Wat is er in November op de bijenstand te doen?
Allereerst wil ik een vraag behandelen, die mij via den redacteur bereikte, naar aanleiding van mijn raad in het Octobernummer om de suikeroplossing niet te koken, doch de suiker op te lossen in heet water. De Heer K. te H. deelt mede, dat hij, toen hij in het voorjaar de suiker oploste in heet water leng in de suikeroplossing had, waardoor deze overging in een glibberige massa, die voor voedering totaal ongeschikt was.
De Rijksbijenteeltconsulent, Dr. Minderhoud, om raad gevraagd, adviseerde: Alles wat met de suikeroplossing in aanraking is geweest met kokend sodawater ontsmetten en de voorradige suiker goed koken. Het resultaat was, dat weer een normale suikeroplossing verkregen werd.
De Heer K. vervolgt nu: In de eerste plaats was het natuurlijk voor mij hoofdzaak: hoe kom ik er af... Maar nu dat opgelost is zou ik ook graag weten: hoe kom ik er aan? En tenslotte schrijft de Heer K.: Oppervlakkig beschouwd lijkt mij het advies van Dr. Minderhoud goed koken en advies Octobernummer niet koken in strijd met elkaar. Gaarne hierover enige inlichtingen.
Om het bovenstaande te verklaren moet ik eerst mededelen, wat leng eigenlijk is. Leng is een soort bederf, evenals rotting en schimmel. Het wordt veroorzaakt door bacteriën en kan o.a. voorkomen in suikeroplossingen, in brood en in melk. Vooral in melk kan het bij de kaasbereiding veel last veroorzaken. De bedorven stof verandert door de bacteriewerking in een slijmachtige, dradentrekkende massa.
Nu vraagt de heer K.: Hoe kwam ik eraan? Een definitief antwoord op deze vraag is niet te geven. De bacteriën, die leng veroorzaken, kunnen zich overal bevinden. De zak, waarin de suiker bewaard werd, de bergplaats of het vaatwerk, dat bij de bereiding van de suikeroplossing gebruikt werd, kunnen toevalligerwijze besmet geweest zijn. Alleen doordat ze nu door omstandigheden in een voor hen zeer geschikte voedingsbodem, namelijk de warme suikeroplossing terecht kwamen, konden ze zich ontwikkelen en werd hun aanwezigheid ontdekt. Het is ermee als met een geval van een of andere besmettelijke ziekte, dat zich plotseling ergens kan voordoen zonder dat het mogelijk is de oorsprong van de besmetting aan te wijzen.
Het zal nu ook duidelijk zijn, waarom Dr. Minderhoud de raad gaf alle voorwerpen, die met de suikeroplossing in aanraking waren geweest, met kokend sodawater te ontsmetten. Hierdoor werden de op deze voorwerpen aanwezige bacteriën gedood. Als voorzorgsmaatregel gaf hij bovendien zeer terecht de raad, de nog voorradige suiker bij het oplossen goed te koken, omdat ook deze suiker besmet kon zijn.
De tegenstrijdigheid, die oppervlakkig beschouwd, zoals de heer K. schrijft, aanwezig schijnt te zijn tussen advies Dr. Minderhoud "goed koken" en advies Octobernummer "niet koken" is er in werkelijkheid niet.
Het geval, waarin Dr. Minderhoud adviseerde goed koken, was een zeer speciaal geval, want leng komt slechts zeer zelden voor. Het zou overbodige moeite zijn, alleen uit vrees voor leng alle suikeroplossingen, die voor de bijen bereid worden, te gaan koken.
Ik blijf dus bij mijn raad om de suikeroplossing niet te koken en wel om de volgende redenen:
In de eerste plaats onttrekken we door het koken alle smaakstoffen aan de gemalen paprika of peper, waardoor dus de suikeroplossing een veel sterkere pepersmaak zal krijgen. Denk maar aan het zetten van koffie en thee. In de tweede plaats kost dit koken onnodige brandstof en moeite, die we ons kunnen sparen.
Na deze afdwaling over de suiker keren we terug naar onze bijen in November. Werkzaamheden zijn er op de bijenstand niet meer te verrichten. De bijen hebben zich tot een wintertros aaneengesloten en we moeten er naar streven hun een zo rustig mogelijke winterzit te waarborgen.
Wel heeft de imker meestal nog wat werk met het opruimen en opbergen van benodigdheden en materialen. Lege korven, lege ramen, broedkamers, honingkamers en koninginneroosters worden van was en voorwas ontdaan en op een stofvrije plaats buiten het bereik van kippen, katten of muizen opgeborgen.
Voederflessen en andere voedertoestellen worden grondig gereinigd en eveneens tot een volgend jaar opgeborgen.
De kleinere dingen, zoals afstandsblikjes, oognagels, moerhuisjes, ramenlichter of schroevendraaier, Dathepijp, rolmes voor het snijden van kunstraat, draad voor kunstraat, lak voor het merken van koninginnen enz. worden het doelmatigst bewaard in een speciaal daarvoor bestemd kistje met scharnierend deksel, zodat we deze artikelen des zomers dadelijk voor het grijpen hebben en ze niet eerst moeten zoeken, wanneer ze nodig zijn.
Als wasafval wordt verzameld en gesmolten.
E., L.