijn voor smaak en reuk van de honigsoort doorslaggevend. Het vitamine-gehalte hangt van de ter beschikking staande bloesems af. (Tot nu toe beschouwt men honing als vitamine-arm. Red.)
Honig is de oudste zoet-stof, die de mensheid kent. Dat weten wij uit het oude Egypte, maar nog verder terug uit de muurschilderingen uit het stenen tijdperk. In de geneeskunde van Hypocrates speelt honig een grote rol. De oude alcoholische drank bij de Germanen en Slaven -- lang voor wijn en bier -- was mede of honigwijn; hij werd door het gisten van een honigoplossing verkregen. De Noordelijke volkeren hadden een bijzondere voorliefde voor deze drank; terwijl hij nu slechts nog in weinige, zeer honingrijke streken vervaardigd wordt. Met hop en gist doortrokken honig wordt honigbier, dat nu nog in Abessinië en delen van Afrika in grote hoeveelheid wordt gedronken, terwijl het in Europa slechts zelden wordt aangetroffen.
In de laatste tijd hebben de artsen weer aandacht geschonken aan de geneeskundige waarde van de honig. Dat houdt daarmee verband, dat mededelingen van de volksgeneeskunde vaak op zeer goede gronden berusten. Honig als geneesmiddel is uit het bewustzijn van het volk nooit verdwenen, ook niet als de geneeskunde als wetenschap er niet meer aan dacht. Vele geneesheren berichten van de gunstige werking van honig bij blaas- en nierbekkenontstekingen. Nieren- en darmwerking wordt opgewekt. Hij werd als tegengift en bij behandeling van verschillende leverlijders gebruikt. De bakteriënvernietigende werking van de honig (hij neigt daarom niet tot schimmelen) berust vermoedelijk op het gehalte aan druivensuiker.
Pastoor Kneipp beveelt honig aan wegens zijn oplossende, reinigende er versterkende werking. Tegen nerveuze slapeloosheid laat hij 1-2 theelepels voor het gaan slapen innemen. Bij jicht en gewrichtsziektes dient men honig als middel om op te leggen. Bij etteringen en zweren laat hij honig met meel tot deeg vermengen, verwarmd op linnen strijken en op de zieke plek leggen. De darmwekkende werking laat hem honigwijn en -water aanbevelen.
Het meest bezigt de volksgeneeskunde honig bij ziekten der bovenste luchtwegen, de ademhalingsorganen. Hij geldt als hoestverzachtend en slijmoplossend. Men geeft hem bij verkoudheden in 10%ige oplossing met warm water of warme melk.
In het algemeen wordt honig, die uit de bloesems van bloemen en loofbomen stamt, een hogere waarde toegekend dan die van naaldbomen. En hier geldt weer de in Mei en Juni gewonnen honig als bijzonder aroma- en smaakrijk. De groenachtige dennen- en pijnbomenhonig wordt bij longlijden, ook van tuberculeuze aard, gebruikt. Honig wordt snel en bijna zonder rest verteerd; hij geldt met recht als licht verteerbaar. Daarom wordt hij aan mensen. die aan een hartkwaal lijden, en die anders niet veel kunnen eten, vaak en in kleine hoeveelheden gegeven; ook 's nachts wordt hij lepelsgewijze gegeven.
Voor huid,- en schoonheidsverzorging komt honig in verbinding met waswater in aanmerking. Ook in vorm van zeep, crêmes en zalven, die op de huid gesmeerd worden, wordt honig benut.
De werkelijke werking van de honig in voeding en geneeskunde is slechts te beoordelen, wanneer hij echt en onvervalst is. Met recht wordt daarom in de handel tegen een vervalsing van de honing energiek front gemaakt.
Dr. Schw.